B GD-ĐTỘ
TR NG………………ƯỜ
C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI TỘ Ộ Ủ Ệ
NAM
Đc l p – T do – H nh phúcộ ậ ự ạ
BÀI THU HO CHẠ
B I D NG TH NG XUYÊN GIÁO VIÊNỒ ƯỠ ƯỜ
Module 01 - THPT: Đc đi m tâm lý c a h c sinh trung h c phặ ể ủ ọ ọ ổ
thông
Năm h c: ..............ọ
H và tên: .ọ................................................................................................
Đn v : ơ ị .....................................................................................................
m i đ tu i khác nhau thì đc đi m tâm sinh lý cũng có s khác bi t rõỞ ỗ ộ ổ ặ ể ự ế
r t. Vi c hi u rõ đc đi m tâm sinh lý l a tu i s góp ph n thúc đy s phátệ ệ ể ặ ể ứ ổ ẽ ầ ẩ ự
tri n c a ch t l ng giáo d c, mà trong đó giáo viên là nhân t quan tr ng nh t.ể ủ ấ ượ ụ ố ọ ấ
Hi u đc đi u đó, các c p qu n lý giáo d c đã t o đi u ki n cho giáo viênể ượ ề ấ ả ụ ạ ề ệ
đc h c t p module b i d ng th ng xuyên s 1. V i s ch b o t n tìnhượ ọ ậ ồ ưỡ ườ ố ớ ự ỉ ả ậ
c a th y cô b n thân tôi đã ti p thu đc nhi u ki n th c h u ích và rút ra bàiủ ầ ả ế ượ ề ế ứ ữ
h c cho b n thân.ọ ả
1. Quá trình phát tri n tâm lý cá nhân c a h c sinh trung h c phể ủ ọ ọ ổ
thông
Tâm lý h c phân chia toàn b quá trình phát tri n tâm lý cá nhân thành cácọ ộ ể
th i ký (hay các giai đo n), m i giai đo n đc xác đnh b i các d u m c t ngờ ạ ỗ ạ ượ ị ở ấ ố ươ
đi v th i gian. ố ề ờ
H c sinh trung h c ph thông là giai đo n cu i c a tu i v thành niên. Đọ ọ ổ ạ ố ủ ổ ị ể
tìm ra các bi n pháp phát tri n năng l c hi u bi t, c n hi u rõ hoàn c nh xã h iệ ể ự ể ế ầ ể ả ộ
c a s phát tri n. Hoàn c nh xã h i c a s phát tri n đc hi u là t h p cácủ ự ể ả ộ ủ ự ể ượ ể ổ ợ
m i quan h và tính ch t các m i quan h m i mà tr tham gia vào cũng nhố ệ ấ ố ệ ớ ẻ ư
tính ch t c a s t ng tác gi a tr v i các quan h xã h iấ ủ ự ươ ữ ẻ ớ ệ ộ 1. th i k phát tri nỞ ờ ỳ ể
trung h c ph thông, hoàn c nh xã h i c a s phát tri n đc th hi n qua cácọ ổ ả ộ ủ ự ể ượ ể ệ
m i quan h . l a tu i này, các m i quan h ph bi n c a cá nhân đó là quanố ệ Ở ứ ổ ố ệ ổ ể ủ
h gia đình, quan h b n bè, quan h th y trò và các m i quan h xã h i khác.ệ ệ ạ ệ ầ ố ệ ộ
Tùy theo s t ng tác c a h c sinh và các ch th , hoàn c nh xã hôi v a thúcự ươ ủ ọ ủ ể ả ừ
đy s phát tri n ho c làm phát sinh các tr ng i đi v i s phát tri n. Hoànẩ ự ể ặ ở ạ ố ớ ự ể
c nh xã h i tác đng đn l a tu i h c sinh trung h c ph thông có tính m , sả ộ ộ ế ứ ổ ọ ọ ổ ở ự
chuy n đi vai trò và v th xã h i. L a tu i h c sinh, có s tr ng thành nh tể ổ ị ế ộ ứ ổ ọ ự ưở ấ
đnh v nh n th c, do đó các quan h tr nên thu n l i h n. H c sinh trung h cị ề ậ ứ ệ ở ậ ợ ơ ọ ọ
ph thông v a có s đc l p nh t đnh trong t duy, trong đi nhân x th , tuyổ ừ ự ộ ậ ấ ị ư ố ử ế
nhiên các em v n còn ph thu c vào gia đình v m t kinh t . Trong l a tu i này,ẫ ụ ộ ề ặ ế ứ ổ
các em luôn mong mu n đc tôn tr ng và l ng nghe. Do v y, cha m c n có số ượ ọ ắ ậ ẹ ầ ự
tin t ng vào các em, t o đi u ki n cho các em đc đa ra các quy t đnh nhưở ạ ề ệ ượ ư ế ị ư
l a ch n ngh nghi p, h c hành, tình c m. S tông tr ng c a cha m s giúpự ọ ề ệ ọ ả ự ọ ủ ẹ ẽ
cho m i quan h gi a cha m và con cái tr nên t t đp h n. Tuy nhiên, cha mố ệ ữ ẹ ở ố ẹ ơ ẹ
v n c n có s th n th n, giúp các em nh n th c đúng sai đ các em có th hoànẫ ầ ự ẳ ắ ậ ứ ể ể
thi n h n n a.ệ ơ ữ
Trong quan h b n bè, h c sinh trung h c ph thông có m i quan h r ngệ ạ ọ ọ ổ ố ệ ộ
rãi và có nhi u nhóm b n đa d ng h n. Các nhóm hình thành d a trên nh ngề ạ ạ ơ ự ữ
đi m chung v s thích, s chia s và đng c m v i nhau. Tuy nhiên l a tu iể ề ở ự ẻ ồ ả ớ ở ứ ổ
1
này, cha m c n có s đnh h ng giúp các em l a ch n các nhóm ch i phù h pẹ ầ ự ị ướ ự ọ ơ ợ
đ phát tri n theo chi u h ng tích c c. ể ể ề ướ ự
đ tu i này, y u tó v th đã đc h c sinh trung h c c s b t đu coiỞ ộ ổ ế ị ế ượ ọ ọ ơ ở ắ ầ
tr ng h n. Các em th ng có xu h ng mong mu n đc th a nh n, đc nhìnọ ơ ườ ướ ố ượ ừ ậ ượ
nh n tích c c t các b n, hay nói cách khác là mong mu n th hi n b n thân. Doậ ự ừ ạ ố ể ệ ả
v y, các nhóm sinh ho t trong nhà tr ng c n đc thi t k các n i dung sinhậ ạ ườ ầ ượ ế ế ộ
ho t h p d n nh m m c đích giúp các em th a mãn các nhu c u tâm lý xã h i.ạ ấ ẫ ằ ụ ỏ ầ ộ
Khi tr ng thành, các em có nhi u đi u ki n đ tham gia vào nhi u quanưở ề ề ệ ể ề
h xã h i đa d ng và ph c t p h n, xu t hi n nhi u vai trò xã h i m i mà tr cệ ộ ạ ứ ạ ơ ấ ệ ề ộ ớ ướ
đây các em ch a có. H c sinh đ tu i trung h c ph thông b c đu có đyư ọ ở ộ ổ ọ ổ ướ ầ ầ
đ các quy n và nghĩa v nh t đnh, có năng l c hành vi và năng l c tráchủ ề ụ ấ ị ự ự
nhi m hình s . ệ ự
2. Ho t đng h c t p và ho t đng xã h i c a h c sinh trung h c phạ ộ ọ ậ ạ ộ ộ ủ ọ ọ ổ
thông
Ho t đng h c t p c a h c sinh trung h c ph thông đã có s đnh h ngạ ộ ọ ậ ủ ọ ọ ổ ự ị ướ
ngh nghi p, vì v y các em ý th c rõ h n đng c h c t p c a mình. H c sinhề ệ ậ ứ ơ ộ ơ ọ ậ ủ ọ
có xu h ng b qua, ít quan tâm đn nh ng môn h c không ph c v tr c ti pướ ỏ ế ữ ọ ụ ụ ự ế
đn m c đích thi vào các tr ng Đi h c và Cao đng. ế ụ ườ ạ ọ ẳ
Bên c nh ho t đng h c t p, ho t đng xã h i cũng d n có vai trò l n h n.ạ ạ ộ ọ ậ ạ ộ ộ ầ ớ ơ
H c sinh trung h c ph thông tích c c tham gia các ho t đng xã h i. Đây cũngọ ọ ổ ự ạ ộ ộ
là m t v n đ các nhà tr ng đc bi t quan tâm trong công tác giáo d c h c sinhộ ấ ề ườ ặ ệ ụ ọ
m t cách toàn di n. Các ho t đng xã h i không ch giúp h c sinh có s tr ngộ ệ ạ ộ ộ ỉ ọ ự ưở
thành v ý th c công dân mà còn giúp h c sinh th hi n đc các quan đi m,ề ứ ọ ể ệ ượ ể
thái đ c a b n thân tr c các v n đ xã h i. Do v y, khuy n khích các ho tộ ủ ả ướ ấ ề ộ ậ ế ạ
đng xã h i tích c c là cách th c h u hi u đ phát tri n và hình thành nhân cáchộ ộ ự ứ ữ ệ ể ể
t t đp cho h c sinh.ố ẹ ọ
3. Ý nghĩa c a giai đo n trung h c ph thông trong toàn b cu c điủ ạ ọ ổ ộ ộ ờ
c a cá nhânủ
giai đo n này, các em đã có s tr ng thành v m t th ch t, tuy nhiênỞ ạ ự ưở ề ặ ể ấ
v m t nhân cách ch a có s phát tri n hoàn thi n. Do v y, h c sinh ch a hoànề ặ ư ự ể ệ ậ ọ ư
toàn làm ch đc hành vi c a b n thân, vi c ch đng và tích c c tham gia vàoủ ượ ủ ả ệ ủ ộ ự
các ho t đng xã h i còn h n ch . Tuy nhiên, các em l a tu i này ph i điạ ộ ộ ạ ế ở ứ ổ ả ố
m t v i nh ng quy t đnh quan tr ng c a cu c đi đó là l a ch n ngh nghi pặ ớ ữ ế ị ọ ủ ộ ờ ự ọ ề ệ
cho t ng lai. Qu th c, đây là m t th thách l n đi v i m i h c sinh trungươ ả ự ộ ử ớ ố ớ ỗ ọ
h c ph thông, đòi h i các em ph i r t n l c và c g ng.ọ ổ ỏ ả ấ ỗ ự ố ắ
II. Nh n th c và trí tu c a h c sinh trung h c ph thôngậ ứ ệ ủ ọ ọ ổ
Trong tâm lý h c hi n đi, lý thuy t đa trí tu đc coi là có cách hi u đyọ ệ ạ ế ệ ượ ể ầ
đ và bao quát h n v trí tu . Theo đó, có nhi u ki u trí tu khác nhau, baoủ ơ ề ệ ề ể ệ
g mLồ
(1) Trí tu ngôn ng th hi n kh năng ngôn ng ;ệ ữ ể ệ ả ữ
(2) Tri tu logic th hi n kh năng t duy logic – khoa h c;ệ ể ệ ả ư ọ
(3) Trí tu không gian th hi n kh năng n m b t không gian;ệ ể ệ ả ắ ắ
(4) Trí tu v n đng – s thông thái c a c th ;ệ ậ ộ ự ủ ơ ể
(5) Trí tu t ng tác là kh năng t ng tác c a con ng i v i ng i khácệ ươ ả ươ ủ ườ ớ ườ
và xã h i;ộ
(6) Trí tu âm nh c th hi n kh năng âm nh c;ệ ạ ể ệ ả ạ
(7) Trí tu n i tâm, đó là kh năng nh n th c b n thân.ệ ộ ả ậ ứ ả
M i cá nhân s n i tr i m t ki u trí tu khác nhau, vì v y các cá nhân sỗ ẽ ổ ộ ộ ể ệ ậ ẽ
có kh năng ho t đng và thành công nh ng lĩnh v c khác nhau. Cách hi uả ạ ộ ở ữ ự ể
này v trí tu cho phép nhìn nh n các năng l c đa d ng c a con ng i, cung c pề ệ ậ ự ạ ủ ườ ấ
cách hi u và ti p c n nhân văn, t dó là các tác đng đa d ng kích thích s phátể ế ậ ừ ộ ạ ự
tri n đc đáo c a m i cá nhân.ể ộ ủ ỗ
Do v y, giáo viên khi th c hi n công tác gi ng d y c n hi u rõ kh năng tríậ ự ệ ả ạ ầ ể ả
tu c a h c sinh, t đó thúc đy s phát tri n năng l c riêng bi t c a m i cáệ ủ ọ ừ ẩ ự ể ự ệ ủ ỗ
nhân. T đó, đnh h ng chính xác vi c l a ch n ngh nghi p.ừ ị ướ ệ ự ọ ề ệ
Nh n th c c a h c sinh trung h c ph thông có nh ng đc đi m n i b tậ ứ ủ ọ ọ ổ ữ ặ ể ổ ậ
sau:
Th nh t, v m t ph m vi nh n th c. ứ ấ ề ặ ạ ậ ứ
Ph m vi nh n th c c a h c sinh trung h c ph thông t ng đi r ng baoạ ậ ứ ủ ọ ọ ổ ươ ố ộ
hàm các n i dung nh h c t p, các v n đ xã h i, các v n đ t nhiên. Tuyộ ư ọ ậ ấ ề ộ ấ ề ự
nhiên nh ng nh n th c này còn t ng đi t n m n, ít h th ng. ữ ậ ứ ươ ố ả ạ ệ ố
Th hai, tính đc l p, sáng t o th hi n rõ nét, đi u đó bi u hi n nh sau:ứ ộ ậ ạ ể ệ ề ể ệ ư
- H c sinh có th nhìn nh n, đánh giá, th m chí phê phán m t v n đ;ọ ể ậ ậ ộ ấ ề
- H c sinh hình thành các k năng phát hi n và gi i quy t v n đ;ọ ỹ ệ ả ế ấ ề
- Hoc sinh không ti p thu ki n th c m t chi u mà có s nghi ng và tínhế ế ứ ộ ề ự ờ
đy đ và đúng đn c a l i gi i thích. Vì v y, h c sinh trung h c ph thôngầ ủ ắ ủ ờ ả ậ ọ ọ ổ
h ng thú tham gia vào vi c nghiên c u khoa h c, t o ra các sáng ch h u ích choứ ệ ứ ọ ạ ế ữ
cu c s ng.ộ ố
Th ba, h c sinh trung h c ph thông có s phát tri n đt đn m c cao vứ ọ ọ ổ ự ể ạ ế ứ ề
trí tu . Có th kh ng đnh r ng, trí tu c a h c sinh trung h c ph thông ngangệ ể ẳ ị ằ ệ ủ ọ ọ ổ