Bột giấc và dầu gấc
Hàm lượng cao bêta Caroten, Lycopen và alpha Tocopherol bảo đảm dinh
dưỡng bền vững, phòng và điều trị HIV/AIDS.
Carotenoid (tiền vitamin A) bao gồm bêta caroten, lycopen và alpha tocopherol
(vitamin E) giữ vị trí quan trọng trong quá trình chuyển hoá sinh học, là chất chống
oxy hoá bảo vệ sự toàn vẹn màng tế bào. Ngoài ra, carotenoid trong rau quả còn
giữ chức năng sinh học trong quá trình phát triển cơ thể, đáp ứng miễn dịch, phòng
và điều trị các bệnh mạn tính bao gồm cả ung thư và HIV/AIDS. Trong số các
loại rau quả quý của Việt Nam, quả gấc có tên khoa học là Momordica
Cochinchinensis được xem là quả có gía trị thực phẩm cao và sử dụng phổ biến do
kết hợp mầu đỏ vàng tự nhiên và số lượng rất cao các chất chống oxy hoá bêta
caroten, lycopen và alpha tocopherol (vitamin E).
Mục tiêu của nghiên cứu là phân tích, đánh giá thành phần dinh dưỡng và các chất
có hoạt tính sinh học trong màng đỏ hạt gấc sấy khô (bột) và dầu gấc.
Kết quả nghiên cứu đã xác định màng đỏ hạt gấc sấy khô thu đựơc từ quả gấc toàn
phần có tỷ lệ trung bình là 7,36%.
Thành phần dinh dưỡng (g trong 100g) màng đỏ hạt gấc sấy khô: thuỷ phần 7,1;
protein 9,0; gluxit 40,4; chất béo 27,8; xơ: 12,1 và tro 3,6. Các chất vi lượng
(mg/100g): carotenoid 356; bêta caroten 26,5; alpha tocopherol 490,5; gammma
tocopherol 25,9; delta tocopherol 12,6 và tocopherol tổng số 529,0. Thành phần
axít béo trong màng đỏ hạt gấc sấy khô bão hoà, một nối đôi (MUFA), đa nối đôi
(PUFA) theo thứ tự là 32,41; 45,32 và 22,52%. Hoạt tính chống oxy hoá của
carotenoids trong màng đỏ hạt gấc sấy khô được đánh giá theo phương pháp
thiocyanate có giá trị tương ứng là 82% khi so sánh với chuẩn bêta caroten. Ngoài
ra, theo GS Vũ Văn Chuyên và cộng sự trong màng đỏ hạt gấc tươi có lượng
lycopen cao nhất (348-380mcg/g) cao hơn 10 lần so với các loại rau quả có lượng
lycopen cao như cà chua 31mcg/g. Đặc biệt trong dầu gấc cũng có lượng vitamin
E và thành phần carotenoid rất cao (mg/100g): carotenoid 1185; bêta caroten 228;
alpha tocopherol 138,5; gammma tocopherol 8,5; delta tocopherol 3,0 và
tocopherol tổng số 150. Theo GS Olsson JA (Hoa Kỳ) sử dụng bêta caroten thiên
nhiên điều trị bệnh nhân HIV/AIDS với liều 120mg/ngày phối hợp với tắm hơi
nóng (42oC trong 1 giờ) đã đạt hiệu qủa đáp ứng miễn dịch cao và kéo dài hơn so
với điều trị riêng biệt. Ngoài ra, tác giả còn nhận thấy thành phần lycopen trong
quả gấc đã quét loại các oxy đơn độc trong cơ thể tốt hơn bêta caroten.
Nghiên cứu đã kết luận là bột màng đỏ hạt gấc và dầu gấc thuộc loại thực phẩm có
thành phần tiền sinh tố A, sinh tố E đặc biệt cao so với nhiều loại thực phẩm giầu
chất chống oxy hoá. Sản phẩm đang được sử dụng có hiệu quả cao trong phòng
bệnh thiếu vitamin A, trong phòng và điều trị các bệnh mạn tính kể cả
HIV/AIDS. Cần thiết có sự hợp tác trong và ngoài nước nhằm khai thác nâng cao
kỹ thuật gieo trồng, phân tịch đánh giá các hoạt chất sinh học và thử nghiệm trên
động vật và người với mục tiêu sức khoẻ bềnh vững, phòng và điều trị các bệnh
mạn tính.