Cách ăn uống ngừa táo bón
cho người cao tuổi.
Tất cả mọi sinh vật đều trải qua các quá trình: Thành , trưởng, hoại, diệt...(sinh
thành, phát triển, già lão, chết mất...). Qua một chặng đường nhân sinh có biết bao
nhiêu khúc nhôi ấm lạnh, bao nhiêu buồn vui gập ghềnh cản bước làm cho ngắn đi
cuộc sống (đoản thọ), do tai nạn hoặc bịnh tật . . .Nhưng tuổi thọ của con người
qua sự phấn đấu, áp dụng những biện pháp dưỡng sinh trong ăn uống , luyện tập
chính xác không những có thể kéo dài được mà còn có thể sống vui, sống khỏe cho
mỗi đời người.
Khoa Y học cổ truyền người xưa đã chú ý nghiên cứu phương pháp chống suy lão
tăng tuổi thọ. Từ hơn 2.000 năm trước trong sách Tố Vấn – chương Thượng cổ
thiên chân luận đã nêu: Người biết đạo thì phép ở Âm Dương, hòa ở Thuật số, ăn
uống đúng và điều độ, thức, ngũ đúng giờ, không quên vận động. Được như thế thì
sức khỏe và tinh thần hoàn mỹ, sống vui khỏe có thể vượt qua trăm tuổi”. Có nghĩa
là nếu chúng ta thông qua con đường ăn uống dưỡng sinh, vận động hợp lý thì
chúng ta có thể kéo dài tuổi thọ trong an vui.
Xét trên đặc điểm sinh lý của người cao tuổi, nguyên tắc ăn uống của họ
không ngoài việc lấy bổ ngũ tạng, điều hòa Âm Dương làm chính, trong khẩu phần
ăn nên quan tâm đến dinh dưỡng hợp lý, ăn nhiều loại hạt đậu và các chế phẩm của
nó, thứ đến là thịt nạc và cá. Tuy vậy cũng phải tránh các thức ăn nồng hậu béo bổ
quá, nhất là chất béo. Nên ăn dầu thực vật, các loại hoa quả. . .phải chú ý thức ăn
nên đa dạng dễ tiêu hóa, vì người cao tuổi tỳ vị đã bắt đầu suy kém, đồng thời ăn
uống điều độ có qui luật đúng giờ giấc, không nên ăn uống vô độ “đói dập, no
dồn.”
Quân bình Âm Dương trong ăn uống cũng quan trọng không kém trong việc
bảo vệ sức khỏe, tùy theo thể chất của từng người mà có chế độ ăn uống cho hợp lí.
Đối với người Âm hư( gầy ốm, nóng âm, suy nhược, lòng bàn tay , bàn chân nóng .
. .) nên ăn những thứ bổ Âm như: thịt ba ba, hải sâm, mật ong, phổi heo, vịt, vịt
trời ( le le), đường trắng, rau chân vịt, nấm mèo trắng , dâu , lê, mía, mè, đậu phụ. .
.Những thể chất Dương hư ( béo bệu, người mệt mõi, liệt dương, vận đọng mau
đuối sức ...), nên dùng những thức ăn ích khí trợ Dương như: dê, dạ dày dê, cá
diếc, rùa, lươn, thịt gà, thịt chó, thịt bò, dạ dày bò, gạo nếp, đại táo, hạt sen, đậu
phộng . . .để điều hòa Âm dương.
Theo một tài liệu về môn ăn uống của Trung hoa, có đề ra 6 nguyên tắc ăn uống
của người cao tuổi như sau:
Một: Người cao tuổi không nên dùng nhiều thực phẩm quá béo ngọt, vì những
thức ăn quá ngọt béo tuy giá trị dinh dưỡng cao nhưng hàm lượng mỡ và đường rất
cao làm cho người cao tuổi dễ béo mập, thể trọng tăng nhanh, mỡ trong máu tăng,
cơ thể tích trử mỡ nhiều, cơ thể phải gánh chịu trọng lượng lớn, nhu cầu tiêu thụ
oxygen tăng lên từ 30 – 50% so với người thường, do đó ảnh hưởng đến hệ hô hấp
và hệ tuần hoàn, dễ dẫn đến tình trạng tim, phổi suy kiệt. Mặc khác quá béo cũng
dễ phát sinh bịnh viêm tuyến tụy, đái tháo đường, sõi mật . . .làm giảm chất lượng
sống , và đưa đến giảm tuổi thọ ở người cao tuổi. Ngoài ra người cao tuổi quá mập
bị thừa mỡ trong máu cũng sẽ tạo nên bịnh xơ vữa động mạch, dễ tiến đến nhồi
máu cơ tim, xơ cứng động mạch não và cao huyết áp ( huyền vựng), chức năng của
thận suy kém.
Hai: Nên ăn uống đa dạng, nên có nhiều thứ và nhiều dạng thực phẩm, loại nào
cũng nên ăn một ít chú ý điều hòa âm dương, không nên nghiện bất cứ món gì, đưa
vào cơ thể đủ loại thực phẩm có chứa nhiều nguyên tố cần thiết để có lợi cho sức
khỏe và tuổi thọ. Ngoài ra không nên ăn quá chua, quá ngọt, quá mặn, quá cay, quá
đắng . . . làm hại đến ngũ tạng.
Ba: Không ăn uống vô độ, ăn uống đúng bửa có quy luật, vì sức điều hòa tiêu hóa
của tỳ vị đã kém rồi, khẳnng thích nghi của dạ dày, ruột đã kém cho nên ăn uống
vô độ không những làm cho tiêu hóa không tốt mà còn có thể dãn đến tim bị tắt
nghẽn. nên ăn ít , ăn nhiều bửa, không để đói quá hay ăn no quá, nên ăn đúng giờ,
nhai kỹ, nuốt chậm.
Bốn: Nên ăn uống thanh đạm, không được ăn mặn quá, nếu nạp vào cơ thể lượng
muối quá nhiều đễ đưa đến bịnh cao huyết áp, làm cho tim thận bị ảnh hưởng suy
yếu. lưu ý thức ăn thanh đạm có nghĩa là ngoài việc ăn ít muối, còn nên nấu nướng
dưới dạng, hấp, canh,luộc, cháo,và hầm. . .không ên ăn chiên xào, rán thức ăn ở
nhiệt độ cao...nóng táo không tốt cho sức khỏe người cao tuổi.
Năm: Không nên ăn thức ăn lạnh quá hoặc nóng quá, thức ăn nên tươi ngon dễ tiêu
hóa. Vì chức năng tiêu hóa của người cao tuổi suy giảm nên nếu lạnh quá hoặc
nóng quá dễ kích thích màng nhầy làm ảnh hưởng đến sự hấp thu dinh dưỡng, lâu
ngày sinh ra các loại bịnh đường ruộtraats nguy hiểm.
Sáu: Cấm nghiện thuốc, rượu và các chất kích thích khác, vì chúng làm ảnh hưởng
lớn đến sự suy lão. Thuốc lá với nicotine gây ức chế thành trong của mạch máu và
sự hợp thành của chất E2 của tuyến tiền liệt, nó còn làm cho chất đông máu trong
cơ thể có tác dụng mạnh hơn tăng cao nồng độ CO2 trong máu, làm tăng tốc độ xơ
cứng động mạch...
Một trong những bệnh thường gặp của người cao tuổi là: táo bón, cao huyết áp,
tiểu đường V.V..., chúng tôi xin giới thiệu sau đây phương pháp ăn uống chữa
chứng táo bón như sau:
Y học cổ truyền cho rằng không đi ngoài được đa phần do ruột già tích nhiệt, cũng
do khí trệ, hoặc hàn ngưng tụ, hoặc do Âm Dương khí huyết suy hư, khiến cho
chức năng truyền tống của đại trường mất điều khiển, không thuận lợi. Ngoài ra, bế
tắc của phế khí cũng có thể ảnh hưởng chức năng bài phân của đại tràng vì phế và
đại tràng có quan hệ biểu lý(trong ngoài) với nhau, vì vậy Y học cổ truyền có thêm
cách thông qua tạng Phế, bằng phương pháp tuyên thông phế khí để chữa trị bịnh
táo bón.
Những người cao tuổi bị táo bón nên tuân thủ chế độ ăn và uống như sau:
1/ Nên ăn nhiều các thức ăn chứa nhiều chất xơ (xenlulose), như các loại rau và
hoa quả tươi, các loại măng...
2/ Nên uống đủ nước 2 lít/ngày, giúp làm cho làm mềm phân dễ bài tiết.
3/ Ăn một số loại thức ăn có tác dụng nhuận tràng như mật ong, hạt mè, nhân quả
óc chó, bơ, sữa trâu bò..
4/ Khi đun nấu món ăn, có thể cho tăng một chút dầu ăn như : dầu vừng, dầu đậu
nành, dầu hạt cải, dầu lạc...
5/ Ăn một số thức ăn chứa vitamin nhóm B một cách thích hợp, như các loại đậu,
lương thực thô, khoai lang, khoai tây..., để thúc đẩy nhu động ruột.
6/ Cấm kỵ các thức ăn loại kích thích như: hẹ, tỏi, ớt , rượu mạnh, trà đặc, cà phê,
ít ăn các thức ăn tanh mặn vị đậm.
Những phương thuốc chọn lựa chữa trị bằng ăn uống:
* Nước sôi ấm một cốc, mỗi ngày vào buổi sáng sớm khi tỉnh dậy, uống lúc bụng
đói, dùng cho người táo bón.
*Bắp cải 100g, dầu vừng vừa đủ, bắp cải dùng nước sôi chần chín, thêm dầu vừng
trộn đều, ăn hàng ngày ngăn ngừa táo bón.
* Khoai tây 250g, giã nát ép lấy nước, mỗi ngày sớm dậy uống một thìa khi bụng
đói, dùng cho người phân khô kết.
* Sữa trâu bò 250g, trứng gà 1 quả, mật ong vừa đủ, đập trứng gà vào sữa, đun sôi,
để ấm, cho vào mật ong vừa đủ, uống hết, mỗi ngày buổi sớm uống một lần, dùng
cho người
*Măng trúc 250g, dầu đậu, hành, gừng, mì chính vừa đủ. Măng thái lát mỏng, xào
với hành, gừng, dầu có thể cho nhiều một chút, sau khi chín thêm mì chính, muối,
dùng cho người thường táo bón.
*Nhục thung dung 30g, hồ đào nhục 10g, gạo tẻ 100g. Nhục thung dung sắc nước,
bỏ bã, thêm vào gạo tẻ và hồ đào nhục đã đập vụn, nấu thành cháo, ngày ăn 2 lần,
mỗi lần 1 bát con, dùng cho người thận hư táo bón, đau lưng mỏi gối.
*Củ cải trắng 250g, rửa sạch gọt vỏ thái miếng, thêm nước nấu nhừ dùng ăn. Dùng
cho người bị táo bón dạng thói quen.
*Hạt đào nhân, mè, mật ong, mỗi thứ 50g, hạt đào nhân đập bễ, rang chín với mè,
sau cho mật ong vào, trộn đều dùng ăn, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 2 thìa, dùng cho
người già khí huyết không đầy đủ dẫn tới đi ngoài bí, váng đầu.
* Thủ ô sống 30g, gạo tẻ 100g, thủ ô sắc nước đậu, bỏ bã, thêm gạo tẻ vào, lượng
nước vừa đủ, nấu cháo, thêm gia vị dùng ăn, ngày 2 lần, dùng cho người táo bón,
mất ngủ.
*Mật ong 50g, hương du( dầu mè) 25g, dầu mè đổ vào với mật ong quấy đều, vừa
khuấy vừa cho thêm nước sôi ấm khiến nó loãng thành dịch đồng đều, thì có thể
uống. Dùng cho người ruột khô táo bón, phân khô kết.
* Hạnh nhân 10g, gạo nếp 50g, hạnh nhân sắc đặc bỏ bã, cho gạo nếp vào nấu cháo
dùng ăn, ngày 2 lần. Dùng cho người ho suyễn lâu ngày, táo bón.