Ba cách viết tin cho báo
điện tử
Phóng viên báo điện tử có thể "xin" các
đoạn lead và lời khuyên của độc giả thông
qua hoạt động gọi là "đưa tin nguồn mở"
(open source reporting), hoặc thậm chí đề nghị độc giả tự đưa tin,
thông qua một cách thức tạm dịch là "đưa tin phân bổ"
(distributed reporting). Tuy nhiên, đa số các tin bài trên báo điện
tử được thực hiện theo cách thức truyền thống - thông qua phỏng
vấn, quan sát và kiểm tra thông tin, do chính các phóng viên-biên
tập viên thực hiện.
Đưa tin nguồn mở
Thông thường phóng viên không nói cho độc giả biết trước rằng
họ định viết bài về vấn đề gì. Phóng viên không bao giờ muốn để
lộ thông tin sốt dẻo cho đối thủ bằng cách tuyên bố họ đang tìm
hiểu cái gì khi họ còn chưa sẵn sàng với bài viết của mình.
Nhưng đưa tin nguồn mở lại áp dụng biện pháp trái ngược. Một
phóng viên thông báo chủ đề mà anh ta/cô ta định điều tra, và
mời độc giả gợi ý về câu lead, các thủ thuật, các nguồn tin và cả
các ý tưởng. Khả năng "tin sốt dẻo" đã mất vì các phóng viên
khác cũng có thể tìm hiểu vấn đề đó. Nhưng đưa tin nguồn mở
dựa trên hình mẫu hợp tác, xuất phát từ ý tưởng rằng một cộng
đồng các độc giả thì phải biết rõ vấn đề đó hơn, và tiếp cận được
nhiều nguồn tin hơn là một phóng viên hoặc một tòa báo.
Mở rộng cánh cửa về quá trình đưa tin nhằm lôi kéo cộng đồng,
và bạn có thể đưa tin nhanh hơn và sâu hơn là khi tác nghiệp một
mình. Các thủ thuật nguồn mở rõ ràng hữu hiệu và cực kỳ giá trị
với những blogger hoạt động độc lập hoặc các tòa báo nhỏ thiếu
nguồn lực của những cơ quan báo chí lớn.
Kiểu đưa tin nguồn mở dạng đơn giản đã xuất hiện nhiều năm
trước khi có Internet, và khi đó các phóng viên hoặc các tờ báo
thường chạy các dòng chữ gợi mở chủ để. Nhưng blogging và
các diễn đàn thảo luận giờ đây cho phép phóng viên làm việc với
mức độ minh bạch chưa từng thấy trong suốt quá trình tác
nghiệp.
Đưa tin phân bổ
Đây là cách đẩy hình thức đưa tin nguồn mở đi một bước xa hơn,
bằng việc yêu cầu độc giả gửi thông tin. Theo hình mẫu này, độc
giả trở thành phóng viên, cung cấp thông tin vào một hệ thống dữ
liệu các tin bài mà sau đó sẽ được kết hợp lại để đăng tải.
Nguyên t
ắc viết
bài cho báo điện
tử
Thủ thuật để việc đưa tin phân bổ đạt chất
lượng cao là sử dụng phương thức này để
lôi kéo thật nhiều người cung cấp những
thông tin mới nhất, ví dụ như khi xảy ra động
đất. Cũng có thể thực hiện hiệu quả bằng
cách thu thập và lọc thông tin, kiểu như mục
Katrina Timeline trên
TalkingPointsMemo.com. Có lẽ Wikipedia là ví dụ nổi tiếng và rõ
ràng nhất về phương thức đưa tin phân bổ trên Internet.
Nhưng nếu xử lý kém thì việc đưa tin phân bổ có thể tạo ra một
thứ chẳng hơn gì... báo tường, thậm chí tệ hơn với nhiều tin bài
sai lệch, thậm chí giả mạo. Nhưng với một phóng viên có trách
nhiệm có khả năng tranh thủ được tất cả các nguồn tin và thuyết
Th
ủ thuật viết b
ài
cho website
Thẩm định các
nguồn trên
Internet