1
Luận văn
Đề tài: “Về cặp phạm trù nguyên nhân - kết
quả trong triết học Mác - Lênin”
2
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU....................................................................................................1
CHƯƠNG I: CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ................5
1. Khái niệm nguyên nhân và kết quả:.............................................................5
2. Tính chất của mối liên hệ nhân - quả. ..........................................................6
CHƯƠNG 2: MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA NGUYÊN NHÂN VÀ
KẾT QUẢ ..........................................................................................................9
1. Nguyên nhân sinh ra kết quả nên nguyên nhân luôn luôn có trước kết quả,
còn kết quả bao giờ cũng xuất hiện sau khi nguyên nhân đã xuất hiện.............9
2. Nguyên nhân sinh ra kết quả, nhưng kết quả không hoàn toàn thụ động, nó
vẫn có khả năng tác động trở lại nguyên nhân. ..............................................11
3. Nguyên nhân - kết quả có thể hoán đổi vị trí cho nhau. .............................13
4. Một nguyên nhân có thể sinh ra nhiều kết quả, và ngược lại, một kết quả có
thể được ra đời từ rất nhiều nguyên nhân.......................................................14
5. Kết quả không bao giờ được to hơn nguyên nhân. .....................................16
6. Sự vận dụng cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả trong thực tiễn. ............17
KẾT LUẬN......................................................................................................21
TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................23
3
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Trong sự vận động của hiện thực, mối liên hệ nhân quả là mối liên hệ
được lặp đi lặp lại nhiều nhất, phổ biến nhất. Do đó có thể nói, mối liên hệ nhân
quả là một trong những mối liên hệ tự nhiên đầu tiên được phản ánh vào trong
đầu óc của con người. Chúng ta nói rằng, phạm trù là kết quả của những quá
trình phản ánh những mối liên hệ được lặp đi lặp lại của đời sống, và trong
trường hợp này, phạm trù nguyên nhân và kết quả là những phạm trù chứng
minh cho quan niệm đó. Mối liên hệ nguyên nhân và kết quả, hay gọi tắt là mối
liên hệ nhân - quả là mối liên hệ vốn có của thế giới vật chất. Nó không phụ
thuộc vào ý muốn chủ quan của con người. Chính những tác động của các sự vật
hiện tượng trong thế giới vật chất, nó được phản ánh ở trong nguyên lý về mối
liên hệ phổ biến đã làm cho thế giới vận động, sự tác động đó nếu đặt trong mối
quan hệ với kết quả thì đó là nguyên nhân. Vì vậy, bất kỳ một sự vận động nào ở
trong thế giới vật chất suy cho cùng đều là những mối liên hệ nhân quả, xét ở
những phạm vi khác nhau, những thời điểm khác nhau và những hình thức khác
nhau. Nói một cách khác, nếu như vận động là thuộc tính của thế giới vật chất, là
phương thức tồn tại của vật chất thì vận động luôn luôn là sự tác động, hoặc là sự
tác động giữa những bộ phận khác nhau ở trong cùng một một sự vật hiện tượng,
hoặc là sự tác động lẫn nhau giữa các sự vật hiện tượng. Tất cả những tác động
đó chỉ cần xét theo định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng của Lô - mô -
nô - xốp cũng thấy rằng, chúng nhất định phải sinh ra từ nguyên nhân nào đó.
Vấn đề chỉ là ở chỗ ý thức của chúng ta có phản ánh được những cấp bậc đó hay
không mà thôi.
4
Từ những lý do trên, em đã chọn đề tài “Về cặp phạm trù nguyên nhân -
kết quả trong triết học Mác - Lênin” làm niên luận của mình.
2. Mục đích của đề tài
Mục đích của đề tài là làm rõ hơn về cặp phạm trù nguyên nhân - kết quả
trong triết học Mác - Lênin.
3. Phương pháp nghiên cứu
Trong niên luận này, các phương pháp được em sử dụng khi trình bày là:
phương pháp lôgic và lịch sử, phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích,
phương pháp trừu tượng hóa…
5
CHƯƠNG I: CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ
1. Khái niệm nguyên nhân và kết quả:
Nguyên nhân là phạm trù dùng để chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt
trong cùng một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra một biến đổi nhất
định nào đó.
Kết quả là một phạm trù dùng để chỉ những biến đổi xuất hiện do tác động
lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra.
Nội hàm của khái niệm nguyên nhân vừa trình bày đưa lại cho chúng ta
nhận thức đầu tiên rất quan trọng, đó là sự vật hiện tượng không bao giờ là chính
bản thân nguyên nhân, chỉ có sự tác động của các sự vật hiện tượng mới là
nguyên nhân. Cho nên, nếu ta ở gần một thằng lưu manh thì bản thân thằng lưu
manh chưa là tai họa cho ta, chỉ khi nó có những hành động lưu manh xâm hại
đến chính bản thân ta, bấy giờ hành động xâm hại đó mới là nguyên nhân gây ra
tai họa cho chúng ta.
Có rất nhiều ví dụ để cho người ta quán triệt được nhận thức sâu sắc này.
Ví dụ bản thân cái nhân chứa ở trong hạt không phải là nguyên nhân của cái
mầm, mà những quá trình sinh học và hóa học (quá trình sinh học, hóa học này
mới chính là nguyên nhân làm nảy sinh nên mầm chứ không phải bản thân cái
nhân). Do đó trong trường hợp này có thể liên hệ sang lĩnh vực khác, một cặp
phạm trù khác đó là khả năng và hiện thực. Trong trường hợp này, cái nhân ở
trong hạt mới chỉ là khả năng mà thôi, chỉ bao giờ nó hóa thành hiện thực là
những quá trình sinh hóa ở trong cái hạt, bấy giờ nó mới là sự tác động và nó
mới làm nảy sinh mầm. Tóm lại, cái mầm là kết quả sinh ra từ những quá trình