1
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
KTTT Kinh tế thị trường
CNH, HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
PHGN Phân hoá giàu nghèo
BHNN Bảo hiểm nông nghiệp
KT Kinh tế
CNXH Chủ nghĩa xã hội
TN Thu nhập
CNTB Chủ nghĩa tư bản
2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ SỰ PHÂN HOÁ GIÀU NGHÈO.
1.1 Các khái niệm về sự phân hoá giàu nghèo
1.1.1 Khái niệm "nghèo", chuẩn mực "nghèo"
1.1.2 Phân hoá giàu nghèo, khái niệm và chỉ tiêu đánh giá
1.2 Tác động của PHGN đối với nền KT-XH ở Việt Nam
hiện nay
1.2.1 Mặt tích cực
1.2.2 Mặt tiêu cực
Chương II:THỰC TRẠNG CỦA SỰ PHÂN HOÁ GIÀU NGHÈO Ở NƯỚC
TA HIỆN NAY.
2.1 Thực trạng của sự PHGN ở Việt Nam hiện nay
2.2 Nguyên nhân của sự PHGN
2.2.1 Nguyên nhân chủ quan
2.2.2 Nguyên nhân khách qua
2.3 Xu hướng biến động của PHGN ở nứơc ta hiện nay
2.3.1 Khoảng cách PHGN ngày càng xa khi KTTT ngày càng phát
triển
2.3.2 Khoảng cách PHGN đang có xu hướng đẩy tới phân hoá xã hội
2.3.3 Định hướng XHCN với khả năng điều tiết sự PHGN
2.3.4 Dự báo tình trạng đói nghèo ở Việt Nam đến năm 2010
Chương III: GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ SỰ PHÂN HOÁ GIÀU NGHÈO
3.1 Những bài học kinh nghiệm trong mô hình xoá đói giảm
nghèo nhằm giảm sự PHGN ở một số nước trên thế giới
3.1.1 Chính sách hạn chế sự PHGN ở các nước nói chung và các
và các nước ở Đông Nam á nói riêng
3
3.1.2 Chính sách hạn chế sự PHGN ở Trung Quốc
3.1.3 Chính sách hạn chế sự PHGN ở Nhật Bản
3.1.4 Bài học kinh nghiệm
3.2 Quan điểm chủ yếu giải quyết vấn đề PHGN ở nước ta hiện
nay
3.2.1 Quan điểm phát triển trong việc giải quyết sự PHGN ở nước ta
3.2.2 Quan điểm công bằng trong việc giải quyết sự PHGN ở nước ta
3.2.3 Quan điểm lợi ích trong việc giải quyết sự PHGN ở nước ta
3.2.4 Quan điểm giới trong việc giải quyết sự PHGN ở nước ta
3.2.5 Quan điểm xã hội hoá trong việc giải quyết sự PHGN ở nước ta
3.3 Những giải pháp chủ yếu giải quyết vấn đề PHGN ở nước ta
hiện nay
3.3.1 Những giải pháp cơ bản, lâu dài nhằm hạn chế sự PHGN
3.3.2 Những giải pháp cấp bách nhằm hạn chế sự PHGN
KẾT LUẬN
4
MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Thế giới đang bước vào thế kỷ mới với kỳ vọng một cuộc sống mới phồn vinh
hạnh phúc. Làn sóng toàn cầu hoá đang lan nhanh là động lực thôi thúc các quuốc
gia dân tộc vào một cuộc đua tranh vì sự tăng trưởng và phát triển kinh tế. Chính vì
vậy nền kinh tế thế giới đã đạt tốc độ tăng trưởng nhanh chóng, nhưng bên cạnh đó
nó cũng tạo ra hố ngăn giữa các quốc gia, các tầng lớp trong xã hội ngày càng sâu
.Vấn đề này có ý nghĩa đặc biệt hết sức quan trọng và cấp thiết đối với Việt Nam
trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa.Thực tiễn đổi mới ở nước ta 20 năm qua cho thấy, với sự chuyển đổi, xây
dựng, và phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị
trường, có sự quản lý của nhà nước, theo định hướng XHCN, cùng các chính sách
mở cửa, hội nhập, đã đem lại nhiều thành tựu to lớn về kinh tế, xã hội, đời sống của
mọi tầng lớp dân cư không ngừng được nâng cao. Đồng thời quá trình này cũng kéo
theo những biến động về cơ cấu xã hội, trong đó phân hoá giàu nghèo diễn ra ngày
càng rõ nét, nổi lên như một vấn đề thời sự cấp bách. Vì nó cũng mang tính hai mặt:
bên cạnh mặt tích cực là làm người dân giàu hợp pháp...còn mặt tiêu cực là liên
quan đến bất bình đẳng XH. Nếu để quá trình bất bình đẳng diễn ra một cách tự
phát thì nó dẫn đến những bất ổn định không chỉ về kinh tế, văn hoá, xã hội mà trên
cả lĩnh vực chính trị, thậm chí dẫn đến nguy cơ chệch hướng XHCN.
Chính vì vậy chúng ta phải có một giải quyết đúng đắn để giải quyết vấn để
phân hóa giàu nghèo sao cho xây dựng đất nước công bằng dân chủ văn minh.
2. Tình hình nghiên cứu
Trong những năm gần đây, trước những đòi hỏi bức bách của thực tiễn, vấn đề
về phân hoá giàu nghèo được rất nhiều nhà học giả, nhà báo...quan tâm và đã được
nhà nước, chính phủ, các cơ quan chức năng nghiên cứu. Tuy nhiên hầu hết các
hình thức nghiên cứu chỉ dừng lại ở những bài báo, những bài nghiên cứu nhưng chỉ
đề cập tới một số mặt của sự phân hoá giàu nghèo như: xoá đói giảm nghèo, giảm
5
bất bình đẳng xã hội, hoặc các giải pháp nhằm hạn chế sự PHGN...được đăng trong
báo Nhân Dân, Xã hội học...
Một số cuốn sách ngiên cứu về sự PHGN đã được xuất bản như: Phân hoá giàu
nghèo ở một quốc gia khu Châu á- Thái Bình Dương- Vũ Văn Hà, Đồng tham gia
giảm nghèo đô thị- Nguyễn Minh Hoà...
Theo hướng đó, đề tài tiếp tục khảo sát sự phân hoá giàu nghèo trong nền kinh tế
nước ta hiện nay trên những mặt lý luận, thực trạng, giải pháp dựa trên cơ sở kế
thừa và phát triển công trình của các tác giả đã nghiên cứu trước.
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn,mục đích đề tài làm rõ thực trạng và
xu hướng phân hoá giàu nghèo trong quá trình chuyển đổi, xây dựng và phát triển
nền kinh tế nước ta, từ đó đề xuất ra những giải pháp, phương hướng giải quyết
phân hoá giàu nghèo nhằm đảm bảo xây dựng đất nước công bằng, dân chủ, văn
minh.
4. Giới hạn đề tài
Do thời gian có hạn và kiến thức chưa đủ sâu để nghiên cứu về toàn bộ sự phân
hóa giàu nghèo ở Việt Nam nên đề tài chỉ đề cập đến sự phân hoá giàu nghèo chủ
yếu ở nông thôn và thành thị.
5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa
Mac-Lênin, quan niệm của Đảng Cộng Sản Việt Nam và nhà nước ta về vấn đề này
và dựa trên phương pháp logic, phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu giữa các số
liệu có liên quan.
6. Đóng góp của đề tài
- Phân tích thực trạng và dự báo xu hướng biến động của phân hoá giàu nghèo
trong nền kinh tế nước ta hiện nay, đề xuất ra những phương án, giải pháp chủ yếu
nhằm hạn chế những tiêu cực của sự phân hoá giàu nghèo.
- Góp phần làm rõ thêm cơ sở khoa học cho việc đưa ra và thực hiện các chính
sách của Đảng và Nhà Nước nhằm giải quyết có hiệu quả vấn đề phân hoá giàu
nghèo.