ƯƠ

Ả Ộ Ố Ạ

PH

NG PHÁP GI

I M T S  D NG BÀI T P

Ng

ượ

iườ thùc hiÖn : Nguy n Ph

ng

Ả Ộ Ố Ạ

Ứ Ạ

PH

NG PHÁP GI I M T S  D NG BÀI T P HOÁ H C PH C T P

Ở Ầ

ƯƠ Ầ A­ PH N M  Đ U

ề ọ I. lí do ch n đ  tài

ụ ứ II. M c đích nghiên c u

ố ượ ứ ể III. Đ i t ng và khách th  nghiên c u

ệ ứ ụ IV ­Nhi m v  nghiên c u

ứ ạ V. Ph m vi nghiên c u

ươ ứ VI­ Ph ng pháp nghiên c u

Ộ ƯƠ Ự Ệ B­ N I DUNG VÀ PH NG PHÁP TH C HI N

ơ ở ề ươ ả ộ ố ậ I. C  s  lý lu n v  các ph ng pháp gi ọ i nhanh m t s  bài toán hoá h c

ự ạ II. Phân tích th c tr ng

Ộ Ố Ả III­ M T S  GI I PHÁP

ươ ự ọ ượ ủ ề Ch  đ  1: Ph ng pháp t do ch n l ấ   ng ch t

ươ ố ượ Ch  đ  2 ủ ề : Ph ng pháp kh i l ng mol trung bình

ươ ố ượ ả Ch  đ  3 ủ ề : Ph ng pháp tăng gi m kh i l ng

ươ ượ ủ ử ặ ử ả ủ ề h Ch  đ  4: P ng pháp tính theo l ng c a nguyên t ho c nhóm  nguyên t ( b o toàn

nguyên t ) ố

ươ ợ ủ ề Ch  đ  5: Ph ứ ng pháp h p th c

Ộ Ố Ế Ả Ạ ƯỢ IV­M T S   K T QU  Đ T Đ C

Ế Ậ C­ K T LU N CHUNG

Ả Ệ TÀI LI U THAM KH O

Ọ Ề . LÍ DO CH N Đ  TÀI

ằ ấ ọ ượ ộ ố ươ ơ ả Nh m cung c p cho các em đam mê h c hoá có đ c m t s  ph ể ng pháp c  b n đ

ả ộ ố ạ ứ ạ ườ ặ ở Ọ gi i m t s  d ng toán ph c t p th ng g p môn HOÁ H C 9

Ứ Ụ II­M C ĐÍCH NGHIÊN C U

ộ ố ươ ả ọ ứ 1­ Nghiên c u m t s  ph ng pháp gi i các bài toán hoá h c.

ươ ả ủ ề ừ ằ ọ ỏ ệ ỹ 2­Nêu ra ph ng pháp gi i theo t ng ch  đ  nh m giúp h c sinh gi i rèn luy n k  năng,

ấ ượ ề ằ ể ộ ọ ỏ gi ả ố i t ọ t  nhi u bài toán hoá h c nh m nâng cao ch t l ng đ i tuy n h c sinh gi i.

Ố ƯỢ Ứ Ể III­Đ I T NG VÀ KHÁCH TH  NGHIÊN C U

ố ượ 1­ Đ i t ứ   ng nghiên c u

ứ ề ươ ả ụ ủ ắ ọ ỗ Đ  tài này nghiên c u 5 ph ng pháp gi i bài toán hoá h c, nguyên t c áp d ng c a m i

ươ ph ng pháp

ứ ể 2­ Khách th  nghiên c u

Ọ Ọ ứ ể ọ ớ Khách th  nghiên c u là h c sinh l p 9 CHĂM H C ,THÍCH H C HOÁ

Ứ Ệ Ụ IV­NHI M V  NGHIÊN C U

ứ ủ ề ụ ệ ằ ả ộ ố ấ ề ơ ả ế Nhi m v  nghiên c u c a đ  tài nh m gi i quy t m t s  v n đ  c  b n sau đây

ơ ở ề ươ ữ ậ ả ọ 1­Nh ng c  s  lý lu n v  ph ng pháp gi ộ ố i nhanh các bài toán hoá h c; nêu ra m t s

ươ ụ ể ụ ắ ỗ ươ ph ng pháp c  th  và nguyên t c áp d ng cho m i  ph ng pháp.

ứ ậ ụ ừ ệ ề ệ ể ể ệ ọ 2­T  vi c nghiên c u v n d ng đ  tài, rút ra bài h c kinh nghi m đ  phát tri n thành di n

ấ ượ ầ ộ r ng, góp ph n nâng cao ch t l ọ ng  h c sinh

Ứ Ạ V­ PH M VI NGHIÊN C U

ế ề ờ ứ ỹ ồ ự ề ặ ế ề ạ ỉ Do h n ch  v  th i gian và ngu n l c nên v  m t ki n th c k  năng, đ  tài ch  nghiên

ươ ả ọ ỗ ủ ề ề ứ c u 5 ch  đ  v  các ph ng pháp gi ụ i bài toán hoá h c.Các ví d  nêu trong m i ch  đ  ch ủ ề ỉ

ế ấ ắ ầ ậ ơ ộ ọ ề ậ đ  c p đ n ph n bài t p vô c  có n i dung r t ng n g n.

ƯƠ Ứ VI­ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

ươ ủ ế 1­ Ph ng pháp ch  y u

ử ụ ứ ụ ụ ứ ệ ươ ổ Căn c  vào m c đích và nhi m v  nghiên c u, tôi s  d ng ph ủ ế ng pháp ch  y u là t ng

ệ ượ ự ệ ướ c th c hi n theo các b c:

ấ ừ ữ ướ ắ ạ ọ ng ế k t kinh nghi m, đ • Xác đ nh đ i t ị ố ượ :    xu t phát t nh ng khó khăn v ng m c trong quá trình d y h c ,

ề ươ ệ ầ ả ỹ ị ả ứ tôi xác đ nh c n ph i nghiên c u tích lu  kinh nghi m v  ph ng pháp gi ộ ố ạ i m t s  d ng

ứ ạ ụ ệ ề ể ế ệ ậ ọ ổ bài t p hoá h c ph c t p. Qua vi c áp d ng đ  tài đ  đúc rút, t ng k t kinh nghi m.

ươ ỗ ợ 2­Các ph ng pháp h  tr

ươ ộ ố ươ ủ ế Ngoài các ph ng pháp ch  y u, tôi còn dùng m t s  ph ư ỗ ợ ng pháp h  tr  khác nh

ươ ứ ố ượ ứ ệ ề ọ ph ng pháp nghiên c u tài li u và đi u tra nghiên c u đ i t ng h c sinh.

Ộ ƯƠ Ự Ệ B­ N I DUNG VÀ PH NG PHÁP TH C HI N

Ơ Ở Ậ Ề ƯƠ Ả I­ C  S  LÝ LU N V  CÁC PH NG PHÁP GI Ộ Ố I NHANH M T S  BÀI TOÁN

HOÁ H CỌ .

ọ ề ệ ố ỗ ạ ọ ấ ạ ậ ậ H  th ng các bài t p hoá h c r t phong phú và đa d ng. M i d ng bài t p hoá h c đ u

ắ ươ ả ặ ư ệ ạ có nguyên t c riêng và có ph ng pháp gi i đ c tr ng riêng. Tuy nhiên do vi c phân lo i

ậ ỉ ươ ậ ạ ậ ạ ố ườ ọ các bài t p hoá h c ch  mang tính t ỗ ng đ i, vì v y trong m i lo i bài t p lo i này th ng

ứ ự ế ố ủ ề ậ ạ ộ ả ạ ch a đ ng m t vài y u t c a lo i bài t p kia. Đi u đó gi i thích t ề i sao có nhi u bài toán

ả ượ ằ ả ố ớ ọ ỏ ả ọ hoá h c gi ề c b ng nhi u cách gi i đ i khác nhau. Đ i v i h c sinh gi ỉ i không ph i ch

ả ệ ế ả ế ượ ẫ ờ ầ ơ đ n thu n là gi ố i ra đáp s  mà vi c bi t gi i khéo léo, ti ệ t ki m đ c th i gian mà v n cho

ề ả ọ ớ ế k t qu  chính xác m i là đi u quan tr ng.

ề ắ ố ả ấ ộ ọ ế ọ V  nguyên t c, mu n gi i nhanh và chính xác m t bài toán hoá h c thì nh t thi t h c

ắ ộ ủ ữ ể ể ặ ắ ả ố ệ sinh ph i hi u sâu s c n i dung và đ c đi m c a bài toán đó, n m v ng các m i quan h

ữ ượ ấ ủ ư ấ ấ ế ươ ả ứ gi a các l ng ch t cũng nh  tính ch t c a các ch t, vi t đúng các ph ng trình ph n  ng

ả x y ra.

ự ế ữ ệ ứ ạ ơ ả ề ề ấ ấ ổ Th c t có r t nhi u bài toán r t ph c t p:   các d  ki n đ  cho không c  b n ( t ng quát ),

ề ữ ệ ế ặ ặ ưở ừ ờ ả ượ ho c không rõ, ho c thi u nhi u d  ki n … t ư ng ch ng nh  không bao gi gi i đ c.

ả ạ ả ọ ộ ươ ố Mu n gi i chính xác và nhanh chóng các bài toán lo i này thì ph i ch n m t ph ng pháp

ấ ợ ươ ả phù h p nh t ( ph ng pháp gi i thông minh ).

ạ ượ ồ ưỡ ệ ạ ủ ề Trong ph m vi c a đ  tài này, tôi xin đ c m n phép trình bày kinh nghi m b i d ộ   ng m t

ả ứ ạ ậ ọ ố ươ s  ph ng pháp gi i nhanh các bài t p hoá h c ph c t p

ề ộ ượ ắ ủ ề ụ ế ắ ỗ N i dung đ  tài đ ủ ề c s p x p theo 5 ch  đ , m i ch  đ  có nêu nguyên t c áp d ng và các

ộ ố ươ ụ ạ ả ọ ượ ậ ví d  minh ho . Sau đây là tên m t s  ph ng pháp gi i bài t p hoá h c đ ể ệ c th  hi n

ề trong đ  tài:

ươ ự ọ ượ ấ 1) Ph ng pháp t do ch n l ng ch t.

ươ ố ượ 2) Ph ng pháp kh i l ng mol trung bình.

ươ ố ượ ả 3) Ph ng pháp tăng gi m kh i l ng.

ươ ượ ủ ử ặ ử 4) Ph ng pháp tính theo l ng c a nguyên t ho c nhóm nguyên t .

ươ ứ ợ 5) Ph ng pháp h p th c.

Ự Ạ II. PHÂN TÍCH TH C TR NG

ự ạ 1­Th c tr ng chung

ị ự ự ệ ề ẩ ả Khi chu n b  th c hi n đ  tài, năng l c gi ọ ủ ọ i các bài toán hoá h c c a h c sinh nói chung

ấ ế ố ọ ườ ỏ ả ặ ứ ạ ệ ấ ậ ỏ là r t y u. Đa s  h c sinh th ng t ư    ra r t m t m i khi ph i g p các bài t p ph c t p nh  :

ữ ệ ả ứ ơ ả ề ặ ậ ặ ạ ổ các d ng có d  ki n không c  b n (t ng quát), ho c các bài t p quá nhi u ph n  ng, ho c

ậ ữ ệ ế ọ ấ ổ ọ ụ ộ ề các bài t p d  ki n đ  cho không rõ… Vì th  h  r t th  đ ng trong các bu i h c và không

ọ ậ ứ ả ọ ế ề ươ ề có h ng thú h c t p. H c sinh ít sách tham kh o vi t v  các ph ng pháp nêu trong đ  tài.

ộ ố ọ ố ả ớ ỉ ặ ậ ư M t s  em có sách tham kh o nh ng cũng m i ch  là các sách “ H c t t “ ho c “ Bài t p

ứ ố ớ ủ ầ ọ ườ ư nâng cao “ ch a đáp  ng t t v i nhu c u h c sinh c a tr ng.

ệ ề ẩ ị ự 2­ Chu n b  th c hi n đ  tài

ộ ố ụ ề ể ả ả ạ ọ ư      Đ  áp d ng đ  tài vào trong công tác gi ng d y ph i chú ý m t s  khâu quan tr ng nh

sau:

ủ ọ ứ ể ế ậ ả ­ Tìm hi u kh  năng nh n th c ,ti p thu c a h c sinh

ọ ọ ọ ọ ụ ạ ị ươ ­ ­ Xác đ nh m c tiêu, ch n l c và nhóm các bài toán theo d ng, ch n l c ph ng

ậ ụ ự ụ ẫ ậ ậ ạ ắ pháp, xây d ng nguyên t c áp d ng, biên so n bài t p m u ; các bài t p v n d ng và

ả ự ể ả ữ ự ệ ỗ ố nâng cao. Ngoài ra ph i d  đoán nh ng tình hu ng có th  x y ra khi th c hi n m i

ủ ề ậ ch  đ  bài t p.

ư ầ ệ ệ ệ ổ ồ c) S u t m tài li u, trao đ i kinh nghi m cùng các đ ng nghi p

Ộ Ố Ả III­ M T S  GI I PHÁP

ự ệ ề ạ ả ơ ệ ướ ể ả i thi u cho HS các b c chung đ  gi ộ   i m t bài Khi th c hi n đ  tài vào gi ng d y, tôi gi

ứ ỹ ề ứ ế ọ ỏ toán hoá h c ọ ( sau khi đã nghiên c u k  đ  bài  cho gì ? h i gì ? các ki n th c hoá h c có

ứ ể ự ệ ữ ệ ề ệ ầ ố ị liên quan ? các m i quan h  gi a đi u ki n và yêu c u ?  xác đ nh cách th c đ  th c hi n

ầ ủ ề ể ồ ướ các thao tác đ  hoàn thành yêu c u c a đ  bài) ; g m các b ư c nh  sau :

ữ ệ ơ ả ể ữ ệ ơ ả ướ ố ­B c 1:Chuy n d  ki n không c  b n thành các d  ki n c  b n ( theo s  mol )

ữ ệ ơ ả ườ ấ ế ạ ượ ư ẩ (d  ki n không c  b n th ng là :    ch t không tinh khi t, các đ i l ề ng ch a chu n v

ị ơ đ n v , … )

ặ ẩ ướ ị ử ố ế ầ ố B c 2:   Đ t  n cho s  mol, hoá tr , nguyên t kh i … ( N u c n )

ướ ế ấ ả ươ ọ ả ­B c 3:   Vi t đúng t t c  các ph ng trình hoá h c x y ra.

ướ ự ệ ệ ậ ỹ ­B c 4:   Th c hi n các k  năng tính toán theo CTHH, theo PTHH, bi n lu n

ướ ể ­B c 5:    Ki m tra.

ồ ưỡ ế ế ứ ộ ệ ừ ạ ỹ ọ ế Ti p theo, tôi ti n hành b i d ng k  năng theo d ng. M c đ  rèn luy n t minh h a đ n

ồ ưỡ ể ọ ỹ ế t làmế ề ạ m m d o ằ khó, nh m b i d ng h c sinh phát tri n k  năng t ừ bi đ n đ t ẻ , linh ho tạ

ể ả ỗ ạ ạ ườ ự ướ và sáng t oạ . Đ  gi ng d y m i d ng tôi th ệ ng th c hi n theo các b c sau:

ớ ệ ẫ ướ ả ướ ­ B c 1: Gi ậ i thi u bài t p m u và h ẫ ng d n gi i.

ắ ươ ụ ướ ­ B c 2: Rút ra nguyên t c và ph ng pháp áp d ng.

ự ệ ướ ­ B c 3: HS t luy n và nâng cao.

ể ướ ­ B c 4: ủ ề Ki m tra đánh giá theo ch  đ .

ủ ề ể ổ ộ ỗ ỳ Tu  theo đ  khó m i ch  đ  tôi có th  đ i th  t ứ ự ủ ướ  c a b c 1 và 2.

ộ ố ươ ả ệ ậ ạ ọ ả Sau đây là m t s  ph ng pháp gi ậ i bài t p hoá h c, cách nh n d ng, kinh nghi m gi i

ượ ế ừ ự ế ự ớ ạ ủ ề ỉ ế quy t đã đ ệ c tôi th c hi n và đúc k t t th c t . Trong gi i h n c a đ  tài, tôi ch  nêu 5

ủ ề ớ ươ ườ ụ ặ ọ ề ch  đ  gi ệ i thi u 5 ph ng pháp th ng g p có tác d ng giúp h c sinh gi ả ượ i đ c nhi u

ớ ộ ề ờ bài toán v i đ  chính xác cao và ti ế ượ t đ c nhi u th i gian.

ƯƠ Ọ ƯỢ Ấ CH  Đ  1: Ủ Ề    PH Ự NG PHÁP T  DO CH N L NG CH T

ụ ắ 1) Nguyên t c áp d ng:

ầ ắ ượ ộ ố ủ ụ ươ ằ ắ c m t s  nguyên t c  áp d ng c a ph ng pháp này nh m tránh GV c n cho HS n m đ

ệ ượ ọ ượ ử ụ ư ủ ể ạ ấ hi n t ỳ ệ ng HS tu  ti n ch n l ng ch t vì ch a hi u rõ ph m vi s  d ng c a nó:

ặ ượ ướ ạ ỉ ệ ạ ổ ỉ ệ ­ Khi g p các bài toán có các l ấ ề ng ch t đ  cho d i d ng t ng quát ( d ng t  l mol, t  l

ố ượ ượ ấ ề ứ ề ố ộ ể % theo th  tích, kh i l ặ ng , ho c các l ng ch t đ  cho đ u có ch a chung m t tham s  :

ụ ẽ ế ả ộ ượ m (g), V(l), x(mol)…) thì các bài toán này s  có k t qu  không ph  thu c vào l ấ ng ch t đã

cho.

ươ ố ư ấ ự ọ ộ ượ ướ ợ ệ ­ Ph ng pháp t i  u nh t là t ch n m t l ấ ụ ể ng ch t c  th  theo h ng có l i cho vi c

ở ọ ượ ấ ợ ế tính toán, bi n bài toán t ừ ph c t p ứ ạ  tr  nên ơ đ n gi n ả . Sau khi đã ch n l ng ch t thích h p

ấ ơ ả ệ ở ả ậ ợ ơ ấ ẽ ộ ạ thì bài toán tr  thành m t d ng r t c  b n, vi c gi i toán lúc này s  thu n l i h n r t

nhi u.ề

ủ ỗ ề ế ặ ả ợ ỗ ợ ­ L u ý ư :  N u bài toán kh o sát v  % m ( ho c % V ) c a h n h p thì nên coi h n h p có

ố ượ ả ứ ọ ườ ọ ố ấ ằ kh i l ng 100 gam. Trong các ph n  ng hoá h c thì th ệ ố ng ch n s  mol ch t b ng h  s

trong PTHH

2) Các ví d :ụ

2SO4 4,9% ( v a đ  ) thì thu

ộ ượ ủ ừ ủ Ví d  1:ụ  Hoà tan m t l ạ ng oxit c a kim lo i R vào trong dd H

ượ ủ ạ ố ồ ộ ộ ị ị đ c m t dung d ch mu i có n ng đ  5,87%. Xác đ nh CTPT c a oxit kim lo i.

ợ * G i ý HS:

ấ ỉ ườ ợ ượ ở ạ ỉ ệ ạ ổ ­ GV: Ch  cho HS th y đây là tr ng h p l ấ ề ng ch t đ  cho d ng t ng quát ( d ng t  l

ể ượ ự ậ ọ ượ ấ % ), vì v y bài này có th  đ c t do ch n l ng ch t.

ọ ượ ề ấ ặ ả ử ả ấ ­ HS : Đ  xu t cách ch n l ọ ng ch t : ch n  ho c gi s  có 1 mol oxit  đã tham gia ph n

ng.ứ

2Ox  ( x là hoá tr  c a R )

ả ứ ổ ủ ặ ị ủ * Gi i : Đ t công th c t ng quát c a oxit là R

2Ox

ả ử Gi s  hoà tan 1 mol R

fi +       xH2SO4 R2 (SO4)x   +   xH2O R2Ox

x(mol)                    1mol 1mol

(2MR + 16x) g 98x (g) (2MR +  96x)g

=

+

16

100 2 �

2016

2 ( M

x )

m

( M

x )g

dd sau pö

R

R

98 .x 4 9 ,

ị ậ ả ố ượ Theo đ nh lu t b o toàn kh i l + = ng ta có :  +

M

R

100

5 87

% ,

2

96 x 2016

2 M

x

R

(cid:0) (cid:0) (cid:0) ươ ộ ồ ố ị Ph ủ ng trình n ng đ  % c a dung d ch mu i là : (cid:0)

suy ra ta có MR = 12x

ị ủ ạ ơ Vì x là hoá tr  c a kim lo i trong oxit baz  nên : 1 £ x  £ 4

ệ ậ Bi n lu n:

1 12 2 24 3 36 4 48 x M R

ậ ạ ạ V y kim lo i là  Mg ; oxit kim lo i là : MgO

Ví d  2: ụ

2 SO4 loãng n ng đ  C% tác d ng hoàn toàn v i h n h p 2 kim lo i

ị ớ ỗ ụ ạ ợ ồ ộ Cho a gam dung d ch  H

ấ ư ớ ượ ả ứ ả ứ ố ượ K và Fe ( L y d  so v i l ng ph n  ng ). Sau ph n  ng, kh i l ng khí sinh ra là 0,04694

a (g). Tìm giá tr  C%ị

ợ * G i ý HS :

ạ ấ ư ộ ượ ệ ợ ướ ­ GV :  g i ý cho HS phát hi n ra vì kim lo i l y d  nên toàn b  l ng axit và n c trong

ả ứ ề ị ượ ướ ạ ứ ổ dung d ch đ u ph n  ng. Các l ấ ề ng ch t đ u cho d i d ng t ng quát ( ch a chung tham

ụ ậ ộ ượ ẽ ố s  a ), vì v y bài toán s  không ph  thu c vào l ng a (gam ).

ọ ượ ấ ọ ­ HS :  Nêu cách ch n l ng ch t : ch n  a = 100 gam.

=

m

c gam

)

H SO

2

4

m

c gam

( = - 100

(

)

H O 2

m

gam

4, 694(

)

=(cid:0)

H

2

(cid:0) * Gi i :ả (cid:0) (cid:0) ả ử (cid:222) Gi s  a = 100 g (cid:0)

ả ứ ả ạ ỗ ợ ấ ư Vì h n h p kim lo i Fe, Na l y d  nên x y ra các ph n  ng sau :

2K + H2 SO4            K2SO4 + H2 (1) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) Fe + H2 SO4           FeSO4 + H 2 (2)

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 2K (d )+  ư 2H2O             2KOH + H2 (3)

ư Theo các ptp  (1),(2),(3) ta có :

c

100

+

=

���

n

n

n

+

(

)

H

2

H SO 2

4

H O 2

= � �

C 98

1 2

1 2

18

4, 694 2

-

(cid:222) (cid:222) 31 C  =   760 C =   24,5

2SO4 đã dùng là C% = 24,5%

ậ ồ ị ộ V y n ng đ  dung d ch H

ƯƠ Ố ƯỢ Ủ Ề CH  Đ  2:PH NG PHÁP KH I L NG MOL TRUNG BÌNH

ụ ắ  1) Nguyên t c áp d ng

ắ ủ ươ ố ượ ự ệ ­ Nguyên t c c a ph ng pháp này là d a vào vi c tính kh i l ủ   ng mol trung bình c a

ộ ỗ ố ượ ủ ỗ ợ ượ ứ ị ợ m t h n h p. Kh i l ng mol trung bình c a h n h p đ c xác đ nh theo công th c:

m

hh

1

1

=

=

M

(cid:0)

n

n

+ + n M n M ... 2 2 + + n ... 2

1

hh

(cid:0)

ố ớ ỗ ể ể ể ặ ằ ợ ố  +)  Đ i v i h n h p khí thì có th  thay các s  mol  n1,n2 … b ng th  tích ho c % th  tích.

ứ ấ ủ ể ế ấ ợ ỗ ớ ỉ +)  N u h n h p ch  có 2 ch t khí , v i x% là % th  tích c a khí th  nh t thì :

100

x%.M (

x%).M

1

2

M

100

%

M

(cid:0) (cid:0) (cid:0)

ị ủ ằ ả ả ử +)  Giá tr  c a   n m trong kho ng :M1 <      < M2    ( gi s  M1  <  M2  )

ươ ả ứ ạ ề ọ ươ ­ Đây là ph ng pháp cho phép gi i nhanh chóng nhi u bài toán hoá h c ph c t p. Ph ng

ế ạ ả ậ ộ ị pháp này có th  m nh khi gi ạ i các bài t p xác đ nh 2 kim lo i cùng m t phân nhóm chính và

ế ầ ả ộ ỳ ố ặ ọ ị thu c 2 chu k  liên ti p trong b ng tu n hoàn các nguyên t hoá h c, ho c xác đ nh công

ứ ử ủ ấ ữ ơ ồ ế ẳ ợ ươ th c phân t c a các h p ch t h u c  đ ng đ ng liên ti p. Ngoài ra ph ng pháp này cũng

ượ ử ụ ệ ấ ả ả ộ ỗ ủ ầ ợ ị đ c s  d ng r t hi u qu  khi gi i các bài toán xác đ nh thành ph n % c a m t h n h p.

ươ ­ Ph ng pháp chung :

ủ ỗ ữ ệ ứ ể ợ ề +)  Căn c  các d  ki n đ  cho đ  tính   c a h n h p.

ừ ố ượ ể ượ ớ ạ ố ượ ủ +) T  kh i l ng mol trung bình có th  tìm đ c gi i h n kh i l ng mol c a các nguyên

ố ớ ặ ớ ạ ủ ộ ượ ấ ố ầ t c n tìm ( đ i v i bài toán tìm CTHH ), ho c gi i h n c a m t l ng ch t.

ừ ố ượ ể ượ ầ ấ +) T  kh i l ng mol trung bình cũng có th  tìm đ ủ c  thành ph n % c a các ch t trong

ợ ỗ h n h p.

ấ ạ ế ấ ấ ợ ồ ỗ ươ ự ạ +) N u h n h p g m 2 ch t có c u t o và tính ch t hoá t ng t nhau ( 2 kim lo i cùng

ứ ổ ặ ấ ợ ơ ợ ấ ữ ơ phân nhóm chính, ho c 2 h p ch t vô c  có cùng công th c t ng quát, các h p ch t h u c

ứ ạ ể ặ ạ ượ ệ ẳ ộ ỗ ợ ồ đ ng đ ng … ) thì có th  đ t m t công th c đ i di n cho h n h p. Các đ i l ng tìm đ ượ   c

ị ủ ỗ ấ ạ ệ ợ ủ c a ch t đ i di n là các giá tr  c a h n h p (mhh; nhh ,.. )

2) Các ví d :ụ

ề ế ạ ỗ ợ ồ ộ ỳ Ví d  1:ụ   H n h p X g m  hai kim lo i ki m A và B thu c hai chu k  liên ti p nhau trong

ầ ố ầ ằ ọ ỗ ợ ả b ng tu n hoàn các nguyên t hoá h c. Chia m ( gam ) h n h p X làm 2 ph n b ng nhau:

ư ầ ị ượ ạ ộ ị ượ ­ Ph n 1 : Hoà tan vào dung d ch HCl d  thu đ c m t dung d ch Y. Cô c n Y đ c 23,675

ố gam mu i khan.

ế ầ ả ố ­ Ph n 2:  Đ t cháy hoàn toàn thì ph i dùng h t 1,96 lít khí O2 ( đktc).

ạ ị a) Xác đ nh hai kim lo i A,B

ố ượ ị ủ ỗ ợ b) Xác đ nh % kh i l ạ ng c a các kim lo i trong h n h p X.

ợ * G i ý HS:

ấ ươ ạ ị ự ể ặ ể ơ ệ ạ ả ộ Hai kim lo i có hoá tr  và tính ch t t ng t nên đ  đ n gi n có th  đ t m t ký hi u đ i

ệ ạ ỗ ế ừ ố ố ượ ố ợ di n cho h n h p 2 kim lo i. Vi t PTHH, T  s  mol O2 và kh i l ng mu i khan ta tính

ể ị toán đ  tìm giá tr  hh .

* Gi i:ả

ạ ị a) Xác đ nh kim lo i A,B

ạ ạ ệ ề ạ ặ ợ ỗ Đ t  là kim lo i đ i di n cho h n h p hai kim lo i ki m A,B

ủ ỗ ợ ở ỗ ố ọ G i a là s  mol c a h n h p ầ  m i ph n

ươ ọ Ph ng trình hoá h c:

M

M

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 2 + 2HCl 2     Cl  +   H 2 (1)

a a

M

M

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 4 + 2      2O (2)

a

O2 a 4 ệ ươ ừ T  (1),(2) ta có h  ph ng trình:

+

=� a

35, 5)

23, 675

=

=

a=0,35 =

(cid:0) (cid:0)

0, 0875

�(cid:0)    � M

32,14

M ( � � a 4

1, 96 22, 4

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ề ế ạ Hai kim lo i ki m liên ti p có  = 32,14  thoã mãn  là Na (23) và K(39)

ố ượ ị ủ ỗ ợ b) Xác đ nh % kh i l ng c a h n h p X

ủ ố ố ọ g i x là s  mol c a K (cid:222)    s  mol Na là ( 0,35 – x ) mol

+

ố ượ ứ ụ Áp d ng công th c tính kh i l ng mol trung bình ta có:

x

x

39

).23

=

=� x

32,14

0, 2

(0, 35 0, 35

-

ậ V y   nK  =  0,2 mol  và   nNa    = 0,35 ­ 0,2 = 0,15  mol

=

=

Suy ra:     %m

%

= 100% 69, 33%

30, 67%

Km

Na

0, 2 39 + 0, 2 39 0,15 23

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (cid:0)

ƯƠ Ố ƯỢ Ả CH  Đ  3 Ủ Ề  :      PH NG PHÁP TĂNG GI M KH I L NG

ụ ắ 1) Nguyên t c áp d ng:

ắ ủ ươ ố ượ ự ặ ả ­Nguyên t c c a ph ự ng pháp này là d a vào s  tăng ho c gi m kh i l ng trong quá trình

ề ả ế ấ ấ ấ ổ ươ ơ ở ủ ự làm bi n đ i ch t này thành ch t khác. V  b n ch t ph ng pháp này d a trên c  s  c a

ậ ả ố ượ ề ề ệ ậ ạ ọ ọ ả ị đ nh lu t b o toàn kh i l ng, vì v y trong nhi u tài li u d y h c hoá h c nhi u tác gi ví

ươ ươ ố ượ ả ư ph ng pháp này và ph ng pháp b o toàn kh i l ng nh   “anh em sinh đôi”.

ươ ­Ph ng pháp chung:

ố ượ ặ ả ộ +) Tìm đ  tăng ( ho c gi m ) kh i l ng theo PTHH

ố ượ ặ ả ộ ề +) Tìm đ  tăng ( ho c gi m ) kh i l ng theo đ

ấ ả ủ ể ể ặ ẩ ấ ậ ố ả ứ +) Suy lu n đ  tìm s  mol c a các ch t ph n  ng và ch t s n ph m, ho c có th  tìm nhanh

ủ ứ ấ ộ ố s  mol c a m t ch t A theo công th c sau :

ư ậ ế ế ộ ố ượ ả ề ượ ố ủ Nh  v y n u bi t đ  tăng ( gi m ) kh i l ng theo đ  bài thì ta luôn tìm đ c s  mol c a

ả ứ ấ ố ượ ươ các ch t trong ph n  ng ( và ng ượ ạ c l i ). Còn kh i l ả ng tăng ( gi m ) theo ph ng trình

ượ ườ ư ợ ế ấ ả ủ ấ thì luôn tìm đ ể ả c, k  c  các tr ng h p ch a bi t CTHH c a ch t tham gia và ch t s n

ph m ẩ

2)Các ví d :ụ

ộ ỗ ủ ạ ồ ố Ví d  1:ụ ợ Hoà tan hoàn toàn 28,4 gam m t h n h p g m 2 mu i cacbonat c a 2 kim lo i

ộ ở ế ủ ả ầ ỳ ị thu c phân nhóm IIA 2 chu k  liên ti p c a b ng tu n hoàn trong dung d ch axit HCl, sau

ả ứ ượ ộ ị ph n  ng thu đ c m t dung d ch X và 6,72 lít khí Y ( đktc).

ạ ị ượ ố a) Cô c n dung d ch X thì thu đ c bao nhiêu gam mu i khan.

ạ ị b) Xác đ nh 2 kim lo i.

ợ * G i ý HS :

ể ả ằ ấ ộ ươ ố ­ GV: Đây là bài toán r t quen thu c mà HS có th  gi i b ng ph ả ng pháp b o toàn kh i

ươ ẩ ố ố ả ượ l ặ ng ho c ph ng pháp ghép  n s . Tuy nhiên mu n gi i nhanh chóng thì nên dùng

ươ ả ph ng pháp tăng gi m.

ế ố ượ ạ ổ ộ ủ ố ­ HS: Vi t PTHH d ng t ng quát và tìm đ  tăng kh i l ng c a mu i theo PTHH.

* Gi i:ả

3

M

ứ ổ ặ ợ ố ỗ a) Đ t công th c t ng quát cho h n h p  mu i cacbonat là :          CO

ố ượ ủ ạ ( là kh i l ng mol trung bình c a 2 kim lo i nhóm IIA )

ươ ả ứ Ph ng trình ph n  ng:

M

M        CO3

(cid:0) (cid:0) (cid:0) +  2HCl Cl2   +    H2O   +   CO2

1mol 1mol 1mol

(cid:219) (    + 60)g                (    + 71)g

ư ứ ố ượ ể ố ố ố Theo ptp  :C  1mol mu i cacbonat chuy n thành 1mol mu i clorua thì kh i l ng mu i

m

=

0 3 ,

2 =                                         mol

ọ ố ng mu i khan - ậ ố ố V y s  mol CO2 = s  mol      CO ố ượ tăng lên : 71 ­ 60 = 11 gam    .G i m (g) là kh i l 28 4 6 72 , , = 22 4 11 ,

M +

= (cid:0)

=

11 0 3 28 4 31 7

m

, gam

,

,

Suy ra :

ố ượ ậ ố ượ V y kh i l ng mu i khan thu đ c là 31,7 gam

=

ố ượ ủ ố b)Kh i l ng mol trung bình c a 2 mu i cacbonat là :

94 67 ,

M   =94,67 ­ 60 = 34,67

28 4 , 0 3 ,

(cid:0)

ế ạ ộ ỳ Hai kim lo i nhóm IIA  thu c 2 chu k  liên ti p có

ả = 34,67 nên ph i là Mg(24) và Ca(40). M

ả ộ ủ ạ ạ ố ị ị ụ Ví d  2: Th  m t thanh kim lo i Pb vào trong dung d ch mu i nitrat c a kim lo i hoá tr  II,

ượ ổ ữ ố ượ ấ ấ ỏ ị ủ ả ế đ n khi l ng Pb không đ i n a thì l y ra kh i dung d ch, th y kh i l ng c a nó gi m

ả ế ầ ặ ị ạ ế ượ 28,6 gam. Th  ti p thanh Fe n ng 100g vào ph n dung d ch còn l i. Đ n khi l ng Fe

ổ ữ ứ ặ ấ ạ ỏ ị không đ i n a thì l y kim lo i kh i dung d ch, làm khô cân n ng 130,2 gam. Tìm công th c

ầ ố ủ c a mu i nitrat ban đ u.

ợ * G i ý HS:

3)2  và Pb(NO3)2  đã

ượ ạ ở ả ứ ổ ượ ữ ­Do l ng kim lo i 2 ph n  ng đã không đ i đ c n a nên R(NO

3)2

ả ứ ế ố ở ả ứ ằ ph n  ng h t. Suy ra s  mol Pb(NO 2 ph n  ng b ng nhau.

ẫ ươ ạ ố ế ợ ớ ­Bài toán này v n có th  gi ể ả ượ ằ i đ c b ng ph ẩ ố ng pháp đ i s  k t h p v i ghép  n s .

ƯƠ ƯỢ Ử Ủ Ặ CH  Đ  4 Ủ Ề : PH NG PHÁP TÍNH THEO L NG C A NGUYÊN T   HO C

Ử ả ố NHÓM  NGUYÊN T  ( B o toàn nguyên t )

ụ ắ 1)Nguyên t c áp d ng:

ả ứ ổ ố ử ủ ộ ố ặ ọ ­ Trong các ph n  ng hoá h c, “ t ng s  mol nguyên t c a m t nguyên t ho c nhóm

ả ứ ằ nguyên t ử ướ  tr ả ứ c ph n  ng và sau ph n  ng luôn b ng nhau”

ủ ươ ­ Ý nghĩa c a ph ng pháp :

ươ ả ứ ạ ề ặ ổ ọ Ph ng pháp này giúp gi ế i nhanh các bài toán có nhi u bi n đ i hoá h c ph c t p ho c các

ứ ạ ả ứ ữ ạ ả ậ ẳ ợ ỗ ỗ ợ bài t p h n h p ph c t p, ch ng h n : các bài toán x y ra ph n  ng gi a các h n h p

ơ ố mu i, axit, baz  …

ớ ỗ ả ứ ơ ượ ụ ợ ợ ể ỗ Ví d  : Ph n  ng trung hoà h n h p axit v i h n h p baz  đ ễ ổ c bi u di n t ng quát:

(cid:0) (cid:0) (cid:0) yR(OH)x  +    xHyG                RyGx   + xyH2O

cuûa axit)  =  n

cuûa bazô)  =  n

(

(

Hn

OH

H O 2

ư Theo ptp  ta có :

ậ ế ượ ố ủ ượ ố ố Vì v y khi bi c s  mol c a nhóm ­ OH thì  tìm đ t đ c s  mol H trong axit , s  mol H2O

và ng ượ ạ c l i.

2­ Các ví d :ụ

ứ ồ ộ ươ ứ ờ ồ ị Ví d  1:ụ  Có 190 ml dung d ch ch a đ ng th i KOH và Ba(OH)2 có n ng đ  t ng  ng là

ủ ể ể ờ ị ứ ồ 3M và 4M. Tính th  tích dung d ch Axit ch a đ ng th i HCl 1,98M và H2SO4 1,1M đ  đ

ượ ề ị trung hoà l ng dung d ch ki m  trên.

ợ G i ý HS:

ể ả ằ ươ ươ ứ ấ ­ Có th  gi i bài toán b ng ph ẩ ố ng pháp ghép  n s , tuy nhiên ph ng pháp này r t ph c

ậ ầ ử ụ ươ ạ t p.Vì v y c n s  d ng ph ng pháp tính theo nhóm ­OH và theo ­H

ủ ố ể ố ố ­ Tìm s  mol c a KOH và Ba(OH) ậ 2, Suy ra s  mol (OH);suy lu n theo PTHH  đ  tìm s  mol

ủ H ( c a axit ).

=

=

=

=

n

mol     ;    n

mol

0, 76

0, 57

KOH

Ba OH (

)

2

=

=

+

=

ả Gi i:Ta có :

4.190 1000 n

3.190 1000  mol

+  n

2.

2.0, 76 0, 57

2, 09

OH

KOH

Ba OH (

)

n (

)

2

- Suy ra :

ươ ả ứ Các ph ng trình ph n  ng:

(cid:0) (cid:0) (cid:0) KOH         +       HCl KCl +     H2O

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 2KOH         +       H2SO4 K2SO4 +         H2O

(cid:0) (cid:0) (cid:0) Ba(OH) 2      +       2HCl BaCl2   +          2H2O

cuûa axit)  =  n

cuûa bazô)  =  2,09 mol

(

(cid:0) (cid:0) (cid:0) Ba(OH) 2     +       H2SO4 +     2H2O

Hn

BaSO 4 (OH Theo các ptp  :ư (cid:222) (1)

ặ ị Đ t V (l) là th  tích dung d ch Axit

2 1,1V+1,98V= 4,18V (mol)

+ n

(

Hn

HCl

H SO 2 4

=                                                                                                                           (cid:222)

ể � cuûa axit) = 2 n (2)

ừ T  (1),(2) ta có : 4,18 V = 2,09     (cid:222) V = 0,5 lít

2CO3 0,1M và (NH4) 2CO3 0,25M. Cho vào dung d ch

ỗ ợ ị ị Ví d  2 :ụ Có 1 lít dung d ch h n h p Na

2 và CaCl2 , sau khi k t thúc ph n  ng thì thu đ

ợ ả ứ ế ượ ế ỗ đó 43 gam h n h p BaCl c 39,7 gam k t

ị ủ t a A và dung d ch B.

ả ứ ứ ế ợ ỗ ố a) Ch ng minh h n h p mu i clorua đã ph n  ng h t.

ố ượ ế ủ ủ ấ b) Tính % kh i l ng c a các ch t có trong k t t a A.

ợ G i ý HS:

ể ứ ả ứ ứ ế ả ố ỗ ợ ố Đ  ch ng minh mu i clorua ph n  ng h t ta ph i ch ng minh h n h p mu i cacbonat còn

3ban đ u.ầ

ố ả ứ ố ố ư ứ d . T c là s  mol g c CO ố 3 ph n  ng < s  mol g c CO

2CO 3và (NH4) 2CO 3 thì s  mol CO

3  = t ng s  mol 2 mu i ( vì 1 mol m i

ợ ố ổ ố ố ỗ ỗ Trong h n h p Na

3 )

ố ề mu i đ u có 1 mol CO

2CO 3và (NH4) 2CO3  (cid:222)

ả ừ ứ Gi i:a) T  công th c Na

2 và CaCl 2 . Ta có các PTP  :Ư

ặ ứ ạ ệ ỗ ợ

(cid:0) (cid:0) (cid:0) Đ t RCl2 là công th c đ i di n cho h n h p BaCl RCl2          2NaCl   +      RCO3 fl        (1) Na2CO 3 +

(cid:0) (cid:0) (cid:0) (NH4) 2CO 3 + RCl2               2NH4Cl +      RCO3 fl        ( 2)

ế ủ ố ượ ứ ừ ế ậ ấ ố T  (1), (2) nh n th y :  C  1 mol mu i clorua bi n thành k t t a RCO3 thì kh i l ng

=

=

=

p.öùng)

mol

n

0,3

(

CO

NH

Na CO 2

CO 3

) 4 2

3

3

+ n Do đó :                                                                                                                      < 0,35 (

43­39,7 11

(cid:0) gi m 71 – 60 =11 g n

3 ) còn d  nên h n h p  BaCl

2 và CaCl2 đã ph n  ng h t.

ậ ượ ư ỗ ợ ả ứ ế V y l ng (CO

3 và CaCO3 trong k t t a A, ta có:

=

+

y

100

39, 7

A

x=0,1 =

ủ ọ ế ủ ố b) G i x, y là s  mol c a BaCO

0, 3

0, 2

197 � � x �

�(cid:0)   � y �

x + = y

=

%m

=50,38%

%

=� 100

49, 62%

BaCOm

CaCO 3

3

0,1 197 39, 7

(cid:0) V y : ậ

ƯƠ Ợ Ứ Ủ Ề   CH  Đ  5: PH NG PHÁP H P TH C

ụ ắ 1) Nguyên t c áp d ng:

ươ ượ ậ ụ ệ ả ề ­ Đây là ph ng pháp đ ủ ế c v n d ng ch  y u cho vi c gi Ư ứ i các bài toán ch a nhi u PTP

ấ ệ ở ố ế n i ti p nhau ( quan h  b i các ch t trung gian )

ươ ẫ ượ ử ụ ấ ả ườ ợ ­ Ngoài ra ph ng pháp này v n đ ệ c s  d ng r t hi u qu  trong các tr ng h p bài toán

Ư ễ ề ế ấ ế ỉ ệ ề ượ ủ có nhi u PTP  di n ra song song ( không có ch t trung gian ) n u bi v  l t t  l ng c a

ấ ở ả ứ các ch t 2 ph n  ng khác nhau.

ươ ­ Ph ng pháp chung:

ộ ơ ồ ợ ố ế ả ứ ứ ữ ế ể ậ ấ +) N u các ph n  ng n i ti p nhau thì l p m t s  đ  h p th c chuy n hoá gi a các ch t

ấ ề ỏ ề đ  cho và ch t đ  h i.

ả ứ ế ế ượ ỉ ố ấ ở ủ ả ứ +) N u các ph n  ng song song mà bi c t  s  mol c a 2 ch t t đ 2 ph n  ng khác nhau

Ư Ư ể ệ ẽ ả ậ ộ ơ thì có th  nh p 2 PTP  thành m t PTP , lúc này vi c tính toán s  nhanh và đ n gi n.

ư ươ ả ứ ộ ươ ả L u ý : ậ   Khi nh p các ph ng trình ph n  ng thành m t ph ả ứ ng trình ph n  ng thì ph i

ệ ố ủ ớ ỉ ệ ấ ợ ọ ch n h  s  c a các ch t phù h p v i t  l mol đã cho

2) Các ví d :ụ

2 ( đktc)  vào trong V (lít) dung d ch Ca(OH)

2 0,015M đ n khi

ụ ị ế Ví d  1:ụ S c 0,672 lít khí CO

ả ứ ượ ỉ ệ ố ố ph n  ng hoàn toàn thì thu đ c 1 mu i không tan  và 1 mu i tan có t  l mol 2 : 1. Tìm V.

ợ * G i ý HS:

ươ ạ ố ặ ố ầ ượ ố ố ể ­ Có th  dùng ph ng pháp đ i s  ( đ t s  mol mu i tan và mu i không tan l n l t là x

mol, 2x mol )

ể ả ả ứ ả ứ ỉ ệ ậ ằ ­ Ta có th  gi i nhanh bài toán b ng cách nh p 2 ph n  ng thành 1 ph n  ng theo t  l mol

=

Soá mol cuûa CO  =

mol

0, 03

2

ố ủ c a mu i là 2: 1

0,672 22,4

*Gi i:ả

ươ ả ả ứ ng trình ph n  ng x y ra: :

(cid:0) (cid:0) (cid:0) Các ph CO2   +  Ca(OH) 2              CaCO3 fl     +    H2O (1)  · 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 2CO 2  +  Ca(OH) 2               Ca(HCO3 ) 2 (2)

3 : Ca(HCO3) 2 = 2 : 1 nên ta có ph

ỉ ệ ươ Vì t  l mol CaCO ả ứ ng trình ph n  ng chung:

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 4CO 2    +   3Ca(OH) 2              2CaCO3 fl    +   Ca(HCO3) 2 +    2H2O

4mol 3mol

n = =

=

V

1, 5

0,03 mol fi 0,0225 mol

2     0,015 M đã dùng là :                                                        lít   C

0, 0225 0, 015

M

ể ậ ủ V y th  tích c a dd Ca(OH)

2 và SO 2thì  đ t công th c chung c a 2

ư ủ ỗ ế ợ ủ ứ ặ L u ý : N u 0,672 lít khí là c a h n h p CO

ẫ ượ ả ả ơ oxit là RO2 và bài toán v n đ c gi i nhanh chóng và đ n gi n

ả ị ạ Ví d  2:ụ   Hoà tan hoàn toàn  10,8 gam  kim lo i Al vào trong dung d ch HNO3 thì sau ph n

ứ ượ ố ố ớ ỗ ộ ợ ị ỉ ng thu đ ồ c m t dung d ch X và h n h p khí Y g m 2 khí NO và N2O có t  kh i đ i v i

ể ằ ỗ ỗ ợ ủ khí Hiđro b ng 19,2. Tính th  tích c a m i khí trong h n h p Y ( đktc).

ợ * G i ý HS:

M hh

(cid:0) (cid:222) ừ ữ ệ ỉ ệ ố ủ ằ ươ ạ t  l s  mol c a 2 khí ( b ng ph ng pháp đ i T  d  ki n :                                               2

Y Hd / ươ

ặ ườ ố s  ho c theo ph ng pháp đ ng chéo)

ế ượ ỉ ố ả ứ ả ứ ủ ể ộ Bi ậ c t  s  mol c a 2 khí ta có th  xác nh p 2 ph n  ng thành m t ph n  ng t đ

=

=

hh

(cid:222) Ư ừ ấ T  PTP  : Bi

gam/mol

19, 2 2 38, 4

2

ố   = 19,2 ủ     s  mol c a các ch t khí.   M ả * Gi i: Vì ế ố t s  mol Al   Y Hd /

ơ ồ ườ Ta có s  đ  đ ng chéo:

Khí 1(NO): n1 30 5,6

38,4

Khí 2(N2O): n2 44 8,4

5, 6 = = 8, 4

2 3

n 1 n 2

Suy ra ta có :

ươ ả ứ Các ph ng trình ph n  ng :

(cid:0) (cid:0) (cid:0) Al  +   4HNO3            Al(NO3) 3  +    NO + 2H2O       (1) · 2

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 8Al + 30HNO3                   8Al(NO3) 3 +     3N2O   + 15H2O      (2)

ỉ ệ ổ Vì t  l mol NO : N ư ợ 2O  = 2 : 3 nên t ng h p (1) và (2)ta có ptp :

(cid:0) (cid:0) (cid:0) 10Al +38HNO3                 10 Al(NO3) 3   +  2NO  +   3N2O +    19H2O      (3)

=

=

n

mol

0, 08

NO

Al

1 n= 5

lít

=� 1, 792

2, 688

2

ươ Theo ph ng trình (3) ta có :

1 10, 8 � � 5 27 3 N OV = 2

(cid:222) VNO  =  0,08 · 22,4 = 1,792 lít ; suy ra :

ộ ố ươ ỉ ả ậ ầ ọ ộ ỉ Tóm l iạ  : Trên đây ch  là m t s  ph ng pháp gi i bài t p hoá h c. Đây ch  là m t ph n

ố ỏ ươ ả ộ ọ ể ở ậ ọ nh  trong vô s  các ph ng pháp gi i bài t p hoá h c nâng cao. Đ  tr  thành m t h c sinh

ệ ề ả ọ ươ ọ ố h c t t môn hóa thì h c sinh còn ph i rèn luy n nhi u ph ng pháp khác. Tuy nhiên, dù áp

ấ ỳ ươ ậ ữ ả ắ ứ ế ọ ụ d ng b t k  ph ề ng pháp nào, h c sinh cũng ph i n m th t v ng ki n th c giáo khoa v

ể ả ọ ế ộ ế ả ứ ắ ọ hóa h c. Không ai có th  gi i đúng m t bài toán n u không bi t ch c ph n  ng hóa h c nào

ặ ế ạ ả ư ế ả ứ ư ậ ề ệ ẩ ả ả x y ra, ho c n u x y ra thì t o s n ph m gì, đi u ki n ph n  ng nh  th  nào ?. Nh  v y,

ụ ủ ữ ệ ỹ ả ự ậ nhi m v  c a giáo viên không nh ng giúp HS rèn k  năng gi i bài t p, mà còn xây d ng

ộ ề ả ứ ữ ế ắ ướ ẫ ế ế ợ ữ ễ ầ m t n n t ng ki n th c v ng ch c, h ng d n các em bi t k t h p nhu n nhuy n nh ng

ứ ỹ ọ ớ ự ư ế ọ ki n th c k  năng hóa h c v i năng l c t duy toán h c.

Ộ Ố Ế Ả Ạ ƯỢ IV­M T S   K T QU  Đ T Đ C:

ấ ố ữ ệ ự ư ộ ậ ố Nh ng kinh nghi m nêu trên  đã phát huy r t t t năng l c t duy, đ c l p suy nghĩ cho đ i

ỏ ự ơ ạ ộ ọ ậ ệ ị ượ t ng HS gi i. Các em đã tích c c h n trong vi c tham gia các ho t đ ng h c t p ,xác đ nh

ướ ả ế ờ ả ứ ủ ế ậ ỹ ượ ủ h ng gi i và tìm ki m l i gi i cho các bài t p.Ki n th c, k  năng c a HS đ c c ng

ả ọ ậ ủ ừ ỗ ấ ộ ơ ứ ế ặ ố ế c  ,k t qu  h c t p c a HS ti n b  h n. T  ch  r t lúng túng khi g p các bài toán ph c

ẽ ị ướ ơ ạ t p, các em s  có đ nh h ng suy nghĩ, tính toán nhanh h n,

Ế Ậ C­ K T LU N CHUNG:

ề ư ủ ề ễ ắ ằ ậ ạ ạ ậ ỗ M i ch  đ  tôi đ u đ a ra nguyên t c nh m giúp các em d  nh n d ng lo i bài t p, xác

ươ ợ ế ậ ụ ứ ế ộ ị đ nh ph ng pháp phù h p và bi ỹ t v n d ng các ki n th c, k  năng m t cách chính xác;

ế ượ ủ ọ ể ả ữ ầ ẫ ạ h n ch  đ c nh ng nh m l n có th  x y ra trong cách nghĩ và cách làm c a h c sinh. Sau

ả ử ủ ề ữ ế ệ ế ọ ỗ ể m i ch  đ  tôi luôn chú tr ng đ n vi c ki m tra, đánh giá k t qu , s a ch a rút kinh

ữ ệ ấ ạ ầ ườ ả ắ nghi m và nh n m nh nh ng sai l m mà HS th ng m c ph i.

ậ ụ ứ ệ ươ ả ề ậ ằ ọ Vi c nghiên c u, v n d ng các ph ng pháp gi i bài t p hoá h c đã nêu trong đ  tài nh m

ồ ưỡ ụ ừ ề ữ ứ ỹ ừ ể ế ắ m c đích b i d ng và phát tri n ki n th c k  năng cho HS v a b n v ng, v a sâu s c;

ố ự ủ ự ườ ọ ả ọ ự ế phát huy t i đa s  tham gia tích c c c a ng i h c. H c sinh có kh  năng t tìm ra ki n

ứ ự ạ ộ ố ữ ể ủ ứ ế ắ th c,t mình tham gia các ho t đ ng đ  c ng c  v ng ch c ki n th c,rèn luy n đ ệ ượ ỹ c k

ấ ớ ự ư ự ệ ế ề ệ ể ộ năng. Đ  tài còn tác đ ng r t l n đ n vi c phát tri n tìm l c trí tu , nâng cao năng l c t

ộ ậ ạ ả ọ ỏ ự ụ ệ ầ duy đ c l p và kh  năng tìm tòi sáng t o cho h c sinh gi i, góp ph n th c hi n m c tiêu

ạ ườ ớ đào t o con ng ệ .  ể i m i phát tri n toàn di n

ầ ế ậ ụ ươ ợ ộ ế ế ợ ế Tuy nhiên c n bi t v n d ng các ph ng pháp m t cách h p lý và bi t k t h p các ki n

ậ ụ ể ứ ơ ả ớ ạ ượ ế ừ ả ọ ọ th c c  b n hoá h c, toán h c cho t ng bài t p c  th  thì m i đ t đ c k t qu  cao.

Ệ Ả

ặ ỹ ị TÀI LI U THAM KH O • Cao Th  Th ng : Hình thành k  năng gi ả i BTHH ­ NXB GD 1999.

ậ ọ ọ • GS .Lê Xuân Tr ng: Bài t p nâng cao hoá h c 9 ­ NXB GD 2004.

ớ ọ ồ • Ngô Ng c An : 400 BTHH l p 9  ­ NXB ĐHQG  TP H  Chí Minh 2004.

ồ ưỡ ấ ọ • Vũ Anh Tu n : B i d ng hóa h c THCS ­ NXBGD 2004.

ữ ớ • GS.TS Đào H u Vinh : 250 BTHH l p 9 ­ NXB GD 2001.

ễ ườ ọ ớ ậ • PGS.TS Nguy n Xuân Tr ng : Bài t p nâng cao Hoá h c l p 9 ­ NXB GD 2005.