C«ng nghÖ in Líi
LÞCH Sö C¤NG NGHÖ IN L¦íi
I.1 LÞch sö c«ng nghÖ in l íi trªn ThÕ giíi
In líi cã nguån gèc xa xa lµ in dïng khu«n thñng ( in giÊy nÕn).
C¸c mÉu t×m thÊy trong c¸c bøc vÏ ë trong c¸c hang ®éng cho thÊy lo¹i
h×nh in nµy ®· cã tõ n¨m 30.000 ®Õn 9000 TCN.
C¸c lo¹i khu«n t« khi ®ã ®îc c¾t ra tõ c¸c lo¹i l¸.
Tríc kia ngêi d©n ®¶o Fiji ra khu«n t« b»ng c¸ch c¾t nh÷ng lç hë trªn l¸
chuèi vµ sau ®ã phÕt thuèc nhuém thùc vËt qua c¸c lç hë nµy vµ in lªn c¸c
tÊm da. Khu«n t« tõ l¸ c©y:
NhiÒu lo¹i khu«n t« rÊt bÒn lµm tõ c¸c sîi d©u t»m ®îc t¹o ra t¹i Trung
Quèc vµ NhËt B¶n ®îc sö dông chñ yÕu ®Ó trang trÝ trªn v¶i.Trong suèt s¸u
triÒu ®¹i ë Trung Quèc ( Tõ n¨m 221 - 618) sau c«ng nguyªn, c¸c lo¹i khu«n t«
nµy ®îc sö dông réng r·i trong viÖc s¶n xuÊt nhiÒu h×nh ¶nh vÒ ®øc phËt.
Ngêi NhËt B¶n ®· ph¸t minh ra mét c¸ch ®Ó gi÷ c¸c phÇn trªn khu«n t«
®óng vÞ trÝ ®ã lµ dïng mét líi lµm b»ng tãc ngêi, sau nµy thay thÕ b»ng c¸c
sîi t¬. C¸c sîi t¬ khi kÐo c¨ng trªn 1 khung gç víi h×nh ¶nh khu«n t« g¾n phÝa
díi khung b»ng keo hå cã thÓ dïng ®Ó sao chÐp c¸c h×nh ¶nh nhiÒu lÇn trªn
nhiÒu vËt liÖu kh¸c nhau b»ng c¸ch phÕt mùc xuyªn qua c¸c lç trßn khu«n tô.
Tõ ®ã kü thuËt in lôa ra ®êi.
C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu sö dông v¶i t¬ lµm líi cho khu«n t« ®îc tiÕn
hµnh t¹i Ph¸p vµ §øc trong kho¶ng nh÷ng n¨m 1870 vµ sau ®ã lµ t¹i Anh, n¬i
mµ n¨m 1907 Samuel Simon lÇn ®Çu tiªn s¸ng chÕ ra qu¸ tr×nh lµm líi b»ng
c¸c sîi t¬. Sù ph¸t triÓn sau ®ã bÞ khùng l¹i do ¶nh hëng cña chiÕn tranh thÕ
giíi thø nhÊt – in lôa tuy cã mÆt ë nhiÒu níc nhng kü thuËt in lôa vÉn cha
hoµn chØnh.
Vµo n¨m 1914, t¹i San Franciso, ph¬ng ph¸p in líi nhiÒu mµu ®îc John
Pilsworth ph¸t triÓn. Tr¶i qua nhiÒu n¨m, líi lµm tõ sîi t¬ ®îc thay thÕ b»ng c¸c
sîi nilon rÊt nhá.
§Õn n¨m 1945, qua chiÕn tranh thÕ giíi thø 2, ngµnh in lôa míi ®I vµo
c«ng nghÖ ho¸. Anh vµ §øc chÕ t¹o vµ s¶n xuÊt c¸c lo¹i mùc in chuyªn dïng
cho in lôa. Mü ph¸t minh ra c¸c lo¹i phim lµm chÕ b¶n, Ph¸p rÊt thµnh c«ng
vÒ mµu vÏ vµ nhò t¬ng lµm chÕ b¶n in lôa thñ c«ng, in b«ng trªn v¶I sîi.
M¸y g¾n khung lôa in xoay vßng tõ 1-12 mµu do h·ng Vastex -Mü s¶n
xuÊt tõ thñ c«ng ®Õn b¸n tù ®éng xuÊt hiÖn vµo kho¶ng n¨m 1970. Ban ®Çu
lµ 1bµn, 1khung lôa in 1mµu. Sau ®ã lµ 4 bµn di ®éng, 1khung lôa
N¨m 1965 h·ng Machines Dubuit (Ph¸p) s¶n xuÊt m¸y bao gåm 1bµn, 4
khung lôa di ®éng.
I.2 LÞch sö c«ng nghÖ in l íi ë ViÖt Nam
1
§Çu thËp niªn 1950, ph¬ng ph¸p chÕ b¶n in lôa ®Ó in b«ng trªn v¶I sîi t¬
lôa ®îc «ng Ph¹m §¹t TiÕt (1913 - 1962) khai s¸ng. ¤ng lµ kü s c¬ khÝ yªu
nghÒ in lôa tõ Ph¸p trë vÒ ViÖt Nam më xëng in b«ng ë sè 41 ®êng Vâ T¸nh,
quËn Nh×, chuyªn gia c«ng in b«ng cho nhiÒu h·ng dÖt v¶I sîi kh¾p Sµi Gßn
– Chî Lín. Ngoµi viÖc gia c«ng in trªn b«ng v¶i «ng cßn gia c«ng in nhiÒu
mÆt hµng kh¸c nh tÆng phÈm, quµ lu niÖm, thiÖp gi¸ng sinh, thiÖp choc
tÕt, bao b× giÊy.
Ngµnh in lôa du nhËp vµo níc ta tõ nh÷ng n¨m 50 nhng rÊt tiÕc c«ng viÖc
cña «ng Ph¹m §¹t TiÕt ®ang ph¸t triÓn rÇm ré vµ ®ang phæ biÕn rÊt hÊp
dÉn vÒ ph¬ng ph¸p vµ kü thuËt in lôa míi ra ®êi ë ViÖt Nam th× «ng bÞ
bÖnh vµ mÊt (n¨m «ng 49 tuæi) ®Ó l¹i mét gia s¶n v« cïng quý gi¸.
§Õn nh÷ng n¨m thËp niªn 60, ViÖt Nam ®îc coi lµ biÕt in lôa, c¸c mÆt
hµng in b«ng trªn c¸c v¶I sîi t¬ lôa vµ c¸c mÆt hµng qu¶ng c¸o míi ®îc mäi ng-
êi quan t©m.
§Õn thËp niªn 70, ngµnh in lôa ë ViÖt Nam míi cã chiÒu híng tiÕn bé nh-
ng ph¸t triÓn cha m¹nh v× tr×nh ®é kü thuËt in lôa cha cao, sè ngêi biÕt ®Õn
in lôa cha nhiÒu, chuyªn viªn in lôa cßn qu¸ Ýt.
Tõ n¨m 1955 – 1970 cã 3 nguån ®µo t¹o ra mét sè chuyªn viªn in lôa :
¤ng Ph¹m §¹t TiÕt (1913-1962)
Mét kü s quèc tÞch §µi Loan cã tªn lµ Diªu §«ng Sanh (1915) gi¶ng viªn
trêng §¹i häc khoa häc §µi Loan sang ViÖt Nam n¨m 1960 më hµng in
v¶i.
Tõ USOM/ Graphic, Media (c¬ quan th«ng tin qu¶ng b¸ Hoa Kú Sµi
Gßn – tríc 1975) ®Õn Trung t©m khuyÕch tr¬ng tiÓu thñ c«ng nghiÖp
ViÖt Nam – hai n¬I nµy ®· ®µo t¹o mét sè chuyªn viªn in lôa xuÊt s¾c.
Tríc n¨m 1975, con sè chuyªn viªn in lôa ®Õm trªn ®Çu ngãn tay.§Õn ®Çu
thËp niªn 90, thêi kú kinh tÕ thÞ trêng më réng, ngµnh in lôa b¾t ®Çu ph¸t
triÓn m¹nh , con sè nµy vît lªn trªn 1000 c¬ së in lôa. §Õn cuèi thÕ kû 20, con
sè íc tÝnh kho¶ng trªn 15000
Bíc vµo thÕ kû 21, ngµnh in lôa cña chóng ta ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn
m¹nh, sÏ tiÕn tíi c«ng nghÖ in lôa hiÖn ®¹i ho¸. BiÕt r»ng khã theo kÞp c¸c níc
T©y ¢u nhng ch¾c ch¾n sÏ qua mÆt c¸c níc trong khèi ASEAN ë mét ngµy
kh«ng xa.
Mong c¸c b¹n yªu nghÒ in lôa cè g¾ng v¬n lªn ®Ønh cao c«ng nghÖ kü
thuËt vµ tiÕn tíi in lôa kü thuËt cao trong t¬ng lai gÇn.
I.3 Nguyªn lý chung cña in l íi
2
•
•1. Dao g¹t
•2. Mùc in
• 3. M¾t líi
• 4. PhÇn m¾t líi bÞ bÞt kÝn
• 5.Khung
• 6.VËt liÖu cÇn in
• 7. Bµn in
I.4 C¸c lo¹i m¸y in l íi
M¸y in líi d¹ng ph¼ng trªn ph¼ng
M¸y in líi d¹ng ph¼ng trªn trßn
M¸y in líi d¹ng trßn trªn trßn
2
1
3
45
6
7
VËt liÖu
L-íi
L-íi
Dao g¹t
Dao g¹t
M¸y in l-íi d¹ng ph¼ng trªn ph ¼ng
3
I.5 C¸c s¶n phÈm in cña in l íi: nolon, v¶I, thuû tinh, mÆt ®ång hå, m¹ch
®iÖn tö… hay mét sè s¶n phÈm kim lo¹i, gç, giÊy hoÆc sö dông thay cho ph-
¬ng ph¸p vÏ díi men trong s¶n xuÊt g¹ch men
I.6 ¦u, nh îc ®iÓm cña in l íi
¦u ®iÓm:
• DÔ tæ chøc, cã thÓ tiÕn hµnh ®îc quy m« gia ®×nh còng nh quy m«
mét xÝ nghiÖp.
•In ®îc nh÷ng s¶n phÈm cã kÝch thíc bÊt kú, kÓ c¶ nh÷ng mÉu nhá.
• In ®îc nhiÒu lo¹i vËt liÖu kÓ c¶ nh÷ng lo¹i vËt liÖu Ýt chÞu c¨ng kÐo
nh v¶i dÖt kim, lôa.
• In ®îc mËt ®é mùc cao.
• RÊt kinh tÕ khi in sè lîng nhá kho¶ng díi 100 tê in.
Ø Nh îc ®iÓm:
Khã in ®îc chi tiÕt nhá
Khã in chång mµu
HiÖu suÊt thÊp
Mùc in ®ßi hái sau khi in xong ph¶i ®îc kh« lu«n.
4
M¸y in l-íi d¹ng trßn trªn ph¼ng
Mùc in
L« g¹t
L« l-íi
VËt liÖu
PhÇn ii
CÊu t¹o khu«n in l íi
Khu«n in gåm 3 phÇn chÝnh:
Khung
Líi in
Mµng c¶m quang
II.1 C¸c lo¹i khung: cã 2 lo¹i
Khung b»ng gç cã ®Æc ®iÓm:
• Gç lo¹i nhÑ, thËt kh«, ®Ó l©u kh«ng bÞ biÕn d¹ng
•§ñ søc chÞu lùc kÐo khi c¨ng lôa ko bÞ cong
•Khung lưíi thµnh phÈm lu«n th¼ng gãc, ph¼ng, kh«ng
vªnh
• Nh÷ng lo¹i gç thêng dïng: gç mì, gç th«ng, gç de...
Khung b»ng kim lo¹i cã ®Æc ®iÓm:
•Khung ch¾c ch¾n, ®é bÒn cao, bãng l¸ng, dÔ tÈy röa.
•Kh«ng lo ng¹i cong, vªnh, ko sî líi bÞ trïng, lu«n gi÷ nguyªn tr¹ng th¸i ko
bÞ biÕn d¹ng, chôp chÕ b¶n líi rÊt s¾c nÐt
•Khung b»ng Kim lo¹i thêng dïng lµ nh«m, dura, inox, hçn hîp kim lo¹i…
II.2 C¸c lo¹i l íi in
• Líi in lµ thµnh phÇn quan träng nhÊt, cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn chÊt l-
îng khu«n in vµ chÊt lîng s¶n phÈm.
• Cã 4 lo¹i líi in:
Líi tõ sîi t¬ t»m
Líi tõ sîi polyester
Líi tõ sîi polyamit
Líi tõ sîi kim lo¹i
II.2.1 L íi tõ t¬ t»m:
• T¬ t»m tr¬ng në m¹nh trong níc vµ t¨ng träng ®Õn 35%.
•KÐm bÒn víi kiÒm, nªn kh«ng phï hîp víi c¸c lo¹i mùc in cã tÝnh kiÒm.
§é bÒn kh«ng cao nªn lo¹i líi t¬ t»m chØ dïng chñ yÕu ®Ó in lªn sø.
•Cã ®é ®µn håi tèt, kh«ng in ngÊm mùc in, líi Ýt bÞ x« lÖch do c¸c sîi
ngang däc liªn kÕt t¬ng ®èi chÆt.
II.2.2 L íi tõ sîi polyeste(sîi tæng hîp):
§é bÒn c¬ häc cao æn ®Þnh kÝch thíc, kh«ng tr¬ng në, chÞu nhiÖt ®é
cao, bÒn víi t¸c dông cña ¸nh s¸ng, bÒn víi c¸c dung dÞch axit.
5
1
2
3
