1
TR NG Đ I H C S PH M HÀ N IƯỜ Ạ Ọ Ư Ạ Ộ
KHOA GIÁO D C Đ C B TỤ Ặ Ệ
BÀI TI U LU NỂ Ậ
MÔN: TÂM LÝ TR KHI M THÍNHẺ Ế
Đ BÀI: TÌM HI U Đ C ĐI M PHÁT TRI N NGÔN NGỀ Ể Ặ Ể Ể Ữ
C A M T TR KHI M THÍNHỦ Ộ Ẻ Ế
Gi ng viên: Tr n Th Tuy t Anhả ầ ị ế
Sinh viên: Nguy n Th Nhungễ ị
L p: K58B-GDĐBớ
Hà n i 2011ộ
I. Lý do ch n đ tàiọ ề
Xu t phát t tình c m dành cho hai ng i em, tôi luôn quan tâm đ n vi cấ ừ ả ườ ế ệ
làm th nào đ có th giúp em tôi phát tri n ngôn ng , em có th hòa nh p c ngế ể ể ể ữ ể ậ ộ
2
đ ng. Ngôn ng là ph ng ti n giao ti p, truy n đ t và lĩnh h i kinh nghi mồ ữ ươ ệ ế ề ạ ộ ệ
qua các th h con ng i, là công c m nh m đ con ng i nh n th c th gi iế ệ ườ ụ ạ ẽ ể ườ ậ ứ ế ớ
xung quanh, trao đ i ý ki n, hi u bi t l n nhau. Ngôn ng có vai trò quan tr ngổ ế ể ế ẫ ữ ọ
đ i v i s phát tri n con ng i. Ngôn ng đ c hình thành và phát tri n d aố ớ ự ể ườ ữ ượ ể ự
vào kh năng tri giác thính giác, phát tri n trong quá trình giao ti p, trong h cả ể ế ọ
t p, trong sinh ho t hàng ngày. Ngôn ng liên h ch t ch v i t duy, là v b cậ ạ ữ ệ ặ ẽ ớ ư ỏ ọ
c a t duy. Nh ng ng i khi m thính, lúc đ u c s c a t duy không ph i làủ ư ữ ườ ế ầ ơ ở ủ ư ả
ti ng nói mà là hình nh tr c quan c th n y sinh nh c quan th c m còn l i:ế ả ự ụ ể ả ờ ơ ụ ả ạ
nh th giác, xúc giác, c m giác _ xúc giác rung. V y nh ng đ c đi m tâm lý c aờ ị ả ậ ữ ặ ể ủ
s hình thành ngôn ng ng i khi m thính nh th nào? Tôi xin trình bàyự ữ ở ườ ế ư ế
thông qua s phát tri n ngôn ng c a m t tr khi m thính, đ a tr mà gia đìnhự ể ữ ủ ộ ẻ ế ứ ẻ
tôi đã đ c g n bó cùng v i s phát tri n c a em.ượ ắ ớ ự ể ủ
II. Gi i quy t v n đả ế ấ ề
2.1. M t s khái ni mộ ố ệ
Trong ngôn ng ph thông, đi c th ng đ c hi u là m t thính giác hoànữ ổ ế ườ ượ ể ấ
toàn, không nghe đ c chút nào ho c gi m sút nhi u v thính giác, nghe khôngượ ặ ả ề ề
rõ. Đó cũng là đ nh nghĩa trong các t đi n ph thông. ị ừ ể ổ
Trong ngành y, đi c có nghĩa là suy gi m ho c m t toàn b hay m t ph nế ả ặ ấ ộ ộ ầ
s c nghe.ứ
Ngoài thu t ng đi c, ta còn g p nh ng thu t ng có nghĩa t ng đ ngậ ữ ế ặ ữ ậ ữ ươ ươ
nh khi m thính hay khuy t t t thính giác, tuy nhiên thu t ng đi c đ c sư ế ế ậ ậ ữ ế ượ ử
d ng m t cách thông d ng, quen thu c v i m i ng i.ụ ộ ụ ộ ớ ọ ườ
2.2. Thông tin chung v trề ẻ
Nguy n Văn Nh t, sinh năm 1994 (18 tu i), quê Thanh Hóa. Nh t có 5ễ ậ ổ ở ậ
anh ch em và Nh t là con th 3 trong gia đình. Trong ba tháng đ u khi mang thaiị ậ ứ ầ
m đã dùng thu c kháng sinh. Trong th i gian mang thai m r t y u, không cungẹ ố ờ ẹ ấ ế
c p đ ch t dinh d ng cho bé. Khi sinh ra Nh t r t y u, nh ng ngày đ uấ ủ ấ ưỡ ậ ấ ế ữ ầ
không bú, khi đ c ba tháng b s t l nh tím ng i, c ng mi ng ph i đ a đi c pượ ị ố ạ ườ ứ ệ ả ư ấ
c u. Khi đ c 3 tháng, Nh t b l n đ p đ u t trên vai ch xu ng đ t, b s ngứ ượ ậ ị ộ ậ ầ ừ ị ố ấ ị ư
t y và s t nên ph i tiêm thu c. Nh t r t hi n, ch ăn ng không bao gi qu yấ ố ả ố ậ ấ ề ỉ ủ ờ ấ
khóc, gia đình ch khen bé ngoan mà cũng không m t chút nghi ng gì v s phátỉ ộ ờ ề ự
3
tri n c a Nh t. Đ n 2 tu i Nh t không nói đ c gia đình nghĩ là Nh t ch mể ủ ậ ế ổ ậ ượ ậ ậ
nói. Khi 4 tu i gia đình bi t Nh t b câm nh ng do không nh n th c đ c c nổ ế ậ ị ư ậ ứ ượ ầ
làm nh ng gì cho Nh t, và gia đình nghĩ ng i đi c thì không nghe đ c nênữ ậ ườ ế ượ
không có kh năng h c t p. Nh t l n lên theo năm tháng cho đ n năm 10 tu iả ọ ậ ậ ớ ế ổ
m i đ c đi ki m tra thính l c và bác s k t lu n là b đi c sâu. Nh t b t đ uớ ượ ể ự ỹ ế ậ ị ế ậ ắ ầ
đi h c l p chuyên bi t tr ng ọ ớ ệ ườ d y ngh Hoa S a – Hà N iạ ề ữ ộ . Năm nay 18 tu i,ổ
Nh t h c l p 3 tr ng Vi Nhân – Buôn Mê Thu t.ậ ọ ớ ườ ậ
2.4. S phát tri n ngôn ngự ể ữ
2.4.1. Giai đo n 0-3 tu iạ ổ
Tôi cùng v i gia đình nh l i s phát tri n ngôn ng c a N trong giai đo nớ ớ ạ ự ể ữ ủ ạ
t 0-3 tu i ( tr c tu i m u giáo).ừ ổ ướ ổ ẫ
Gi ng nh tr bình th ng, khi m i sinh, N th hi n các nhu c u c aố ư ẻ ườ ớ ể ệ ầ ủ
mình b ng ti ng khóc. N phát ra nh ng ti ng kêu, nh ng âm ph n x , máy môiằ ế ữ ế ữ ả ạ
và b p b . N cung t ra thích nói chuy n và hi u cu c nói chuy n gi a ng iậ ẹ ỏ ệ ể ộ ệ ữ ườ
l n v i tr b ng cách phát ra nh ng âm thanh , a, đ n gi n, ti ng c i đ đápớ ớ ẻ ằ ữ ơ ơ ả ế ườ ể
l i ti ng c a ng i l n. N nhìn chăm chú vào m khi m k chuy n, nói n ng.ạ ế ủ ườ ớ ẹ ẹ ể ệ ự
M th ng xuyên ch i, trò chuy n v i Nh t, dung đ ch i đ trêu ch c làm tròẹ ườ ơ ệ ớ ậ ồ ơ ể ọ
c i cho N. N có th đ p chân tay và hét lên nh ng ti ng c i r t l n th hi nườ ể ạ ữ ế ườ ấ ớ ể ệ
s thích thú. Tuy nhiên giai đo n này gia đình không chú ý đ n kh năng ph nự ở ạ ế ả ả
ng v i âm thanh c a N nên không phát hi n ra đi m khác bi t c a N v i trứ ớ ủ ệ ể ệ ủ ớ ẻ
bình th ng. Khi ch i v i đ v t, N bi t c m n m đ v t đ a lên tr c m t tườ ơ ớ ồ ậ ế ầ ắ ồ ậ ư ướ ặ ự
ch i và phát ra âm thanh … … … …hay a…a…Khi đ c 5-6 tháng tu i, Nơ ơ ơ ư ư ượ ổ
không phát ra âm ba… ba hay ma… ma nh đ a tr khác. Có chú ý nhìn mi ngư ứ ẻ ệ
ng i nói m t cách chăm chú nh ng không có d u hi u b t ch c các âm thanh,ườ ộ ư ấ ệ ắ ướ
N ch c i hét lên vui s ng khi đ c ng i l n trò chuy n. ỉ ườ ướ ượ ườ ớ ệ
Nh ng v y giai đo n đ u gia đình r t khó phân bi t tr đi c hay khôngư ậ ạ ầ ấ ệ ẻ ế
b i s khác nhau không rõ r t và gia đình cũng không bi t đ c s khác bi t vở ự ệ ế ượ ự ệ ề
s phát tri n c a tr n u không ki m tra nh ng ph n ng c a tr v i âm thanh.ự ể ủ ẻ ế ể ữ ả ứ ủ ẻ ớ
Kho ng t 6-8 tháng tu i, tr em bình th ng xu t hi n các âm b p b ,ả ừ ổ ở ẻ ườ ấ ệ ậ ẹ
b t đ u bi t giao ti p ngôn ng . Ví d khi đ c h i v ai đó tr th ng quayắ ầ ế ế ữ ụ ượ ỏ ề ẻ ườ
đ u v phía ng i đó và c i. Tr hi u đ c nh ng câu h i đ n gi n g m haiầ ề ườ ườ ẻ ể ượ ữ ỏ ơ ả ồ
4
t v nh ng gì g n bó v i tr . Bi t ngoái đ u v h ng phát ra âm thanh nh nừ ề ữ ắ ớ ẻ ế ầ ề ướ ậ
bi t v t phát ra âm thanh. Đây là giai đo n b t đ u phát tri n ngôn ng thế ậ ạ ắ ầ ể ữ ụ
đ ng. Ng i l n nh c đi nh c l i nhi u l n cùng m t t và t đó g n v i m tộ ườ ớ ắ ắ ạ ề ầ ộ ừ ừ ắ ớ ộ
v t xác đ nh, trong ý th c hình thành m i liên t ng gi a t phát ra v i đ iậ ị ứ ố ưở ữ ừ ớ ố
t ng t ng ng và b t ch c ti ng nói. Nh ng N v n ch a có kh năng h cượ ươ ứ ắ ướ ế ư ẫ ư ả ọ
ngôn ng , gia đình d y N phát âm th “b ”, “m ” nh ng N không có ph n ngữ ạ ừ ố ẹ ư ả ứ
b t ch c, khi đ c h i “m đâu” N cũng không có ph n ng nhìn v phía mắ ướ ượ ỏ ẹ ả ứ ề ẹ
nh ng N nhìn mi ng ng i nói cách chăm chú trong giây lát r i ti p t c ch i.ư ệ ườ ồ ế ụ ơ
Khi dùng đ v t cho phát ra âm thanh t phía sau đ trêu N nh ng N không cóồ ậ ừ ể ư
ph n ng quay l i. Nh ng gia đình cũng không nghĩ gì đ n tr ng h p N bả ứ ạ ư ế ườ ợ ị
đi c.ế
T ừtháng th 9ứ, N đã bi t ph i h p gi a ti ng a..a, … …(Thay choế ố ợ ữ ế ơ ơ
ti ng bibi..bô…bô..) v i các c ch phi ngôn ng (v i tay v phía m gây chú ýế ớ ử ỉ ữ ớ ề ẹ
cho m tr c khi ch vào v t nào đó, giang tay đòi b …). Cùng v i ti ng b pẹ ướ ỉ ậ ế ớ ế ậ
b , N đã có kh năng hi u l i nói c a ng i l n khi ng i l n k t h p gi ngẹ ả ể ờ ủ ườ ớ ườ ớ ế ợ ọ
nói v i c ch đi u b , thông qua thái đ trên nét m t và hoàn c nh c th ớ ử ỉ ệ ộ ộ ặ ả ụ ể ở
hi n t i. Ví d khi gia đình g i: “Nh t!” v i gi ng đi u n ng n nh gi n d ,ệ ạ ụ ọ ậ ớ ọ ệ ặ ề ư ậ ữ
khuôn m t, lông mày cau l i thì tr t ra s hãi và m u khóc. Nh ng v n g i v iặ ạ ẻ ỏ ợ ế ư ẫ ọ ớ
ng đi u nh nhàng, thái đ t i t nh thì đ a tr nho n mi ng c i và đ a tayữ ệ ẹ ộ ươ ỉ ứ ẻ ẻ ệ ườ ư
ra v phía tay ng i g i. Vì v y, khi b quát m ng tr khi m thính v n có nh ngề ườ ọ ậ ị ắ ẻ ế ẫ ữ
ph n ng nh tr bình th ng nh : khóc, s hãi…. Khi N đang ch i, m i ng iả ứ ư ẻ ườ ư ợ ơ ọ ườ
quát to nh ng N không ph n ng và khi l i g n ch m vào N quát “Nh t” vàư ả ứ ạ ầ ạ ậ
nghiêm nét m t và quát lên thì N s ng ng ch i và m u khóc nhìn vào khuônặ ẽ ừ ơ ế
m t ng i đang quát nh theo dõi s thay đ thái đ c a ng i nói. Tr c bi uặ ườ ư ự ộ ộ ủ ườ ướ ể
hi n đó c a N gia đinh cũng không nghĩ gì v s khác th ng v s ph n ngệ ủ ề ự ườ ề ự ả ứ
c a N v i âm thanh. N không h ng thú, không th c hi n khi đ c m i ng iủ ớ ứ ự ệ ượ ọ ườ
d y nói các t quen thu c nh : n c ạ ừ ộ ư ướ (khi N u ng)ố, c m ơ(khi N ăn), b ế(khi N
đ a tay đòi b ).ư ế Nh v y N cũng hi u đ c c ch phi ngôn ng qua nét m t:ư ậ ể ượ ử ỉ ữ ặ
quát m ng, yêu th ng, vui thích, s không b ng long c a ng i l n.ắ ươ ự ằ ủ ườ ớ
S khác bi t gi a N v i các b n cùng tu i đ c th y rõ đ tu i sau m tự ệ ữ ớ ạ ổ ượ ấ ở ộ ổ ộ
năm. Giai đo n này, tr bình th ng b t đ u phát tri n ngôn ng ch đ ng. Trạ ẻ ườ ắ ầ ể ữ ủ ộ ẻ
càng l n thì nhu c u giao ti p càng cao, tr luôn mu n nh n bi t th gi i xungớ ầ ế ẻ ố ậ ế ế ớ
quanh nên tr th ng hay h i, h c nói và nh n th c th gi i qua ngôn ng nói,ẻ ườ ỏ ọ ậ ứ ế ớ ữ
qua thính giác. Tr khi m thính do không nghe đ c, không t b t ch c đ cẻ ế ượ ự ắ ướ ượ
5
ti ng nói, không phân bi t đ c các âm thanh nên s phát tri n ngôn ng hoànế ệ ượ ự ể ữ
toàn khác. Do nhu c u giao ti p và h c h i mà tr tìm cách đ có th giao ti pầ ế ọ ỏ ẻ ể ể ế
v i ng i khác, miêu t hay mô ph ng nh ng đi u tr mu n nói cho ng i khácớ ườ ả ỏ ữ ề ẻ ố ườ
hi u đó là c ch đi u b . Nh ng khi đ c 1 tu i N không bi t th hi n nhu c uể ử ỉ ệ ộ ư ượ ổ ế ể ệ ầ
khi tr khát, đói, đau. Kho ng 2-3 tu i, N giao ti p v i m i ng i trong gia đìnhẻ ả ổ ế ớ ọ ườ
b ng c ch đi u b đ th hi n nhu c u. Ví d khi mu n u ng n c N ch tay,ằ ử ỉ ệ ộ ể ể ệ ầ ụ ố ố ướ ỉ
kéo ng i l n l y giùm, và giao ti p c a N cũng ch d ng l i nhu c u c b nườ ớ ấ ế ủ ỉ ừ ạ ở ầ ơ ả
có liên quan đ n nhu c u sinh ho t hàng ngày. M i ng i trong gia đình v n tíchế ầ ạ ọ ườ ẫ
c c d y nói cho N. N th ng ch i m t mình v i đ ch i, khi nào mu n đi u gìự ạ ườ ơ ộ ớ ồ ơ ố ề
N phát ra ti ng … …đ bào hi u cho ng i l n r i ra hi u b ng cách ch vàoế ơ ơ ể ệ ườ ớ ồ ệ ằ ỉ
đ v t mà N c n.ồ ậ ầ
Khi càng l n kho ng cách gi a tr đi c và tr nghe rõ càng l n. Khi Nớ ả ữ ẻ ế ẻ ớ
đ c ba tu i gia đình v n ch nghĩ N ch m nói vì N có th phát âm đ c m t sượ ổ ẫ ỉ ậ ể ượ ộ ố
t nh : b , m , ông, bà, ch …nói đ c tên các thành viên trong gia đình, nóiừ ư ố ẹ ị ượ
đ c câu 2 ti ng nh : ăn c m, đi h c, m Ng , B Hoàn…Tuy nhiên t t cượ ế ư ơ ọ ẹ ọ ố ấ ả
nh ng âm N phát ra đ u ng ng và khuy t ph âm đ u. Khi đ c b m d yữ ề ọ ế ụ ầ ượ ố ẹ ạ
nói, N có th phát âm theo đ i v i nh ng âm đ n gi n. Nh ng âm khó N khôngể ố ớ ữ ơ ả ữ
th phát âm đ c, ví d quét nhà, t m bi n, con gà, con l n, con chó. Gia đìnhể ượ ụ ắ ể ợ
th ng d y N nói trong sinh ho t hàng ngày. Vì v y nh ng t N có th phát âmườ ạ ạ ậ ữ ừ ể
đ c thì N cũng bi t áp d ng đúng v i ng c nh. Khi m làm đ ng tác u ngượ ế ụ ớ ữ ả ẹ ộ ố
n c và nói n c r i xè tay xin N có th đi l y n c và đ a cho m . Khi làm cướ ướ ồ ể ấ ướ ư ẹ ử
ch đi u b đ ng tác quét nhà và nói ch i đâu, N có th đi tìm ch i. Giai đo nỉ ệ ộ ộ ổ ể ổ ạ
này, N đ c gia đình chú tâm d y ngôn ngôn nói nh ng do không có ph ngượ ạ ư ươ
pháp nên N cũng không th nói đ c mà th ng ch phát ra các âm g n gi ngể ượ ườ ỉ ầ ố
nhau. Ví d : Con gà-on à; quét nhà- óe à. Nh ng âm mà có hình mi ng gi ngụ ữ ệ ố
nhau thì N không th phân bi t đ c và th ng ch nhìn hình mi ng và phát âmể ệ ượ ườ ỉ ệ
gi ng nhau. Ví d : gà, nhà, trà, na, là đ u đ c phát âm thành “à”. Nh v y, đ iố ụ ề ượ ư ậ ố
v i tr bình th ng s tri giác âm thanh b ng thính giác, b t ch c phát âm vàớ ẻ ườ ẽ ằ ắ ướ
t ch nh s a đ nói chu n các âm nh ng tr khi m thính h c ngôn ng thôngự ỉ ử ể ẩ ư ẻ ế ọ ữ
qua th giác, c m giác rung, h c trong hoàn c nh c th , tr không t ngheị ả ọ ả ụ ể ẻ ự
chu n đ c âm c a ng i khác phát ra, không t ch nh âm c a mình phát ra saoẩ ượ ủ ườ ự ỉ ủ
cho đúng và phù h p. Nh v y tr khi m thính không có kh năng phát tri nợ ư ậ ẻ ế ả ể
ngôn ng n u không có s h tr đ c bi t. Nh h tr thính l c, d y nói b ngữ ế ự ỗ ợ ặ ệ ư ỗ ợ ự ạ ằ
ph ng pháp h tr đ c bi t.ươ ỗ ợ ặ ệ