
B GIÁO DC VÀ ðÀO TO
ðI HC HU
TRƯNG ðI HC KHOA HC
---------------------------
TÔN N PHƯƠNG LINH
ðC ðIM THƠ ðIN VIÊN – SƠN
THY T TH K XV ðN TH K
XVII
Chuyên ngành : Văn hc Vit Nam
Mã s : 60.22.01.21
LUN VĂN THC SĨ KHOA HC VĂN HC
Ngưi hưng dn khoa hc:
TS. HÀ NGC HÒA
Hu, 2015

MC LC
M ðU 1
1. Mc ñích, ý nghĩa ca ñ tài 1
2. L$ch s v"n ñ 2
3. ði tưng và phm vi nghiên cu 5
4. Phương pháp nghiên cu 5
5. ðóng góp ca lun văn 5
6. Kt c"u ca lun văn 6
NI DUNG 7
Chương 1. THƠ ðI&N VIÊN - SƠN TH'Y TRONG VĂN H)C CH*
NÔM T+ TH, K- XV ð,N TH, K- XVII 7
1.1. Khái lưc v thơ ñin viên - sơn thy 7
1.1.1. Quan nim thơ ñin viên – sơn thy 7
1.1.2. ðc trưng thơ ñin viên – sơn thy 11
1.2. Tin trình phát trin ca thơ ñin viên - sơn thy trong dòng ch y
văn hc ch Nôm t! th k. XV ñn th k. XVII 18
1.2.1. Văn hc ch Nôm t! th k. XV ñn th k. XVII 18
1.2.2. Vai trò ca thơ ñin viên – sơn thy trong văn hc ch Nôm
t! th k. XV ñn th k. XVII 22
Chương 2. THƠ ðI&N VIÊN - SƠN TH'Y T+ TH, K- XV ð,N
TH, K- XVII – T+ NH/N TH0C V& T1N T2I ð,N PHƯƠNG TH0C
0NG X4 C'A THI NHÂN 26
2.1. Nhn thc v tn ti 26
2.1.1. S hu hn ca con ngưi trưc vũ tr 26
2.1.2. S hòa hp gia con ngưi và vũ tr 31

2.2. Phương thc ng x 40
2.2.1. Thoát tc – S tr v vi con ngưi b n th 40
2.2.2. Nhàn dt – Khúc hoan ca ca con ngưi ngoài vòng cương ta 46
2.2.3. Ưu tư – T"c lòng ca con ngưi bi mn trưc thi th 52
Chương 3. PHƯƠNG TH0C TH5 HI6N TRONG THƠ ðI&N VIÊN –
SƠN TH'Y T+ TH, K- XV ð,N TH, K- XVII 58
3.1. Ngôn ng và th thơ 58
3.1.1. Ngôn ng 58
3.1.2. Th thơ 62
3.2. Không gian và thi gian ngh thut 66
3.2.1. Không gian ngh thut 66
3.2.2. Thi gian ngh thut 71
3.3. Ngh thut t thc và bút pháp tưng trưng 77
3.3.1. Ngh thut t thc 77
3.3.2. Bút pháp tưng trưng 79
KT LUN 83
TÀI LIU THAM KHO 86

1
M ðU
1. Mc ñích, ý nghĩa ca ñ tài
Thơ ñin viên - sơn thy là mt mng ñ tài ln trong văn hc trung
ñi Vit Nam. Cùng vi vic miêu t thiên nhiên, thi nhân qua ñó còn gi
gm nhng ni nim sâu kín ca mình. Vì vy, thơ ñin viên - sơn thy va
là mt bc tranh thiên nhiên dim l, va là nơi ghi du tâm hn ca thi
nhân trung ñi Vit Nam.
Nhng cm quan trit hc, tôn giáo cùng vi nhng trm tích văn hóa
truyn thng ít nhiu nh hưng ñn ñc trưng ca thơ ñin viên - sơn thy
cũng như tâm thc sáng to ca thi nhân. Bi con ngưi phương ðông khi
gp chuyn bt bình hay tht chí trên bưc ñưng hon l thưng chn cho
mình hoc là quy n sơn lâm, hoc là tiêu du tiu ngo. Mi k sĩ ñu ly
tiêu chí “ðt kiêm t thiên h, cùng ñc thin kỳ thân” (ðt thì cu giúp
khp thiên h, cùng thì gi mình trong sch) làm lý tưng, và do ñó con
ñưng ca k sĩ phương ðông thưng là Sĩ - "n. “Phương thc n ph# bin
nht là quay v vi phương thc tn ti c# truyn ca ngưi phương ðông là
chn ñin viên ñ$ cm thy thnh thơi, t% túc. Nhưng cũng có nhiu ngưi
chn con ñưng khác: ngao du sơn thy ñ$ thưng thc cái kho tri chung
cho th&a chí bình sinh” [22, tr.11].
Trong văn hc trung ñi Vit Nam, thơ Nôm ðưng lut có mt ví trí
quan trng bi nhng ñóng góp ca nó cho s% phát tri$n ca nn văn hc
dân tc.
Thơ Nôm ðưng lut là mt trong nhng th$ loi ñc ñáo nht trong
văn hc Vit Nam – “vi ngun gc ngoi lai nhưng trong quá trình phát
tri$n li tr thành th$ loi văn hc dân tc, có ñ'a v' ngang hàng vi nhng
th$ loi thun túy dân tc như truyn thơ vit theo th$ l(c bát và khúc ngâm

2
vit theo th$ song tht l(c bát” [49, tr.5]. ðng thi, thơ Nôm ðưng lut
cũng là th$ loi có thành t%u n#i bt nht trong dòng chy 1000 năm văn hc
trung ñi. Có th$ k$ ñn nhng tác phm tiêu bi$u như Quc âm thi
tp (Nguyn Trãi), Hng ðc quc âm thi tp (tp h)p sáng tác dưi triu
Lê Thánh Tông), Bch Vân quc ng thi tp (Nguyn B*nh Khiêm), cũng
vi hàng trăm tác phm khác ca H Xuân Hương, Nguyn Khuyn, Trn
T Xương…
ðc bit mng thơ Nôm ðưng lut vi ñ tài ñin viên - sơn thy ñã
ñư)c rt nhiu nhà thơ khai thác. Bi thơ ñin viên - sơn thy ly thiên
nhiên làm ñi tư)ng thm m+, và qua ñó thi nhân va thưng thc, chiêm
ngư,ng cái ñ-p va gii bày, th# l tâm s% ca mình.
Nghiên cu ñ tài “ðc ñi$m thơ ñin viên - sơn thy t th k. XV
ñn th k. XVII” nh/m góp phn tìm hi$u mt s ñc trưng ni dung cũng
như ngh thut n#i bt ca mng thơ Nôm v ñ tài ñin viên - sơn thy, qua
ñó tìm hi$u th gii ni tâm phong phú ca các thi nhân. ðng thi kh0ng
ñ'nh v' trí quan trng ca thơ ñin viên - sơn thy trong dòng chy văn hc
Vit Nam, và thy ñư)c mi quan h gia nó vi các loi hình ngh thut
khác như ñiêu khc, hi ha… trong ñi sng con ngưi.
2. Lch s vn ñ
Thơ ñin viên - sơn thy là mt ñ tài ln trong văn hc phương ðông
nói chung và văn hc Vit Nam nói riêng. Chính vì vy, nó nhn ñư)c s%
quan tâm ca rt nhiu hc gi và các nhà nghiên cu.
Nhà nghiên cu Trn Trng Kim trong ðưng thi (tái bn 2003) ñã
xem thơ ñin viên - sơn thy như mt b phn h)p thành chân dung thơ ca
các tác gi.

