B GIÁO DC VÀ ðÀO TO
ðI HC HU
TRƯNG ðI HC KHOA HC
---------------------------
TÔN N PHƯƠNG LINH
ðC ðIM THƠ ðIN VIÊN – SƠN
THY T TH K XV ðN TH K
XVII
Chuyên ngành : Văn hc Vit Nam
Mã s : 60.22.01.21
LUN VĂN THC SĨ KHOA HC VĂN HC
Ngưi hưng dn khoa hc:
TS. HÀ NGC HÒA
Hu, 2015
MC LC
M ðU 1
1. Mc ñích, ý nghĩa ca ñ tài 1
2. L$ch s v"n ñ 2
3. ði tưng và phm vi nghiên cu 5
4. Phương pháp nghiên cu 5
5. ðóng góp ca lun văn 5
6. Kt c"u ca lun văn 6
NI DUNG 7
Chương 1. THƠ ðI&N VIÊN - SƠN TH'Y TRONG VĂN H)C CH*
NÔM T+ TH, K- XV ð,N TH, K- XVII 7
1.1. Khái lưc v thơ ñin viên - sơn thy 7
1.1.1. Quan nim thơ ñin viên – sơn thy 7
1.1.2. ðc trưng thơ ñin viên – sơn thy 11
1.2. Tin trình phát trin ca thơ ñin viên - sơn thy trong dòng ch y
văn hc ch Nôm t! th k. XV ñn th k. XVII 18
1.2.1. Văn hc ch Nôm t! th k. XV ñn th k. XVII 18
1.2.2. Vai trò ca thơ ñin viên – sơn thy trong văn hc ch Nôm
t! th k. XV ñn th k. XVII 22
Chương 2. THƠ ðI&N VIÊN - SƠN TH'Y T+ TH, K- XV ð,N
TH, K- XVII – T+ NH/N TH0C V& T1N T2I ð,N PHƯƠNG TH0C
0NG X4 C'A THI NHÂN 26
2.1. Nhn thc v tn ti 26
2.1.1. S hu hn ca con ngưi trưc vũ tr 26
2.1.2. S hòa hp gia con ngưi và vũ tr 31
2.2. Phương thc ng x 40
2.2.1. Thoát tc – S tr v vi con ngưi b n th 40
2.2.2. Nhàn dt – Khúc hoan ca ca con ngưi ngoài vòng cương ta 46
2.2.3. Ưu tư – T"c lòng ca con ngưi bi mn trưc thi th 52
Chương 3. PHƯƠNG TH0C TH5 HI6N TRONG THƠ ðI&N VIÊN –
SƠN TH'Y T+ TH, K- XV ð,N TH, K- XVII 58
3.1. Ngôn ngth thơ 58
3.1.1. Ngôn ng 58
3.1.2. Th thơ 62
3.2. Không gian và thi gian ngh thut 66
3.2.1. Không gian ngh thut 66
3.2.2. Thi gian ngh thut 71
3.3. Ngh thut t thc và bút pháp tưng trưng 77
3.3.1. Ngh thut t thc 77
3.3.2. Bút pháp tưng trưng 79
KT LUN 83
TÀI LIU THAM KHO 86
1
M ðU
1. Mc ñích, ý nghĩa ca ñ tài
Thơ ñin viên - sơn thy mt mng ñ tài ln trong văn hc trung
ñi Vit Nam. Cùng vi vic miêu t thiên nhiên, thi nhân qua ñó còn gi
gm nhng ni nim sâu kín ca mình. vy, thơ ñin viên - sơn thy va
mt bc tranh thiên nhiên dim l, va nơi ghi du tâm hn ca thi
nhân trung ñi Vit Nam.
Nhng cm quan trit hc, tôn giáo cùng vi nhng trm tích văn hóa
truyn thng ít nhiu nh hưng ñn ñc trưng ca thơ ñin viên - sơn thy
cũng như tâm thc sáng to ca thi nhân. Bi con ngưi phương ðông khi
gp chuyn bt bình hay tht chí trên bưc ñưng hon l thưng chn cho
mình hoc là quy n sơn lâm, hoc tiêu du tiu ngo. Mi k sĩ ñu ly
tiêu chí ðt kiêm t thiên h, cùng ñc thin k thân” (ðt t cu giúp
khp thiên h, cùng t gi mình trong sch) làm lý tưng, do ñó con
ñưng ca k sĩ phương ðông thưng Sĩ - "n. “Phương thc n ph# bin
nht là quay v vi phương thc tn ti c# truyn ca ngưi phương ðông là
chn ñin viên ñ$ cm thy thnh thơi, t% túc. Nhưng cũng nhiu ngưi
chn con ñưng khác: ngao du sơn thy ñ$ thưng thc cái kho tri chung
cho th&a chí bình sinh” [22, tr.11].
Trong văn hc trung ñi Vit Nam, thơ Nôm ðưng lut mt t
quan trng bi nhng ñóng góp ca cho s% phát tri$n ca nn văn hc
dân tc.
Thơ Nôm ðưng lut mt trong nhng th$ loi ñc ñáo nht trong
văn hc Vit Nam “vi ngun gc ngoi lai nhưng trong quá trình phát
tri$n li tr thành th$ loi văn hc dân tc, ñ'a v' ngang hàng vi nhng
th$ loi thun túy dân tc như truyn thơ vit theo th$ l(c bát khúc ngâm
2
vit theo th$ song tht l(c bát” [49, tr.5]. ðng thi, thơ Nôm ðưng lut
cũng là th$ loi có thành t%u n#i bt nht trong dòng chy 1000 năm văn hc
trung ñi. th$ k$ ñn nhng tác phm tiêu bi$u như Quc âm thi
tp (Nguyn Trãi), Hng ðc quc âm thi tp (tp h)p sáng tác dưi triu
Thánh Tông), Bch Vân quc ng thi tp (Nguyn B*nh Khiêm), cũng
vi hàng trăm tác phm khác ca H Xuân Hương, Nguyn Khuyn, Trn
T Xương…
ðc bit mng thơ Nôm ðưng lut vi ñ tài ñin viên - sơn thy ñã
ñư)c rt nhiu nhà thơ khai thác. Bi thơ ñin viên - sơn thy ly thiên
nhiên làm ñi tư)ng thm m+, và qua ñó thi nhân va thưng thc, chiêm
ngư,ng cái ñ-p va gii bày, th# l tâm s% ca mình.
Nghiên cu ñ tài ðc ñi$m thơ ñin viên - sơn thy t th k. XV
ñn th k. XVII” nh/m góp phn tìm hi$u mt s ñc trưng ni dung cũng
như ngh thut n#i bt ca mng thơ Nôm v ñ tài ñin viên - sơn thy, qua
ñó tìm hi$u th gii ni tâm phong phú ca các thi nhân. ðng thi kh0ng
ñ'nh v' tquan trng ca thơ ñin viên - sơn thy trong dòng chy văn hc
Vit Nam, thy ñư)c mi quan h gia vi các loi hình ngh thut
khác như ñiêu khc, hi ha… trong ñi sng con ngưi.
2. Lch s vn ñ
Thơ ñin viên - sơn thy là mt ñ tài ln trong văn hc phương ðông
nói chung văn hc Vit Nam nói riêng. Chính vy, nhn ñư)c s%
quan tâm ca rt nhiu hc gi và các nhà nghiên cu.
Nhà nghiên cu Trn Trng Kim trong ðưng thi (tái bn 2003) ñã
xem thơ ñin viên - sơn thy như mt b phn h)p thành chân dung thơ ca
các tác gi.