1
Më ®Çu
Trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸, c¸c giao dÞch kinh tÕ vµ phi kinh tÕ gi÷a c¸c
quèc gia vµ l·nh thæ ngµy cµng ph¸t triÓn. Theo ®ã, c¸c giao dÞch tiÒn tÖ quèc tÕ
còng s«i ®éng vµ kh«ng ngõng ph¸t triÓn.
Mçi quèc gia ®Òu cã ®ång tiÒn riªng cña m×nh. §ång tiÒn Êy tîng trng
cho chñ quyÒn quèc gia. C¸c chøc n¨ng cña ®ång tiÒn quèc gia nh ph¬ng tiÖn
trao ®æi, thanh to¸n, cÊt tr÷… chØ cã gi¸ trÞ trong ph¹m vi quèc gia ®ã. Ra khái
l·nh thæ quèc gia, ®ång b¶n tÖ ph¶i thÝch nghi víi nh÷ng quy ®Þnh vµ th«ng lÖ
quèc tÕ míi cã t¸c dông trao ®æi.
§Ó b¶o vÖ chñ quyÒn quèc gia vµ b¶o vÖ gi¸ trÞ ®ång tiÒn cña m×nh trong
giao lu quèc tÕ, ngay tõ nh÷ng n¨m ®Çu thµnh lËp níc ViÖt Nam d©n chñ céng
hoµ, nhµ níc ViÖt Nam ®· ban hµnh chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi phï hîp víi
®êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ trong tõng giai ®o¹n c¸ch m¹ng.
Tõ th¸ng 9-1945 ®Õn th¸ng 4-1946, chÝnh phñ ta ®· cã biÖn ph¸p kiªn
quyÕt nhng mÒm dÎo chèng l¹i tû gi¸ kiÓu "¨n cíp" cña ®ång Quan kim, Quèc
tÖ do qu©n ®éi Tëng Giíi Th¹ch ®em vµo miÒn B¨c ViÖt Nam trong lóc phÝa
®ång minh uû quyÒn hä vµo gi¶i gi¸p qu©n ®éi NhËt.
Trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p, ta ®· cã biÖn ph¸p ®Êu tranh tû gi¸,
®Êu tranh trËn ®Þa víi tiÒn ®Þch. Cuèi cïng, sau chiÕn th¾ng §iÖn Biªn Phñ, ta ®·
quÐt s¹ch tiÒn §«ng D¬ng ë nh÷ng vïng míi gi¶i phãng, thèng nhÊt lu hµnh
giÊy b¹c Ng©n hµng ViÖt Nam trªn mét nöa ®Êt níc.
Sau khi miÒn B¾c ®îc gi¶i phãng Ng©n hµng Quèc gia ViÖt Nam (sau nµy
lµ Ng©n hµng Nhµ níc ViÖt Nam) ®· ®Æt quan hÖ vay nî, nhËn viÖn trî vµ quan
hÖ thanh to¸n víi c¸c níc XHCN råi më réng quan hÖ ngo¹i hèi víi nhiÒu níc
kh¸c trªn thÕ giíi.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
Trong nh÷ng n¨m ®¸nh Mü, ®¸nh nguþ (1965-1975), ta ®· cã nhiÒu biÖn
ph¸p "chÕ biÕn" c¸c lo¹i ngo¹i tÖ do quèc tÕ viÖn trî ®Ó chi viÖn cho ChÝnh phñ
c¸ch m¹ng l©m thêi. Céng hoµ miÒn Nam ViÖt Nam hoµn thµnh sù nghiÖp gi¶i
phãng miÒn Nam. Sau ®¹i th¾ng mïa xu©n n¨m 1974 ta ®· quÐt s¹ch tiÒn nguþ,
cho lu hµnh mét ®ång tiÒn thèng nhÊt trong c¶ níc. Trong giai ®o¹n lÞch sö Êy
cã c«ng lao ®ãng gãp cña ngµnh ng©n hµng nãi chung vµ c«ng t¸c qu¶n lý ngo¹i
hèi nãi riªng.
Ngµnh ng©n hµng cïng víi sù ®æi míi chung cña toµn ®Êt níc, ®· cã
nh÷ng bíc tiÕn ®¸ng kÓ trong tæ chøc vµ ho¹t ®éng, ngµy cµng thÓ hiÖn râ vai
trß ®ãng gãp cho sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ. Lµ ngêi ®¹i diÖn cho Nhµ níc trong
viÖc æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, ng©n hµng Nhµ níc (NHNN) ®· cã nh÷ng chÝnh
s¸ch ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cã hiÖu qu¶. §Æc biÖt lµ
chÝnh s¸ch qu¶n lý dù tr÷ ngo¹i hèi.
B¶n tiÓu luËn víi nhan ®Ò "§¸nh gi¸ thùc tr¹ng chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i
hèi ë ViÖt Nam trong thêi gian qua vµ nh÷ng gi¶i ph¸p kiÕn nghÞ" chØ xin tr×nh
bÇy giíi h¹n c«ng t¸c qu¶n lý ngo¹i hèi trong thêi gian tõ n¨m 2001 trë l¹i ®©y.
Víi kiÕn thøc cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ kinh nghiÖm thùc tÕ cßn nhiÒu thiÕu
sãt, em mong thÇy c«, c¸c b¹n quan t©m ®ãng gãp, gióp ®ì ®Ó em hoµn thiÖn h¬n
nh÷ng kiÕn thøc nµy vµ cã sù hiÓu biÕt s©u réng h¬n.
Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« trong bé m«n ®· gi¶ng
d¹y, híng dÉn nhiÖt t×nh ®Ó em hoµn thµnh bµi tiÓu luËn nµy.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
Ch¬ng I
lý luËn chung vÒ nghiÖp vô qu¶n lý ngo¹i hèi
Kh¸i niÖm vµ vai trß cña qu¶n lý ngo¹i hèi
1. Kh¸i niÖm
Ngo¹i hèi lµ ph¬ng tiÖn thiÕt yÕu trong quan hÖ kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸,
... gi÷a c¸c quèc gia trªn thÕ giíi.
Ngo¹i hèi lµ nh÷ng ngo¹i tÖ (tiÒn níc ngoµi) vµng tiªu chuÈn quèc tÕ,c¸c
giÊy tê cã gi¸ vµ c¸c c«ng cô thanh to¸n b»ng tiÒn níc ngoµi.Trong ®ã ®Æc biÖt
lµ ngo¹i tÖ cã vai trß,nã lµ ph¬ng tiÖn dù tr÷ cña c¶i, ph¬ng tiÖn ®Ó mua, ®Ó
thanh to¸n vµ h¹ch to¸n quèc tÕ.
Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ ngµy cµng ph¸t triÓn, quan hÖ quèc tÕ ngµy
cµng më réng th× bÊt cø mét quèc gia nµo còng kh«ng thÓ tù m×nh khÐp kÝn mäi
ho¹t ®éng, còng kh«ng thÓ ph¸t triÓn ®Êt níc mét c¸ch ®¬n ®éc,riªng lÎ ®Æc biÖt
giai ®o¹n hiÖn nay,khi nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®ang ngµy mét s«i ®éng,lu«n ®ßi
hái sù hîp t¸c,liªn minh gi÷a c¸c quèc gia. Do vËy viÖc dù tr÷ ngo¹i hèi lµ mét
trong nh÷ng môc tiªu kinh tÕ cã ý nghÜa chiÕn lîc quan träng,cã dù tr÷ ngo¹i
hèi cÇn thiÕt tøc lµ nhµ níc ®· n¾m ®îc trong tay mét c«ng cô quan träng ®Ó
thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ vÜ m«.
VÒ nguån gèc s©u xa, dù tr÷ ngo¹i hèi chÝnh lµ kÕt qu¶, lµ biÓu hiÖn cña søc
m¹nh cña tiÒm lùc kinh tÕ quèc gia.Dù tr÷ ngo¹i hèi ®Ó ®¶m b¶o sù c©n b»ng kh¶
n¨ng thanh to¸n quèc tÕ,tho¶ m·n nhu cÇu nhËp khÈu phôc vô phÊt triÓn kinh tÕ
vµ ®êi sèng trong níc,më réng ho¹t ®éng ®Çu t,hîp t¸c kinh tÕ víi c¸c níc
kh¸c phôc vô môc tiªu chÝnh s¸ch kinh tÕ më.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
Quü dù tr÷ ngo¹i hèi bao gåm: Ngo¹i tÖ m¹nh,vµng vµ kim lo¹i quý,dù tr÷
quü tiÒn tÖ quèc tÕ IMF,quyÒn rót vèn ®Æc biÖt SDR vµ c¸c tµi s¶n tµi chÝnh cã
tÝnh linh ho¹t cao...
2. Vai trß cña qu¶n lý dù tr÷ ngo¹i hèi
Dù tr÷ ngo¹i hèi Nhµ níc biÓu hiÖn lµ tµi s¶n nî ®èi víi nÒn kinh tÕ vµ lµ
tµi s¶n chung trªn b¶ng c©n ®èi tµi s¶n cña NHNN. ë ®ã NHNN ®îc giao sö
dông quü dù tr÷ ngo¹i hèi ®Ó tiÕn hµnh mua b¸n trªn thÞ trêng ngo¹i hèi nh»m
thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia.
Dù tr÷ ngo¹i hèi ®îc sö dông nh»m tµi trî cho sù mÊt c©n b»ng c¸n c©n
thanh to¸n,hoÆc gi¸n tiÕp t¸c ®éng th«ng qua viÖc can thiÖp trªn thÞ trêng ngo¹i
hèi gi÷ vai trß ng¨n ngõa nh÷ng biÕn ®éng trong nguån thu xuÊt khÈu,thanh to¸n
nhËp khÈu,còng nh chu chuyÓn qu¸ lín luång vèn ®èi víi mét quèc gia.
Cã dù tr÷ ngo¹i hèi lµ mét c¬ së cho viÖc ph¸t hµnh ®¶m b¶o cho mèi t¬ng
quan gi÷a tiÒn - hµng trong níc.Nhµ níc cã thÓ chñ ®éng sö dông ngo¹i hèi
nh lµ mét lùc lîng ®Ó can thiÖp,®iÒu tiÕt thÞ trêng tiÒn tÖ theo nh÷ng môc
tiªu,theo kÕ ho¹ch.
§èi víi nh÷ng níc mµ ®ång tiÒn kh«ng ®îc tù do chuyÓn ®æi,dù tr÷
ngo¹i hèi lµ lùc lîng ®Ó can thiÖp, ®iÒu tiÕt thÞ trêng tiÒn tÖ theo nh÷ng môc
tiªu,theo kÕ ho¹ch.
§èi víi nh÷ng níc mµ ®ång tiÒn kh«ng ®îc tù do chuyÓn ®æi,dù tr÷
ngo¹i hèi lµ lùc lîng ®Ó can thiÖp thÞ trêng nh»m duy tr× sù æn ®Þnh tû gi¸ hèi
®o¸i cña ®ång b¸n tÖ.
Dù tr÷ ngo¹i hèi cã vai trß ®Æc biÖt quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ nªn ®îc
nhµ níc tiÕn hµnh qu¶n lý vµ NHNN lµ c¬ quan ®îc nhµ níc giao cho thùc
hiÖn nhiÖm vô nµy.§iÒu ®ã thÓ hiÖn trong ph¸p lÖnh NHNN n¨m 1990 (®iÒu
30),luËt NHNN n¨m 1997 (®iÒu 38).
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
Víi t c¸ch lµ c¬ quan duy nhÊt cã nhiÖm vô ph¸t hµnh tiÒn,x©y dùng vµ
thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ,lËp vµ theo dâi c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ, NHNN, ®·
tiÕn hµnh qu¶n lý dù tr÷ ngo¹i hèi,cô thÓ lµ ¸p dông c¸c chÝnh s¸ch,biÖn ph¸p t¸c
®éng vµo qu¸ tr×nh thu nhËp,xuÊt ngo¹i hèi (®Æc biÖt lµ ngo¹i tÖ) vµ viÖc sö dông
ngo¹i hèi theo nh÷ng môc tiªu nhÊt ®Þnh.
3. Môc ®Ých qu¶n lý ngo¹i hèi
3.1.§iÒu tiÕt tû gi¸ thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia
Nh ®· nãi ë trªn,NHNN trùc tiÕp ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý dù tr÷ ngo¹i hèi
nh»m môc ®Ých ng¨n ngõa ng¾n h¹n qu¸ lín vÒ tû gi¸,do hËu qu¶ cña mét sè biÕn
®éng trªn thÞ trêng. V× vËy môc ®Ých cña viÖc qu¶n lý dù tr÷ ngo¹i hèi lµ ®Ó ®¶m
b¶o cho mét quèc gia lu«n lu«n trong tr¹ng th¸i cã thÓ thanh to¸n c¸c kho¶n nî
®óng h¹n vµ cã thÓ gi¶i quyÕt nh÷ng dao ®éng vÒ tû gia ngo¹i hèi trong ng¾n
h¹n.§ång thêi sö dông chÝnh s¸ch ngo¹i hèi nh mét c«ng cô cã hiÖu lùc ®Ó thùc
hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, th«ng qua mua b¸n ngo¹i hèi trªn thÞ trêng ®Ó can thiÖp
vµo tû gi¸ khi cÇn thiÕt,nh»m æn ®Þnh gi¸ trÞ ®èi ngo¹i cña ®ång tiÒn.
3.2.B¶o tån dù tr÷ ngo¹i hèi Nhµ níc
Lµ c¬ quan qu¶n lý tµi s¶n quèc gia, NHNN ph¶i qu¶n lý dù tr÷ ngo¹i hèi
nhµ níc nhng kh«ng chØ b¶o qu¶n vµ cÊt gi÷ mµ cßn biÕt sö dông ®Ó phôc vô
cho ®Çu t ph¸t triÓn kinh tÕ, lu«n b¶o ®¶m an toµn kh«ng bÞ ¶nh hëng rñi ro vÒ
tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn thÞ trêng quèc tÕ .V× thÕ NHNN cÇn ph¶i mua, b¸n, chuyÓn
®æi ®Ó ph¸t triÓn, chèng thÊt tho¸t,xãi mßn quü dù tr÷ ngo¹i hèi cña nhµ níc,
b¶o vÖ ®éc lËp chñ quyÒn vÒ tiÒn tÖ.
3.3.C¶i thiÖn c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ
C¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ thÓ hiÖn thu-chi cña mét níc víi níc
ngoµi.Khi c¸n c©n thanh to¸n quèc tÕ béi thu,lîng ngo¹i tÖ ch¶y vµo trong níc
dÉn ®Õn kh¶ n¨ng cung øng vÒ ngo¹i tÖ cao h¬n nhu cÇu. Ngù¬c l¹i , khi c¸n c©n
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.