intTypePromotion=1
ADSENSE

Đạo đức trong quan hệ gia đình dưới tác động của kinh tế thị trường

Chia sẻ: Angicungduoc Angicungduoc | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

19
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết nghiên cứu đạo đức trong quan hệ gia đình dưới tác động của kinh tế thị trường thông qua những tác động tích cực; những tác động tiêu cực; một số vấn đề đặt ra.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đạo đức trong quan hệ gia đình dưới tác động của kinh tế thị trường

§¹O §øC trong quan hÖ GIA §×NH<br /> D¦íI T¸C §éNG CñA KINH TÕ THÞ TR¦êNG<br /> <br /> NguyÔn ThÞ Thä(*)<br /> <br /> <br /> chång lµ nÐt tiªu biÓu cña gia ®×nh míi<br /> C ïng víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸,<br /> hiÖn ®¹i ho¸ vµ ®« thÞ hãa víi quy vµ cã ¶nh h−ëng ®Õn quan hÖ gi÷a cha<br /> mÑ vµ con c¸i. Cha mÑ th«ng c¶m, gÇn<br /> m« vµ tèc ®é ngµy cµng gia t¨ng, sù<br /> chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tõ c¬ chÕ tËp gòi con, t«n träng quyÒn tù do vµ nh©n<br /> trung, bao cÊp sang kinh tÕ thÞ tr−êng ë c¸ch cña con, tõ ®ã t¹o ®iÒu kiÖn th¸o gì<br /> ViÖt Nam nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· t¸c m©u thuÉn, hiÓu lÇm dÔ x¶y ra gi÷a hai<br /> ®éng s©u s¾c ®Õn thiÕt chÕ gia ®×nh - thÕ hÖ.(*)Tr−íc ®©y tÝnh æn ®Þnh cña gia<br /> mét thiÕt chÕ l©u ®êi vµ bÒn v÷ng song ®×nh th−êng ®−îc ®¶m b¶o bëi c¸c quan<br /> còng hÕt søc nh¹y c¶m víi mäi biÕn ®æi hÖ mang tÝnh mét chiÒu gi÷a chång vµ<br /> x· héi, vµ ®Æc biÖt lµ tíi ®¹o ®øc gia vî, gi÷a cha mÑ vµ con c¸i. HiÖn nay sù<br /> ®×nh. Thùc tÕ cho thÊy, ngoµi nh÷ng t¸c chi phèi cña tÝnh b×nh ®¼ng chiÕm −u<br /> ®éng tÝch cùc, kinh tÕ thÞ tr−êng cßn lµ thÕ. H¹nh phóc gia ®×nh phô thuéc rÊt<br /> mét th¸ch thøc, mét m«i tr−êng tiªu cùc nhiÒu vµo sù t«n träng vµ quan t©m lÉn<br /> ®èi víi ®¹o ®øc x· héi. Sù chuyÓn ®æi nhau cña c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh.<br /> nÒn kinh tÕ cïng lóc ®· kÐo theo nh÷ng Trong quan hÖ gi÷a cha mÑ vµ con<br /> biÕn ®æi trong v¨n ho¸, ®¹o ®øc x· héi c¸i, víi c¸c chuÈn mùc ®¹o ®øc lµ Tõ vµ<br /> còng nh− ®¹o ®øc gia ®×nh. Nh÷ng ®ît HiÕu, d−íi t¸c ®éng cña kinh tÕ thÞ<br /> sãng biÕn ®æi nhiÒu mÆt cña x· héi ®· tr−êng, sù t¨ng tr−ëng cña kinh tÕ, sù<br /> déi vµo gia ®×nh, t¸c ®éng ®Õn ®¹o ®øc t¹o ®iÒu kiÖn tèi ®a cho sù ph¸t triÓn<br /> gia ®×nh. Kh«ng Ýt nh÷ng gi¸ trÞ, nh÷ng toµn diÖn cña c¸ nh©n, cha mÑ cã nhiÒu<br /> chuÈn mùc ®¹o ®øc gia ®×nh ®ang bÞ vi ®iÒu kiÖn, c¬ héi h¬n ®Ó thÓ hiÖn t×nh<br /> ph¹m, thÓ hiÖn lÖch l¹c. th−¬ng yªu, tr¸ch nhiÖm cña m×nh ®èi<br /> Nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc víi con c¸i c¶ vÒ vËt chÊt lÉn tinh thÇn.<br /> Tõ lo cho hiÖn t¹i ®Õn c¶ t−¬ng lai l©u<br /> D−íi t¸c ®éng cña kinh tÕ thÞ<br /> dµi cña con. Cïng víi ®ã, con c¸i còng cã<br /> tr−êng, quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn<br /> ®iÒu kiÖn, c¬ héi ®Ó thÓ hiÖn ch÷ hiÕu<br /> trong gia ®×nh hiÖn nay cã nhiÒu biÕn<br /> cña m×nh víi «ng bµ, cha mÑ. NhiÒu<br /> ®æi tÝch cùc. Lîi Ých c¸ nh©n ®−îc t«n<br /> ng−êi con cã chÝ khÝ, häc réng, tµi cao, cã<br /> träng, tÝnh ®éc lËp tù chñ, s¸ng t¹o cña<br /> mçi thµnh viªn ®−îc khuyÕn khÝch ph¸t<br /> triÓn. Mèi quan hÖ b×nh ®¼ng gi÷a vî vµ (*)<br /> TS., §¹i häc S− ph¹m Hµ Néi.<br /> §¹o ®øc trong quan hÖ gia ®×nh... 19<br /> <br /> ®Þa vÞ trong x· héi ®· lo ®−îc cho «ng Quan hÖ anh chÞ vµ em, víi nh÷ng<br /> bµ, cha mÑ mét cuéc sèng ®Çy ®ñ, gióp chuÈn mùc ®¹o ®øc lµ Hoµ thuËn, §Ô<br /> «ng bµ, cha mÑ th− th¸i an h−ëng tuæi còng cã nh÷ng biÓu hiÖn biÕn ®æi tÝch<br /> giµ. RÊt nhiÒu gia ®×nh trong ®iÒu kiÖn cùc d−íi t¸c ®éng cña kinh tÕ thÞ tr−êng.<br /> hiÖn nay, bªn c¹nh sù ®Çy ®ñ vÒ vËt NhiÒu gia ®×nh dï m¶i lo lµm ¨n, m¶i lo<br /> chÊt vÉn gi÷ ®−îc sù Êm cóng vÒ mÆt m−u sinh, nh−ng «ng bµ, cha mÑ vÉn<br /> tinh thÇn, ®¹o ®øc, gi÷ ®−îc nÒn nÕp gia kh«ng quªn d¹y cho con ch¸u nh÷ng gi¸<br /> phong cña gia ®×nh, dßng hä vµ x©y trÞ ®¹o ®øc truyÒn thèng cña gia ®×nh,<br /> dùng gia ®×nh thùc sù trë thµnh gi¸ ®ì, cña d©n téc trong quan hÖ anh chÞ em<br /> bÖ phãng cho sù v−¬n cao vµ v−¬n xa víi nhau; nhiÒu gia ®×nh dï giµu cã hay<br /> mét c¸ch v÷ng ch¾c cña mçi thµnh viªn. nghÌo khã vÒ vËt chÊt nh−ng con c¸i<br /> sèng vÉn cã t×nh cã nghÜa víi nhau, s½n<br /> Trong quan hÖ vî chång còng vËy,<br /> sµng chia ngät sÎ bïi, cïng gióp nhau<br /> d−íi sù t¸c ®éng tÝch cùc cña kinh tÕ thÞ<br /> ®Ó v−¬n lªn trong cuéc sèng. Cã nh÷ng<br /> tr−êng, khi vÞ trÝ, vai trß cña ng−êi vî<br /> gia ®×nh, bè mÑ kh«ng cßn th× anh chÞ<br /> ®· thay ®æi so víi tr−íc ®©y th× nh÷ng<br /> vÉn thay bè mÑ ®Ó lo cho c¸c em, vµ<br /> chuÈn mùc ®¹o ®øc nh− T×nh nghÜa, ng−îc l¹i còng cã rÊt nhiÒu ng−êi em<br /> Thuû chung, Hoµ thuËn còng cã c¬ së biÕt nghe lêi anh chÞ, hoµ thuËn, cã ý chÝ<br /> v÷ng ch¾c h¬n. So víi thêi phong kiÕn vµ biÕt v−¬n lªn trong cuéc sèng.<br /> x−a kia, quyÒn b×nh ®¼ng gi÷a nam vµ<br /> n÷ trong gia ®×nh hiÖn nay cã b−íc tiÕn Nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc<br /> bé râ rÖt. HiÕn ph¸p n−íc ta cã nh÷ng<br /> ®iÒu luËt râ rµng kh¼ng ®Þnh quyÒn Trong quan hÖ gi÷a cha mÑ vµ con<br /> b×nh ®¼ng vÒ mäi mÆt cña phô n÷. LuËt c¸i, chuÈn mùc ®¹o ®øc Tõ, HiÕu cña gia<br /> h«n nh©n vµ gia ®×nh ban hµnh n¨m ®×nh ViÖt Nam hiÖn nay còng ®ang chÞu<br /> 1959 víi nhiÒu lÇn söa ®æi, bæ sung ®· nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc kh«ng nhá tõ<br /> ngµy cµng cô thÓ ho¸ chÆt chÏ h¬n vÒ mÆt tr¸i cña kinh tÕ thÞ tr−êng. VÒ Tõ,<br /> quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm cña c¸c thµnh lßng yªu th−¬ng, sù hy sinh cña cha mÑ<br /> viªn trong gia ®×nh. NÕu tr−íc ®©y, khi dµnh cho con c¸i, còng biÕn ®æi rÊt râ.<br /> nãi ®Õn chung thuû, th−êng yªu cÇu cao Cã nhiÒu gia ®×nh sinh Ýt con, l¹i cã ®iÒu<br /> ®èi víi ng−êi vî “chÝnh chuyªn mét kiÖn kinh tÕ nªn th−êng nu«ng chiÒu<br /> chång”, th× hiÖn nay chung thuû ®−îc con qu¸ møc, lµm cho con l−êi lao ®éng,<br /> ®Æt ra cho c¶ vî vµ chång, nã nh− mét ham h−ëng thô, tù t− tù lîi, quen thãi<br /> ®ßi hái mµ c¶ hai ph¶i cïng nhau thùc ngang ng−îc, ý chÝ yÕu ít, ng«ng cuång,<br /> hiÖn ®Ó duy tr× tæ Êm cña m×nh. Tr−íc t− t−ëng chñ nghÜa vÞ kû, thiÕu tinh<br /> ®©y, khi nãi ®Õn hoµ thuËn, còng thÇn tr¸ch nhiÖm víi x· héi, dÔ bÞ lîi<br /> th−êng lµ sù ®ßi hái cao h¬n ®èi víi dông, mª hoÆc, cuèi cïng ®i vµo con<br /> ng−êi phô n÷, th× hiÖn nay, còng vÉn lµ ®−êng ph¹m téi. ë mét sè gia ®×nh giµu<br /> "nhÉn nhÞn ®Ó trong Êm ngoµi ªm", cã th−êng chiÒu con b»ng c¸ch tho¶ m·n<br /> nh−ng hä ®· nhËn ®−îc sù chia sÎ nhiÒu tiÒn b¹c hay nh÷ng nhu cÇu mµ con c¸i<br /> h¬n tõ phÝa ng−êi chång vµ d− luËn x· ®Æt ra, bÊt chÊp nhu cÇu ®ã lµ chÝnh<br /> héi, hä ®−îc thÓ hiÖn chÝnh kiÕn, quan ®¸ng hay kh«ng. Nh÷ng viÖc lµm nh−<br /> ®iÓm ®óng cña m×nh víi ng−êi chång vËy cña cha mÑ ®· v« t×nh t¹o ra tÝnh<br /> trong nh÷ng ®iÒu kiÖn thÝch hîp.… Ých kû cho con c¸i, khiÕn chóng chØ biÕt<br /> 20 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 8.2011<br /> <br /> tiªu tiÒn mµ kh«ng cÇn biÕt xuÊt xø thªm vµo ®ßn roi, kh«ng chó ý ®Õn tÝnh<br /> còng nh− gi¸ trÞ cña nh÷ng ®ång tiÒn tù t«n vµ t×nh c¶m cña con khiÕn t©m<br /> ®ã. ChÝnh sù quan t©m kh«ng chu ®¸o, hån trÎ bÞ chai s¹n, n¶y sinh t©m lý<br /> hay Ýt quan t©m cña nhiÒu bËc cha mÑ, ph¶n ®èi, c¨m thï gia ®×nh vµ x· héi, vµ<br /> cïng víi t×nh tr¹ng v¨n ho¸ phÈm ®åi tõ ®ã dÉn ®Õn t×nh tr¹ng lo nhiÒu mµ<br /> trôy kh«ng ®−îc kiÓm so¸t chÆt chÏ trªn kÕt qu¶ thu ®−îc l¹i rÊt Ýt.<br /> thÞ tr−êng ®· dÉn tíi t×nh tr¹ng trÎ em<br /> Bªn c¹nh Tõ, th× HiÕu còng chÞu<br /> h− trong x· héi ngµy mét t¨ng.<br /> nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc tõ kinh tÕ thÞ<br /> B¸o An ninh thÕ giíi sè 751, ra ngµy tr−êng. Trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ<br /> 29/4/2008, trong bµi “Cßn tuæi '« mai m¬' tr−êng, nhiÒu gia ®×nh con c¸i ®· thùc<br /> mµ ®· dËy mïi giang hå” ®· nªu lªn hiÖn rÊt tèt tr¸ch nhiÖm vµ bæn phËn<br /> “ChØ trong quý I/2008 ®· cã h¬n 100 vô cña m×nh ®èi víi cha mÑ. Tuy nhiªn,<br /> ë thµnh phè Hå ChÝ Minh, tõ nh÷ng còng kh«ng Ýt gia ®×nh con c¸i ®· d−êng<br /> m©u thuÉn nhá, tõ nh÷ng ghen tu«ng nh− xa l¹ víi ch÷ hiÕu. Ch−¬ng tr×nh<br /> cña tuæi häc trß ®· dÉn tíi xÝch mÝch thêi sù §µi truyÒn h×nh ViÖt Nam tèi<br /> xung ®ét g©y th−¬ng tÝch, thËm chÝ ®· 19/11/2008 ®· ®−a tin h×nh ¶nh ng−êi<br /> cã vô g©y ra tö vong” (3). NhiÒu gia con trai ®¸nh ®Ëp, hµnh h¹, ng−îc ®·i<br /> ®×nh, cha mÑ th−êng bËn rén víi c«ng mÑ ruét cña m×nh, lµ mét hiÖn t−îng<br /> viÖc, thêi gian dµnh cho con c¸i vµ qu¶n b¸o ®éng vÒ ch÷ hiÕu. §ã lµ mét bé<br /> lý chóng rÊt Ýt, thËm chÝ nhiÒu cha mÑ phËn nh÷ng ng−êi chØ biÕt ®Õn b¶n th©n<br /> ®i lµm tõ s¸ng sím ®Õn tËn khuya míi m×nh, chØ biÕt ®Õn sù tho¶ m·n nhu cÇu<br /> trë vÒ nhµ. §èi víi mét sè ng−êi, tr¸ch vËt chÊt cña m×nh mµ quªn ®i hoÆc cè<br /> nhiÖm quan t©m ®Õn con c¸i cßn ®−îc t×nh kh«ng thùc hiÖn bæn phËn lµm con.<br /> hiÓu mét c¸ch lÖch l¹c, ®¬n thuÇn chØ lµ Kh«ng Ýt ng−êi giµ trë nªn c« ®¬n, xa l¹<br /> viÖc cung cÊp ®Çy ®ñ vÒ vËt chÊt råi göi ngay trong chÝnh ng«i nhµ cña m×nh.<br /> con vµo nhµ tr−êng hoÆc th¶ láng viÖc Trªn thùc tÕ, nhiÒu ng−êi con ®· cã th¸i<br /> qu¶n lý trong m«i tr−êng x· héi. Mét bé ®é bÊt nh©n, bÊt nghÜa, thiÕu t«n träng<br /> phËn gia ®×nh th¸i qu¸ l¹i qu¶n thóc hoÆc cã hµnh vi hçn l¸o, v« ®¹o ®øc víi<br /> con mét c¸ch qu¸ kh¾t khe, nghiªm cÊm cha mÑ. Mét sè ng−êi coi viÖc nu«i<br /> con, c¸ch ly con khái m«i tr−êng x· héi, d−ìng, ch¨m sãc cha mÑ nh− mét g¸nh<br /> b¹n bÌ; ®¸nh ®Ëp, chöi m¾ng... lµm cho nÆng. Mét sè ng−êi kh¸c l¹i nghÜ r»ng,<br /> con hoÆc lµ sî h·i, nhót nh¸t, hoÆc l× chØ cÇn ®ãng gãp tiÒn b¹c ®Ó nu«i d−ìng<br /> lîm, b−íng bØnh, bÊt cÇn. Trong hoµn cha mÑ lµ ®· lµm trßn bæn phËn cña<br /> c¶nh ®ã, c¸c em dÔ bá nhµ, lang thang ng−êi con. Cã nh÷ng gia ®×nh kinh tÕ<br /> vµ r¬i vµo c¸c tÖ n¹n x· héi. khã kh¨n, ®iÒu kiÖn vËt chÊt eo hÑp nªn<br /> kh«ng cã hoÆc th−êng l¶ng tr¸nh viÖc<br /> NhiÒu gia ®×nh bè mÑ hy väng rÊt<br /> ch¨m sãc cha mÑ. Nh−ng còng cã nh÷ng<br /> nhiÒu vµo con c¸i, th«ng qua viÖc mong<br /> ng−êi rÊt giµu cã th× l¹i b¸o hiÕu chØ<br /> muèn con c¸i thµnh ®¹t lµm r¹ng rì tæ<br /> b»ng c¸ch thuª nh÷ng ng−êi xa l¹ vÒ<br /> t«ng, nh−ng thiÕu ph−¬ng thøc gi¸o dôc<br /> ch¨m sãc cha mÑ, ®Ó cha mÑ sèng trong<br /> phï hîp, khoa häc, thiÕu ®èi tho¹i víi<br /> buån tñi, c« ®¬n.<br /> con c¸i, ®Ó chóng mang t©m tr¹ng bÞ Ðp<br /> buéc, bøc b¸ch khi kh«ng ®¹t ®−îc Trong quan hÖ vî chång, nh÷ng<br /> nh÷ng yªu cÇu qu¸ cao, bè mÑ m¾ng má, chuÈn mùc ®¹o ®øc nh− T×nh nghÜa,<br /> §¹o ®øc trong quan hÖ gia ®×nh... 21<br /> <br /> Thuû chung, Hoµ thuËn ë ®©u ®ã còng nh÷ng ng−êi th©n trong gia ®×nh ®ang<br /> ®ang bÞ x¸o trén. Chñ nghÜa c¸ nh©n, vÞ diÔn ra ë nhiÒu n¬i, ®ang g©y ra nh÷ng<br /> kû ®ang ph¸t triÓn, dÉn ®Õn sù kh«ng tæn thÊt, ¶nh h−ëng kh«ng nhá tíi ®êi<br /> æn ®Þnh vµ thiÕu bÒn v÷ng cña nhiÒu sèng c¸ nh©n vµ sù ph¸t triÓn cña x·<br /> cuéc h«n nh©n. Quan niÖm vÒ ®¹o ®øc héi. VÝ dô minh chøng lµ tr−êng hîp b¸o<br /> trong h«n nh©n hiÖn nay còng ®ang KhuyÕn häc vµ D©n TrÝ ngµy 26/4/2006<br /> biÕn ®æi. Xu h−íng thùc dông, vô lîi ®−a tin: "Tßa ¸n nh©n d©n thµnh phè<br /> trong h«n nh©n xuÊt hiÖn kh¸ nhiÒu. Hµ Néi ®· më phiªn tßa xÐt xö vµ tuyªn<br /> Nh÷ng cuéc h«n nh©n kh«ng xuÊt ph¸t ph¹t tö h×nh ®èi víi bÞ c¸o NguyÔn §øc<br /> trªn c¬ së cña t×nh yªu mµ trªn c¬ së ThuËn ë tæ 36 ph−êng Ngäc Thôy, quËn<br /> cña sù tÝnh to¸n v× lîi nhuËn, v× tiÒn Long Biªn, thµnh phè Hµ Néi vÒ téi<br /> b¹c... ®ang ngµy cµng gia t¨ng, cïng víi “giÕt ng−êi” theo ®iÒu 93 Bé luËt h×nh<br /> ®ã lµ t×nh tr¹ng ly h«n vµ b¹o hµnh gia sù. Ng−êi mµ ThuËn giÕt lµ chÞ g¸i cña<br /> ®×nh. Theo thèng kª cña c¸c c¬ quan m×nh. Nguyªn nh©n lµ do m©u thuÉn<br /> chøc n¨ng “tõ n¨m 2000 ®Õn 2005, tßa n¶y sinh tõ viÖc ph©n chia quyÒn sö<br /> ¸n c¸c ®Þa ph−¬ng trong c¶ n−íc ®· thô dông ®Êt thõa kÕ do bè mÑ ®Ó l¹i” (5).<br /> lý vµ gi¶i quyÕt s¬ thÈm 352.047 vô ¸n<br /> Mét sè vÊn ®Ò ®Æt ra<br /> liªn quan ®Õn lÜnh vùc h«n nh©n gia<br /> ®×nh, trong ®ã cã tíi 186.054 vô ly §¹o ®øc gia ®×nh ViÖt Nam ®· vµ<br /> h«n;... Riªng Hµ Néi giai ®o¹n 1997- ®ang biÕn ®æi d−íi t¸c ®éng cña nh÷ng<br /> 2005, trong sè 7.372 vô ly h«n th× cã tíi chuyÓn biÕn x· héi vµ giao l−u v¨n ho¸,<br /> 1/3 sè vô do ng−êi vî kh«ng chÞu næi sù trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng. Cã<br /> ng−îc ®·i cña chång... Nguyªn nh©n b¹o nh÷ng khÝa c¹nh biÕn ®æi theo xu h−íng<br /> hµnh gia ®×nh dÉn ®Õn ly h«n chiÕm tíi tÝch cùc, nh−ng còng cã nh÷ng biÕn ®æi<br /> 60%” (4, tr.8). l¹i c¶n trë chÝnh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña<br /> gia ®×nh. Sù biÕn ®æi ®ã ®ang ®Æt ra mét<br /> Quan hÖ anh chÞ em trong gia ®×nh, sè vÊn ®Ò ®èi víi sù nghiÖp x©y dùng ®¹o<br /> ®−îc coi lµ m¸u mñ ruét thÞt, thiªng ®øc gia ®×nh ë n−íc ta hiÖn nay:<br /> liªng kh«ng g× thay thÕ ®−îc, còng ®ang<br /> Thø nhÊt, lµm thÕ nµo ®Ó võa ph¸t<br /> cã nh÷ng biÓu hiÖn biÕn ®æi tiªu cùc.<br /> triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng lµm c¬ së cho sù<br /> Bªn c¹nh phÇn lín c¸c gia ®×nh vÉn duy<br /> ph¸t triÓn x· héi, võa kh¾c phôc ®−îc<br /> tr× ®−îc nh÷ng nÐt ®Ñp cña nÒn nÕp gia<br /> nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña quy luËt thÞ<br /> phong, em kÝnh anh, anh nh−êng em th×<br /> tr−êng ®èi víi ®¹o ®øc nãi chung vµ ®¹o<br /> còng cã mét bé phËn kh«ng nhá gia ®×nh<br /> ®øc gia ®×nh nãi riªng.<br /> anh chÞ em bÊt hoµ, c·i v·, kiÖn tông,<br /> chÐm giÕt lÉn nhau tranh giµnh cña c¶i. Thø hai, trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ<br /> Khi bÞ ®ång tiÒn chi phèi, khi gi¸ trÞ vËt tr−êng, d©n chñ vµ kû c−¬ng lµ hai yÕu<br /> chÊt lÊn ¸t gi¸ trÞ tinh thÇn th× nhiÒu tè thèng nhÊt t¹o ra ®éng lùc cho sù<br /> ng−êi ®· mÊt c¶ nh©n tÝnh, ®· x©m h¹i ph¸t triÓn x· héi vµ ®¹o ®øc gia ®×nh.<br /> c¶ nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc cèt lâi nhÊt cña Tuy vËy, ë n−íc ta hiÖn nay, d©n chñ vµ<br /> con ng−êi - gi¸ trÞ ®¹o ®øc trong gia kû c−¬ng ®ang béc lé nh÷ng h¹n chÕ<br /> ®×nh. Nh÷ng c©u chuyÖn ®au lßng vÒ nhÊt ®Þnh. M©u thuÉn gi÷a t×nh tr¹ng<br /> ®¹o ®øc gia ®×nh, nh÷ng vô kiÖn c¸o, h¹n chÕ cña d©n chñ, kû c−¬ng vµ yªu<br /> tranh giµnh, chÐm giÕt lÉn nhau gi÷a cÇu cña x©y dùng ®¹o ®øc gia ®×nh cÇn<br /> 22 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 8.2011<br /> <br /> ®−îc nhËn thøc vµ gi¶i quyÕt phï hîp ®ßn bÈy kinh tÕ nh»m kÝch thÝch tÝnh<br /> víi ®iÒu kiÖn hiÖn nay. n¨ng ®éng cña mçi ng−êi trong ho¹t<br /> Thø ba, viÖc ®¸p øng c¸c nhu cÇu vÒ ®éng lµm giµu chÝnh ®¸ng cho b¶n th©n,<br /> vËt chÊt vµ tinh thÇn cho mçi thµnh gia ®×nh vµ x· héi, t¹o c¬ së cho sù ph¸t<br /> viªn trong gia ®×nh cßn h¹n chÕ, g©y triÓn cïng chiÒu gi÷a ®¹o ®øc vµ kinh tÕ.<br /> khã kh¨n nhÊt ®Þnh cho viÖc h×nh thµnh Thø hai, khuyÕn khÝch ph¸t triÓn<br /> c¸c chuÈn mùc ®¹o ®øc gia ®×nh. kinh tÕ gia ®×nh. Theo quan ®iÓm duy<br /> Thø t−, gi¸o dôc lµ nh©n tè t¸c ®éng vËt lÞch sö, x· héi loµi ng−êi tån t¹i vµ<br /> trùc tiÕp ®Õn sù h×nh thµnh vµ ph¸t ph¸t triÓn lµ do ba lo¹i s¶n xuÊt quy<br /> triÓn ®¹o ®øc gia ®×nh. Nh−ng gi¸o dôc ®Þnh: S¶n xuÊt ra con ng−êi, s¶n xuÊt ra<br /> ®¹o ®øc gia ®×nh ch−a ®−îc quan t©m cña c¶i vËt chÊt vµ s¶n xuÊt ra ®êi sèng<br /> ®óng møc, kh«ng ®−îc tiÕn hµnh ®ång tinh thÇn, trong ®ã s¶n xuÊt vËt chÊt<br /> bé, kh«ng ®−îc phèi hîp cã hiÖu qu¶ mang tÝnh quyÕt ®Þnh. Bëi vËy, ho¹t<br /> trªn ph¹m vi toµn x· héi. M©u thuÉn ®éng kinh tÕ lµ chøc n¨ng tù nhiªn cña<br /> gi÷a nh÷ng h¹n chÕ cña hiÖn tr¹ng mäi gia ®×nh, trong mäi thêi ®¹i; do ®ã,<br /> nhËn thøc vai trß vµ phèi hîp hµnh khuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh tÕ gia<br /> ®éng gi÷a c¸c chñ thÓ gi¸o dôc ®¹o ®øc ®×nh lµ c¬ së cho viÖc x©y dùng vµ ph¸t<br /> gia ®×nh víi yªu cÇu gi¸o dôc ®¹o ®øc triÓn ®¹o ®øc gia ®×nh. K. Marx ®· tõng<br /> gia ®×nh ®ang cÇn ®−îc gi¶i quyÕt. viÕt: “tiÒn ®Ò ®Çu tiªn cña mäi sù tån t¹i<br /> cña con ng−êi, vµ do ®ã lµ tiÒn ®Ò cña<br /> Thø n¨m, kinh tÕ thÞ tr−êng vµ qu¸<br /> mäi lÞch sö, ®ã lµ: Ng−êi ta ph¶i cã kh¶<br /> tr×nh hiÖn ®¹i ho¸ x· héi tÊt yÕu ®ßi hái<br /> n¨ng sèng ®· råi míi cã thÓ 'lµm ra lÞch<br /> nh÷ng gi¸ trÞ, nh÷ng chuÈn mùc ®¹o<br /> sö'. Nh−ng muèn sèng ®−îc th× tr−íc<br /> ®øc hiÖn ®¹i t−¬ng øng. Tuy vËy, m©u<br /> hÕt cÇn ph¶i cã thøc ¨n, thøc uèng, nhµ<br /> thuÉn gi÷a truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i lµ<br /> ë, quÇn ¸o vµ mét vµi thø kh¸c n÷a” (6,<br /> vÊn ®Ò kh«ng thÓ kh«ng tÝnh ®Õn, kh«ng<br /> tr.39-40).<br /> thÓ kh«ng gi¶i quyÕt nh»m thóc ®Èy sù<br /> h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®¹o ®øc gia Thø ba, ph¸t huy d©n chñ vµ kû<br /> ®×nh ë n−íc ta hiÖn nay. c−¬ng t¹o ®iÒu kiÖn cho x©y dùng ®¹o<br /> Tõ nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi viÖc ®øc vµ ®¹o ®øc gia ®×nh. CÇn x©y dùng,<br /> x©y dùng ®¹o ®øc gia ®×nh ViÖt Nam ban hµnh, tæ chøc tuyªn truyÒn, triÓn<br /> trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, cã thÓ l−u t©m khai thi hµnh c¸c luËt, v¨n b¶n d−íi<br /> ®Õn mét sè nhãm gi¶i ph¸p sau: luËt liªn quan ®Õn gia ®×nh, ®¹o ®øc gia<br /> ®×nh; cung cÊp c¸c kiÕn thøc vµ kü n¨ng<br /> 1. §Èy m¹nh viÖc t¹o lËp c¸c ®iÒu<br /> sèng cho c¸c thµnh viªn gia ®×nh, tæ<br /> kiÖn kinh tÕ - x· héi thuËn lîi cho sù h×nh<br /> chøc tuyªn truyÒn s©u réng trong x· héi<br /> thµnh vµ ph¸t triÓn ®¹o ®øc gia ®×nh<br /> víi c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng phong phó,<br /> Trong nhãm gi¶i ph¸p nµy, tr−íc hiÖu qu¶.<br /> hÕt, cÇn t¨ng c−êng vai trß ®iÒu tiÕt cña<br /> Nhµ n−íc ®èi víi kinh tÕ thÞ tr−êng. V×, Thø t−, t¨ng c−êng ®¸p øng nhu cÇu<br /> thùc chÊt cña c¬ chÕ thÞ tr−êng cã sù v¨n ho¸, tinh thÇn cho mçi gia ®×nh,<br /> ®iÒu tiÕt cña Nhµ n−íc lµ ë chç, Nhµ h−íng mçi thµnh viªn cña gia ®×nh ®Õn<br /> n−íc qu¶n lý, ®iÒu tiÕt thÞ tr−êng b»ng nh÷ng gi¸ trÞ ch©n, thiÖn, mü, gãp phÇn<br /> ph¸p luËt, chÝnh s¸ch, kÕ ho¹ch vµ c¸c x©y dùng vµ gi¸o dôc ®¹o ®øc gia ®×nh.<br /> §¹o ®øc trong quan hÖ gia ®×nh... 23<br /> <br /> 2. §Èy m¹nh c«ng t¸c gi¸o dôc ®¹o b»ng sù phÊn ®Êu cña tÊt c¶ mäi thµnh<br /> ®øc gia ®×nh ®¸p øng yªu cÇu cña ®æi míi viªn, mµ tr−íc hÕt lµ «ng bµ, cha mÑ.<br /> ®Êt n−íc trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng Trong x©y dùng ®¹o ®øc gia ®×nh míi<br /> cÇn chó ý nhiÒu h¬n n÷a tíi viÖc x©y<br /> Tr−íc hÕt, cÇn n©ng cao nhËn thøc<br /> dùng nh÷ng mèi quan hÖ tèt ®Ñp gi÷a<br /> cho toµn x· héi vÒ vai trß cña gia ®×nh,<br /> c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh nh×n tõ<br /> ®¹o ®øc gia ®×nh. VÊn ®Ò nµy t−ëng nh−<br /> gãc ®é t©m lý vµ t×nh c¶m. V×, c¸c yÕu tè<br /> ®· ®−îc gi¶i quyÕt, bëi trong c¸c v¨n<br /> vËt chÊt, ®iÒu kiÖn sinh ho¹t vËt chÊt cã<br /> kiÖn cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÊn ®Ò gia<br /> ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn møc sèng cña<br /> ®×nh ®· ®−îc kh¼ng ®Þnh, ®−îc ®Æt vµo<br /> mçi gia ®×nh, nh−ng c¸c yÕu tè t©m lý,<br /> ®óng vÞ trÝ cña nã. Song vÒ mÆt thùc<br /> t×nh c¶m l¹i cã gi¸ trÞ quan träng ®Ó x©y<br /> tiÔn th× vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp, trong<br /> dùng gia ®×nh h¹nh phóc, ªm Êm.<br /> nhiÒu gia ®×nh, ®Æc biÖt lµ c¸c gia ®×nh<br /> trÎ, b¶n th©n nh÷ng ng−êi lµm bè, lµm<br /> B−íc vµo c¬ chÕ thÞ tr−êng, ®¹o ®øc<br /> mÑ còng kh«ng cã hiÓu biÕt nhiÒu vÒ gia ®×nh bÞ thö th¸ch, nhÊt lµ “c¸i<br /> ®¹o ®øc gia ®×nh vµ vai trß cña ®¹o ®øc nghÜa”. Gia phong míi cÇn g×n gi÷<br /> gia ®×nh trong sù ph¸t triÓn cña x· héi. truyÒn thèng cña cha «ng vÒ c¸i nghÜa:<br /> nghÜa gia téc, nghÜa cha con, nghÜa vî<br /> Thø hai, x¸c lËp vµ ®Èy m¹nh gi¸o<br /> chång, nghÜa thµy trß, nghÜa b¹n bÌ.<br /> dôc hÖ chuÈn mùc ®¹o ®øc gia ®×nh<br /> Trong c¸i nghÜa Êy, næi lªn ®iÒu quan<br /> hiÖn ®¹i trªn c¬ së kÕ thõa cã chän läc<br /> träng nhÊt lµ lßng biÕt ¬n.<br /> nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc gia ®×nh truyÒn<br /> thèng. Trong x©y dùng nh÷ng chuÈn<br /> Thø ba, t¨ng c−êng kÕt hîp vai trß<br /> mùc ®¹o ®øc gia ®×nh míi, chóng ta<br /> cña gia ®×nh, nhµ tr−êng vµ c¸c tæ chøc<br /> còng ph¶i chó ý ®Õn viÖc kÕ thõa nh÷ng<br /> x· héi, t«n gi¸o trong gi¸o dôc ®¹o ®øc<br /> truyÒn thèng ®¹o ®øc tèt ®Ñp cña d©n<br /> gia ®×nh. X©y dùng ®¹o ®øc gia ®×nh<br /> téc. Bªn c¹nh ®ã, cÇn x©y dùng tinh kh«ng chØ tõ phÝa gia ®×nh, mµ cßn cÇn<br /> thÇn d©n chñ, b×nh ®¼ng, sù t«n träng cã sù phèi hîp cña nhµ tr−êng vµ c¸c tæ<br /> c¸ nh©n trong øng xö gi÷a vî vµ chång, chøc x· héi, t«n gi¸o ®Ó t¹o nªn søc<br /> nam vµ n÷, gi÷a cha mÑ vµ con c¸i, gi÷a m¹nh tæng hîp cho viÖc x©y dùng vµ<br /> thÕ hÖ giµ vµ thÕ hÖ trÎ. §¹o ®øc gia hoµn thiÖn ®¹o ®øc gia ®×nh. Nh−ng<br /> ®×nh trong ®iÒu kiÖn míi tr−íc tiªn thÓ gi¸o dôc ®¹o ®øc trong gia ®×nh ph¶i<br /> hiÖn ë t×nh yªu th−¬ng ch©n thµnh, g¾n lu«n lµ c«ng viÖc ®Çu tiªn vµ hÕt søc<br /> bã víi nhau; hç trî, gióp ®ì, chia sÎ vui quan träng, nh»m t¹o tiÒn ®Ò xuÊt ph¸t<br /> buån cho nhau; cã tr¸ch nhiÖm gi÷a c¸c cho gi¸o dôc ®¹o ®øc trong nhµ tr−êng<br /> thµnh viªn trong gia ®×nh trªn c¬ së vµ ngoµi x· héi. C¸c quy −íc, quy chÕ,<br /> quan hÖ t×nh nghÜa tù nhiªn, ruét thÞt ®iÒu lÖ cña c¸c tæ chøc x· héi ®Òu cã<br /> s©u nÆng. Nh÷ng gia ®×nh ®· cã gia nh÷ng quy ph¹m ®¹o ®øc gãp phÇn ®iÒu<br /> phong cÇn kÕ thõa b»ng viÖc th−êng chØnh hµnh vi cña con ng−êi trong quan<br /> xuyªn «n l¹i truyÒn thèng, khuyªn nhñ, hÖ víi nhau vµ víi x· héi. C¸c tæ chøc<br /> ®éng viªn con em phÊn ®Êu theo b−íc t«n gi¸o còng cã vai trß trong viÖc hoµn<br /> cha anh, tù hµo vÒ cha anh vµ xøng thiÖn ®¹o ®øc cña mçi c¸ nh©n nãi riªng<br /> ®¸ng víi cha anh nh− mét gi¸ trÞ lµm vµ x©y dùng ®¹o ®øc gia ®×nh nãi chung.<br /> ng−êi. Nh÷ng gia ®×nh ch−a cã gia Trong gi¸o lý cña c¸c t«n gi¸o chñ yÕu lµ<br /> phong th× ph¶i biÕt t¹o dùng gia phong nh÷ng t− t−ëng ®¹o ®øc tÝch cùc ®èi víi<br /> 24 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 8.2011<br /> <br /> x· héi vµ gia ®×nh. Chóng ta cÇn theo 2. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn<br /> g−¬ng Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, sö dông §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø<br /> tÊt c¶ nh÷ng g× mµ con ng−êi s¸ng t¹o XI. H.: ChÝnh trÞ quèc gia, 2011.<br /> ra, cã gi¸ trÞ tÝch cùc ®Ó x©y ®¾p h¹nh 3. An ninh thÕ giíi, sè 751, ngµy<br /> phóc cho con ng−êi. 29/4/2008.<br /> Víi nh÷ng gi¶i ph¸p ®ång bé nh−<br /> 4. Phô n÷ ViÖt Nam, sè 139, ngµy<br /> trªn sÏ gãp phÇn x©y dùng ®¹o ®øc gia<br /> 20/11/2006.<br /> ®×nh ngµy cµng tèt ®Ñp, phï hîp víi sù<br /> vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña x· héi trong 5. KhuyÕn häc vµ D©n TrÝ, ngµy<br /> ®iÒu kiÖn míi. 26/4/2006<br /> 6. C.M¸c vµ Ph.¡ngghen: Toµn tËp.<br /> Tµi liÖu tham kh¶o H.: ChÝnh trÞ quèc gia, 1995.<br /> 1. NguyÔn ThÞ Thä. X©y dùng ®¹o ®øc 7. NguyÔn ThÕ Long. TruyÒn thèng<br /> gia ®×nh ë n−íc ta hiÖn nay. H.: gia ®×nh vµ b¶n s¾c d©n téc ViÖt<br /> ChÝnh trÞ quèc gia, 2011. Nam (TËp 1: TruyÒn thèng ®¹o<br /> ®øc). H.: V¨n hãa th«ng tin, 2006.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> (tiÕp theo trang 37) Tµi liÖu tham kh¶o<br /> + Ho¹t ®éng thùc tËp s− ph¹m lµ<br /> 1. NguyÔn H÷u Ch©u. Nh÷ng vÊn ®Ò c¬<br /> ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó häc viªn s− ph¹m<br /> b¶n vÒ ch−¬ng tr×nh vµ qu¸ tr×nh<br /> qu©n sù n¾m kiÕn thøc lÞch sö, lÝ luËn d¹y häc. H.: Gi¸o dôc, 2004.<br /> d¹y häc bé m«n mét c¸ch s©u s¾c vµ<br /> s¸ng t¹o, v× vËy cÇn tæ chøc tèt vµ cã 2. Colin Rose, Malcolm J. Nicholl. Kü<br /> hiÖu qu¶ ho¹t ®éng thùc tËp s− ph¹m n¨ng häc tËp siªu tèc thÕ kû XXI.<br /> cho häc viªn hµng n¨m. H.: Tri thøc, 2009.<br /> <br /> + Tæ chøc c¸c héi thi vÒ nghiÖp vô 3. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc<br /> s− ph¹m vµ thùc hµnh nghiÖp vô s− lÇn thø XI. H.: ChÝnh trÞ quèc gia,<br /> ph¹m th−êng xuyªn ®Ó rÌn luyÖn kü 2011.<br /> n¨ng vµ båi d−ìng ý thøc nghÒ nghiÖp<br /> 4. T¹o nguån, "chuÈn hãa" gi¶ng viªn<br /> cho häc viªn s− ph¹m qu©n sù.<br /> trÎ .<br /> - Th−êng xuyªn ph¸t huy vai trß http://www.qdnd.vn/QDNDSite/vi-<br /> chñ thÓ cña ng−êi häc trong qu¸ tr×nh vn/75/43/4/39/39/130231/Default.<br /> tù båi d−ìng n¨ng lùc d¹y häc. aspx<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2