BÁO CÁO K T QU
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI N
1. L i gi i thi u :
1.1. Lí do ch n đ tài:
Đnh h ng đi m i ph ng pháp d y h c đã đc ngành giáo d c xác ướ ươ ượ
đnh và tri n khai nhi u năm nay nh ng k t qu đt đc còn ch a caoư ế ượ ư . Vì
v y c n có m t cu c cách m ng t duy v đi m i ph ng pháp d y h c, ư ươ
h ng t i ho t đng h c t p ch đng, ch ng l i thói quen h c t p th đngướ
đ phát huy t i đa năng l c c a ng i h c. Th c hi n Ch th s 3008/CT- ườ
BGDĐT, ngày 18/8/2014 c a B tr ng B GD&ĐT v nhi m v tr ng tâm ưở
c a giáo d c m m non, giáo d c ph thông, giáo d c th ng xuyên và giáo ườ
d c chuyên nghi p năm h c 2014 2015, toàn ngành nói chung, c p h c ph
thông nói riêng đang c g ng th c hi n t t nh ng n i dung tr ng tâm, trong đó
có: Ti p t c tri n khai đng b các gi i pháp đi m i giáo d c ph thôngế
theo m c tiêu phát tri n năng l c và ph m ch t h c sinh ”. Nhi u k ho ch ế
đc ượ xây d ng, nhi u chuyên đ v đi m i ph ng pháp d y h c b môn ươ
đc t ch c, t p hu n, tuy nhiên, v n ch d ng l i m c đ khái quát, mangư
tính đnh h ng. ướ
Trong b i c nh c a th i đi toàn c u hóa, n n kinh t tri th c đang d n ế
chi m u th các qu c gia trên th gi i. Vì v y, m t trong nh ng qu c sáchế ư ế ế
hàng đu c a Đng và Nhà n c ta là phát tri n giáo d c. Xây d ng m t n n ướ
giáo d c v ng ch c và b t k p v i xu th giáo d c hi n đi c a các n c có ế ướ
n n giáo d c tiên ti n, phát tri n trên th gi i. Yêu c u đt ra đi v i ngành ế ế
giáo d c hi n nay là ph i đào t o đc nh ng con ng i có tri th c, năng ượ ườ
đng sáng t o trong vi c ti p thu nh ng ki n th c ti n b c a th i đi, v n ế ế ế
d ng linh ho t vào th c t đi s ng nh m đáp ng yêu c u c a m t xã h i ế
hi n đi. Đ làm đc đi u đó thì vi c đi m i căn b n, toàn di n giáo d c ượ
ph i đc tri n khai đng b trong c h th ng giáo d c. S đi m i c n chú ượ
tr ng trên c m c tiêu giáo d c và ch ng trình giáo d c. Đc bi t là s đi ươ
m i v ph ng pháp d y h c, giáo d c nh m phát tri n năng l c cho h c sinh. ươ
M t trong nh ng ph ng pháp d y h c phát huy t t vai trò ch đng, tích c c, ươ
sáng t o c a ng i h c là h c qua các ho t đng tr i nghi m. B i k t qu ườ ế
c a m i s h c là cách ng i h c bi t v n d ng và x lí ki n th c t lí ườ ế ế
thuy t đn th c t , đc bi t là s chiêm nghi m sâu s c v nh ng tr iế ế ế
nghi m trong quá trình h c t p khám phá ki n th c s là nh ng bài h c cu c ế
s ng quý báu mà h c sinh tích lũy đc ngay t khi ng i trên gh nhà tr ng. ượ ế ườ
D y h c thông qua ho t đng tr i nghi m là m t ph ng pháp d y h c tích ươ
c c, phù h p v i t t c các môn h c, đc bi t là môn Ng Văn.
Trong h th ng giáo d c qu c dân, Ng Văn là môn h c thu c lĩnh v c
Giáo d c ngôn ng và văn h c, “ là môn h c mang tính công c và tính th m mĩ
nhân văn; giúp h c sinh có ph ng ti n giao ti p, làm c s đ h c t p t t ươ ế ơ
c các môn h c và ho t đng giáo d c khác trong nhà tr ng; đng th i cũng ườ
là môn công c quan tr ng đ giáo d c h c sinh nh ng giá tr cao đp v văn
hóa, văn h c và ngôn ng dân t c; phát tri n h c sinh nh ng c m xúc lành
m nh, tình c m nhân văn, l i s ng nhân ái, v tha,…” (Trích Ch ng trình giáoươ
d c ph thông môn Ng Văn , 2018). Vi c d y h c Ng Văn trong nhà tr ng ườ
ph thông đang d n chuy n bi n t d y h c n i dung sang d y h c phát tri n ế
năng l c cho ng i h c. Trong Ch ng trình Giáo d c ph thông t ng th ườ ươ
đc B Giáo d c công b ngày 27/7/2017 đã ch rõ h th ng năng l c chungượ
và năng l c đc thù mà môn h c Ng Văn c n hình thành và phát tri n cho h c
sinh nh : Năng l c t ch và t h c, năng l c giao ti p và h p tác, năng l cư ế
gi i quy t v n đ và sáng t o, năng l c văn h c và năng l c ngôn ng ế
Đng th i, Ch ng trình Giáo d c ph thông t ng th cũng đc bi t nh n ươ
m nh vi c d y h c thông qua t ch c các ho t đng tr i nghi m và coi đây là
m t trong nh ng ph ng pháp d y h c có u th v t tr i đ phát tri n năng ươ ư ế ượ
l c c a h c sinh.
1.2. Tính c p thi t c a đ ế tài:
D y h c phát huy năng l c ng i h c thông qua các ho t đng tr i ườ
nghi m là m t ph ng pháp d y h c tích c c đang đc nhi u n c có n n ươ ượ ướ
giáo d c phát tri n tiên ti n trên th gi i áp d ng. Ph ng pháp giáo d c ế ế ươ
thông qua t ch c các ho t đng tr i nghi m là m t ph ng pháp ti p c n l y ươ ế
ng i h c làm trung tâm, lôi cu n h c sinh vào các ho t đng t duy, ph nườ ư
bi n, gi i quy t v n đ và đa ra quy t đnh trong t ng hoàn c nh c th . ế ư ế
Ph ng pháp này t o cho ng i h c c h i c ng c và t ng k t l i nh ng ýươ ườ ơ ế
t ng, kĩ năng c a mình thông qua nh ng ph n bi n, phân tích, đánh giá, cũngưở
nh nh ng bài h c kinh nghi m rút ra t vi c gi i quy t các v n đ, các tìnhư ế
hu ng h c t p. Thông qua ho t đng tr i nghi m, ngu n ki n th c h c sinh ế
thu đc s vô cùng phong phú, không ch t th y cô mà còn t b n bè, khôngượ
ch trong sách v mà còn t th c t đi s ng. T đó s đt đc nh ng ki n ế ượ ế
th c m i, kĩ năng m i, phù h p v i đnh h ng phát tri n các năng l c đc thù ướ
c a môn Ng văn: năng l c th m mĩ, năng l c ngôn ng , năng l c giao ti p, ế
năng l c sáng t o…
Qua th c t d y h c tác ph m ế Ch ng i t tù ườ (Nguy n Tuân)
tr ng ph thông cho th y, v i cách d y và h c lâu nay đã ít nhi u mang l iườ
s nhàm chán cho c ng i d y và ng i h c. Đi u đáng ườ ườ quan tâm là, sau m i
bài h c, h c sinh k c nh ng h c sinh khá, gi i đu ch a hình thành cho ư
mình đc nh ng k năng, năng l c v n d ng ki n th c vào th c t đi s ng.ượ ế ế
Vì thế khi đng tr c m t yêu c u t ng t nh đã đc h c nh ng ướ ươ ư ượ ư không ít
h c sinh v n lúng túng. Các em thi u h n năng l c đc l p suy nghĩ, ch đng ế
trong x lí tình hu ng cu c s ng do thói quen nghe và làm theo. Đc bi t, giáo
viên ch a chú tr ng vi c t ch c các ho t đng tr i nghi m, khi n cho vi cư ế
2
d y h c tác ph m Ch ng i t tù ườ (Nguy n Tuân) nhi u khi nhàm chán,
thoát li v i đi s ng th c ti n c a h c sinh.
T th c t đó, đòi h i ế ph i đi m i ph ng pháp d y h c văn theo đnh ươ
h ng phát ướ huy năng l c ng i h c. M i bài h c, thông qua n i dung ki n ườ ế
th c, ph ng pháp tìm hi u, ph i hình thành và rèn luy n cho h c sinh m t ươ
ho c m t s năng l c nh t đnh (Ví d nh : Năng l c t ch và t h c, năng ư
l c giao ti p và h p tác, năng l c gi i quy t v n đ và sáng t o, năng l c văn ế ế
h c và năng l c ngôn ng …), đ khi b c vào cu c s ng, các em có th v n ướ
d ng đc, làm đc. ượ ượ
Xu t phát t th c ti n d y h c Ng Văn tr ng ph thông hi n nay ườ
và xu th đi m i ph ng pháp d y h c theo h ng phát huy năng l c ng iế ươ ướ ườ
h c thông qua t ch c các ho t đng tr i nghi m, chúng tôi đã l a ch n v n
đ D y h c phát huy năng l c ng i h c thông qua ho t đng tr i ườ
nghi m cho h c sinh trong d y đc hi u tác ph m “Ch ng i t tù ườ
c a Nguy n Tuân làm đ tài nghiên c u c a mình.
2. Tên sáng ki n: ế
- D y h c phát huy năng l c ng i h c thông qua ho t đng tr i nghi m cho ườ
h c sinh trong d y đc hi u tác ph m “Ch ng i t tù ườ c a Nguy n Tuân.
3. Tác gi sáng ki n: ế
- H và tên: Đinh Thu Ng c.
- Đa ch tác gi sáng ki n: Tr ng THPT Tr n H ng Đo. ế ươ ư
- S đi n tho i: 0868405225
- Email: dinhthungoc.gvtranhungdao@vinhphuc.edu.vn
4. Ch đu t t o ra sáng ki n ư ế :
- Đinh Thu Ng c.
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n: ế
Đ tài này, tôi tâp trung đi vao nghiên c u môt sô ) ư ) bi n pháp d y h c phát
huy năng l c ng i h c thông qua ho t đng tr i nghi m trong d y h c h c ườ
tác ph m Ch ng i t tù ư (Nguy n Tuân) đ góp ph n phát tri n năng l c
đc hi u truy n Vi t Nam hi n đi cho h c sinh l p 11. T đo, h c sinh tim ra ư
đc gia tri v n i dung và ngh thu t c a truy n ng n nay môt cach chu đông ươ) ) ) * )
sang tao, khoa hoc va hiêu qua thông qua m t s ph ng pháp d y h c phát huy ) ) ) * ươ
năng l c c a ng i h c bên canh cac ph ng ườ ) ươ phap day hoc kha ) ) c. Đng th i
cũng có th v n d ng m t s ph ng pháp này vào nh ng gi đc văn khác. ươ
6. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đuế ượ :
- Tháng 10/2019
7. Mô t b n ch t c a sáng ki n: ế
3
PH N I - PH NG PHÁP TH C HI N ƯƠ
1. Khách th nghiên c u:
Tôi l a ch n đi t ng là: h c sinh l p 1 ượ 1 tr ng THPTườ A. Đây là đi
t ng tr c ti p h c tác ph m ượ ế Ch ng i t tù ườ c a Nguy n Tuân theo phân
ph i ch ng trình, ti t ươ ế 40,41,42 trong h c kì I.
1.1 Giáo viên:
Ng i d y th nghi m:ườ Giáo viên gi ng d y môn Ng văn t i l p 1 1A4
và 11A6 (Năm h c 2019-2020).
1.2 H c sinh:
Hai l p đc ch n tham gia nghiên c u có nhi u đi m t ng đng ượ ươ
nhau.
B ng : Sĩ s và gi i tính c a h c sinh 2 l p 1 1 - Tr ng THPT ườ A
L pSĩ sNam N
L p 11A4 35 19 16
L p 11A6 35 20 15
Tôi chon 2 l p (môt l p day th nghiêm, m t l p day đôi ch ng) hai l p ) ơ ) ơ ) ) ơ ) ư ơ
đc chon day co điêu kiên va tinh chât t ng đng (sĩ sô, chât l ng hoc ươ) ) ) ) ươ ươ ươ) )
sinh….) đê kêt qua th nghiêm đam bao tinh khach quan. * * ) * *
L p 11A4 L p: Th c nghi m
L p 11A6 L p: Đi ch ng
2. Thi t k nghiên c u: ế ế
2.1. Ki m ch ng đi t ng: ượ
Tôi dùng bài ki m tra gi a h c I làm bài ki m tra tr c tác đng. K t qu ướ ế
ki m tra cho th y đi m trung bình c a 2 l p có s t ng đng nhau.ươ ươ
Đi m
L p8-9 7 6-5 4-3 2-1
11A4 8 15 10 2 0
11A6 7 13 10 4 0
2.2. N i dung nghiên c u:
2.2.1. C s lí lu n:ơ
Ho t đng tr i nghi m đc xem là m t trong nh ng đi m nh n c a ượ
đi m i căn b n, toàn di n giáo d c hi n nay. Đc tr ng c b n c a ho t ư ơ
đng tr i nghi m là đt h c sinh trong môi tr ng ho t đng h c t p đa d ng, ườ
h c đi đôi v i hành, h c t chính hành đng c a b n thân, h c trong nhà
tr ng g n v i gi i quy t các v n đ th c ti n c a c ng đng, đi u này phùườ ế
h p v i đi m i ch ng trình và sách giáo khoa theo đnh h ng phát tri n ươ ướ
năng l c, ph m ch t hi n nay.
4
Theo Ch ng trình Giáo d c ph thông t ng th thì khi tham gia ho tươ
đng tr i nghi m sáng t o, h c sinh đc tr c ti p th c hi n các ho t đng ượ ế
trong ho c ngoài nhà tr ng, d i s h ng d n c a giáo viên ho c ng i ườ ướ ướ ườ
ph trách. Quá trình ho t đng trong môi tr ng cu c s ng s kích thích và ườ
phát tri n s sáng t o c a h c sinh. Chính h c sinh s t h c qua tr i nghi m
đ hình thành năng l c cho chính mình.
B n ch t c a h a đng tr i nghi m là t o ra c h i cho t t c h c sinh ơ
v n d ng ki n th c, kĩ năng, thái đ đã h c nhà tr ng và nh ng kinh ế ườ
nghi m c a b n thân vào gi i quy t v n đ th c ti n cu c s ng m t cách ế
sáng t o.
Ho t đng h c t p tr i nghi m là quá trình ng i h c tham gia vào vi c ườ
xây d ng ki n th c, hình thành kĩ năng, năng l c qua các thao tác, ho t đng, ế
hành đng c a cá nhân v i môi tr ng xã h i, môi tr ng s ng, môi tr ng t ườ ư ườ
nhiên b ng s nh n th c và c m xúc c a chính mình.
Quá trình ho t đng h c t p tr i nghi m là quá trình ki n t o, đc bi t ế
s ki n t o này k t n i v i kinh nghi m s ng c a ng i h c và có giá tr , tác ế ế ườ
d ng thay đi chính giá tr , kinh nghi m c a ng i h c đ hình thành kinh ườ
nghi m m i, giá tr m i.
Ph ng pháp t ch c ho t đng tr i nghi m chính là d a trên cácươ
ph ng pháp d y h c tích c c và huy đng c m xúc, kinh nghi m c a ng iươ ườ
h c theo b i c nh ho t đng, trong su t quá trình đó, ng i h c th hi n c m ườ
xúc, phát huy năng l c c a mình qua các tình hu ng h c t p c th .
Hình th c t ch c ho t đng tr i nghi m là d a trên các ph ng pháp t ươ
ch c d y h c tích c c mang tính tích h p c v n i dung ki n th c và ph ng ế ươ
pháp h c t p khác nhau c a h c sinh. Qua các hình th c này s phát huy và b i
d ng toàn b năng l c c a h c sinh nh : năng l c làm vi c nhóm, năng l cưỡ ư
s d ng và khai thác công ngh thông tin, năng l c thích ng, năng l c sáng
t o,…
Chu trình h c thông qua tr i nghi m g m 4 giai đo n:
Giai đo n 1: Ng i h c tr i nghi m tr c ti p m t ho t đng nào đó. ườ ế
Giai đo n 2: Ng i h c quan sát v nh ng gì mình đã th y, đã nghe, đã ườ
làm, suy ng m, chiêm nghi m, xem xét v n đ t nhi u góc đ khác nhau,
phân tích ý nghĩa c a s v t, hi n t ng đc quan sát. ượ ươ
Giai đo n 3: Rút ra k t lu n v nh ng gì đã làm và nh ng gì c n đi u ế
ch nh đ có th th c hi n l i ho t đng đó t t h n. ơ
Giai đo n 4: L p k ho ch th nghi m nh ng gì đã rút ra trong giai ế
đo n 3.
2.2.2. C s th c ti n: ơ
- T th c ti n và kinh nghi m d y h c văn c a b n thân tôi th y, trong
quá trình gi ng d y ng văn nhà tr ng THPT, ph ng pháp ch đo đc ườ ươ ượ
5