Đ C NG MÔN TÀI CHÍNH H C Ề ƯƠ Ọ
A. LÝ THUY T:Ế
I. CH C NĂNG C A TÀI CHÍNHỨ Ủ
Trong đ i s ng xã h i, tài chính v n có 2 ch c năng là : Ch c năng phân ph i c a c i xã h i d iờ ố ộ ố ứ ứ ố ủ ả ộ ướ
hình th c giá tr ( ứ ị g i t t là ch c năng phân ph i ọ ắ ứ ố ) và ch c năng giám đ c b ng ti n đ i v i cácứ ố ằ ề ố ớ
quá trình phân ph i ( g i t t là ố ọ ắ ch c năng giám đ cứ ố ).
•CH C NĂNG PHÂN PH I C A TÀI CHÍNH.Ứ Ố Ủ
1. Khái ni mệ :
Ch c năng phân ph i c a tài chính là ch c năng mà nh vào đó, các ngu n tài l c đ i di n choứ ố ủ ứ ờ ồ ự ạ ệ
nh ng b ph n c a c i xã h i đ c đ a vào các qu ti n t khác nhau đ s d ng cho nh ngữ ộ ậ ủ ả ộ ượ ư ỹ ề ệ ể ử ụ ữ
m c đích khác nhau, đ m b o nh ng nhu c u, l i ích khác nhau c a đ i s ng xã h i.ụ ả ả ữ ầ ợ ủ ờ ố ộ
2. Đ i t ng phân ph i:ố ượ ố
Đ i t ng phân ph i là c a c i xã h i d i hình th c giá tr , là t ng th các ngu n tài chính cóố ượ ố ủ ả ộ ướ ứ ị ổ ể ồ
trong xã h i.ộ
Xét v m t n i dung, ngu n tài chính – m t giá tr c a c i xã h i là đ i t ng phân ph i baoề ặ ộ ồ ặ ị ủ ả ộ ố ượ ố
g m các b ph n : ồ ộ ậ
(1). B ph n c a c i XH m i đ c sáng t o ra trong kỳộ ậ ủ ả ớ ượ ạ . Đó là t ng s n ph m trong n cổ ả ẩ ướ
(GDP).
(2). B ph n c a c i còn l i t th i kỳ tr cộ ậ ủ ả ạ ừ ờ ướ . Đó là ph n tích lũy quá kh c a XH và dân c .ầ ứ ủ ư
(3). B ph n c a c i đ c chuy n t n c ngoài vào và b ph n c a c i t trong n cộ ậ ủ ả ượ ể ừ ướ ộ ậ ủ ả ừ ướ
chuy n ra n c ngoài.ể ướ
( 4). B ph n tài s n,tài nguyên qu c gia có th chho thuê, nh ng bán có th i gian.ộ ậ ả ố ể ượ ờ
3. Ch th phân ph i :ủ ể ố
Ch th phân ph i là nhà n c, là các doanh nghi p, các t ch c xã h i, các h gia đình, các cáủ ể ố ướ ệ ổ ứ ộ ộ
nhân.
Ch th phân ph i có th xu t hi n trên m t trong các t cách là : ủ ể ố ể ấ ệ ộ ư
(1). Ch th có quy n s h u các ngu n tài chính.ủ ể ề ở ữ ồ
(2). Ch th có quy n s d ng các ngu n tài chínhủ ể ề ử ụ ồ . Đó là nh ng ng i đi vay và h có quy nữ ườ ọ ề
phân ph i và s d ng s v n vay đó theo các m c đích đã đ nh.ố ử ụ ố ố ụ ị
(3). Ch th có quy n l c chính tr .ủ ể ề ự ị Ch th mu n nói đây chính là nhà n c.ủ ể ố ở ướ
(4). Ch th t ch c quan h c a các nhóm thành viên xã h i.ủ ể ổ ứ ệ ủ ộ Đó là các t ch c chính tr ,cácổ ứ ị
t ch c chính tr - XH, các h i, nghi p đoàn…ổ ứ ị ộ ệ
4. K t qu c a phân ph i:ế ả ủ ố
K t qu c a phân ph i là s hình thành ( t o l p) ho c s d ng các qu ti n t các ch thế ả ủ ố ự ạ ậ ặ ử ụ ỹ ề ệ ở ủ ể
trong XH nh m m c đích nh đã đ nh.ằ ụ ư ị
Phân ph i c a tài chính mang nh ng đ c đi m sau đây : ố ủ ữ ặ ể
(1) Phân ph i c a c i tài chính là s phân ph i ch di n ra d i hình th c giá tr , nó khôngố ủ ả ự ố ỉ ễ ướ ứ ị
kèm theo v i s thay đ i hình thái giá tr .ớ ự ổ ị
Nói khác đi, phân ph i c a tài chính là s phân ph i d i hình th c giá tr nh ng không ch a đ ngố ủ ự ố ướ ứ ị ư ứ ự
v n đ ng ng c chi u c a hình thái giá tr nh trong mua bán hàng hóa. Thông qua ch c năngậ ộ ượ ề ủ ị ư ứ
phân ph i c a tài chính,các qu ti n t nh t đ nh đ c hình thành và đ c s d ng. Các quố ủ ỹ ề ệ ấ ị ượ ượ ử ụ ỹ
đ c hình thành, đ c s d ng, đ c khuyeesch ch ng hay đ c chia nh vì nh ng m c đíchượ ượ ử ụ ượ ươ ượ ỏ ữ ụ
nh t đ nh theo tác d ng r ng h n hay h p h n nh ng đó v n là quá trình phân ph i d i hình th cấ ị ụ ộ ơ ẹ ơ ư ẫ ố ướ ứ
giá tr . M i s thu, chi b ng ti n kèm theo v i s thay đ i c a hình thái giá tr , ch a đ ng s v nị ọ ự ằ ề ớ ự ổ ủ ị ứ ự ự ậ
đ ng ng c chi u c a hình thái giá tr đ u không thu c v phân ph i c a tài chình.ộ ượ ề ủ ị ề ộ ề ố ủ
(2) Phân ph i c a c i tài chính là s phân ph i luôn luôn g n li n v i s hình thành và số ủ ả ự ố ắ ề ớ ự ử
d ng các qu ti n t nh t đ nh.ụ ỹ ề ệ ấ ị
Giá c cũng là ph m trù liên quan đ phân ph i d i hình th c giá tr . S phân ph i d i hìnhả ạ ề ố ướ ứ ị ự ố ướ
th c giá tr thông qua giá c đ c ti n hành thông qua s chênh l ch gi a giá c và giá tr trongứ ị ả ượ ế ự ệ ữ ả ị
trao đ i hàng hóa. Khi trao đ i không ngang giá do gi c cao hay th p h n giá tr hàng hóa, giá trổ ổ ả ả ấ ơ ị ị
đ c chuy n t ch s h u này sang ch s h u khác nh ng g n liên v i ho t đ ng trao đ i, v iượ ể ừ ủ ở ữ ủ ở ữ ư ắ ớ ạ ộ ổ ớ
s v n đ ng ng c chi u c a hai hình thái giá tr . S phân ph i c a tài chính di n ra đi m đ uự ậ ộ ượ ề ủ ị ự ố ủ ễ ở ể ầ
và đi m cu i c a quá trình trao đ i khi s ti n do trao đ i ngang giá và không ngang giá đ c đ aể ố ủ ổ ố ề ổ ượ ư
ra kh i qu - s d ng qu ( ng i chi tr ) và đ a vào qu - t o l p qu ( ng i thu nh n ).ỏ ỹ ử ụ ỹ ở ườ ả ư ỹ ạ ậ ỹ ở ườ ậ
Ti n l ng cũng là m t ph m trù phân ph i. Ti n l ng mu n đ c th c hi n, t c là tr l ng –ề ươ ộ ạ ố ề ươ ố ượ ự ệ ứ ả ươ
thanh toán l ng cho ng i lao đ ng, ph i thông qua tài chính – qua s phân ph i các ngu n tàiươ ườ ộ ả ự ố ồ
chính đ hính thành qu ti n l ng trong các doanh nghi p, các t ch c xã h i hay các c quanể ỹ ề ươ ệ ổ ứ ộ ơ
nhà n c. Ti n l ng khi đ c tr cho ng i lao đ ng cũng là b ph n hình thành nên ngân sáchướ ề ươ ượ ả ườ ộ ộ ậ
gia đình – tài chính h gia đình ph c v co m c đích tiêu dùng. Vì th , ti n l ng và tài chính là 2ộ ụ ụ ụ ế ề ươ
ph m trù g n bó ch t ch v i nhau nh ng không hoàn toàn trùng nhau và có s khác nhau.ạ ắ ặ ẽ ớ ư ự
(3) Phân ph i c a tài chính là quá trình phân ph i di n ra m t cách th ng xuyên, liên t cố ủ ố ễ ộ ườ ụ
bao g m c phân ph i l n đ u và phân ph i l i trong đó phân ph i l i có ph m vi r ngồ ả ố ầ ầ ố ạ ố ạ ạ ộ
h n và mang tính ch t ch y u.ơ ấ ủ ế
Phân ph i l n đ u là s phân ph i đ c ti n hành trong lĩnh v c s n xu t cho nh ng ch thố ầ ầ ự ố ượ ế ự ả ấ ữ ủ ể
tham gia vào quá trình sáng t o ra c a c i v t ch t ho c th c hi n các d ch v trong các đ n vạ ủ ả ậ ấ ặ ự ệ ị ụ ơ ị
s n xu t.Phân phói l n đ u đ c th c hi n tr c h t và ch y u trong khâu c s c a h th ngả ấ ầ ầ ượ ự ệ ướ ế ủ ế ơ ở ủ ệ ố
tài chính ( Tài chính doanh nghiêp. Tài chính h gia đình ). Qua phân ph i l n đ u, giá tr s n ph mộ ố ầ ầ ị ả ẩ
xã h i ch m i chia thành nh ng ph n thu nh p c b n. Vi c phân ph i ch a th đáp ng nhu c uộ ỉ ớ ữ ầ ậ ơ ả ệ ố ư ể ứ ầ
nhi u m t c a xã h i. Do đó, phân ph i l i đã tr thành m t yêu c u khách quan c a XH.ề ặ ủ ộ ố ạ ở ộ ầ ủ
Phân ph i l i là ti p t c phân ph i nh ng ph n thu nh p c b n, nh ng qu ti n t đ c hìnhố ạ ế ụ ố ữ ầ ậ ơ ả ữ ỹ ề ệ ượ
thành trong phân ph i l n đ u ra ph m vi toàn xã h i ho c theo nh ng m c đích c th h n c aố ầ ầ ạ ộ ặ ữ ụ ụ ể ơ ủ
các qu ti n t .ỹ ề ệ
N u nh phân ph i l n đ u đ c th c hi n tr c h t và ch y u khâu c s c a h th ng tàiế ư ố ầ ầ ượ ự ệ ướ ế ủ ế ở ơ ở ủ ệ ố
chính, thì phân ph i l i đ c th c hi n trong t t c các khâu c a h th ng tài chính.ố ạ ượ ự ệ ấ ả ủ ệ ố
II. NGÂN SÁCH NHÀ N CƯỚ
1. Khái ni m NSNNệ :
NSNN là b n d toán thu – chi tài chính c a nhà n c trong m t kho ng th i gian nh t đ nh,ả ự ủ ướ ộ ả ờ ấ ị
th ng là m t năm. NSNN ph n ánh các quan h kinh t phát sinh g n li n v i quá trình t o l p,ườ ộ ả ệ ế ắ ề ớ ạ ậ
phân ph i và s d ng qu ti n t t p trung c a nhà n c khi nhà n c tham gia phân ph i cácố ử ụ ỹ ề ệ ậ ủ ướ ướ ố
ngu n tài chính qu c gia nh m th c hi n các ch c năng c a nhà n c trên c s lu t đ nh.ồ ố ằ ự ệ ứ ủ ướ ơ ở ậ ị
2. Đ c đi m c a NSNNặ ể ủ :
- Vi c t o l p và s d ng qu NSNN luôn g n li n v i quy n l c c a nhà n c và vi c th cệ ạ ậ ử ụ ỹ ắ ề ớ ề ự ủ ướ ệ ự
hi n các ch c năng c u nhà n c đ c nhà n c ti n hành trên c s lu t l nh t đ nh.ệ ứ ả ướ ượ ướ ế ơ ở ậ ệ ấ ị
- NSNN luôn g n ch t v i s h u nhà n c, luôn ch a đ ng l i ích chung, l i ích công c ng.ắ ặ ớ ở ữ ướ ứ ự ợ ợ ộ
Ho t đ ng thu – chi c a NSNN là th hi n các m t kinh t - XH c a nhà n c. Là vi c x lýạ ộ ủ ể ệ ặ ế ủ ướ ệ ử
liên quan đ n l i ích trong XH khi nhà n c tham gia phân ph i các ngu n tài chính qu c gia,ế ợ ướ ố ồ ố
l i ích c a nhà n c th hi n trong phân ph i thu nh p c a các DN, dân c , phân ph iợ ủ ướ ể ệ ố ậ ủ ư ố
GDP,GNP và c trong phân b các ngu n l c tài chính cho các m c tiêu kinh t - XH, an ninh,ả ổ ồ ự ụ ế
qu c phòng c a qu c gia.ố ủ ố
- Ho t đ ng thu chi c a NSNN đ c th c hi n theo nguyên t c không hoàn tr tr c ti p là chạ ộ ủ ượ ự ệ ắ ả ự ế ủ
y u.ế
3. Vai trò c a NSNNủ
NSNN có vai trò quan tr ng trong toàn b ho t đ ng kinh t - XH, an ninh qu c phòng và đ iọ ộ ạ ộ ế ố ố
ngo i c a đ t n c. Có th xem xét vai trò c a NSNN trên m t s lĩnh v c đi u ti t sau đây : ạ ủ ấ ướ ể ủ ộ ố ự ề ế
- NSNN là công c ch y u phân b tr c ti p ho c gián ti p các ngu n tài chính qu cụ ủ ế ổ ự ế ặ ế ồ ố
gia,đ nh h ng phát tri n s n xu t, hình thành c c u kinh t m i, thúc đ y tăng tr ngị ướ ể ả ấ ơ ấ ế ớ ẩ ưở
kinh t n đ nh và b n v ng.ế ổ ị ề ữ
V n NSNN là ngu n tài chính có tính ch t ch đ o trong quá trình v n đ ng v n c a toàn xã h i.ố ồ ấ ủ ạ ậ ộ ố ủ ộ
Các kho n chi kinh t và chi đ u t xây d ng các công trình k t c u h t ng kinh t , phát tri nả ế ầ ư ự ế ấ ạ ầ ế ể
nh ng ngành, lĩnh v c có t su t cao, thu h i v n nhanh, u tiên các ngành mũi nh n có kh năngữ ự ỷ ấ ồ ố ư ọ ả
c nh tranh trên th tr ng… Các kho n chi này c a NSNN không thu h i tr c ti p, nh ng hi uạ ị ườ ả ủ ồ ự ế ư ệ
qu c a nó l i đ c tính b ng tăng tr ng c a GDP, s phân b chung h p lý c a n n kinh tả ủ ạ ượ ằ ưở ủ ự ổ ợ ủ ề ế
ho c b ng các ch tiêu khác nh t o ra kh năng tăng t đ l u chuy n hàng hóa và d ch v …ặ ằ ỉ ư ạ ả ố ộ ư ể ị ụ
Thông qua thu ngân sách mà ch y u là thu cũng góp ph n đ nh h ng phát tri n s n xu t. M tủ ế ế ầ ị ướ ể ả ấ ộ
chính sách thu có l i s thu hút đ c DN b v n đ u t vào n i c n thi t, ng c l i m t chínhế ợ ẽ ượ ỏ ố ầ ư ơ ầ ế ượ ạ ộ
sách thu kh t khe s gi m b t lu ng di chuy n v n vào n i c n h n ch s n xu t kinh doanh.ế ắ ẽ ả ớ ồ ể ố ơ ầ ạ ế ả ấ
Chính sách thu và chi c a NSNN g n li n vói chính sách phát tri n kinh t - XH và ph c v tr củ ắ ề ể ế ụ ụ ự
ti p cho chính sách này c a nhà n c.ế ủ ướ
- NSNN là công c đi u ti t th tr ng, bình n giá c , ki m ch l m phát.ụ ề ế ị ườ ổ ả ề ế ạ
Trong n n kinh t th tr ng, quy lu t cung c u chi ph i th tr ng r t m nh m . M i s bi nề ế ị ườ ậ ầ ố ị ườ ấ ạ ẽ ọ ự ế
đ ng c a giá c đ u có nguyên nhân t s m t cân đ i cung c u. B ng công c thu và chínhộ ủ ả ề ừ ự ấ ố ầ ằ ụ ế
sách chi tiêu NSNN , chính ph có th tác đ ng vào t ng cung ho c t ng c u đ góp ph n nủ ể ộ ổ ặ ổ ầ ể ầ ổ
đ nh giá c trên th tr ng. Nh v y thu, đ c bi t là thu , chi tiêu d tr nhà n c có tác đ ng r tị ả ị ườ ư ậ ặ ệ ế ự ữ ướ ộ ấ
l n đ n quan h cung c u và bình n giá c trên th tr ng.ớ ế ệ ầ ổ ả ị ườ
Ki m ch l m phát luôn đ c coi là m c tiêu tr ng y u trong đi u ch nh vĩ mô n n kinh t - XHề ế ạ ượ ụ ọ ế ề ỉ ề ế
c a qu c gia. Gi a l m phát và ho t đ ng thu – chi c a NSNN luôn có m i quan h ch t ch v iủ ố ữ ạ ạ ộ ủ ố ệ ặ ẽ ớ
nhau. Do đó, các gi i pháp nh m ki m ch l m phát đ u liên quan đ n ho t đ ng c a NSNN.ả ằ ề ế ạ ề ế ạ ộ ủ
Giá c tăng lên do cung c u m t cân b ng, chính ph có th s d ng bi n pháp thu nh tăngả ầ ấ ằ ủ ể ử ụ ệ ế ư
thu tiêu dùng, gi m thu đ i v i đ u t và th t ch t chi tiêu c a NSNN, nh t là các kho n chiế ả ế ố ớ ầ ư ắ ặ ủ ấ ả
cho tiêu dùng đ nâng đ cung và gi m b t c u. Th c t cho th y,b i chi ngân sách không cóể ỡ ả ớ ầ ự ế ấ ộ
ngu n bù đ p h p lý là nguyên nhân d n đ n l m phát, do đó, h n ch b i chi NSNN luôn là bi nồ ắ ợ ẫ ế ạ ạ ế ộ ệ
pháp tài chính quan tr ng nh t đ ki m ch l m phát. Vi c c c u các ngân sách, tăng t tr ngọ ấ ể ề ế ạ ệ ơ ấ ỷ ọ
các kho n chi đ u t , đ i m i h th ng thu ,đ m b o m c đ ng viên h p lý và khuy n khích cácả ầ ư ổ ớ ệ ố ế ả ả ứ ộ ợ ế
thành ph n kinh t phát tri n.. nh ng gi pháp đ m b a cho s thành công c a công cu c đ uầ ế ể ữ ả ả ỏ ự ủ ộ ấ
tranh ch ng l m phát.ố ạ
- NSNN là công c đi u ch nh thu nh p, góp ph n gi i quy t các v n đ xã h i.ụ ề ỉ ậ ầ ả ế ấ ề ộ
Vi c s d ng NSNN nh m t công c đi u ch nh vĩ mô trong lĩnh v c thu nh p đ i v i các thànhệ ử ụ ư ộ ụ ề ỉ ự ậ ố ớ
viên c a XH nh m th c hi n công b ng XH v thu nh p, đ m b o n đ nh cu c s ng c a cácủ ằ ự ệ ằ ề ậ ả ả ổ ị ộ ố ủ
t ng l p dân c , đ m b o vai trò kích thích thu nh p đ i v i phát tri n s n xu t và tinh th nầ ớ ư ả ả ậ ố ớ ế ả ấ ầ
ng i lao đ ng, v i s phát tri n c s n xu t và kh ng ch m c tiêu dùng phù h p v i trình đ ,ườ ộ ớ ự ể ủ ả ấ ố ế ứ ợ ớ ộ
năng l c s n xu t c a n n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n đang trong quá trình hình thành vàự ả ấ ủ ề ế ề ầ
phát tri n. Chính sách ngân sách, c th là chính sách thu và chính sách chi ngân sách, góp ph nể ụ ể ế ầ
làm gi m b t s chênh l ch quá l n v thu nh p và ti n l ng gi a ng i làm vi c trong khu v cả ớ ự ệ ớ ề ậ ề ươ ữ ườ ệ ự
s n xu t kinh doanh, khu v c hành chính,s nghi p an ninh qu c phòng gi nh ng ng i s ng ả ấ ự ự ệ ố ứ ữ ườ ố ở
thành th , nông thôn, mi n núi, h i đ o nh m n đ nh đ i s ng các t ng l p dân c trong ph m viị ề ả ả ằ ổ ị ờ ố ầ ớ ư ạ
c n c.ả ướ
Vi c s d ng công c thu , hai quan đi m c b n nh t c n ph i quán tri t là quan đi m s n xu tệ ử ụ ụ ế ể ơ ả ấ ấ ả ệ ể ả ấ
và đi u hòa thu nh p. Thông qua thu thu nh p cá nhân, Nhà n c th c hi n vai trò đi u ch nh vĩề ậ ế ậ ướ ự ệ ề ỉ
mô trong lĩnh v ti n l ng và thu nh p đ đ m b o m c tiêu dùng h p lý gi a các t ng l p dânự ề ươ ậ ể ả ả ứ ợ ữ ầ ớ
c . ư
Ngoài ra, Chính ph r t quan tâm chính sách chi ngân sách, NSNN nh m t trung tâm phân ph iủ ấ ư ộ ố
l i, nh m chuy n b t ph n thu nh p t t ng l p giàu có sang t ng l p ng i nghèo.ạ ằ ể ớ ầ ậ ừ ầ ớ ầ ớ ườ
Vi c t ch c ho t đ ng c a NSNN m t cách đúng đ n, phù h p v i các đi u ki n khách quan sệ ổ ứ ạ ộ ủ ộ ắ ợ ớ ề ệ ẽ
t o ra nh ng tác đ ng tích c c, ng c l i s có nh ng tác đ ng tiêu c c đ i v i quá trình phátạ ữ ộ ự ượ ạ ẽ ữ ộ ự ố ớ
tri n kinh t - XH.ể ế
4. Thu NSNN
a. Khái ni m thu NSNN : ệ
Thu NSNN là vi c nhà n c dùng quy n l c c a mình đ t p trung m t ph n ngu n tài chínhệ ướ ề ự ủ ể ậ ộ ầ ồ
du c gia hình thành nên qu NSNN nh m đáp ng các nhu c u nhi m v c a nhà n c.ố ỹ ằ ứ ầ ệ ụ ủ ướ
b. Đ c đi m c a thu NSNN:ặ ể ủ
-Thu NSNN là nh ng ngu n tài chính, nh ng kho n thu nh p c a nhà n c đ c hình thànhữ ồ ữ ả ậ ủ ướ ượ
trong quá trình tham gia vào phân ph i c a c i xã h i d i hình th c giá tr . Thu NSNN ph nố ủ ả ộ ướ ứ ị ả
ánh các quan h kinh t n y sinh trong quá trình phân chia các ngu n tài chính qu c gia gi aệ ế ả ồ ố ữ
nhà n c v i các ch th trong n n kinh t . S phân chia đó là m t t t y u khách quan, xuâtướ ớ ủ ể ề ế ự ộ ấ ế
phát t yêu c u t n t i và phát tri n c a b máy nhà n c, t yêu c u th c hi n các ch cừ ầ ồ ạ ể ủ ộ ướ ừ ầ ự ệ ứ
năng kinh t XH c a nhà n c. Đ i t ng phân chia là ngu n tài chính qu c gia là k t qu doế ủ ướ ố ượ ồ ố ế ả
lao đ ng s n xu t trong n c t o ra đ c th c hi n d i hình th c ti n t .ộ ả ấ ướ ạ ượ ự ệ ướ ứ ề ệ
- V m t n i dung, thu NSNN ch a đ ng các quan h phân ph i d i hình th c giá tr , n y sinhề ặ ộ ứ ự ệ ố ướ ứ ị ả
trong quá trình nà n c dùng quy n l c t p trung m t ph n ngu n tài chính qu c gia hìnhướ ề ự ậ ộ ầ ồ ố
thành nên qu ti n t t p trung c a nhà n c.ỹ ề ệ ậ ủ ướ
-Thu NSNN g n ch t v i th c tr ng kinh t c a đ t n c và s v n đ ng c a các ph m trù :ắ ặ ớ ự ạ ế ủ ấ ướ ự ậ ộ ủ ạ
giá tr , giá c , lãi su t và thu nh p… s v n đ ng c a các ph m trù này v a tác đ ng đ n sị ả ấ ậ ự ậ ộ ủ ạ ừ ộ ế ự
tăng gi m m c thu, v a đ t ra yêu c u nâng cao tác d ng đi u ti t c a các công c thuả ứ ừ ặ ầ ụ ề ế ủ ụ
NSNN.
c. N i dung thu NSNNộ
Thu NSNN bao g m : ồ
- Thu , phí, l phí do các t ch c và cá nhân n p theo quy đ nh c a pháp lu t.ế ệ ổ ứ ộ ị ủ ậ
- Các kho n thu t ho t đ ng kinh t c a nhà n c : ả ừ ạ ộ ế ủ ướ
•Thu nh p t v n góp c a nhà n c vào các c s kinh tậ ừ ố ủ ướ ơ ở ế
•Ti n thu hoòi v n c a nhà n c t i các c s kinh tề ố ủ ướ ạ ơ ở ế
•Thu h i ti n cho vay c a nhà n c ( c g c và lãi)ồ ề ủ ướ ả ố
- Thu t các ho t đ ng s nghi pừ ạ ộ ự ệ
- Thu t bán ho c cho thuê tài nguyên, tài s n thu c s h u c a nhà n c..ừ ặ ả ộ ở ữ ủ ướ
- Thu t vay n và vi n tr không hoàn l i c a chính ph các n c, các t ch c, cá nhân n cừ ợ ệ ợ ạ ủ ủ ướ ổ ứ ướ
ngoài, t đóng góp t nguy n c a các t ch c, cá nhân trong và ngoài n c.ừ ự ệ ủ ổ ứ ướ
- Thu khác : nh thu t ph t,t ch thu, t ch biên tài s n…ư ừ ạ ị ị ả
5. Chi NSNN
a. Khái ni m chi NSNN :ệ
Chi NSNN là vi c phân ph i và s d ng qu NSNN nh m đ m b o th c hi n các ch c năng c aệ ố ử ụ ỹ ằ ả ả ự ệ ứ ủ
nhà n c theo nh ng nguyên t c nh t đ nh.ướ ữ ắ ấ ị
b. Đ c đi m c a chi NSNNặ ể ủ :
-Chi NSNN g n li n v i b máy nhà n c và nh ng nhi m v kinh t , chính tr , xã h iắ ề ớ ộ ướ ữ ệ ụ ế ị ộ
mà nhà n c đ m đ ng trong t ng th i kỳ.ướ ả ươ ừ ờ
Chi NSNN ph i đ m b o các ho t đ ng c a nhà n c trên t t c các lĩnh v c. Nh ng ngu nả ả ả ạ ộ ủ ướ ấ ả ự ư ồ
ngân sách có đ c trong t ng năm,t ng th i kỳ có h n làm h n ch ph m vi ho t đ ng c a nhàượ ừ ừ ờ ạ ạ ế ạ ạ ộ ủ
n c, bu c nhà n c ph i l a ch n ph m vi chi NSNN. Nhà n c không th bao c p tràn lan quaướ ộ ướ ả ự ọ ạ ướ ể ấ
NSNN, mà t p trung ngu n tài chính vào ph m vi đã ho ch đ nh đ gi i quy t các v n đ l nậ ồ ạ ạ ị ể ả ế ấ ề ớ
c a đ t n c.ủ ấ ướ
-Chi NSNN g n v i quy n l c c a nhà n cắ ớ ề ự ủ ướ .
Qu c h i là c quan quy n l c cao nh t quy t đ nh quy mô, n i dung chi NSNN và phân bố ộ ơ ề ự ấ ế ị ộ ổ
ngu n v n ngân sách cho các m c tiêu quan tr ng nh t, b i vì QH là c quan quy t đ nh cácồ ố ụ ọ ấ ở ơ ế ị
nhi m v kinh tê, chính tr , xã h i c a qu c gia. Chính ph là c quan hành pháp, có nhi m vệ ụ ị ộ ủ ố ủ ơ ệ ụ
qu n lý, đi u hành các kho n chi NSNN.ả ề ả
-Chi NSNN là nh ng kho n chi hòan tr tr c ti pữ ả ả ự ế .
Các kho n c p phát t NSNN cho các ngành,các c p, cho các ho t đ ng văn hóa, xã h i, giúp đả ấ ừ ấ ạ ộ ộ ỡ
ng i nghèo… không ph i tr giá ho c hoàn l i cho nhà n c.ườ ả ả ặ ạ ướ
-Chi NSNN là m t b ph n c u thành lu ng v n đ ng ti n t và nó g n li n v i s v nộ ộ ậ ấ ồ ậ ộ ề ệ ắ ề ớ ự ậ
đ ng c a các ph m trù giá tr khác nh giá c , ti n l ng, tín d ng, thu , t giá h iộ ủ ạ ị ư ả ề ươ ụ ế ỷ ố
đoái…
-Chi NSNN có quy mô l n, ph c t p, có tác đ ng m nh m đ n môi tr ng tài chính vĩớ ứ ạ ộ ạ ẽ ế ườ
mô, đ n t ng cung, t ng c u v v n ti n t . N u thu, chi NSNN cân đ i đ c, v c b nế ổ ổ ầ ề ố ề ệ ế ố ượ ề ơ ả
t ng cung t ng c u v hàng hóa, d ch v XH s n đ nh.ổ ổ ầ ề ị ụ ẽ ổ ị
III. TÀI CHÍNH DOANH NGHI PỆ
1. TÀI S N C Đ NH – V N C Đ NH C A DOANH NGHI PẢ Ố Ị Ố Ố Ị Ủ Ệ
a. Tài s n c đ nhả ố ị
- Khái ni m : Tài s n c đ nh là nh ng t li u lao đ ng ch y u s d ng tr c ti p ho c gián ti pệ ả ố ị ữ ư ệ ộ ủ ế ử ụ ự ế ặ ế
vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh cu doanh nghi p và th a mãn đ ng th i c hai tiêu chu n : ạ ộ ả ấ ẩ ệ ỏ ồ ờ ả ẩ
(1) Th i gian s d ng t 1 năm tr lênờ ử ụ ừ ở
(2) Có giá tr t 10 tri u đ ng tr lên.ị ừ ệ ồ ở
- Đ c đi m : ặ ể
+ TSCĐ tham gia vào nhi u chu kỳ s n xu t – kinh doanh, nh ng v n gi nguyên hình thái v t ch tề ả ấ ư ẫ ữ ậ ấ
và đ c tính s d ng ban đ u.(TSCĐ tham gia vào nhi u chu kỳ s n xu t ko tránh kh i h ng hóc, haoặ ử ụ ầ ề ả ấ ỏ ỏ
mòn -> dn c n có k ho ch b o d ng th ng xuyên, trích kh u hao h p lý-> tăng giá tr s d ngầ ế ạ ả ưỡ ườ ấ ợ ị ử ụ
c a tài s n -> tài s n có th s d ng t t nh t ph c v cho s n xu t kinh doanh)ủ ả ả ể ử ụ ố ấ ụ ụ ả ấ
+ Giá tr TSCĐ chuy n d ch t ng ph n giá tr s n ph m s n xu t ra.ị ể ị ừ ầ ị ả ẩ ả ấ
+ Sau nhi u chu ky s n xu t – kinh doanh TSCĐ m i hoàn thành 1 vòng luân chuy nề ả ấ ớ ể
T nh ng đ c đi m đó mà doanh nghi p c n có bi n pháp qu n lý đ có th b o toàn v n kinhừ ữ ặ ể ệ ầ ệ ả ể ể ả ố
doanh, đ ng th i không ng ng nâng cao hi u qu v n kinh doanh c a doanh nghi p khi đ u t vàoồ ờ ừ ệ ả ố ủ ệ ầ ư
TSCĐ.
-có h th ng theo dõi tình hình s d ng TSCĐ :dn c n thi t l p h th ng theo dõi m c l c TSCĐ đệ ố ử ụ ầ ế ậ ệ ố ụ ụ ể
tra tìm h ng m c và ch ng lo i tài s n, l p s theo dõi t ng h p và chi ti t đ i v i t ng lo i tài s n,ạ ụ ủ ạ ả ậ ổ ổ ợ ế ố ớ ừ ạ ả