SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÁI BÌNH
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 THPT NĂM HỌC 2022 - 2023
Môn: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1. (8,0 điểm)
Kẻ dại đi tìm hạnh phúc nơi xa, người khôn vun trồng nó ngay dưới chân mình.
(James Oppenhheim)
Câu nói trên gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về hành trình kiếm tìm hạnh phúc của
mỗi người trong cuộc sống? (Trình bày bằng một bài văn nghị luận khoảng 600 chữ).
Câu 2. (12,0 điểm)
Bàn về thơ Việt Nam thế kỉ XX, nhà phê bình văn học Chu Văn Sơn cho rằng:
Thơ đào sâu vào những miền tư tưởng, mở ra mọi nẻo tư duy, gõ mọi cánh cửa
tâm thức […], thơ hiện đại tạo cảm giác “thơ mà không thơ, không thơ mà thơ”.
(Dẫn theo Chu Văn Sơn, Đa mang một cõi lòng không yên định,
NXB Hội Nhà văn, 2021)
Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy phân tích một trong hai văn bản:
Đất Nước (trích trường ca Mặt đường khát vọng) - Nguyễn Khoa Điềm hoặc Đàn ghi ta
của Lor-ca - Thanh Thảo (Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019) để làm
sáng tỏ điều đó.
---HẾT---
(Thí sinh không được sử dụng tài liệu)
Họ và tên thí sinh: ……………………………………........Số báo danh:…........................
A. YÊU CẦU CHUNG
1. Cán bộ chấm thi cần nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh để đánh giá
một cách tổng quát, tránh đếm ý cho điểm. Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, sử dụng
nhiều mức điểm một cách hợp lí.
2. Việc chi tiết hóa điểm số trong mỗi câu (nếu có) phải được thống nhất trong Hội đồng chấm
thi và đảm bảo không sai lệch so với tổng điểm của mỗi câu. Thí sinh có thể làm bài theo cách
riêng nhưng nếu đáp ứng đầy đủ những yêu cầu trong Hướng dẫn chấm, diễn đạt tốt vẫn cho
điểm tối đa; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.
3. Bài thi được chấm theo thang điểm 20; điểm bài thi có thể cho lẻ đến 0,25 điểm và không
làm tròn điểm.
B. YÊU CẦU CỤ THỂ
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÁI BÌNH
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 12 NĂM HỌC 2022 - 2023
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN
(Bản hướng dẫn gồm 03 trang)
Câu
Nội dung
Điểm
1
Kẻ dại đi tìm hạnh phúc nơi xa, người khôn vun trồng nó ngay dưới chân
mình. (James Oppenhheim)
Câu nói trên gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về hành trình kiếm tìm hạnh
phúc của mỗi người trong cuộc sống? (Trình bày bằng một bài văn nghị
luận khoảng 600 chữ).
8,0
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề nghị luận, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
kết luận được vấn đề.
0,5
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Suy nghĩ về hành trình kiếm tìm hạnh phúc của mỗi người trong cuộc sống.
0,5
c. Triển khai vấn đề cần nghị luận
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác
lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; mọi kiến giải phải phù hợp
với chuẩn mực đạo đức và pháp luật; đảm bảo các yêu cầu sau:
* Giải thích
- Hạnh phúc: cảm giác thỏa mãn, sung sướng khi hoàn thành hay đạt được
điều mà mình mong muốn.
- Kẻ dại: người có những hành động thiếu suy nghĩ, nông cạn; người khôn:
người có khả năng suy xét, tầm nhìn xa rộng…
- Đi tìm hạnh phúc nơi xa: theo đuổi những điều xa vời, ngoài tầm với; vun trồng
nó ngay dưới chân mình: gìn giữ, tạo dựng những giá trị thiết thực, gần gũi…
Câu nói gợi ra hành trình kiếm tìm hạnh phúc của mỗi người trong cuộc
sống: mỗi người cần chủ động tạo dựng hạnh phúc phù hợp với hoàn cảnh và
điều kiện của bản thân; biết cân bằng giữa những điều lớn lao với những điều
giản dị để cuộc sống trọn vẹn, ý nghĩa.
(Thí sinh có thể đưa ra quan điểm khác hoặc thể hiện lựa chọn mang tính cá
nhân nhưng cần lập luận rõ ràng, thuyết phục về hành trình kiếm tìm hạnh
phúc trong cuộc sống được gợi ra từ câu nói).
1,0
* Bàn luận
- Trong cuộc sống, nếu chỉ kiếm tìm hạnh phúc ở những điều xa vời, cao siêu,
con người dễ rơi vào ảo tưởng, đánh mất niềm vui sống…
- Nếu tìm kiếm hạnh phúc bằng việc vun đắp, giữ gìn những giá trị thiết thực,
gần gũi: giúp tạo dựng những nền tảng bền vững, phù hợp với điều kiện và
năng lực của bản thân…
- Cần phân biệt giữa việc kiếm tìm những điều xa xôi với hành trình theo
đuổi lí tưởng; giữa việc vun đắp những giá trị thiết thực với tầm nhìn hạn hẹp,
nông cạn… Mặt khác, cần phê phán những người sống hời hợt, thờ ơ, không
biết mưu cầu hạnh phúc cho mình...
- Để có hạnh phúc thực sự, mỗi người nên biết cách cân bằng giữa việc gìn
giữ, vun đắp, trân trọng những điều giản dị và không ngừng cố gắng để vươn
tới những điều lớn lao...
4,0
* Bài học
- Để hướng tới hạnh phúc trong trạng thái cân bằng, hài hòa, con người cần tự
nhận thức sâu sắc về bản thân, biết kiến tạo những giá trị lớn lao từ những
điều bình thường, nhỏ bé…
- Trong xu thế hội nhập ngày nay, trên hành trình kiếm tìm hạnh phúc, mỗi người
cần biết dung hòa giữa các lối sống, thích nghi với sự biến đổi của thời đại…
1,0
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo đúng nguyên tắc về chính tả, dùng từ, đặt câu.
0,5
e. Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề cần nghị luận.
0,5
2
Bàn về thơ Việt Nam thế kỉ XX, nhà phê bình văn học Chu Văn Sơn cho
rằng: “Thơ đào sâu vào những miền tư tưởng, mở ra mọi nẻo tư duy, gõ
mọi cánh cửa tâm thức […], thơ hiện đại tạo cảm giác “thơ mà không thơ,
không thơ mà thơ”. (Dẫn theo Chu Văn Sơn, Đa mang một cõi lòng không yên
định, NXB Hội nhà văn, 2021)
Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy phân tích một trong hai văn
bản: Đất Nước (trích trường ca Mặt đường khát vọng) - Nguyễn Khoa
Điềm hoặc Đàn ghi ta của Lor-ca - Thanh Thảo (Ngữ văn 12 Tập một, NXB
Giáo dục Việt Nam, 2019) để làm sáng tỏ điều đó.
12,0
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề cần nghị luận, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết
bài khái quát được vấn đề.
0,5
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Hiểu đúng ý kiến của nhà phê bình văn học Chu Văn Sơn; phân tích một trong
hai văn bản: Đất Nước hoặc Đàn ghi ta của Lor-ca để làm sáng tỏ ý kiến.
0,5
c. Triển khai vấn đề cần nghị luận
Thí sinh triển khai vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm phù hợp; thể
hiện sự cảm nhận sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt
chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
* Giải thích ý kiến
-
Thơ đào sâu vào những miền tư tưởng, mở ra mọi nẻo tư duy, gõ mọi cánh
c
ửa tâm thức: thơ không chỉ giàu cảm xúc, tình cảm mà còn chất chứa suy tư,
chiêm nghi
ệm, thể hiện những suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời, chạm đến những
t
ầng sâu của tiềm thức, vô thức...
-
Thơ hiện đại tạo cảm giác “thơ mà không thơ, không thơ mà thơ”: câu thơ,
ngôn ng
ữ thơ hiện đại tự nhiên, gần gũi, mang tính khẩu ngữ, tăng cường chất
li
ệu của hiện thực đời sống; giàu giá trị tạo hình, biểu cảm, giàu sức gợi...
Ý kiến khẳng định đặc điểm nổi bật của thơ Việt Nam thế kỉ XX về nội dung
tư tư
ởng và hình thức biểu đạt.
2,0
* Làm sáng tỏ ý kiến qua đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm
hoặc bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo
- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm
- Phân tích, chứng minh (chọn một trong hai ngữ liệu)
Trong đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm:
+ Thể hiện cảm nghĩ của tác giả về đất nước qua những vẻ đẹp được phát hiện
ở chiều sâu trên nhiều bình diện: lịch sử, địa lý, văn hóa…
+ Khẳng định tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân”: Nhân dân lao động để
dựng xây Đất Nước, chiến đấu để bảo vệ nền độc lập của Đất Nước, bảo tồn
và sáng tạo những giá trị văn hóa tinh thần ngàn đời của dân tộc…
+ Hình thức biểu đạt tự nhiên, giàu suy tư nhưng vẫn bay bổng, khơi gợi liên
tưởng: thể thơ tự do; giọng thơ trữ tình - chính luận sâu lắng, thiết tha; vận
dụng đa dạng và linh hoạt chất liệu văn hóa và văn học dân gian…
Trong bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca của Thanh Thảo:
+ Cảm nhận của tác giả về vẻ đẹp bi tráng của hình tượng Gar-xi-a Lor-ca,
nhà thơ thiên tài Tây Ban Nha…
+ Mạch cảm xúc và suy tư đa chiều vừa sâu sắc vừa mãnh liệt của tác giả về
sức sống của nghệ thuật và sự bất tử của cái đẹp trong cuộc đời…
+ Hình thức biểu đạt tự do, phóng túng: cấu tứ có sự kết hợp hài hòa hai yếu
tố thơ và nhạc; hình ảnh thơ mang tính tượng trưng, siêu thực, sức gợi mở đa
dạng, phong phú; ngôn từ mới mẻ, phá cách, sáng tạo…
0,5
6,0
* Đánh giá khái quát
- Ý kiến đã chỉ ra đặc điểm nổi bật của thơ Việt Nam thế kỉ XX trên tiến trình
hiện đại hóa.
- Góp phần định hướng quá trình sáng tác và tiếp nhận thơ:
+ Nhà thơ cần có tư tưởng cao đẹp, thể hiện qua hình thức biểu đạt tự nhiên,
mới mẻ; hài hòa giữa cảm xúc và triết lý, tư tưởng và ngôn ngữ...
+ Người đọc cần tiếp nhận thơ trên tinh thần đối thoại, chiêm nghiệm; sẵn
sàng đón nhận những cách tân về hình thức; không ngừng nâng cao thị hiếu
thẩm mĩ của mình…
1,0
d. Chính tả, dùng từ, đặt câu
Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.
0,5
e. Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề cần
nghị luận.
1,0