1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI II
KHOA: LỊCH SỬ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI: DI TÍCH LỊCH SỬ VÀ LỄ HỘI ĐỀN TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH
KHIÊM Ở HUYỆN VĨNH BẢO, HẢI PHÒNG
SINH VIÊN THỰC HIỆN: ĐỖ THỊ TRANG
LỚP: K35 CỬ NHÂN LỊCH SỬ
GV HƯỚNG DẪN: NGUYỄN VĂN NAM
HÀ NỘI: 2013
2
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo trong khoa
Lịch sử, trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 đã dạy dỗ, chỉ bảo và truyền đạt
kiến thức cho tôi trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường cũng
như trong quá trình thực hiện khoá luận tốt nghiệp này.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo Nguyễn Văn Nam đã tận
tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện khoá
luận tốt nghiệp này.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và những người
thân đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành khoá luận tốt
nghiệp này.
Trong quá trình thực hiện khoá luận tốt nghiệp, do thời gian có hạn và
bước đầu làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học nên không thể
tránh khỏi những thiếu xót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của thầy giáo,
cô giáo và các bạn sinh viên.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Người thực hiện
Đỗ Thị Trang
3
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài khóa luận này là do sự cố gắng, nỗ lực tìm
hiểu, nghiên cứu của bản thân với sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo
Nguyễn Văn Nam.
Công trình này không trùng lặp với các kết quả nghiên cứu của các tác
giả khác.
Người thực hiện
Đỗ Thị Trang
4
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................................6
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề .....................................................................................7
3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................8
4. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................9
5. Đóng góp của khóa luận .........................................................................................9
6. Bố cục của khóa luận .......................................................................................... 10
Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ THÂN THẾ SỰ NGHIỆP TRẠNG TRÌNH .......
NGUYỄN BỈNH KHIÊM ............................................................................ 11
1.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI, VĂN HÓA
HUYỆN VĨNH BẢO, HẢI PHÒNG ..................................................................... 11
1.2. THÂN THẾ SỰ NGHIỆP CỦA TRẠNG TRÌNH
NGUYỄN BỈNH KHIÊM ...................................................................................... 15
1.3. TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM TRONG TÂM THỨC CỦA
NGƯỜI DÂN VIỆT NAM ..................................................................................... 25
Chương 2: DI TÍCH LỊCH SỬ VÀ LỄ HỘI ĐỀN TRẠNG TRÌNH
NGUYỄN BỈNH KHIÊM Ở VĨNH BẢO, HẢI PHÒNG ............................. 26
2.1. DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM ....... 26
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển ngôi đền ........................................... 31
2.1.2. Khu di tích đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm .............................. 34
2.1.2.1. Nhà thờ chính .................................................................................. 34
2.1.2.2. Bạch Vân Am .................................................................................. 35
2.1.2.3. Nhà thờ song thân phụ mẫu của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm .. 39
2.1.2.4. Phần mộ cụ Nguyễn Văn Định ........................................................ 40
2.1.2.5. Tháp bút Kình Thiên ........................................................................ 41
2.1.2.6. Chùa Song Mai ................................................................................ 41
2.1.2.7. Quán Trung Tân .............................................................................. 44
5
2.1.2.8. Nhà trưng bày hiện vật..................................................................... 46
2.1.2.9. Các hạng mục công trình khác trong khu di tích .............................. 47
2.2. LỄ HỘI ĐỀN TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM .......................... 48
2.2.1. Công tác chuẩn bị ............................................................................... 48
2.2.2. Lễ hội ................................................................................................. 49
2.2.2.1. Phần lễ ............................................................................................. 49
2.2.2.2. Phần hội ........................................................................................... 51
2.2.3. Công tác duy trì, bảo tồn di tích và lễ hội đền Nguyễn Bỉnh Khiêm ... 53
2.2.3.1. Công tác quản lý bảo tồn, tôn tạo di tích .......................................... 53
2.2.3.2. Hoạt động tâm linh ở khu vực Đền .................................................. 54
2.2.3.3. Công tác quản lý các hoạt động tâm linh ở Đền ............................... 56
Chương 3: VAI TRÒ, ĐẶC ĐIỂM DI TÍCH LỊCH SỬ VÀ LỄ HỘI ĐỀN
TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM Ở VĨNH BẢO, HẢI PHÒNG .. 59
3.1. ĐẶC ĐIỂM ...................................................................................................... 59
3.1.1. Đây là khu di tích và lễ hội có từ lâu đời, “ăn sâu tiềm thức” của
nhân dân ....................................................................................................... 59
3.1.2. Đây là khu di tích và lễ hội lớn nhất về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm ...... 60
3.1.3. Đây là khu di tích và lễ hội có nhiều nét độc đáo riêng ....................... 61
3.2. VAI TRÒ .......................................................................................................... 64
3.2.1. Thỏa mãn nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân ....................................... 64
3.2.2. Giá trị giáo dục truyền thống .............................................................. 66
3.2.3. Cố kết cộng đồng ................................................................................ 67
3.2.4. Giá trị kinh tế, xã hội .......................................................................... 68
KẾT LUẬN .................................................................................................. 70
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .
.................................................................71