
1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến tỉnh Ninh Bình.
Chúng tôi :
STT
Họ và tên
Ngày
tháng
năm sinh
Nơi công tác Chức danh Trình độ
chuyên môn
Tỉ lệ
(%)
đóng
góp
1 Trần Văn Viện 10/6/1959
Phòng GD&ĐT
Nho Quan
P.Trưởng
Phòng GD
ĐHGD Chính
trị 20
2 Phan Thiết Khoa 16/5/1972
Phòng GD&ĐT
Nho Quan Chuyên viên
ĐHSP Văn 20
3 Quách Thị Quyên
19/05/1980
THCS Gia Lâm
Giáo viên CĐSP Sử- CD 20
4 Đinh Thị Loan 1985
Trường THCS
Quỳnh Lưu Giáo viên ĐHSP Sử 20
5 Trần Thị Kim Oanh
10/7/1972
Trường THCS
Quỳnh Lưu Hiệu trưởng ĐHSP Toán 20
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:
“Đổi mới hình thức tổ chức hoạt động học môn Lịch Sử ở trường THCS
huyện Nho Quan”
I. CHỦ ĐẦU TƯ SÁNG KIẾN: Phòng Giáo dục và đào tạo Nho Quan
II. THỜI GIAN ÁP DỤNG: Từ năm học 2015 – 2016; 2016 - 2017
III. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Phương pháp dạy học
IV. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
1. Nội dung sáng kiến
Đổi mới hình thức tổ chức hoạt động học nói chung, đổi mới hình thức tổ
chức hoạt động học môn Lịch sử nói riêng có ý nghĩa rất quan trọng và cần thiết.
Đặc biệt, hiện nay học sinh chưa thực sự quan tâm và coi trọng môn Lịch sử. Do
đó, việc đổi mới hình thức tổ chức hoạt động học môn Lịch Sử là một trong
những nội dung nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất
lượng học bộ môn cho học sinh. Đồng thời, giúp giáo viên có nhận thức và
hướng đi tích cực khi tổ chức hoạt động học nhằm đa dạng hóa các hình thức
dạy học. Học sinh ngoài học ở trên lớp các em được trải nghiệm thực tế, được
nghe những câu chuyện lịch sử có thật, được thấy những hiện vật, những tư liệu

2
cụ thể, được cảm nhận, được tìm hiểu, thảo luận, hợp tác, được “hóa thân” vào
các nhân vật, sự kiện, nội dung lịch sử… giúp học sinh nâng cao khả năng tư duy
gắn lý thuyết với thực tiễn và việc lĩnh hội kiến thức trở nên đơn giản hơn, sống
động hơn, khơi dậy ở các em niềm yêu thích môn Lịch sử, thái độ hứng thú, say
mê đối với môn học. Rèn luyện tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập.
Đó là lí do nhóm Lịch sử của phòng GD&ĐT huyện Nho Quan thực hiện
đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Đổi mới hình thức tổ chức hoạt động học môn
Lịch Sử ở cấp THCS”. Với mục đích từng bước đáp ứng yêu cầu của chương
trình đổi mới giáo dục lấy hoạt động học làm trung tâm, nhằm tiếp cận dần với
mô hình trường học mới và thực hiện có hiệu quả chủ trương của Bộ GD&ĐT
về đổi mới phương pháp và hình thức dạy học trong các nhà trường.
1.1. Giải pháp cũ thường làm
1.1.1. Nội dung giải pháp
Trong những năm gần đây, mặc dù đã tích cực tiến hành đổi mới phương
pháp dạy học tuy nhiên để học sinh hứng thú, yêu thích và say mê học môn Lịch
sử thì còn là một vấn đề mà nhiều giáo viên các trường THCS nói chung và các
trường THCS ở Nho Quan nói riêng vẫn còn đang lúng túng trong việc tìm ra
các giải pháp sao cho phù hợp.
Hình thức dạy học Lịch sử hiện nay chủ yếu vẫn kế thừa theo hình thức dạy
học truyền thống. Xét về bản chất, đây là phương pháp dạy học ở trên lớp, là
những cách thức dạy học quen thuộc được truyền từ lâu đời và được bảo tồn,
duy trì qua nhiều thế hệ. Thực hiện lối dạy này, giáo viên từ chỗ là người thuyết
trình, diễn giảng “thầy giảng – trò nghe”, thì thầy đặt câu hỏi để thu hút nhiều
học sinh trả lời sau đó thầy phân tích, giải thích lại để học sinh nghe, nhớ, ghi
chép và suy nghĩ theo với mục tiêu chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung
tâm sang lấy học sinh làm trung tâm. Tuy nhiên học sinh phải ghi chép nhiều,
các em chưa được quan sát thực tế, chưa có cơ hội thảo luận để phát huy tính
tích cực trong học tập.
1.1.2. Ưu điểm của giải pháp cũ
Về không gian và thời gian:
Không gian giới hạn trong một phòng học chỉ với không quá 45 học sinh
theo sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT cho nên giáo viên dễ quan sát, dễ điều hành.
Giúp giáo viên có thể truyền đạt một khối lượng kiến thức lớn trong một khoảng
thời gian ngắn; Giáo viên hoàn toàn chủ động trong giờ giảng của mình, không
gặp khó khăn trở ngại đối với những vấn đề có thể nảy sinh trên lớp; học sinh
tiếp thu được nhiều kiến thức khi họ nhận được càng nhiều thông tin từ giáo
viên;
Thời gian được xác định là 45 phút trong một lớp, do đó giáo viên là người
hoàn toàn chủ động về thời gian và nội dung giảng dạy; Giảm bớt những khó
khăn, thời gian cho giáo viên trong việc chuẩn bị, chỉ cần chuẩn bị bài giảng
thuyết trình một lần người giáo viên có thể sử dụng để giảng dạy trong nhiều
lần. Còn các nhà trường cũng chủ động trong việc xây dựng kế hoạch dạy học.

3
Phương tiện, thiết bị và đồ dùng dạy học: Giáo viên đã tăng cường sử dụng
tranh ảnh, lược đồ, phương tiện nghe nhìn như máy chiếu, Tivi, đài … và kênh
hình vào trong giảng dạy. Hiện nay công nghệ thông tin phát triển giáo viên và
học sinh có thể tiếp cận với tranh ảnh, tư liệu, tài liệu từ mạng Internet… để làm
phong phú hơn cho bài giảng của mình.
Đối tượng: học sinh của một lớp với số lượng không quá 45 học sinh theo
sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, chính vì vậy giáo viên có thể quản lí một cách dễ
dàng không vất vả, đồng thời hoàn toàn chủ động trong giờ giảng của mình,
không gặp khó khăn trở ngại đối với những vấn đề có thể nảy sinh trên lớp; học
sinh ít nên giờ học tập trung hơn, tiếp thu được nhiều kiến thức khi các em nhận
được càng nhiều thông tin từ giáo viên;
Mặc dù hiện nay việc sử dụng phương tiện, thiết bị và ứng dụng công nghệ
thông tin trong các nhà trường được đẩy mạnh song con đường của nó đến với
học sinh chủ yếu là phương pháp truyền thống, do vậy kết quả đạt được chưa
cao.
1.1.3. Hạn chế của giải pháp cũ
Đổi mới hình thức tổ chức dạy học trong môn Lịch sử sẽ góp phần nâng
cao chất lượng bài dạy lịch sử cũng như hiểu biết của học sinh. Hiện nay, hình
thức dạy học chủ yếu ở các nhà trường vẫn là dạy học ở trên lớp với cách dạy
học theo phương pháp truyền thống mặc dù có những ưu điểm song cũng còn có
nhiều hạn chế:
Không gian và thời gian có giới hạn thời gian chỉ có 45 phút cho một tiết
học và không gian bó hẹp, khép kín trong một phòng học cho nên học sinh
không có cơ hội và thời gian để quan sát, tìm hiểu, thu thập những tư liệu, tài
liệu từ thực tế để làm phong phú thêm cho bài học.
Đối tượng học là học sinh của một lớp với số lượng không quá 45 em theo
sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục - Đào tạo. Với số học sinh tham gia có giới hạn do
đó các em ít được trao đổi, thảo luận, tương tác, khả năng hòa nhập cộng đồng
chưa có. Về phía giáo viên khi muốn truyền tải một nội dung kiến thức hay một
chủ đề nào đó cho học sinh trong cùng một khối lớp hoặc ở các khối lớp khác
nhau lại phải thực hiện nhiều lần, khiến cho giáo viên vất vả, hoạt động thì lặp đi
lặp lại nhưng hiệu quả thu được không cao.
Tư liệu và thiết bị dạy học ngoài sách giáo khoa, sách giáo viên tranh ảnh,
lược đồ, máy chiếu, loa đài, băng đĩa … giáo viên và học sinh còn có thể thu
thập tư liệu, tài liệu, tranh ảnh... trên mạng Internet nhưng việc sử dụng các
nguồn tư liệu, thiết bị và phương tiện dạy học còn mang tính hình thức chỉ nhằm
mục đích minh họa làm phong phú, sinh động hơn cho nội dung bài giảng của
thầy, học sinh phải học thuộc lòng các kiến thức Lịch sử, nhớ các sự kiện một
cách máy móc, phải ghi chép nhiều, các em chưa được quan sát thực tế, chưa có
cơ hội thảo luận, hợp tác, phát huy tính tích cực, không được hòa nhập vào cộng
đồng, trải nghiệm thực tế, không chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức từ thực
tế… …

4
Do không khơi dậy được tình yêu, niềm say mê với môn học cho học sinh
nên chất lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn thường chưa cao. Việc lồng ghép,
tích hợp kiến thức của nhiều môn học với nội dung phù hợp cũng gặp nhiều khó
khăn dẫn đến các tiết học trở nên tẻ nhạt, học sinh thu động tiếp nhận kiến thức
chay từ phía giáo viên.
1.2. Giải pháp mới cải tiến
Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong nghị
quyết Trung ương 4 khóa VII (1993), Nghị quyết trung ương 2 khóa VIII (1996)
và được thể chế hóa trong luật giáo dục sửa đổi ban hành năm 2005 đã ghi
“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy
sáng tạo của người học; Bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng
thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên ”
Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh có nghĩa là phải thay
đổi cách dạy và cách học. Chuyển từ hình thức dạy học lấy giáo viên làm trung
tâm và hình thức lấy học sinh là chủ thể hoạt động sang hình thức lấy hoạt động
học làm trung tâm, giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn tạo nên sự
tương tác tích cực giữa người dạy và người học. Do đó chúng tôi đã tiến hành
một số hình thức tổ chức hoạt động học theo định hướng phát triển năng lực học
sinh là
1.2.1. Kể chuyện lịch sử
Hình thức kể chuyện lịch sử là như thế nào? Để tiến hành hoạt động học
thông qua hình thức này chúng tôi đã gặp gỡ và mời những chiến sĩ cách mạng,
chuyên gia lịch sử, những nhân chứng lịch sử đến tham dự buổi học và kể những
câu chuyện về lịch sử, đồng thời cùng trò chuyện, trao đổi và giải đáp thắc mắc
của học sinh. Hình thức này rất có tác dụng trong việc giáo dục tư tưởng, tình
cảm đạo đức cho học sinh. Bởi vì, học sinh được tiếp xúc trực tiếp với những
con người thật - nhân chứng lịch sử - có sức thuyết phục với học sinh hơn bất cứ
các phương tiện dạy học nào khác.
Chuyên gia lịch sử là những người am hiểu lịch sử, có trình độ chuyên môn
được đào tạo theo hướng chuyên sâu về một vấn đề lịch sử nào đó.
Nhân chứng lịch sử là những người am hiểu lịch sử, những chiến sĩ cách
mạng lão thành tiêu biểu, những người thân của các nhân vật có liên quan đến
lịch sử, những nhân chứng đã chứng kiến, tham gia các sự kiện trong thời điểm
lịch sử.
Thông qua việc tổ chức hoạt động học bằng hình thức kể chuyện lịch sử
giúp cho học sinh hiểu sâu hơn về nội dung bài học. Học sinh được trực tiếp
giao lưu, trò chuyện với nhân chứng lịch sử giúp các em hào hứng hơn với bài
học.
Để thực hiện được hoạt động này cần đảm bảo những yêu cầu sau: Có thể
tổ chức một buổi nói chuyện về nội dung lịch sử riêng biệt hoặc có thể lồng
ghép vào một hoạt động ngoại khóa nào đó, hoặc kết hợp với những buổi lễ,
ngày kỉ niệm một sự kiện lịch sử quan trọng, một danh nhân, lãnh tụ cách mạng,
những buổi nghiên cứu lịch sử địa phương…Để một buổi nói chuyện về nội

5
dung lịch sử được thành công thì giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo có nằm
trong Kế hoạch dạy học bộ môn và được sự phê duyệt của Ban giám hiệu nhà
trường.
Trước khi buổi nói chuyện diễn ra thì giáo viên cần tập trung học sinh phổ
biến những quy định khi gặp gỡ nhân chứng lịch sử, sau đó giáo viên trao đổi
với nhân chứng về các vấn đề liên quan đến nội dung học sinh cần tìm hiểu nhờ
được giúp đỡ. Học sinh có thể trao đổi, đặt câu hỏi trực tiếp những thông tin cần
tìm hiểu.
Đối với người nói chuyện về lịch sử phải là những người am hiểu về lịch sử
được đào tạo chuyên sâu về lịch sử như chuyên gia lich sử, nhân chứng, các
chiến sĩ cách mạng lão thành tiêu biểu, những nhân chứng đã chứng kiến, tham
gia các sự kiện lịch sử, những người thân của các nhân vật có liên quan đến lịch
sử…Nội dung câu chuyện phải liên quan đến các kiến thức cơ bản trong bài học
của bộ môn, chính xác tránh những chi tiết li kì không có giá trị khoa học, không
phù hợp với yêu cầu học tập. Kể chuyện phải làm cho người nghe xúc động, như
được sống lại với sự kiện ấy, như câu chuyện của các nhân chứng lịch sử hay
người kể lại đã thâm nhập với sự kiện
Khi tìm hiểu lịch sử địa phương Ninh Bình thông qua bài “Ninh Bình từ
năm 1919 đến cách mạng tháng tám năm 1945” chúng tôi đã tổ chức hoạt động
ngoại khóa bằng hình thức kể truyện lịch sử tại trường THCS Quỳnh Lưu vào
ngày 25/2/2016. Chúng tôi đã mời Bác Đinh Kim Sinh ở thôn Anh Trỗi - Xã
Quỳnh Lưu - Huyện Nho Quan là một lão thành cách mạng là một người trực
tiếp tham gia cuộc kháng chiến chống Nhật ở Quỳnh Lưu đã đến nói chuyện về
cách mạng tháng Tám ở Ninh Bình cụ thể là phong trào chống Nhật ở Quỳnh
Lưu với sự tham dự của: chính quyền địa phương, đại diện phụ huynh học sinh,
lãnh đạo phòng GD&ĐT, học sinh toàn trường tổng số 339 em và toàn thể giáo
viên dạy môn lịch sử tren địa bàn huyện Nho Quan.

