TR NG Đ I H C KHOA HOC T NHIÊNƯỜ Ạ Ọ Ư
KHOA MÔI TR NG - 10KMT ƯƠ
------
CHAPTER 7: ĐÔNG ĐÂT VA CAC HIÊN
T NG LIÊN QUANƯƠ
NHOM 10 -10KMT
H và tên MSSVọ
1. Tr n Ngô Quy nầ ề 1017237
2. Nguy n Chí Tânễ1017252
3. Nguy n H ng Quânễ ồ 1017230
4. Ph m Ti n Qu ngạ ế ả 1017229
5. Mai Thanh Tài 1017247
6. Huỳnh Th Kim Nhànị1017186
7. Nguy n Th Ng c Túễ ị ọ 1017322
8. Tr n Th H ng Nhungầ ị ồ 1017201
- TP.HCM, 3/2012 -
7.1 Gi i thi u v đ ng đ t :ớ ệ ề ộ ấ
Nh ng tr n đ ng đ t th m kh c đang phá h y nh ng thành ph l nữ ậ ộ ấ ả ố ủ ữ ố ớ
và c p đi sinh m ng c a hàng ngàn ng i . Sau m t c n đ ng đ t thu cướ ạ ủ ườ ộ ơ ộ ấ ộ
th k 16 Trung Qu c thì s l ng t v ng đã lên t i con s 850,000ế ỷ ở ố ố ượ ử ọ ớ ố
ng i . Trong th k c a chúng ta , 1 c n đ ng đ t vào năm 1923 đã pháườ ế ỷ ủ ơ ộ ấ
h y hoàn toàn Tokyo và đã gi t ch t 143,000 ng i (Đúng tr a ngàyủ ế ế ườ ư
1/9/1923, m t tr n đ ng đ t m nh 7,9 Richter làm rung chuy n toàn bộ ậ ộ ấ ạ ể ộ
khu v c Tokyo-Yokohama. Rung ch n khi n h u h t các tòa nhà s p đự ấ ế ầ ế ụ ổ
và kéo theo m t c n sóng th n cao 12 m. Nh ng h u qu c a nó còn kéoộ ơ ầ ư ậ ả ủ
dài trong nhi u ngày, m t lo t tr n h a ho n di n ra sau v đ ng đ tề ộ ạ ậ ỏ ạ ễ ụ ộ ấ
khi n 90% các tòa nhà c a Yokohama b h h ng n ng, kho ng 2/5 thànhế ủ ị ư ỏ ặ ả
ph Tokyo b phá h y, m t n a dân s b m t nhà c a. G n 143.000ố ị ủ ộ ử ố ị ấ ử ầ
ng i ch t.) , và 1 c n đ ng đ t vào năm 1976 Trung Qu c đã gi t ch tườ ế ơ ộ ấ ở ố ế ế
h n 300,000 ng i (Tr n đ ng đ t m nh th hai trong l ch s cũng x y raơ ườ ậ ộ ấ ạ ứ ị ử ả
t i Trung Qu c, l n này là t nh Đ ng S n, vào năm 1976. Đây đ cạ ố ầ ở ỉ ườ ơ ượ
coi là tr n đ ng đ t kép b i c n d ch n x y ra 16 ti ng sau c n rungậ ộ ấ ở ơ ư ấ ả ế ơ
chuy n đ u tiên cũng m nh 7,8 đ Richter. S ng i thi t m ng c tínhể ầ ạ ộ ố ườ ệ ạ ướ
lên t i 250.000.) . M i đây , c n đ ng đ t năm 1995 đã tàn phá Kobe ,ớ ớ ơ ộ ấ
Nh t (Có kho ng 6.434 ng i b thi t m ng ( c tính vào ngày 22 thángậ ả ườ ị ệ ạ ướ
12 năm 2005); trong đó kho ng 4.600 ng i Kobe. Trong s các thànhả ươ ở ố
ph b nh h ng, Kobe có dân s kho ng 1,5 tri u, n m g n ch n tâmố ị ả ưở ố ả ệ ằ ầ ấ
nh t và ch u nh h ng rung đ ng m nh nh t. Đây là tr n đ ng đ t t i tấ ị ả ưở ộ ạ ấ ậ ộ ấ ồ ệ
nh t Nh t B n k t ấ ở ậ ả ể ừ đ ng đ t Kanto 1923ộ ấ v i kho ng 140.000 thi tớ ả ệ
m ng. Tr n đ ng đ t gây thi t h i kho ng 10.000 t ạ ậ ộ ấ ệ ạ ả ỷ yên b ng kho ngằ ả
2,5% GDP c a Nh t B n lúc đó, t ng đ ng kho ng 102,5 t USD).Gânủ ậ ả ươ ươ ả ỷ
đây nhât la vao $ ngày 11/3/2011, tr n đ ng đ t 8,9 đô Richter ngoài kh iậ ộ ấ % ơ
đông b c Nh t B n gây ra c n sóng th n cao 10 mét, gây thiêt hai năng nêắ ậ ả ơ ầ % % %
vê kinh tê xa hôi, lam ô nhiêm phong xa môt vung l n cua Nhât ban. $ ' % ' $ % % ơ$ ( % (
Báo chí và truyên hinh đã t ng thu t l i c ng đ c n đ ng đ t lúc ườ ậ ạ ườ ộ ơ ộ ấ
b y gi . C ng đ c n đ ng đ t lúc b y gi ph n ánh năng l ng màấ ờ ườ ộ ơ ộ ấ ấ ờ ả ượ
c n đ ng đ t phóng thích , ơ ộ ấ v i ớm i thay đ iỗ ổ đ iạ di nệ về m t s gia tăngộ ự
g pấ 30 trong năng l ngượ . M t tr n đ ng đ t v i c ng đ 8.0 ho c h nộ ậ ộ ấ ớ ườ ộ ặ ơ
đ c g i là 1 tr n đ ng đ t l n . M t tr n đ ng đ t v i c ng đ 7.0ượ ọ ậ ộ ấ ớ ộ ậ ộ ấ ớ ườ ộ
đ n 7.9 đ c g i là 1 ế ượ ọ tr n đ ng đ t v a . Nh ng tr n đ ng đ t đ c đậ ộ ấ ừ ữ ậ ộ ấ ượ ề
c p đ n trên đ u là nh ng tr n đ ng đ t l n . Nh ng c ng đ ch là 1ậ ế ở ề ữ ậ ộ ấ ớ ư ườ ộ ỉ
trong nh ng y u t xác đ nh m c tàn phá c a tr n đ ng đ t . T ng tữ ế ố ị ứ ủ ậ ộ ấ ươ ự
nh c ng đ , thì con ng i là 1 y u t quan tr ng , ví d nh m t đư ườ ộ ườ ế ố ọ ụ ư ậ ộ
dân s , ph n đ t s d ng và các ki u xây d ng .ố ầ ấ ử ụ ể ự
B i vì nh ng tr n đ ng đ t th ng b t đ u g n nh ng ranh gi i m ngở ữ ậ ộ ấ ườ ắ ầ ầ ữ ớ ả
, có nh ng đ ng th ng và đ ng cong l p thành khu v c – n i mà nh ngữ ườ ẳ ườ ậ ự ơ ữ
ho t đ ng đ a ch n di n ra . ạ ộ ị ấ ễ
Đ ng đ tộ ấ là m t s rung chuy n hay chuy n đ ng lung lay c a m tộ ự ể ể ộ ủ ặ
đ t .Theo ngôn ng khoa h c, ấ ữ ọ đ ng đ tộ ấ là s gi i thoát đ t ng t m tự ả ộ ộ ộ
l ng năng l ng l n tích t trong m t th tích nào đó bên trong Tráiượ ượ ớ ụ ộ ể
đ t.ấ
Nguyên nhân :
•N i sinh :ho t đ ng phun trào núi l a , v n đ ng ki n t o c aộ ạ ộ ử ậ ộ ế ạ ủ
đ i hút chìm, các ho t đ ng đ t gãyớ ạ ộ ứ
•Ngo i sinh : thiên th ch va ch m vào trái đ t ,các v tr t l đ tạ ạ ạ ấ ụ ượ ỡ ấ
v i kh i l ng l nớ ố ượ ớ
•Nhân sinh : Ho t đ ng làm thay đ i áp su t ch t l ng ,các vạ ộ ổ ấ ấ ỏ ụ
th h t nhân trong lòng trái đ t , xây d ng c s h t ng .ử ạ ấ ự ơ ở ạ ầ
7.2 Quá trình Đ ng đ t :ộ ấ
Th o lu n ả ậ c a chúng ta vủ ề th gi iế ớ ki n t oế ạ đ cượ thành l pậ r ngằ : trái
đ tấ là m tộ h th ngệ ố phát tri nể năng đ ngộ. Đ ng đ t là h u qu t nhiênộ ấ ậ ả ự
c a quá trình hình thành các l u v c đ i d ng , l c đ a , dãy núi c a trênủ ư ự ạ ươ ụ ị ủ
th gi i , và h u h t chúng x y ra d c theo ranh gi i c a các m ng th chế ớ ầ ế ả ọ ớ ủ ả ạ
quy n .ể
7.2.1 Đ t gãy và ho t đ ng đ t gãyứ ạ ộ ứ
Quá trình đ t gãyứ có thể đ c ượ ví như hai tâm ván tr tượ qua nhau. Ma sát
d c theoọ ranh gi iớ gi a ữcác m ngả t m th iạ ờ có th làm ch mể ậ chuy n đ ngể ộ
c a chúngủ, nh ngư các c nhạ nh n bọ ị phá vỡ và chuy n đ ng d c theoể ộ ọ ranh
gi iớ. T ng t , ươ ự nh ng ữt m ấth ch quy nạ ể di chuy nể qua nhau đang ch mậ
l iạ do ma sát d c theo ranh gi iọ ớ c aủ chúng. K t qu là, ế ả đá
bi n d ng ế ạ d c theoọ ranh gi iớ do tr i quaả quá trình nén ép
(bi n d ng ế ạ là k t quế ả t s ừ ự nén ép ) . Khi b nén quá s cị ứ
ch u đ ng thì đá b v ra thành nhi u m nh nh .Đ t gãyị ự ị ỡ ề ả ỏ ứ là
m t ộkhe n t ho c m t h th ng khe n t n i màứ ặ ộ ệ ố ứ ơ đá đã đ cượ
di d iờ , đi u đó ềcó nghĩa là, m t ộph nầ c a b m tủ ề ặ đã di
chuy nể t ng đ i so v i ph n còn l i . S ươ ố ớ ầ ạ ự v ỡđ tộ ng tộ c aủ
các lo i đáạ t oạ ra các sóng đ ng đ t,ộ ấ sóng đ a ch nị ấ , rung
chuy nể m tặ đ tấ . Nói cách khác, năng l ng c a vi c s d nượ ủ ệ ự ồ
nén đá đ cượ phóng thích d i ướ d ngạ m t tr n đ ng đ tộ ậ ộ ấ ,sự
đ t gãyứ đó là do ngu nồ đ a ch n,ị ấ và xác đ nh chúngị là b cướ
đ u tiênầ trong vi c đánh giáệ nguy cơ đ ng đ tộ ấ trong m tộ khu v c nh tự ấ
đ nhị. Ví d nh ụ ư
Đ ng đ t trong m ng ki n t o t i New Madridộ ấ ả ế ạ ạ
Trong mùa đông 1811-1812 , m t lo t các ộ ạ tr n đ ng đ tậ ộ ấ m nhạ x yả ra
trung tâm thung lũng Mississippi, g n nh phá huầ ư ỷ th tr nị ấ New Madrid ,
Missouri, và gi tế ch tế ko bi t bao nhiêuế ng i dânườ . Nh ng tr n đ ng đ tữ ậ ộ ấ
đ m nhủ ạ làm cho các chuông nhà thờ đ chuôngổ ở Boston trong h nơ
1600km ! Chúng làm bi n d ngế ạ bề m tặ v iớ c ng đ cao,ườ ộ bao g mồ cả vỡ
m t đ tặ ấ , trên m t di n tíchộ ệ r ng tộ ừ Memphis, Tennessee, phía b cắ để h pợ
l uư v i nh ng conớ ữ sông ở Mississippi và Ohio . R ng ừđã đ cượ san bằng,
nh ng đ ng mòn đ cữ ườ ượ mở r ng ộ- n iơ m iọ ng iườ đã ch t phá câyặ để
băng qua chúng.và đ tấ b lún xu ngị ố vài mét trong m t sộ ố khu v cự gây ra lũ
l tụ . Nó th m chí cònậ đ cượ báo cáo r ngằ : con sông Mississippi đã b ịđ oả
ng cượ dòng ch yả c a nóủ trong khi quá trình b tắ đ u .ầ
Có nhi u lo i đ t gãy , sau đây là các d ng đ t gãy ph bi n “ề ạ ứ ạ ứ ổ ế
•Đ t gãy thu nứ ậ
•Đ t gãy ngh chứ ị
•Đ t gãy ngang ứ
Đ i đ t gãy và đo n đ t gãyớ ứ ạ ứ
S d t gãyự ứ như không bao giờ x yả ra các v t n t đ n l ế ứ ơ ẻ . Đúng h n,ơ
chúng có d ngạ các đ i đ t gãy - ớ ứ m tộ nhóm các v t đ t gãyứ ứ g n ầnh ưsong
song v i nhauớ trên b n đả ồ . Chúng th ng ườ ch ng lên nhauồ 1 ph n ho cầ ặ
t o thànhạ mô hình vi n ề. Các đ i đ t gãy ớ ứ khác nhau về chi u r ngề ộ , vành
đai từ 1m ho cặ h nơ m t vàiộ km.
7.2.2 Mang kiên tao va thuyêt kiên tao
M ng ki n t oả ế ạ xu t phát t thuy t ki n t o m ng, là m t ph nấ ừ ế ế ạ ả ộ ầ
c aủ l p vớ ỏ Trái Đ tấ . B m t Trái Đ t có th chia ra thành:ề ặ ấ ể
+ Cac m ng ki n t o chính gôm: mang châu Phi, mang Nam C c, mang$ ả ế ạ ( ( ư% (
Australia, mang Ân đô, mang A – Âu, mang Băc Mi, mang Nam Mi, mang( $ % ( $ ( $ ' ( ' (
Thai Binh D ng...$ ươ
+ Và nhi u m ng ki n t o nh gôm : mang Caribe , mang A râp , mangề ả ế ạ ỏ ( ( ( % (
Cocos...