MỤC LỤC
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ ...................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Đóng góp mới của đề tài ............................................................................... 2
3. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 2
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 2
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 3
5.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết ........................................................ 3
5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn ........................................................ 3
PHẦN II. NỘI DUNG ......................................................................................... 4
1. Cơ sở lý luận ................................................................................................. 4
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu ..................................................................... 4
1.2. Một số khái niệm .................................................................................... 5
2. Cơ sở thực tiễn .............................................................................................. 5
2.1. Những biểu hiện của định kiến và hành vi xâm kích học đường ở HS
Trường THPT Tân Kỳ ....................................................................................... 5
2.2. Thực trạng nhận thức về định kiến và hành vi xâm kích ở HS Trường
THPT Tân Kỳ ................................................................................................... 6
2.3. Nguyên nhân dẫn đến định kiến và hành vi xâm kích ở HS THPT trên
địa bàn huyện Tân Kỳ ....................................................................................... 8
2.4. Hậu quả của định kiến và hành vi xâm kích đối với HS THPT............. 9
3. Một số giải pháp giúp HS Trường THPT Tân Kỳ ứng phó với những định
kiến và hành vi xâm kích học đường .................................................................. 11
3.1. Rèn luyện một số kỹ năng cơ bản giúp HS ứng phó tích cực với định
kiến và hành vi xâm kích học đường .............................................................. 11
3.2. Phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động của tổ tư vấn tâm lí học đường
bằng hai mô hình tham vấn mới ...................................................................... 21
3.3. Tổ chức Chương trình “Sống ước mơ và khát vọng” .......................... 23
3.4. Tổ chức diễn đàn với chủ đề “Đừng định kiến, đừng xâm kích” và
“Hãy sống như những đoá hoa” ...................................................................... 27
4. Thực nghiệm một số giải pháp giúp HS Trường THPT Tân Kỳ ứng phó với
những định kiến và hành vi xâm kích học đường ............................................... 39
4.1. Khách thể và mục đích thực nghiệm .................................................... 39
4.2. Cách thực nghiệm................................................................................. 39
4.3. Kết quả thực nghiệm ............................................................................ 41
5. Đánh giá chung về thực trạng sau khi áp dụng các giải pháp giúp HS
Trường THPT Tân Kỳ ứng phó với định kiến và hành vi xâm kích học đường 44
5.1. Mức độ nhận thức của HS Trường THPT Tân Kỳ về định kiến và hành
vi xâm kích học đường .................................................................................... 44
5.2. Mức độ nhận thức của HS Trường THPT Tân Kỳ về hậu quả của định
kiến và hành vi xâm kích học đường .............................................................. 45
5.3. Cách ứng phó của HS khi là nạn nhân của định kiến và hành vi xâm
kích .................................................................................................................. 46
PHẦN III. KẾT LUẬN ..................................................................................... 47
1. Kết luận ....................................................................................................... 47
1.1. Quá trình nghiên cứu đề tài .................................................................. 47
1.2. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu .............................................................. 48
1.3. Phạm vi ứng dụng của đề tài ................................................................ 49
2. Kiến nghị ..................................................................................................... 49
2.1. Đối với Sở GD&ĐT ............................................................................. 49
2.2. Đối với nhà trường ............................................................................... 49
2.3. Đối với các bậc phụ huynh ................................................................... 49
2.4. Đối với HS............................................................................................ 49
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 50
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
TT
Viết tắt
Nội dung
1
BCH
Ban chấp hành
2
BGH
Ban giám hiệu
3
GDCD
Giáo dục công dân
4
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
5
GV
Giáo viên
6
GVCN
Giáo viên chủ nhiệm
7
HPH
Hội phụ huynh
8
HS
Học sinh
9
MC
Người dẫn chương trình
10
PHT
Phó hiệu trưởng
11
THPT
Trung học phổ thông
12
TKB
Thời khóa biểu
13
TPHCM
Thành phố Hồ Chí Minh
14
TVTL
Tư vấn tâm lí
15
SH
Sinh hoạt
1
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Một lời nói vô tình của một em HS có thể dẫn đến một vụ tự tử, một lời bình
luận khiếm nhã trên mạng xã hội có thể dẫn đến một vụ bạo lực học đường. Thậm
chí, chỉ một hành vi ứng xử không vừa mắt người khác là có thể dẫn đến mâu
thuẫn, xung đột giữa các nhóm bạn với nhau… Đó chính là thực trạng về định kiến
và hành vi xâm kích đang diễn ra phổ biến trong trường học hiện nay. Đây là hiện
tượng tiêu cực của đời sống và đang là vấn đề nhức nhối của toàn xã hội. Trong đó,
HS THPT là đối tượng chịu nhiều tác động nặng nề nhất bởi theo tiến sĩ tâm lí học
PepPer thì “Định kiến và hành vi xâm kích học đường ở HS THPT là nguyên nhân
hàng đầu dẫn đến trầm cảm. Nó giết người nhanh và nguy hiểm hơn AIDS”. Bên
cạnh đó, với những mặt trái của thời kì cách mạng 4.0 và cơ chế thị trường đã gây
ra những hệ lụy, những ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống và học tập của các em
HS. Điều ấy đặt ra một thách thức là chỉ cần những phán xét phiến diện, những
đánh giá mang tính định kiến, những hành vi xâm kích ở trường học sẽ khiến HS
cảm thấy khó khăn, bế tắc, dằn vặt bản thân. Các em chưa có đủ kinh nghiệm để
ứng phó một cách tích cực trước những tác động ấy.
Vậy làm thế nào để có thể ứng phó với những tác động tiêu cực từ định kiến
và hành vi xâm kích học đường? Trước hết, cần khẳng định, nền tảng giáo dục
đóng vai trò vô cùng quan trọng “Giáo dục đứng ở vị trí trung tâm của sự phát
triển con người và cộng đồng. Giáo dục có sứ mệnh giúp cho mọi người được phát
huy tất cả mọi tài năng và mọi tiềm lực sáng tạo, bao gồm cả tinh thần trách nhiệm
đối với đời sống của bản thân và việc đạt được những mục đích cá nhân” (Jacques
Delors – Chủ tịch Uỷ ban Quốc tế về giáo dục thế kỉ XXI). Dù ở thời đại nào, ở bất
kì nền giáo dục nào thì những nhu cầu cơ bản của con người cần phải đặt lên hàng
đầu. Đó là nhu cầu được yêu thương, được tôn trọng, được thấu hiểu, được cảm
thông và được khẳng định giá trị bản thân. Chính vì thế, việc rèn những kỹ năng
ứng phó tích cực trước những tác động tiêu cực của định kiến và hành vi gây hấn,
xâm kích là điều vô cùng cần thiết đối với các em HS. Cục trưởng cục bảo vệ trẻ
em Đặng Hoa Nam cũng khẳng định rằng:“Nâng cao nhận thức và dạy kỹ năng
phòng ngừa, ứng phó trước những định kiến và hành vi xâm kích học đường cho
HS là vấn đề cấp bách của toàn xã hội hiện nay”. Từ những lí do trên, chúng tôi
đã thực hiện đề tài nghiên cứu “Thực trạng và một số giải pháp giúp HS Trường
THPT Tân Kỳ ứng phó với những định kiến và hành vi xâm kích học đường”.
Qua đề tài nghiên cứu này, chúng ta sẽ có cái nhìn tổng quan về những biểu
hiện, nguyên nhân và tác động tiêu cực của định kiến và hành vi xâm kích đến các
em HS. Từ đó, đề xuất được những giải pháp phù hợp, thiết thực giúp HS THPT
ứng phó với định kiến và hành vi xâm kích học đường, tạo nền tảng tinh thần tốt
đẹp để các em tự tin bước vào cuộc sống xã hội.
2
2. Đóng góp mới của đề tài
- Về mặt lí luận: Hệ thống hóa một số lí luận và làm sâu sắc cơ sở lí thuyết
khoa học về những định kiến và hành vi xâm kích, đặc biệt là đi sâu khai thác vấn
đề định kiến và xâm kích diễn ra trong học đường.
- Về mặt thực tiễn:
+ Thấy được những tác động tiêu cực của định kiến và hành vi xâm kích
trong phạm vi học đường ở trường THPT Tân Kỳ.
+ Đi sâu vào khảo sát thực trạng, nguyên nhân, hậu quả để làm cơ sở thực
tiễn. Đồng thời, đề xuất được các giải pháp tích cực giúp HS THPT ứng phó với
định kiến và hành vi xâm kích học đường. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng
học tập và cuộc sống, phù hợp với định hướng giáo dục của thời đại mới.
+ Các giải pháp có tính khả thi và sức lan tỏa rộng. Có thể nhân rộng với các
trường trên địa bàn tỉnh.
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu một cách tổng quát để có cái nhìn đa chiều về khái
niệm, biểu hiện, thực trạng và nguyên nhân của định kiến và xâm kích học đường,
từ đó đề xuất được những giải pháp tích cực giúp các em HS Trường THPT Tân
Kỳ nói riêng, HS trên cả nước nói chung nâng cao các kỹ năng ứng phó với định
kiến và hành vi xâm kích một cách tích cực. Đồng thời, góp phần đẩy lùi, xoá bỏ
những định kiến và hành vi xâm kích học đường, hỗ trợ một cách hiệu quả quá
trình học tập và giao tiếp xã hội cho các em, hướng tới xây dựng môi trường giáo
dục lành mạnh, an toàn, thân thiện.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng và một số giải pháp giúp HS Trường
THPT Tân Kỳ ứng phó với những định kiến và hành vi xâm kích học đường.
Phạm vi nghiên cứu: Trường THPT Tân Kỳ
Khách thể nghiên cứu: 276 HS trong đó 134 nam và 142 nữ, độ tuổi từ 15
đến 18 tuổi, số liệu cụ thể như sau:
Trường
Nam
Nữ
Tổng
Khối
10
Khối
12
Khối
10
Khối
11
Khối
12
Trường THPT Tân Kỳ
45
45
47
48
47
276
134
142
Bảng 1. Thống kê khách thể nghiên cứu