Luận văn
Những giải pháp vượt qua
hàng rào phi thuế quan đối
với xuất khẩu thủy sản của
Việt Nam vào thị trường EU
và Mỹ
1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................................. 2
PHẦN I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN VÀ CHÍNH SÁCH
THƯƠNG MẠI CỦA EU VÀ MỸ ............................................................................................ 5
I.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN .............................................. 5
I.1.1. Khái niệm và vai trò của hàng rào phi thuế quan .......................................................... 5
I.1.2. Các loại hàng rào phi thuế quan .................................................................................... 5
I.1.2.1. Hạn ngạch nhập khẩu ............................................................................................ 6
I.1.2.2. Hạn chế xuất khẩu tự nguyện ................................................................................. 6
I.1.2.3. Biện pháp liên quan đến quản lý giá ...................................................................... 7
I.1.2.4. Biện pháp liên quan đến doanh nghiệp .................................................................. 8
I.1.2.5. Biện pháp liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật .......................................................... 8
I.1.2.6. Biện pháp quản lý hành chính................................................................................ 9
I.2. CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI CỦA EU VÀ MỸ ......................................................... 9
I.2.1. Chính sách thương mại chung của liên minh Châu Âu (EU) ..................................... 9
I.2.1.1. Chính sách thương mại nội khối ........................................................................ 9
I.2.1.2. Chính sách ngoại thương của EU ...................................................................... 9
I.2.1.3. Quy chế nhập khẩu chung của EU ................................................................... 10
I.2.2. Chính sách thương mại của Mỹ .............................................................................. 13
I.2.2.1. Quy định về hải quan ...................................................................................... 13
I.2.2.2. Quy chế nhập khẩu chung của Mỹ ................................................................... 14
PHẦN II: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM VÀ HÀNG
RÀO PHI THUẾ QUAN ĐỐI VỚI HÀNG THỦY SẢN VIỆT NAM XUẤT KHẨU VÀO
EU VÀ MỸ ............................................................................................................................ 18
II.1. THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN
QUA 18
II.1.1. Tình hình sản xuất, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản ............................................. 18
II.1.2. Thực trạng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào các thị trường ........................... 20
II.2. CÁC HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN CHỦ YẾU CỦA EU VÀ MỸ ĐỐI THỦY
SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM ............................................................................... 26
II.2.1. Đối với thị trường EU ......................................................................................... 26
II.2.2. Đối với thị trường Mỹ .......................................................................................... 30
PHẦN III: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP VƯỢT QUA HÀNG RÀO PHI THUẾ
QUAN NHẰM THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU HÀNG THỦY SẢN CỦA VIỆT NAM VÀO . 33
THỊ TRƯỜNG EU VÀ MỸ .................................................................................................. 33
III.1.ĐỊNH HƯỚNG CHUNG ............................................................................................ 33
III.2. CÁC GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ..................................................................................... 34
III.2.1. Chính sách tạo nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu ................................... 34
III.2.2. Chính sách thị trường ........................................................................................... 35
III.2.3. Chính sách tạo vốn .............................................................................................. 35
III.2.4. Chính sách công nghệ .......................................................................................... 36
KẾT LUẬN ........................................................................................................................... 38
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................... 40
2
MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Việt Nam bình thường hóa quan hệ ngoại giao với liên minh Châu Âu
(EU) vào ngày 20/10/1990, (kí hợp đồng buôn bán hàng dệt may với EU ngày
15/12/1992) và hiệp định khung với EU ngày 17/7/1995. Các sự kiện quan trọng
trên chính là yếu tố thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam – Liên minh
Châu Âu phát triển mạnh trên cả ba lĩnh vực : thương mại, đầu tư và viện trợ,
đặc biệt là lĩnh vực thương mại.
Hiện nay EU thực sự là thị trường tiềm năng của Việt Nam. Điều này
được thể hiện ở chỗ EU là một trong những trung tâm tiêu thụ lớn trên thế giới,
có nhu cầu rất đa dạng và phong phú về hàng hóa, nhu cầu nhập khẩu hàng năm
của EU về những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là rất lớn. Đồng
thời chính sách thương mại của EU đối với Việt Nam đang dần hoàn thiện. Hơn
nữa EU là khu vực phát triển kinh tế khá ổn định trên thế giới, cùng với sự ra
đời của đồng EURO, vị thế của EU ngày càng được nâng cao trên trường quốc
tế. Tại thời điểm này, Việt Nam lại đang thực hiện chiến lược “Công nghiệp hóa
hướng vào xuất khẩu”. Do vậy, thị trường EU là môi trường lí tưởng cho các
nhà xuất khẩu Việt Nam thể hiên sức mạnh của mình.
Bên cạnh đó, một thị trường tiềm năng không kém thị trường EU là Hoa
Kỳ. Kể từ ngày B.Clinton ký quyết định xóa bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam
(3/2/1994), thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa hai nước (28/1/1995) và
đặc biệt sau khi hiệp định thương mại song phương Việt Nam – Hoa Kỳ có hiệu
lực (10/12/2001), quan hệ thương mại Việt - Mỹ đã có những bước phát triển
đáng kể, kim ngạch hàng hóa hai chiều tăng mạnh, mở ra cho các doanh nghiệp
hai nước cơ hội đầu tư, kinh doanh bình đẳng cùng có lợi, tạo đà quan trọng cho
tiến trình phát triển Việt Nam – Hoa Kỳ sau bình thường hóa quan hệ.
Trên thị trường thế giới, hàng thủy sản đựợc xếp vào nhóm sản phẩm cơ
bản, luôn trong tình trạng cung không đáp ứng nổi cầu trên quy mô toàn cầu.
3
Trong mấy năm vừa qua, Việt Nam luôn được xếp vào nhóm những nước xuất
khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, tính đến hết tháng 11 năm 2006 kim ngạch xuất
khẩu của Việt Nam đã vượt ngưỡng trên ba tỷ USD (3,08 tỷ USD, tăng gần 25%
so với cùng kỳ năm trước). Cơ hội còn rất nhiều, áp lực cạnh tranh cũng rất lớn,
nếu muốn trụ vững trên thương trường quốc tế, đặc biệt khi một số nước tham
gia xuất khẩu tăng lên và mở rộng năng lực sản xuất, đồng thời các nước nhập
khẩu sẽ đưa ra những hàng rào thương mại ngày càng khắt khe hơn mà nhất là
những rào cản phi thuế quan của hai thị trường lớn là EU và Mỹ. Để xuất khẩu
thủy sản Việt Nam trụ vững trên thương trường thế giới, đồng thời đẩy mạnh
xuất khẩu thủy sản vào hai thị trường lớn này, chúng ta phải làm gì để vượt qua
được hàng rào phi thuế quan đó?
Xuất phát từ thực tế nêu trên và là một trong những người quan tâm đến
vấn đề này , em tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Những giải pháp vượt qua hàng rào phi thuế quan đối với xuất khẩu
thủy sản của Việt Nam vào thị trường EU và Mỹ”
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
a. Mục tiêu chung
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng xuất khẩu hàng thủy sản của Việt Nam,
từ đó đề xuất những định hướng và giải pháp nhằm vượt qua hàng rào phi thuế
quan của hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường EU và Mỹ.
b. Mục tiêu cụ thể
- Tìm hiểu những rào cản phi thuế, cụ thể ở thị trường EU và Mỹ.
- Đánh giá thực trạng xuất khẩu thủy sản ở Việt Nam và tìm ra các nguyên
nhân chủ yếu.
- Đề xuất định hướng và đưa ra một số giải pháp cụ thể để vượt qua hàng
rào phi thuế quan của ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam trên hai thị trường EU
và Mỹ.
4
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
a. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan về xuất khẩu hàng thủy
sản và một số hàng rào phi thuế quan.
b. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung: Tập trung vào nghiên cứu hàng rào phi thuế quan và
các giải pháp vượt qua các hàng rào phi thuế quan của hàng xuất khẩu thủy sản
của Việt Nam trên hai thị trường EU và Mỹ.
Phạm vi về thời gian: tìm hiểu vấn đề chủ yếu qua các năm 2000 - 2006