1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒNG QUANG CHUNG
ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG CÁC
HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT TRONG MÔI TRƯỜNG
TIN HỌC CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
Mã số : 60.34.30
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS NGUYỄN VIỆT
TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2009
2
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi với sự cố
vấn của người hướng dẫn khoa học. Những nội dung trình bày trong đề tài là
hoàn toàn trung thực và nếu như có sai trái gì tôi xin hoàn toàn chịu trách
nhiệm.
Tác giả luận văn
Đồng Quang Chung
MỤC LỤC
Trang
Mở đầu .................................................................................................... 1
Chương 1 - CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG KIỂM
SOÁT TRONG MÔI TRƯỜNG TIN HỌC .......................................... 4
1.1 TÌM HIỂU VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ ...................... 4
1.1.1 Định nghĩa về kiểm soát nội bộ ..................................................... 4
1.1.2 Các bộ phận hợp thành hệ thống kiểm soát nội bộ ...................... 6
1.1.2.1 Môi trường kiểm soát ................................................................... 6
1.1.2.2 Đánh giá rủi ro .............................................................................. 9
1.1.2.3 Hoạt động kiểm soát ..................................................................... 10
1.1.2.4 Thông tin và truyền thông ............................................................. 12
1.1.2.5 Giám sát ....................................................................................... 13
1.2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HỆ THỐNG MÁY TÍNH .................... 14
1.2.1 Phần cứng và các thiết bị ngoại vi ................................................ 15
1.2.2 Phần mềm ...................................................................................... 17
1.2.2.1 Phần mềm hệ thống ...................................................................... 17
1.2.2.2 Các chương trình tiện ích .............................................................. 17
3
1.2.2.3 Ngôn ngữ lập trình và các trình biên dịch ..................................... 18
1.2.2.4 Phần mềm ứng dụng .................................................................... 18
1.2.2.5 Hệ quản trị cơ sở dữ liệu ............................................................... 19
1.2.3 Mạng máy tính ............................................................................... 20
1.2.3.1 Ứng dụng của mạng máy tính ...................................................... 20
1.2.3.2 Mạng nội bộ và mạng diện rộng ................................................... 22
1.2.3.3 Mạng có dây và mạng không dây ................................................. 23
1.3 CÁC HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT TRONG MÔI TRƯỜNG TIN
HỌC ........................................................................................................ 23
1.3.1 Hoạt động kiểm soát chung ............................................................. 24
1.3.2 Hoạt động kiểm soát ứng dụng ........................................................ 25
1.3.3 Hoạt động kiểm soát dữ liệu ............................................................ 28
1.4 ẢNH HƯỞNG CỦA HỆ THỐNG MÁY TÍNH ĐẾN VIỆC THIẾT
KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT .................................................. 30
1.4.1 Đặc điểm của hoạt động kiểm soát trong
môi trường tin học ................................................................................. 31
1.4.1.1 Chịu ảnh hưởng bởi phương pháp xử lý dữ liệu của
hệ thống máy tính ................................................................................... 31
1.4.1.2 Chịu ảnh hưởng và phụ thuộc về mặt công nghệ
lưu trữ dữ liệu ......................................................................................... 32
1.4.1.3 Chịu sự chi phối của phần cứng máy tính ..................................... 34
1.4.1.4 Chịu ảnh hưởng của hạ tầng mạng ................................................ 34
1.4.1.5 Chịu sự phụ thuộc vào hệ thống điện ............................................ 36
1.4.1.6 Chịu sự chi phối và phụ thuộc nhiều vào cơ chế kiểm soát
của phần mềm ứng dụng........................................................................... 37
4
1.4.2 Nhận diện các rủi ro tiềm ẩn đối với các hoạt động kiểm soát
trong môi trường tin học ........................................................................ 38
1.4.2.1 Những rủi ro xuất phát từ thiết bị phần cứng ................................ 39
1.4.2.2 Những rủi ro xuất phát từ sự vận hành của hệ thống mạng ........... 40
1.4.2.3 Những rủi ro xuất phát từ sự thiết kế của
phần mềm ứng dụng ................................................................................. 40
1.4.2.4 Những rủi ro xuất phát từ công việc
lưu trữ dữ liệu........................................................................................... 40
1.4.2.5 Những rủi ro xuất phát từ sự tác động bên ngoài
và sự không trung thực của con người ...................................................... 41
Kết luận chương 1 .................................................................................. 42
Chương 2 - TÌM HIỂU THỰC TẾ VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT
TRONG MÔI TRƯỜNG TIN HỌC TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
VIỆT NAM ............................................................................................. 43
2.1 Hoạt động kiểm soát trong môi trường tin học nhìn từ góc độ
nhà quản lý ............................................................................................... 45
2.2 Hoạt động kiểm soát trong môi trường tin học nhìn từ
góc độ kế toán .......................................................................................... 47
2.3 Hoạt động kiểm soát trong môi trường tin học
nhìn từ góc độ IT ...................................................................................... 48
2.4 Nhận xét về các hoạt động kiểm soát trong môi trường
tin học được tổ chức tại các doanh nghiệp ................................................ 51
5
2.5 Nhận xét về các thủ tục kiểm soát được thiết kế trong các
phần mềm kế toán Việt Nam .................................................................... 64
Kết luận chương 2 .................................................................................. 65
Chương 3 – ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG CÁC HOẠT
ĐỘNG KIỂM SOÁT TRONG MÔI TRƯỜNG TIN HỌC CHO CÁC
DOANH NGHIỆP VIỆT NAM .............................................................. 66
3.1 GIẢI PHÁP VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHUNG ................. 66
3.1.1 Kiểm soát con người ...................................................................... 66
3.1.2 Kiểm soát vật chất .......................................................................... 67
3.1.3 Kiểm soát vận hành máy tính ......................................................... 68
3.2 GIẢI PHÁP VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT ỨNG DỤNG .......... 74
3.2.1 Những quy định ràng buộc về trách nhiệm của các
đối tượng liên quan......................................................................... 75
3.2.2 Những giải pháp về các thủ tục kiểm soát
dữ liệu đầu vào ............................................................................... 77
3.2.3 Những giải pháp về các thủ tục kiểm soát
quy trình xử lý dữ liệu .................................................................... 80
3.2.4 Những giải pháp về các thủ tục kiểm soát
thông tin đầu ra .............................................................................. 84
3.2.5 Những giải pháp khác về các thủ tục kiểm soát trên
phần mềm ứng dụng ....................................................................... 86
3.3 GIẢI PHÁP VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT DỮ LIỆU ............... 88
3.3.1 Tổ chức máy chủ ............................................................................ 88