Giải phẫu động mạch của đầu- mặt - cổ
(Kỳ 7)
Bài giảng Giải phẫu học
Chủ biên: TS. Trịnh Xuân Đàn
2.2. Doạn cổ (chung cho hai bên)
Cơ bậc thang trước bắt chéo trước động mạch, chia động mạch thành 3
đoạn liên quan.
2.2.1. Đoạn trong cơ bậc thang trước
Là đoạn tách ra nhiều ngành bên, hai động mạch dưới đòn liên quan gần
giống nhau.
- Ở mặt trước: động mạch liên quan với 4 lớp từ nông vào sâu.
+ Lớp xương: gồm có xương đòn và khớp ức sườn đòn.
+ Lớp cơ: gồm cơ ức đòn chũm với cân cổ nông, các cơ dưới móng với cân
cổ giữa.
+ Lớp tĩnh mạch gồm có: tĩnh mạch dưới đòn, tĩnh mạch cảnh ngoài và
trong, tĩnh mạch đốt sống và ống ngực ở bên trái, ống bạch huyết ở bên phải đổ
vào hội lưu Pirogob (do tĩnh mạch dưới đòn hợp với tĩnh mạch cảnh trong và tĩnh
mạch tay đầu).
+ Lớp thần kinh: gồm có 3 quai thần kinh từ trong ra ngoài là quai thanh
quản quặt ngược; quai giao cảm (quai Vieussent) do hạch giao cảm cổ giữa nối
với hạch giao cảm cổ dưới và quai thần kinh hoành, thần kinh lang thang (X).
1. ĐM cảnh chung
2. TM cảnh trong
3. Dây thần kinh X
4. ĐM giáp dưới
5. ĐM đốt sống
6. Dây TK X quặt ngược
7. Thân giáp nhị cổ vai
8. Quai TK giao cảm
9. Xương đòn, 10. TM dưới đòn
11. Động mạch vai sau
12. Động mạch vai trên
13. Đám rối TK cánh tay
14. ĐM ngang cổ
15. Thần kinh hoành
16. Cơ bậc thang trước
Hình 4.40. Nguyên uỷ, đường đi và liên quan của động mạch dưới đòn
- Ở mặt sau: động mạch dưới đòn liên quan với đỉnh phổi và hạch sao
(do hạch giao cảm cổ giữa chập vào hạch giao cảm ngực I tạo thành).
Ngoài ra động mạch dưới đòn trái có 2 điểm liên quan khác với động mạch
dưới đòn phải:
- Dây thần kinh X xuống bắt chéo trước cung động mạch chủ mới tách dây
quặt ngược trái. Ở bên phải dây thần kinh X xuống bắt chéo bờ dưới của động
mạch dưới đòn phải mới tách dây thần kinh quặt ngược phải.
- Bên trái còn có ống ngực tới đổ vào ngã ba tĩnh mạch Pirogob.
2.2.2. Đoạn sau cơ bậc thang trước
Hai bên liên quan giống nhau, động mạch dưới đòn lách giữa cơ bậc
thang trước và cơ bậc thang giữa, nằm vắt ngang mặt trên xương sườn I ở
trong rãnh sau lồi củ Lisfranc (củ cơ bậc thang trước).
Ở phía trên ngoài động mạch dưới đòn liên quan với các thân nhất của
đám rối thần kinh cánh tay.
2.2.3. Đoạn ngoài cơ bậc thang trước
Là phần động mạch ở nông nhất đi từ bờ ngoài cơ thang đến khe sườn
đòn và không liên quan với nhánh mạch thần kinh quan trọng nào nên dễ bộc lộ.
Đây là đoạn phẫu thuật của động mạch dưới đòn.
1. Động mạch đốt sống
2. Hạch cổ dưới
3. Quai Vieussens
4. Động mạch dưới đòn
5. inh mạch dưới đòn
6. Xương đòn
7. Phổi
8. Động mạch vú trong
9. Động mạch gian sườn trên
10. Động mạch cổ sâu
Hình 4.41. Sơ đồ liên quan sau động mạch dưới đòn và các nhánh bên