1
GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH QUA HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO
ĐỨC HỌC SINH TRƯỜNG THPT YÊN DŨNG SỐ 3
Tác giả: Nguyễn Thị Thịnh – GV Tổ Xã Hội
Trường THPT Yên Dũng số 3
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Đạo đức, hiểu theo nghĩa chung nhất, là một hình thái của ý thức xã hội, bao
gồm những nguyên tắc, chuẩn mực và thang bậc giá trị được xã hội thừa nhận. Hồ
Chí Minh là tiêu biểu cho tấm gương đạo đức tận trung với nước, tận hiếu với dân,
hết lòng thương yêu con người; là tấm gương mẫu mực của tinh thần cần kiệm,
liêm chính, chí công vô tư, có tinh thần quốc tế trong sáng; là tấm gương mẫu mực
cho sự tự rèn luyện, kiên quyết vượt qua mọi khó khăn.
Đánh giá đúng tình hình của đất nước trong thời kỳ đất nước tiến hành hội
nhập, ngày 15 tháng 5 năm 2016, Bộ chính trị khóa XII đã ban hành chỉ thị số
05/CT-TW về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ
Chí Minh. Một trong những nội dung được nhấn mạnh là: “Tiếp tục làm cho toàn
Đảng, toàn dân, toàn quân nhận thức ngày càng sâu sắc hơn những nội dung cơ
bản và giá trị to lớn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; làm cho tư
tưởng, đạo đức, phong cách của Người thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững
chắc của đời sống xã hội, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu
phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh,
dân chủ, công bằng, văn minh”. Ngày 20/10/2016 Tỉnh ủy Bắc Giang đã ban
hành Chương trình hành động số 22/CTr-TU về đẩy mạnh học tập và làm theo
tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Trên cơ sở đó, ngày 22 tháng 01
năm 2020, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang đã triển khai Kế hoạch số
09/KH-SGD&ĐT về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí
Minh năm 2020. Ngày 07/01/2020 huyện ủy Yên Dũng triển khai kế hoạch số
94/KH-HU của Ban Thường vụ Huyện ủy về học tập và làm theo tư tưởng, đạo
2
đức, phong cách Hồ Chí Minh trong năm. Thực hiện các chỉ thị, kế hoạch của các
cấp, các ngành, toàn Đảng toàn dân ta đang đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư
tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, với mục đích làm cho toàn Đảng, toàn
dân nhận thức sâu sắc, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện
và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn xã
hội, đặc biệt trong cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh
niên, đặc biệt là học sinh-những chủ nhân tương lai của đất nước.
Như chúng ta đã biết, hiện nay tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống
trong xã hội, đặc biệt trong một bộ phận cán bộ có chức có quyền đang nổi lên
như một nguy cơ đáng lo ngại, nó làm xói mòn niềm tin của nhân dân với
Đảng, với chế độ. Không những thế, sự suy thoái đạo đức đã vào cả học đường,
làm ảnh hưởng không nhỏ tới việc hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh,
đặc biệt là học sinh THPT. Hơn nữa, thực trạng đạo đức, lối sống của HS nước
ta gần đây khiến cho xã hội không khỏi bất an, lo lắng, đòi hỏi nhà trường
chung tay cùng gia đình và xã hội cần phải tăng cường hơn công tác giáo dục
đạo đức, lối sống cho HS. Theo số liệu khảo sát năm 2016 cho thấy, có những
GV đang giảng bài, bất ngờ bị học trò hành hung, chém trọng thương; hiện
tượng “sống thử” và quan hệ tình dục trước hôn nhân ngày càng tăng cao; tình
trạng nạo phá thai cũng đang ở mức báo động…
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, ngoài sự tác động của mặt trái
nền kinh tế thị trường, âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch thì
một trong những nguyên nhân cần phải nhấn mạnh đó là sự coi nhẹ việc tu
dưỡng, rèn luyện đạo đức của các cá nhân. Vì thế, việc giáo dục tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh là một biện pháp quan trọng để khắc phục tình trạng suy thoái
đó, không chỉ đối với cán bộ Đảng viên mà đối với từng cá nhân, mỗi người
cũng cần phải có ý thức tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, nâng cao ý thức, trách
nhiệm với đất nước, giữ gìn phẩm giá con người. Đây là cơ sở để hoàn thiện bản
thân mỗi người, mọi sự buông thả, thiếu ý thức tự giác học tập, rèn luyện, tu
dưỡng xa vời sự quản lý, giáo dục của tập thể và gia đình là con đường dẫn tới hư
hỏng, tự đánh mất bản thân mình.
3
Với mong muốn đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh, tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta, tôi chọn đề tài
“Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh qua hoạt động ngoại khóa nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT Yên Dũng số
3” làm sáng kiến kinh nghiệm trong năm học 2019 -2020.
2. Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến
Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã được triển khai sâu rộng trong
đời sống nhân dân thông qua các hình thức tuyên truyền, giáo dục, lồng ghép đem
lại hiệu quả nhất định. Với mục đích tạo sân chơi bổ ích, lành mạnh qua đó tuyên
tuyền, giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đem lại hiệu quả cao, khắc
phục sự giáo điều, dập khuôn trong công tác tuyên truyền. Việc giáo dục tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh thông qua hoạt động ngoại khóa cho đối tượng học
sinh THPT là một điểm mới mang tính sáng tạo. Cụ thể điểm mới của sáng kiến là
giúp học sinh có nhận thức đầy đủ về nội dung tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
từ đó xây dựng nội dung các hoạt động ngoại khóa theo chủ đề phù hợp với năng
lực của học sinh để đảm bảo mục đích giáo dục.
PHẦN 2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
I. NỘI DUNG GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
1. Khái niệm đạo đức
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, chúng ta có thể hiểu khái niệm
đạo đức như sau:
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp những nguyên tắc, quy tắc
chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh hành vi và đánh giá cách ứng xử của con người
trong các mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội.
2. Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
2.1. Tấm gương trọn đời phấn đấu vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải
phóng giai cấp, giải phóng con người
Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là tấm gương của một con người cả đời
phấn đấu hy sinh, tất cả vì dân, vì nước, vì hạnh phúc con người.
4
Hồ Chí Minh chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao nước nhà
được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn,
áo mặc, ai cũng được học hành. Là lãnh tụ của dân tộc, vối tư cách là người đứng
đầu Đảng và Nhà nước, Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ trách nhiệm của cá nhân:
Lo cho dân, cho nước từ những việc lớn đến việc nhỏ. Hồ Chí Minh gắn bó với
đồng bào theo đúng nghĩa anh em, chị em, con cháu và thật sự Người có tình cảm,
trách nhiệm với họ như những người ruột thịt.
2.2 Tấm gương của ý chí và nghị lực, tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử
thách, khó khăn để đạt mục đích
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh từng bị tù đày nhiều nơi,
nhưng vẫn luôn giữ thái độ lạc quan, tin tưởng vào sức mạnh của con người, vào
cuộc sống, chính nghĩa, với ý chí, nghị lực tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử
thách, khó khăn:
“Gạo đem vào giã bao đau đớn
Gạo giã xong rồi, trắng tựa bông;
Sống ở trên đời người cũng vậy,
Gian nan rèn luyện mới thành công”
và: “Muốn nên sự nghiệp lớn
Tinh thần càng phải cao”
2.3. Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, hết lòng, hết
sức phục vụ nhân dân
Là một tấm gương mẫu mực phục vụ nhân dân, Hồ Chí Minh ý thức rõ rằng,
cán bộ phải có trách nhiệm với dân, làm cán bộ chứ không phải quan cách mạng,
cho nên từ việc nhỏ đến lớn đều phải vì nhân dân; ở bất kỳ cương vị nào cũng phải
vì nhân dân mà phục vụ. “Làm Chủ tịch nước mệt lắm. Hồ Chí Minh dặn dò:
“Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta” Hồ Chí Minh là
người thấu hiểu dân tình, chăm lo dân sinh, nâng cao dân trí để không ngừng thực
hành dân chủ cho dân. Ngày đêm Người đau đáu một điều là “giành được độc lập
5
rồi, thì phải làm cho dân được ăn no mặc ấm”. Nếu không, nền độc lập đó chẳng
có giá trị gì; để dân đói, dân rét thì Đảng và Chính phủ có lỗi với dân.
2.4. Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu,
hết mực vì con người
Giáo sư Trần Văn Giàu từng khẳng định: “Tầm cỡ của một hiền triết chung
quy là ở mức quan tâm đến con ngưòi, con người thật đang phải sống trên quả
đất này và chắc còn sống lâu dài đến vô tận thời gian, lấy đó làm trung tâm của
mọi suy tư và chủ đích của mọi hành động. Cụ Hồ thuộc loại hiền triết đó; vì đó
mà Cụ lớn”. Lòng khoan dung nhân ái của Hồ Chí Minh luôn dành hết mực cho
mọi kiếp người.
2.5. Tấm gương cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng,
nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường
Hồ Chí Minh thực hành triệt để tất cả những gì Người quan niệm, thậm chí
Người còn làm nhiều hơn những gì Người nói.
Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về thực hành tiết kiệm trong ăn, mặc, ở, đi
lại... Mọi cái ở Người được sử dụng một cách hợp lý. ở Hồ Chí Minh, tiết kiệm đã
trở thành nếp sống, sinh hoạt, thành giá trị văn hoá, triết lý nhân sinh, biểu trưng
của lối sông văn minh, hiện đại làm cơ sở cho việc thực hiện tinh thần nhân văn
cao cả trong thế giới còn nghèo đói, khó khăn, vật lộn để sinh tồn và phát triển.
II. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG
THPT YÊN DŨNG SỐ 3
1. Thực trạng giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí ở trường THPT Yên Dũng số 3
Việc giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho HS là nội dung rất quan
trọng, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi toàn Đảng toàn dân đang đẩy mạnh việc
học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Hơn nữa, trong
việc giáo dục truyền thống đạo đức thì truyền thống uống nước nhớ nguồn cũng
luôn được chú trọng. Việc chăm sóc các di tích Lưu niệm Hồ Chí Minh cũng là
một hình thức thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, thể hiện sự biết ơn của các
thế hệ HS với Bác Hồ kính yêu của dân tộc.