SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG TRỊ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỒN TIÊN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC NĂNG LỰC THẨM MỸ QUA
MÔN NGỮ VĂN CHO HỌC SINH
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
CỒN TIÊN, TỈNH QUẢNG TRỊ
Người thực hiện: Trần Thị Lý
Đơn vị công tác: Trường THPT Cồn Tiên
BƯỚC HOẠT ĐỘNG
1.Hiện trạng
Vấn đề giáo dục đạo đức trong trường THPT qua môn Giáo dục
công dân cần được bổ sung thêm con đường, giải pháp khác
nữa để giúp cho việc hoàn thiện nhân cách.
2. Giải pháp thay thế
Giáo dục cho học sinh năng lực thẩm mỹ từ bộ môn Ngữ Văn
để cho học sinh biết/ hiểu về cái thẩm mỹ, từ đó yêu thích và
làm theo cái đẹp, cái thiện, từ bỏ cái xấu, cái ác.
3. Vấn đề nghiên cứu
Giả thuyết nghiên cứu
Giáo dục năng lực thẩm mỹ qua bộ môn Ngữ Văn cho học sinh
trường THPT Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị.
4. Thiết kế
Sáng kiến có 3 phần: 1) Tổng quan về huyện Gio Linh và
trường THPT Cồn Tiên. 2) Điều tra thực trạng năng lực thẩm
mỹ của học sinh trường Cồn Tiên. 3) Đề xuất giải pháp giáo
dục năng lực thẩm mỹ qua bộ môn Ngữ Văn.
5. Đo lường
Thiết kế 3 mẫu phiếu điều tra gồm 84 tiêu chí (đính kèm), tổ
chức phỏng vấn qua phiếu cho 530/ 648 (87,2 %) học sinh của
trường THPT Cồn Tiên
6. Phân tích dữ liệu
Phân tích số liệu từ kết quả điều tra, rút ra nhận xét, tổng hợp.
7. Kết quả
Trình bày trên 25 trang viết + 530 Phiếu phỏng vấn (kèm theo
toàn văn trình bày sáng kiến sau đây)
TÓM TẮT
Giáo dục, về nguyên tắc cần phải hiểu là sự giáo dục một cáh toàn
diện cho người học, nhất là đối tượng người học ở bậc phổ thông, trong
đó giáo dục để có một nhân cách đẹp là mục tiêu hướng đến của nền giáo
dục chân chính. Về giáo dục nhân cách cho người học, hầu như lâu nay
thường “khoán trắng” cho các môn chuyên ngành: ở trường phổ thông là
môn Giáo dục công dân, ở trường đại học là môn Đạo đức học, trong khi
sự hoàn thiện nhân cách lại là kết quả tổng hợp của sự giáo dục từ nhiều
bộ môn, từ lý thuyết đến thực tiễn, từ nhà trường đến gia đình và xã hội.
Nhận thấy điều đó, sáng kiến kinh nghiệm này của chúng tôi nhằm
trình bày thêm một phương diện giáo dục nhân cách hữu hiệu (giáo dục
thẩm mỹ) và bằng con đường chúng tôi đang trực tiếp đảm nhiệm (bộ
môn Ngữ Văn) tại môi trường quen thuộc (trường THPT Cồn Tiên,
Quảng Trị).
Sáng kiến kinh nghiệm gồm có 3 phần:
1. Tổng quan tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của huyện
Gio Linh và của trường THPT Cồn Tiên.
2. Điều tra thực trạng thị hiếu thẩm mỹ của học sinh THPT Cồn Tiên.
3. Đề xuất giải pháp giáo dục năng lực thẩm mỹ từ bộ môn Ngữ Văn.
Phương pháp tiến hành chủ chốt của sáng kiến kinh nghiệm này là từ
thực tiễn công tác điều tra, rút ra kết luận, từ đó đề xuất giải pháp.
MỞ ĐẦU
1. Mục tiêu giáo dục, đào tạo của bất cứ thời đại nào, thuộc bất cứ dân
tộc nào đều nhắm tới mục tiêu xây dựng con người có nhân cách và tri thức
phù hợp yêu cầu của dân tộc và thời đai. Trong mối quan hệ giữa dạy chữ và
dạy người thì dạy người bao giờ cũng phải là mục tiêu đầu tiên và tối
thượng. Chúng ta đã đưa vào chương trình Tiểu học môn Đạo đức, chương
trình Trung học cơ sở, Trung học phổ thông môn Giáo dục công dân, nhưng
thực tiễn giáo dục cho thấy không thể “khoán gọn” việc giáo dục đạo đức
cho học sinh cho hai môn này. Rất nhiều nơi xem bộ môn này chỉ mang tính
chất “dạy cho có”!
2. Một nghịch lý là xã hội càng văn minh, càng phát triển thì sự tha
hóa của một bộ phận dân cư (trong đó có học sinh các cấp), biểu hiện ở: lối
sống vô cảm, vô trách nhiệm, chạy theo những “giá trị ảo”, ứng xử thiếu văn
hóa và phản cảm, sống sa đọa, tệ tham nhũng, lãng phí, văn hóa “chạy” tràn
lan, tội phạm ngày càng “trẻ hóa”, bạo lự học đường ngày càng gia tăng,
v.v…Tất cả đó đã đến hồi báo động, nếu không kịp thời kìm hãm thì nguy
cơ sai lệch nhân cách, thoái hóa đạo đức là không tránh khỏi.
3. Nếu chỉ có dạy Đạo đức hoặc Giáo dục công dân như hiện nay thì,
theo chúng tôi, không thể mang lại hiệu quả toàn diện. Bởi trước tiên học
sinh nghe đến từ “dạy” đã lập tức nảy sinh tâm lý dị ứng, đặc trưng bộ môn
lại có vẻ khô khan (đạo đức là cái quy chuẩn, bắt buộc phải theo, là “trách
nhiệm”, là “luật”), thiếu tính linh hoạt, phong phú…nên học sinh lại càng
thiếu hứng thú mà người dạy cũng cảm thấy chán! Cần phải tìm ra giải pháp
nữa để tạo cho học sinh một nhân cách hài hòa, lành mạnh mà các em đến
với nó lại hào hứng, tự nguyện.
4. Các tri thức, năng lực thẩm mỹ (tiêu biểu là cái đẹp, cái thiện, cái
hay) có một thuận lợi vì nó chính là mơ ước khát vọng từ trong bản năng của
con người. Không có bất kỳ một ai lại từ chối cái đẹp, cái hay, cái thiện. Vấn
đề là hiểu nó thế nào cho đúng để hành xử cho hợp lý. Có rất nhiều con
đường để cung cấp năng lực thẩm mỹ cho học sinh cả về lý thuyết lẫn thực
hành mà Ngữ Văn là một môn rất có lợi thế, bởi nó có từ chương trình tiểu
học đến đại học, bản chất của nó là chỉ có cái đẹp. Đây cũng là bộ môn tôi
yêu mến và lựa chọn nó làm nghề để theo đuổi suốt cuộc đời mình.
Đó là những lý do khiến tôi chọn vấn đề này để làm sáng kiến kinh
nghiệm.
2. Để thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã lựa chọn các
phương pháp thích hợp:
- Phương pháp thống kê, phân loại
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
- Phương pháp so sánh, đối chiếu
Trong 3 phương pháp, tôi chọ phương pháp thống kê, phân loại làm
phương pháp chính để nghiên cứu.
4. KẾT QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Phần này sẽ có 3 mục lớn:
1. Tổng quan về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, giáo dục của
huyện Gio Linh và trường THPT Cồn Tiên.
2. Thực trạng năng lực thẩm mỹ và việc giảng dạy cái đẹp qua bộ môn
Ngữ Văn ở trường THPT Cồn Tiên.
3. Một số kiến nghị về giải pháp giáo dục năng lực thẩm mỹ qua bộ
môn Ngữ Văn ở trường THPT Cồn Tiên.
I. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, XÃ HỘI,
GIÁO DỤC CỦA HUYỆN GIO LINH VÀ TRƯỜNG THPT CỒN
TIÊN
ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ, DÂN CƯ HUYỆN GIO LINH
1. Điều kiện địa lý, cư dân của huyện:
1.1 Diện tích, đất đai:
Gio Linh là một trong 10 đơn vị hành chính của tỉnh Quảng trị, được
thành lập trở lại vào năm 1990. Là một huyện có địa hình bán sơn địa, thấp
dần từ Tây sang Đông, phía Tây là đồi núi, ở giữa là đồng bằng và phía
Đông là bãi cát và biển; địa hình chia cắt bởi các hệ thống sông, suối, ao hồ
nên có thể chia thành 4 tiểu vùng chính: Vùng núi có diện tích 20.539,61ha
(chiếm 43,54%), vùng đồi có diện tích 11.180,74 ha (chiếm 23,64%), vùng
đồng bằng có diện tích tự nhiên 12.631,010 ha (chiếm 26,7 %), Vùng biển
diện tích 2.892,8ha (chiếm 6,12%)(1).
1.2 Xã và dân cư:
Huyện gồm 19 xã, 2 thị trấn. Tính đến cuối năm 2010, dân số huyện
Gio Linh là 72.921 người, trong đó nữ 37.214 người, nam 35.707 người, dân
số phân bố không đều chủ yếu là tập trung ở các trung tâm huyện lỵ. Dân số
trong độ tuổi lao động là 42.497 người chiếm 58,27% dân số.
1.3. Thuận lợi và khó khăn:
Trên địa bàn huyện có tuyến đường sắt; đường Quốc lộ 1A chạy qua;
đường Hồ Chí Minh...Tuyến đường xuyên Á thông qua biển Đông là một
nút quan trọng trong mối liên kết kinh tế hành lang Đông Tây và chạy qua