SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRẦN MAI HƯƠNG
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN
NỘI DUNG BỒI DƯỠNG 2
GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VÀ VẤN ĐỀ KHAI THÁC, SỬ DỤNG TÀI LIỆU
TRONG GIẢNG DẠY GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
(LƯU HÀNH NỘI BỘ)
THANH HÓA - 2013
1
MỤC LỤC
Nội dung Trang
LỜI NÓI ĐẦU 2
Bài 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT 3
1. Khái niệm giáo dục pháp luật 5
2. Bản chất của pháp luật 6
3. Hệ thống pháp luật Việt Nam 7
Bài 2: MỘT SỐ KIẾN THỨC PHÁP LUẬT CÓ LIÊN QUAN ĐẾN
NỘI DUNG DẠY HỌC MÔN DGCD Ở TRƯỜNG THCS 8
Bài 3: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH
CỰC PBGDPL CHO HỌC SINH TRONG MÔN GDCD Ở THCS 19
BÀI 4: KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC MÔN
GDCD THCS 24
I. SỬ DỤNG VÀ KHAI THÁC THIẾT BỊ DẠY HỌC MÔN GIÁO
DỤC CÔNG DÂN THCS 25
II. SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN PHÁP LUẬT ĐỂ DẠY HỌC MÔN
GDCD THCS
BÀI 5: GIỚI THIỆU MỘT SỐ NỘI DUNG VỀ QUYỀN TRẺ EM 38
BÀI 6: MỘT SỐ CÂU HỎI, TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT 44
2
LỜI NÓI ĐẦU
Chương trình bồi dưỡng giáo viên phần địa phương do Bộ GD&ĐT đang
triển khai xây dựng theo quan điểm và định hướng đổi mới công tác bồi dưỡng giáo
viên. Quan điểm và định hướng này đặt yêu cầu phải biên soạn được chương trình
bồi dưỡng thường xuyên thiết thực đáp ứng nhu cầu phát triển nghề nghiệp của mỗi
giáo viên và từng cơ sở giáo dục. Yêu cầu này tất yếu dẫn đến sự lựa chọn kiểu
chương trình bồi dưỡng mềm dẻo linh hoạt, tạo khả năng thích ứng cao cho các giáo
viên, giúp họ có thể đạt mục tiêu của chương trình bồi dưỡng theo nhịp độ riêng của
bản thân.
Thực tế hiện nay, ở nhiều trường THCS chưa coi trọng việc khai thác và sử
dụng các thiết bị dạy học, việc áp dụng CNTT vào dạy học còn hạn chế, hiệu quả
chưa cao. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng đối với GV
GDCD chưa được quan tâm đúng mức nên còn gây khó khăn cho việc nâng cao
chất lượng hiệu quả môn GDCD, đặc biệt là trong giảng dạy và phổ biến giáo dục
pháp luật…
Để đáp ứng công tác bồi dưỡng giáo viên của các địa phương, các tác giả đã
biên soạn một số bài trong chương trình bồi dưỡng thường xuyên môn GDCD,
nhằm mục đích giới thiệu kịp thời phương pháp tiếp cận tài liệu bồi dưỡng thường
xuyên mới.
Với ý nghĩa đó, chương trình bồi dưỡng "giáo dục pháp luật và vấn đề khai
thác, sử dụng tài liệu trong giảng dạy giáo dục pháp luật ở trường THCS" nhằm
cung cấp thêm những kiến thức và kỹ năng cơ bản để giáo viên được luyện tập, có
thêm kinh nghiệm xây dựng và tổ chức các hoạt động giảng dạy bộ môn. Tài liệu
bồi dưỡng chu kỳ này viết theo hình thức đổi mới phù hợp với việc tự học, tự bồi
dưỡng của giáo viên.
Nhóm tác giả mong muốn nhận được những góp ý quý báu của đội ngũ giáo
viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng của
nội dung chương trình bồi dưỡng.
Xin chân thành cảm ơn!
NHÓM TÁC GIẢ
3
Bài 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
Thời gian: 6 giờ
I. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Nắm vững được một số khái niệm cơ bản về pháp luật và giáo dục pháp luật.
- Hiểu được bản chất của pháp luật, các thuộc tính cơ bản của pháp luật.
- Nhận thức được một số đặc điểm của hệ thống pháp luật Việt Nam.
2. Kỹ năng
- Biết phân biệt các hành vi thực hiện đúng pháp luật và các hành vi vi phạm
pháp luật.
- Giải thích được vì sao pháp luật mang tính xã hội.
- Phân biệt được tính dân tộc, tính mở của pháp luật
3. Thái độ
- Có thái độ tự giác thực hiện đúng các quy định của pháp luật
- Có thái độ tích cực trong việc tố giác các hành vi vi phạm pháp luật.
II. Tài liệu và điều kiện hỗ trợ học tập
- Phiếu học tập
- Thông tin hỗ trợ
- Tranh ảnh minh họa, băng hình
- Các văn bản
III. Nội dung
Nội dung chính:
* Khái niệm giáo dục pháp luật
* Chức năng
* Vai trò, vị trí và tầm quan trọng của giáo dục pháp luật trong trường THCS
hiện nay.
1. Khái niệm giáo dục pháp luật
- Pháp luật: Là những quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do nhà nước xây
dựng, ban hành và bảo đảm thực hiện bằng quyền lực Nhà nước, nhằm điều chỉnh
các quan hệ phát sinh trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội
- Pháp lí: Lẽ phải theo pháp luật.
4
Ví dụ: Về mặt pháp lí, tài sản của vợ chồng do thu nhập mà có trong thời kì hôn
nhân là tài sản chung; tính pháp lí của hợp đồng thuê nhà là ở chỗ nó được kí kết
bằng văn bản; cơ sở pháp lí của vận chuyển hàng hóa là hợp đồng;...
- Pháp quyền: Pháp luật (theo nghĩa rộng), thiên về tính hệ thống, bản chất theo
góc độ khái quát triết học. ((nên làm rõ hơn)
* Tầm quan trọng của việc phổ biến GDPL trong môn GDCD THCS:
Trước yêu cầu đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, XD Nhà nước pháp quyền
XHCN & hội nhập quốc tế công tác PBGDPL của ngành GD cần được tăng cường
thường xuyên, liên tục ở tầm cao hơn nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
của đất nước. Phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) đã và đang trở thành một
trong những nhiệm vụ quan trọng của các cơ quan Nhà nước, các đoàn thể quần
chúng, các tổ chức chính trị xã hội và được xã hội ngày càng quan tâm. Làm tốt
công tác PBGDPL là góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách,
rèn luyện hành vi ứng xử cho thế hệ trẻ ngay từ trên ghế nhà trường, tạo nếp sống,
hành động “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật".
- PBGDPL trong nhà trường bao gồm hai lĩnh vực: phổ biến pháp luật và
giáo dục pháp luật. Hoạt động giáo dục pháp luật là một hoạt động giáo dục cụ thể
gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói chung. Nội dung giáo dục pháp luật là
một phần của nội dung chương trình giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo của
hệ thống giáo dục quốc dân
Nói cách khác, giáo dục pháp luật là một hoạt động tự thân, thường xuyên của
ngành giáo dục khác một số ngành khác. Giáo dục pháp luật trong nhà trường thực
hiện thông qua việc dạy và học nội dung, kiến thức pháp luật trong chương trình
giáo dục chính khóa qua các môn học như giáo dục công dân (trong các trường phổ
thông) hoặc được lồng ghép, tích hợp vào các môn học có liên quan như môn đạo
đức, tìm hiểu tự nhiên xã hội, sinh học, lịch sử,…
2. Bản chất của pháp luật
2.1. Bản chất giai cấp của pháp luật
Pháp luật là một hiện tượng chính trị - xã hội cơ bản và rất phức tạp. Pháp
luật vừa có tính giai cấp sâu sắc vừa có giá trị xã hội to lớn.
Pháp luật chỉ phát sinh, tồn tại và phát triển trong xã hội có giai cấp. Pháp luật