SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT PHAN ĐĂNG LƯU
----------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
“GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ VĂN HÓA ĐỊA
PHƯƠNG CHO HS THPT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
THÔNG QUA DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ
TỔ CHỨC HOẠT TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO”
MÔN: LỊCH SỬ
GIÁO VIÊN : NGUYỄN LỆ LAN
TỔ : XÃ HỘI
ĐIỆN THOẠI : 0988.137.484
NĂM HỌC : 2020 – 2021
MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỘT – ĐẶT VẤN ĐỀ
1
1. Lý do chọn đề tài
1
2. Điểm mới, đóng góp của sáng kiến
2
PHẦN HAI – NỘI DUNG
3
Chương 1: Cở sở lý luận và thực tiễn về giáo dục truyền thống lịch sử,
văn hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An
3
1.Cơ sở lí luận
3
1.1.Ý nghĩa của việc giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT
trên địa bàn tỉnh Nghệ An
3
1.2. Mục tiêu giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên
địa bàn tỉnh Nghệ An
4
1.3.Nội dung giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên
địa bàn tỉnh Nghê An
5
2.Cơ sở thực tiễn
6
2.1.Thực trạng nhân thức của CBQL, GV, HS về việc giáo dục truyền thống
LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An
6
2.2.Thực trạng hoạt động giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS
THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
7
Chương 2: Một số giải pháp giáo dục truyền thống LSVH địa phương
cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An
9
2.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp
9
2.2. Các giải pháp giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT
trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
10
2.2.1. Nâng cao nhận thức về giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho
CBQL, GV, HS ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An
10
2.2.2. Tích hợp giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên
địa bàn tỉnh Nghệ An thông qua dạy học nội khóa các môn: Lịch sử, Ngữ
văn, địa lí, GDCD, tiếng Anh.
12
2.2.3. Giáo dục truyền thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn
tỉnh Nghệ An thông qua tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
46
2.2.4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí để tổ chức các hoạt động
giáo dục truyền thống LSVH cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
50
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm về các giải pháp giáo dục truyền
thống LSVH địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An
50
3.1. Đối tượng thực nghiệm
50
3.2. Phương pháp thực nghiệm
50
3.3. Kết quả thực nghiệm
51
PHẦN BA – KẾT LUẬN
53
TÀI LIỆU THAM KHẢO
57
PHỤ LỤC
Trang 1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương là một vấn đề quan trọng của
mỗi quốc gia dân tộc, đặc biệt trong thời kì hội nhập quốc tế hiện nay. Lịch sử văn
hóa địa phương có mối quan hệ quan hệ chặt chẽ với lịch sử văn hóa dân tộc, là một
bộ phận cấu thành lịch sử dân tộc. Nghệ An là vùng đất “địa linh, nhân kiệt”, giàu
truyền thống cách mạng, văn hóa đậm đà bản sắc. Trong suốt quá trình xây dựng và
phát triển quê hương, nhân dân Nghệ An luôn cần cù, sáng tạo trong lao động sản
xuất, kiên cường, anh dũng trong đấu tranh, luôn tự lực, tự cường, đoàn kết, khắc phục
khó khăn, vượt qua thử thách, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong đấu tranh
giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc đổi mới xây dựng quê hương, đất nước
phồn vinh.
Để phát huy những truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước đòi hỏi mỗi
chúng ta, nhất là những người làm công tác giáo dục phải đặc biệt quan tâm đến công
tác giáo dục lịch sử dân tộc nói chung và truyền thống lịch sử văn hóa địa phương
nói riêng cho HS. Trên cơ sở đó giúp các em học sinh có cách nhìn đúng đắn về
truyền thống lịch sử của quê hương, đất nước. Từ đó khơi dậy cho các em tình yêu
quê hương, đất nước, niềm tự hào dân tộc và có ý thức vươn lên trong cuộc sống, xây
dựng quê hương, đất nước ngày một phát triển.
Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa
học, công nghệ và sự bùng nổ của cuộc cách mạng 4.0 đã tác động nhất định đến việc
bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc nói chung, truyền thống
lịch sử, văn hóa địa phương nói riêng. Vì vậy việc giáo dục truyền thống lịch sử, văn
hóa địa phương cho HS trước những biến đổi của kinh tế - xã hội, xu thế toàn cầu
hóa là vô cùng cấp thiết và quan trọng.
Nhận thức được tầm quan trọng đó, trong những năm qua Sở GD-ĐT Nghệ An
đã chú trọng giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS, coi đó là
nhiệm vụ chung của tất cả các bộ môn, đặc biệt những môn học có lợi thế trong việc
giáo dục truyền thống như các môn khoa học xã hội và qua hoạt động ngoài giờ lên
lớp. Tuy nhiên trên thực tế, công tác giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa
phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An còn khá nhiều tồn tại như:
Giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương chưa được thực hiện đồng bộ giữa
các môn học (việc giáo dục truyền thống LSVH địa phương chủ yếu là môn lịch sử
thực hiện); hình thức, phương pháp giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương
cho học sinh THPT chưa phong phú, chưa hấp dẫn học sinh, GV gặp nhiều khó khăn
trong việc tích hợp giáo dục truyền thống LSVH cho học sinh về cả mặt nội dung,
phương pháp và kĩ thuật dạy học…Thực trạng trên là do nhiều nguyên nhân. Một
trong những nguyên nhân quan trọng là hoạt động giáo dục truyền thống lịch sử văn
hóa địa phương chưa có một hệ thống các biện pháp giáo dục tổng thể và đồng bộ để
định hướng cho giáo viên thực hiện. Điều đó dẫn đến hệ quả một số học sinh chưa
Trang 2
nhận thức đầy đủ những giá trị lịch sử văn hóa của địa phương. Vẫn còn một số
bộ phần lớp trẻ sống thực dụng, thờ ơ, lãng quên với truyền thống lịch sử văn hóa
địa phương, thiếu ý thức, trách nhiệm trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị lịch
sử văn hóa địa phương.
Vì vậy đổi mới phương pháp, các phương tiện, hình thức tổ chức dạy học nhằm
giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa địa phương cho HS THPT là một nhu cầu tất
yếu trong các nhà trường. Để học sinh hiểu về truyền thống lịch sử văn hóa địa
phương, từ đó các em có ý thức, trách nhiệm và có điều kiện thực hành việc gìn giữ
và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống thì cần thiết phải có sự đổi mới phương
pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp với nhu cầu khả năng của các
em. Đồng thời công tác giáo dục truyền thống lịch sử văn hóa địa phương cho HS
THPT cần được thực hiện thường xuyên, đồng bộ trong các môn học.
Mặt khác, chương trình giáo dục phổ thông mới đã được xác định giáo dục địa
phương là một thành phần hữu cơ của tổng thể thực hiện các hoạt động dạy học và
giáo dục của nhà trường để hoàn thành nội dung giáo dục. Mục tiêu xây dựng nội
dung giáo dục địa phương nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về văn
hóa, lịch sử, địa lý, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp… của địa phương. Từ
đó, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những
điều đã học để góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống lịch sử văn hóa của địa
phương, xây dựng văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Nhận thức được tầm quan trọng đó, bản thân tôi nhận thấy nếu đưa ra các giải
pháp, cách thức tiến hành phù hợp thì việc giáo dục truyền thống LSVH địa phương
cho học sinh THPT sẽ góp phần quan trọng để bảo tồn và phát huy truyền thống
LSVH địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói riêng và bản sắc văn hóa dân tộc
nói chung. Đồng thời góp phần hình thành và phát triển NL, PC cho HS.
Với mong muốn góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống
lịch sử văn hóa địa phương, tôi chọn đề tài “Giáo dục truyền thống lịch sử văn
hóa địa phương cho HS THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An thông qua dạy học
các môn khoa học xã hội và tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo” để nghiên
cứu, tìm hiểu và áp dụng trong quá trình dạy học.
2. Điểm mới, đóng góp của sáng kiến.
- Đề tài đã phân tích, hệ thống hóa cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của giáo dục
truyền thống LSVH địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Xác định được mục tiêu, nội dung giáo dục truyền thống LSVH cho HS THPT
trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Xác định được những nguyên tắc đề xuất giải pháp giáo dục truyền thống lịch
sử, văn hóa địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Đề xuất một số giải pháp để tăng cường công tác giáo dục truyền thống LSVH
địa phương cho học sinh THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An:
