UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP
------------
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: LẮP ĐẶT ỐNG CẤP THOÁT NƯỚC
TRONG NHÀ
NGÀNH, NGHỀ: ĐIỆN NƯỚC
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCĐCN ngày….
tháng…..năm 2025 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2025
UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP
------------
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: AN TOÀN VÀ VẬT LIỆUĐIỆN NƯỚC
NGÀNH, NGHỀ: ĐIỆN NƯỚC
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCĐCN ngày….
tháng…..năm 2025 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đich khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Để góp phần vào việc đào tạo nghề của đất nước cũng như bám sát với mục
tiêu đào tạo trung cấp nghề Điện nước của nhà trường. Chúng tôi đã nghiên cứu
biên soạn giáo trình “An toàn và vật liệu điện nước”, nhằm cung cấp cho Học
sinh - Sinh viên có đủ tài liệu học tập và tham khảo.
Giáo trình được biên soạn trên cơ sở các đầu sách: Kỹ thuật an toàn trong
cung cấp và sử dụng điện; An toàn điện; bảo hộ lao động và các tài liệu khác
liên quan.
Cấu trúc của giáo trình gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về khoa học bảo hộ lao động
Chương 2: Kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy
Chương 3: Kỹ thuật an toàn điện
Chương 4. Khái niệm và phân loại vật liệu điện
Chương 5. Vật liệu cách điện
Chương 6. Vật liệu dẫn điện
Chương 7. Vật liệu đường ống nước
Nội dung của giáo trình cung cấp các kiến thức cơ bản. Mặc dù đã rất cố gắng
nhưng do hạn chế về thời gian nên quá trình biên soạn không tránh khỏi có
những thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ Thầy cô giáo; Học
sinh-Sinh viên và bạn đọc để các lần tái bản sau được hoàn chỉnh hơn.
Trong quá trình biên soạn chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà
trường - Các phòng khoa - Các thầy cô giáo đã tạo điều kiện và có những ý kiến
đóng góp về chuyên môn để chúng tôi hoàn thành cuốn giáo trình này
Thanh Hóa, ngày .…. tháng 5 năm 2025
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Nguyễn Thái Tám
2. Trương Minh Hải
1
MỤC LỤC.
LỜI GIỚI THIỆU........................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KHOA HỌC HỌC BẢO HỘ LAO ĐỘNG.....6
1. Các khái niệm cơ bản về khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động.............................................6
1.1. Mục đích, ý nghĩa, tính chất của công tác bảo hộ lao động.........................................6
1.2. Điều kiện lao động và các yếu tố liên quan.................................................................7
1.3. Những nội dung chủ yếu của khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động.
..............................8
1.4. Sự phát triển bền vững.................................................................................................9
2. Hệ thống pháp luật và các quy định về bảo hộ lao động....................................................9
2.1. Nội dung chủ yếu của luật pháp bảo hộ lao động.
.....................................................10
2.2. Mục tiêu công tác bảo hộ lao động............................................................................10
2.3. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động.
.........................11
3. Kỹ thuật vệ sinh lao động.................................................................................................12
3.1. Đối tượng và nhiệm vụ và nội dung của vệ sinh lao động.........................................12
3.2. Các tác hại nghề nghiệp.
............................................................................................13
4. Các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương và biện pháp phòng ngừa..................................14
4.1. Các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương sản xuất.......................................................14
4.2. Nguyên nhân gây chấn thương...................................................................................15
4.3. Các biện pháp và phương tiện kỹ thuật an toàn cơ bản.............................................15
CHƯƠNG 2: KỸ THUẬT PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY...................................................18
1. Định nghĩa quá trình cháy và các điều kiện trong quá trình cháy.................................18
1.1. Định nghĩa.
.................................................................................................................18
1.2. Các điều kiện trong quá trình cháy.
...........................................................................18
2. Nguyên tắc, nguyên lý phòng chống cháy nổ...................................................................19
2.1. Nguyên tắc phòng cháy chữa cháy.
............................................................................19
2.2. Nguyên lý phòng cháy, nổ.
........................................................................................19
2.3. Nguyên lý chống cháy - Nổ.
......................................................................................19
3. Các biện pháp, phương pháp chữa cháy...........................................................................19
3.1. Biện pháp cơ bản trong chữa cháy.
............................................................................19
3.2. Các phương pháp chữa cháy
......................................................................................19
4. Các phương tiện chữa cháy...........................................................................................20
4.1. Các chất chữa cháy.
....................................................................................................20
4.2. Phương pháp sử dụng một số thiết bị chữa cháy:
......................................................21
CHƯƠNG 3: KỸ THUẬT AN TOÀN ĐIỆN..........................................................................22
1. Một số khái niệm cơ bản về an toàn điện..........................................................................23
1.1. Tác động của dòng điện đối với cơ thể con người.
....................................................23
1.2. Các dạng tai nạn điện.
................................................................................................23
2. Tiêu chuẩn Việt Nam về an toàn điện...............................................................................23
3. Nguyên nhân gây ra tai nạn điện.......................................................................................10
4. Các biện pháp sơ cấp cứu cho nạn nhân bị điện giật........................................................10
4.1. Tách nạn nhân ra khỏi lưới điện.
................................................................................10
4.2. Hô hấp nhân tạo.
........................................................................................................11
4.3 Xoa bóp tim ngoài lồng ngực.
.....................................................................................12
5. Các biện pháp bảo vệ an toàn cho người và thiết bị khi sử dụng điện..............................13
5.1. Các qui tắc chung để đảm bảo an toàn điện.
..............................................................13
5.2. Các biện pháp về tổ chức.
..........................................................................................13
5.3. Các biện pháp kỹ thuật an toàn điện.
.........................................................................13
6. Lắp đặt hệ thống bảo vệ an toàn...................................................................................14
6.1. Lắp đặt nối đất bảo vệ.
...............................................................................................14
6.2. Lắp đặt nối trung tính bảo vệ.
....................................................................................14
2
6.3. Lắp đặt chống sét bảo vệ.
...........................................................................................14
CHƯƠNG 4: KHÁI NIỆM VỀ VẬT LIỆU ĐIỆN...................................................................16
1. Khái niệm về vật liệu điện................................................................................................16
1.1. Khái niệm.
..................................................................................................................16
1.2. Cấu tạo nguyên tử của vật liệu...................................................................................16
1.3. Cấu tạo phân tử..........................................................................................................18
1.4. Khuyết tật trong cấu tạo vật rắn.................................................................................18
1.5. Lý thuyết phân vùng năng lượng trong vật rắn..........................................................19
2. Phân loại vật liệu điện.......................................................................................................21
2.1. Phân loại theo khả năng dẫn điện.
..............................................................................21
2.2. Phân loại vật liệu điện theo từ tính.............................................................................21
2.3. Phân loại theo trạng thái vật thể.................................................................................21
CHƯƠNG 5: VẬT LIỆU CÁCH ĐIỆN...................................................................................22
1. Khái niệm và phân loại vật liệu cách điện........................................................................22
1.1. Khái niệm...................................................................................................................22
1.2. Phân loại vật liệu cách điện........................................................................................22
2. Tính chất chung của vật liệu cách điện.............................................................................23
2.1. Tính hút ẩm của vật liệu cách điện............................................................................24
2.2. Tính chất cơ học của vật liệu cách điện.....................................................................24
2.3. Tính chất hoá học của vật liệu cách điện.
..................................................................25
2.4. Hiện tượng đánh thủng điện môi và độ bền cách điện.
..............................................25
2.5. Độ bền nhiệt của vật liệu cách điện...........................................................................27
2.6. Tính chọn vật liệu cách điện......................................................................................28
2.7. Hư hỏng thường gặp.................................................................................................. 28
3. Một số vật liệu cách điện thông dụng...............................................................................28
3.1. Vật liệu sợi................................................................................................................. 28
3.2. Giấy và các tông.
........................................................................................................29
3.3. Phíp............................................................................................................................31
3.4. Amiăng, xi măng amiăng...........................................................................................31
3.5. Vải sơn và băng cách điện.........................................................................................32
3.6. Chất dẻo.....................................................................................................................33
3.7. Nhựa cách điện...........................................................................................................34
3.8. Dầu cách điện.............................................................................................................36
Một số tiêu chuẩn của dầu máy biến áp................................................................................36
3.9. Sơn và các hợp chất cách điện...................................................................................39
3.10. Chất đàn hồi.............................................................................................................39
3.11. Điện môi vô cơ.........................................................................................................42
3.12. Vật liệu cách điện bằng gốm sứ...............................................................................43
3.13. Mica và các vật liệu trên cơ sở mica........................................................................44
3.14.Thuỷ tinh...................................................................................................................44
CHƯƠNG 6: VẬT LIỆU DẪN ĐIỆN......................................................................................46
1. Khái niệm và tính chất của vật liệu dẫn điện....................................................................47
1.1. Khái niệm của vật liệu dẫn điện.................................................................................47
1.2. Tính chất của vật liệu dẫn điện..................................................................................48
1.3. Các tác nhân môi trường ảnh hưởng đến tính dẫn điện của vật liệu.
.........................48
1.4. Hiệu điện thế tiếp xúc và sức điện động....................................................................49
2. Tính chất chung của kim loại và hợp kim.........................................................................50
2.1. Tầm quan trọng của kim loại và hợp kim..................................................................50
2.2. Các tính chất...............................................................................................................50
3. Hư hỏng thường gặp và cách chọn vật liệu dẫn điện........................................................51
3.1. Những hư hỏng thường gặp...........................................................................................51
3