1
UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: VẬN HÀNH, BẢO DƯỠNG MÁY BƠM HƯỚNG TRỤC
NGÀNH/NGHÊ: QUẢN LÝ & KHAI THÁC CTTL
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: …. /QĐ-TCNCC ngày … tháng …năm
2025 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Nông Nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2025
2
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Mô đun Vận hành, bảo dưỡng máy bơm hướng trục là một trong
những giáo trình cơ sở nghề được biên soạn dựa trên hướng dẫn tại Thông tư số
01/2024/TT-BLĐTBXH ngày 19/02/2024 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương
binh và Xã hội theo nội dung chương trình khung được Bộ Lao động - Thương binh
và Xã hội và Trường cao đẳng nông nghiệp Thanh Hóa ban hành dành cho hệ Cao
đẳng nghề Quản lý & Khai thác công trình Thủy lợi.
Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ năng chặt
chẽ với nhau, logíc.
Khi biên soạn, người biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới
có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo,
nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế học tập
đồng thời có tính thực tiễn cao. Nội dung giáo trình được biên soạn với dung lượng
thời gian đào tạo 60 giờ gồm có:
Bài 1: Cấu tạo và các thông số kỹ thuật chủ yếu máy bơm hướng trục
Bài 2: Vận hành máy bơm hướng trục
Bài 3: Bảo dưỡng máy bơm hướng trục
Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học và
công nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiến thức mới
cho phù hợp. Trong giáo trình, Tôi có đề ra nội dung bài tập của từng bài để người
học củng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng.
Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo
nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp ý
kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để người biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện
hơn.Thanh Hóa, ngày 28 tháng 05 năm 2025
Chủ biên
Nguyễn Thị Đức
3
MỤC LỤC
L I GI I THIỆUỜ Ớ .................................................................................................................................................2
MỤC LỤC..........................................................................................................................................................3
GIÁO TR NH M ĐUNÌ Ô .......................................................................................................................................6
Tên Mô đun: V N H NH, BẢO DƯ NG MÁY BƠM HƯ NG TRỤCẬ À Ỡ Ớ .................................................................6
Vị trí, tính chất và vai trò của mô đun:.........................................................................................................6
Mục tiêu cua môn học:.................................................................................................................................6
Nội dung của mô đun:..................................................................................................................................6
B I 1. CẤU TẠO V CÁC TH NG S< K THU T CH YẾUÀ À Ô Ỹ Ậ Ủ .................................................................................7
Mục tiêu của bài:..........................................................................................................................................7
Nội dung bài.................................................................................................................................................7
1. Cấu tạo các bộ phận chính của máy bơm hướng trục.............................................................................7
1.1. Bộ phận quay.....................................................................................................................................8
1.2. Bộ phận cố định..............................................................................................................................10
2. Các thông số công tác chủ yếu của máy bơm hướng trục.....................................................................13
Đơn vị đo lưu lượng...............................................................................................................................14
Lưu lượng của máy bơm hướng trục.....................................................................................................14
....................................................................................................................................................................24
....................................................................................................................................................................24
Hình: Mối quan hệ giữa lưu lượng, cột nước bơm....................................................................................24
Hệ số tỷ tốc máy bơm................................................................................................................................25
....................................................................................................................................................................26
....................................................................................................................................................................26
3. Những máy bơm hướng trục thường được dùng ở Việt Nam..............................................................27
Một số loại và thương hiệu phổ biến.....................................................................................................27
B I 2. V N H NH MÁY BƠM HƯ NG TRỤCÀ Ậ À Ớ ..................................................................................................33
Mục tiêu của bài.........................................................................................................................................33
Nội dung bài...............................................................................................................................................33
1. Những quy định về vận hành.................................................................................................................33
1. 1. Chỉ người có chuyên môn và được đào tạo mới được phép vận hành.........................................33
1. 2. Đọc và hiểu rõ tài liệu hướng dẫn của nhà sản xuất......................................................................34
1. 3. Kiểm tra an toàn trước khi vận hành.............................................................................................34
1. 4. Tuân thủ các quy trình khóa liên động (nếu có)............................................................................35
1. 5. Ghi chép nhật ký vận hành.............................................................................................................35
1. 6. Không tự ý điều chỉnh thông số hoạt động ngoài giới hạn cho phép............................................36
1. 7. Biết vị trí và cách sử dụng các thiết bị dừng khẩn cấp...................................................................37
1. 8. Bảo trì định kỳ theo lịch trình.........................................................................................................37
4
2. Thực hiện vận hành................................................................................................................................38
2.1. Kiểm tra và chuẩn bị cho vận hành.................................................................................................38
2.1. 1. Kiểm tra mức dầu bôi trơn (đối với bơm có hộp số hoặc gối đỡ)..............................................38
2.1. 2. Kiểm tra hệ thống làm mát (đối với bơm có hệ thống làm mát)................................................39
2.1. 3. Kiểm tra các mối nối ống, mặt bích.............................................................................................39
2.1. 4. Kiểm tra trục bơm có quay tự do không.....................................................................................39
2.1. 5. Kiểm tra trạng thái các van.........................................................................................................40
2.1. 6. Mồi nước cho bơm (đối với bơm ly tâm và bơm hướng trục không tự mồi).............................41
2.1. 7. Kiểm tra hệ thống điện................................................................................................................41
2.2. Trình tự đóng điện chạy máy..........................................................................................................42
2.2. 1. Thông báo cho những người liên quan (nếu cần thiết)..............................................................42
2.2. 2. Đảm bảo tất cả các van đã được kiểm tra và ở đúng trạng thái.................................................42
2.2. 3. Cấp nguồn điện cho động cơ bơm..............................................................................................43
2.2. 4. Khi động cơ đã đạt tốc độ định mức (sau vài giây).....................................................................44
2.2. 5. Quan sát các thông số vận hành.................................................................................................45
2.3. Nhiệm vụ khi chạy máy...................................................................................................................46
2.4. Trình tự ngừng máy.........................................................................................................................46
B I 3. BẢO DƯ NG MÁY BƠMÀ Ỡ ......................................................................................................................48
Mục tiêu của bài.........................................................................................................................................48
Nội dung bài...............................................................................................................................................48
1. Quy phạm kỹ thuật bảo dưỡng..............................................................................................................48
2. Thực hiện các nội dung bảo dưỡng........................................................................................................50
2.1. Bảo dưỡng hàng ngày/kiểm tra ca trực..........................................................................................50
Kiểm tra tổng quan.................................................................................................................................50
Kiểm tra áp suất và lưu lượng................................................................................................................51
Kiểm tra nhiệt độ...................................................................................................................................51
Kiểm tra mức dầu bôi trơn.....................................................................................................................51
Kiểm tra phớt làm kín.............................................................................................................................52
2.2. Bảo dưỡng hàng tuần/tháng...........................................................................................................52
1. Kiểm tra và bổ sung dầu/mỡ bôi trơn....................................................................................................52
2. Kiểm tra và siết chặt các mối ghép........................................................................................................53
3. Kiểm tra độ th ng hàng của trụcẳ............................................................................................................54
4. Kiểm tra tình trạng khớp nối..................................................................................................................55
5. Kiểm tra hệ thống làm mát (nếu có)......................................................................................................56
6. Kiểm tra hệ thống điện...........................................................................................................................56
2.3. Bảo dưỡng hàng quý/nửa năm.......................................................................................................57
1. Kiểm tra và làm sạch lưới lọc/bộ lọc......................................................................................................57
2. Kiểm tra và thay thế dầu bôi trơn (đối với hộp số/gối đỡ lớn).............................................................58
3. Kiểm tra và điều chỉnh khe hở của cánh công tác và vòng mòn............................................................59
5
4. Kiểm tra tình trạng cánh công tác và vỏ bơm........................................................................................60
5. Kiểm tra và bảo dưỡng phớt làm kín.....................................................................................................61
Đối với phớt sợi (phớt chèn - Gland Packing)........................................................................................62
Đối với phớt cơ khí (Mechanical Seal)...................................................................................................62
6. Kiểm tra vòng bi (ổ đỡ - Bearing)...........................................................................................................63
2.4. Bảo dưỡng hàng năm/đại tu...........................................................................................................64
1. Tháo rời bơm hoàn toàn........................................................................................................................64
2. Làm sạch tất cả các bộ phận..................................................................................................................65
3. Kiểm tra kỹ lưỡng bánh công tác (Impeller)..........................................................................................66
4. Kiểm tra và thay thế vòng bi (Bearing)...................................................................................................67
5. Kiểm tra và thay thế phớt làm kín (Shaft Seal)......................................................................................67
6. Kiểm tra trục bơm (Shaft)......................................................................................................................68
7. Kiểm tra vỏ bơm và vỏ hút/đẩy (Casing and Suction/Discharge Covers)..............................................69
8. Kiểm tra và thay thế vòng mòn (Wear Rings)........................................................................................70
9. Lắp ráp lại bơm.......................................................................................................................................71
10. Chạy thử nghiệm..................................................................................................................................71
Kiểm tra trước khi khởi động:................................................................................................................72
+1. Đảm Bảo Tất Cả Các Van Ở Đúng Vị Trí............................................................................................72
+2. Mồi Nước Đầy Đủ Cho Bơm (Đối Với Bơm Không Tự Mồi).............................................................73
+ 3. Kiểm Tra Lại Tất Cả Các Mối Nối Điện, Dây Tiếp Địa.......................................................................73
+ 4. Kiểm Tra Mức Dầu Bôi Trơn............................................................................................................74
+ 5. Đảm Bảo Khu Vực Xung Quanh An Toàn.........................................................................................74
+1. Bật Công Tắc Chính hoặc Bộ Điều Khiển để Cấp Nguồn cho Động Cơ.............................................75
+2. Quan Sát và Lắng Nghe m Thanh của Bơm để Phát Hiện Bất ThườngÂ..........................................76
+3. Từ Từ Mở Van Xả/Đẩy (Đối Với Bơm Ly Tâm) Sau Khi Bơm Đã Đạt Tốc Độ Định Mức...................77
T I LIỆU THAM KHẢO:À....................................................................................................................................81