1
UBND TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: QUẢN LÝ, VẬN HÀNH HỆ THỐNG
TƯỚI TIẾT KIỆM NƯỚC
NGÀNH/NGHÊ: QUẢN LÝ & KHAI THÁC CTTL
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: …. /QĐ-TCNCC ngày … tháng …năm 2025
của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Nông Nghiệp Thanh Hóa
Thanh Hóa, năm 2025
2
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Mô đun Tưới tiết kiệm nước là một trong những giáo trình cơ
sở nghề được biên soạn dựa trên hướng dẫn tại Thông tư số 01/2024/TT-
BLĐTBXH ngày 19/02/2024 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và
Xã hội theo nội dung chương trình khung được Bộ Lao động - Thương binh và
Xã hội và Trường cao đẳng nông nghiệp Thanh Hóa ban hành dành cho hệ Cao
đẳng nghề Quản lý & Khai thác công trình Thủy lợi.
Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ năng
chặt chẽ với nhau, logíc.
Khi biên soạn, người biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức
mới có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu
đào tạo, nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực
tế học tập đồng thời có tính thực tiễn cao. Nội dung giáo trình được biên soạn
với dung lượng thời gian đào tạo 45 giờ gồm có:
Bài 1: Quản lý,vận hành hệ thống tưới phun mưa
Bài 2: Quản lý, vận hành hệ thống tưới ngấm.
Bài 3: Quản lý, vận hành hệ thống tưới nhỏ giọt.
Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học
và công nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiến thức
mới cho phù hợp. Trong giáo trình, Tôi có đề ra nội dung bài tập của từng bài
để người học củng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng.
Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo
nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp
ý kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để người biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn
thiện hơn.Thanh Hóa, ngày 28 tháng 05 năm 2025
Chủ biên
Nguyễn Thị Đức
3
MỤC LỤC
Contents
L I GI I THIỆUỜ Ớ .........................................................................................................................................2
GIÁO TR NH M ĐUNÌ Ô ...............................................................................................................................6
Vị trí, tính chất và vai trò của mô đun:.................................................................................................6
Mục tiêu cua mô đun:..........................................................................................................................6
Nội dung của mô đun:..........................................................................................................................7
B I 1: QUẢN L , V N H NH HỆ THỐNG TƯ I PHUN MƯAÀ Ý Ậ À Ớ .....................................................................8
Mục tiêu cua bài:..................................................................................................................................8
Nội dung chính:....................................................................................................................................8
1. Kiến thức chung về hệ thống tưới phun..........................................................................................8
Mô Phỏng Mưa Tự Nhiên.................................................................................................................9
Tiết Kiệm Nước Hiệu Quả.................................................................................................................9
Linh Hoạt Với Địa Hình.....................................................................................................................9
Tăng Độ Ẩm Không Khí.....................................................................................................................9
Khả Năng Kết Hợp Đa Dụng...........................................................................................................10
Giảm Thiểu Xói Mòn Đất................................................................................................................10
Bảo Vệ Cây Trồng...........................................................................................................................10
Nguồn Nước...................................................................................................................................11
Đất Đai............................................................................................................................................11
Cây Trồng........................................................................................................................................12
Điều Kiện Gió..................................................................................................................................12
Kinh Tế............................................................................................................................................13
1. Nguồn Nước...............................................................................................................................14
2. Trạm Bơm (Máy Bơm Nước)......................................................................................................14
3. Hệ Thống Xử Lý Nước (Bộ Lọc)...................................................................................................14
4. Hệ Thống Ống Chính (Main Pipeline).........................................................................................15
5. Hệ Thống Ống Nhánh (Sub-main/Lateral Pipelines)..................................................................15
6. Van Điều Khiển (Control Valves)................................................................................................15
7. Béc Phun (Sprinkler Heads/Nozzles)..........................................................................................16
8. Phụ Kiện Kết Nối và Điều Khiển..................................................................................................16
1. Khối Đầu Nguồn (Trung Tâm Điều Khiển)..................................................................................19
2. Khối Mạng Lưới Đường Ống......................................................................................................21
3. Khối Thiết Bị Đầu Cuối (Thiết Bị Phun).......................................................................................22
2. Quản lý, vận hành hệ thống tưới phun mưa.................................................................................27
3. Thực hành.......................................................................................................................................33
B I 2: QUẢN L , V N H NH HỆ THỐNG TƯ I NGẤMÀ Ý Ậ À Ớ ...........................................................................35
1. Mục tiêu:........................................................................................................................................35
4
2. Nội dung.........................................................................................................................................35
1. Kiến thức chung về hệ thống tưới ngấm.......................................................................................35
2. Quản lý, vận hành hệ thống tưới ngấm.........................................................................................42
1. An Toàn Điện (Nếu Có Trạm Bơm).............................................................................................46
2. An Toàn Khi Làm Việc Với Kênh Mương, Hố Kiểm Tra...............................................................47
3. An Toàn Khi Vận Hành Van, Cống Phai......................................................................................48
4. An Toàn Khi Lắp Đặt, Sửa Chữa Ống Ngầm................................................................................48
5. An Toàn Hóa Chất (Nếu Có Xử Lý Nước, Bón Phân Qua Hệ Thống, Thông Tắc Ống)................49
6. Biển Báo An Toàn.......................................................................................................................49
7. Sơ Cứu........................................................................................................................................50
3. Thực hành.......................................................................................................................................52
B I 3: QUẢN L , V N H NH HỆ THỐNG TƯ I NH GI TÀ Ý Ậ À Ớ Ỏ Ọ .....................................................................55
1. Mục tiêu:........................................................................................................................................55
2. Nội dung.........................................................................................................................................56
2. Quản lý, vận hành hệ thống tưới nhỏ giọt.....................................................................................60
1.1. Kiểm Tra Nguồn Nước.............................................................................................................63
1.2. Kiểm Tra Máy Bơm, Tủ Điện và Các Kết Nối Điện...................................................................63
1.3. Kiểm Tra Hệ Thống Lọc............................................................................................................63
1.4. Kiểm Tra Các Van.....................................................................................................................64
1.5. Kiểm Tra Áp Kế và Lưu Lượng Kế............................................................................................64
1.6. Kiểm Tra Sơ Bộ Đường Ống, Đầu Nhỏ Giọt.............................................................................64
1.7 Xác Định Lịch Tưới và Châm Phân (Nếu Có).............................................................................65
2. Khởi động hệ thống:.......................................................................................................................65
2.1. Mở Từ Từ Van Tổng để Nước Vào Đầy Hệ Thống...................................................................65
2.2. Khởi Động Máy Bơm...............................................................................................................66
2.3. Quan Sát Áp Lực Trên Đồng Hồ, Điều Chỉnh (Nếu Cần)..........................................................66
2.4. Mở Van Cho Các Khu Vực Tưới Theo Kế Hoạch......................................................................67
3. Trong quá trình tưới:......................................................................................................................67
3.1. Theo Dõi Áp Lực và Lưu Lượng Hoạt Động.............................................................................67
3.2. Kiểm Tra Thực Tế Tại Các Khu Vực Đang Tưới........................................................................68
3.3. Nếu Châm Phân (Tưới Phân qua Hệ Thống)...........................................................................68
1. Nếu Có Châm Phân: Rửa Đường Ống (Flushing)........................................................................70
2. Đóng Van Các Khu Vực Đã Tưới Đủ............................................................................................70
3. Tắt Máy Bơm..............................................................................................................................71
4. Đóng Van Tổng...........................................................................................................................71
5. Xả Áp Lực Dư Trong Hệ Thống (Nếu Cần)..................................................................................71
6. Vệ Sinh Bộ Lọc Nếu Chênh Áp Tăng Cao Trong Quá Trình Tưới................................................72
7. Ghi Chép Đầy Đủ Thông Tin Vào Nhật Ký Vận Hành..................................................................72
3. An toàn trong công tác vận hành...................................................................................................73
5
1.1. Tuân Thủ Tuyệt Đối Các Quy Định Về An Toàn Điện...............................................................73
1.2. Hệ Thống Điện Phải Có Nối Đất và Thiết Bị Bảo Vệ................................................................73
1.3. Không Chạm Vào Thiết Bị Điện Khi Tay Ướt Hoặc Khu Vực Ẩm Ướt. Ngắt Nguồn Điện Trước
Khi Thao Tác...................................................................................................................................74
1. Cẩn Trọng Khi Tháo Lắp Các Bộ Phận Đang Chịu Áp..................................................................75
2. Không Đứng Đối Diện Với Các Đầu Ống Khi Xả Cặn Hoặc Có Nguy Cơ Phụt Nước Mạnh.........76
4.1. Cẩn Thận Với Các Mối Nguy Từ Côn Trùng, Rắn Rết...............................................................77
4.2. Đề Phòng Vấp Ngã Do Đường Ống Nổi Trên Mặt Đất............................................................78
4.3. Làm Việc Theo Nhóm Nếu Ở Khu Vực Hẻo Lánh....................................................................78
5.1. Đào Tạo Đầy Đủ Về An Toàn...................................................................................................79
5.2. Nhận Thức Các Mối Nguy........................................................................................................81
T I LIỆU THAM KHẢO:À............................................................................................................................84