intTypePromotion=1

Giáo trình Bảo hiểm (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

Chia sẻ: Solua999 Solua999 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:156

0
10
lượt xem
1
download

Giáo trình Bảo hiểm (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Bảo hiểm được tóm tắt lại các nội dung cơ bản theo chương trình môn học bậc trung cấp; là tài liệu cần thiết cho học sinh ngành Kế toán doanh nghiệp, đáp ứng chương trình giảng dạy và mục tiêu đào tạo của Trường Cao đẳng Kinh tế kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Bảo hiểm (Nghề: Kế toán doanh nghiệp) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

  1. ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO HIỂM NGÀNH: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐKTKT ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh) Thành phố Hồ Chí Minh, năm 20…
  2. ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO HIỂM NGÀNH: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI Họ tên: Lâm Ánh Nguyệt Học vị: Thạc sỹ Đơn vị: Khoa Kế toán Tài chính Email: lamanhnguyet@hotec.edu.vn TRƯỞNG KHOA TỔ TRƯỞNG CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐỀ TÀI HIỆU TRƯỞNG DUYỆT Thành phố Hồ Chí Minh, năm 20….
  3. TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
  4. Bảo hiểm LỜI GIỚI THIỆU Bảo hiểm là môn học chuyên ngành, nhằm giúp cho học sinh ngành Kế toán doanh nghiệp có thể có những kiến thức cơ bản về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp…giúp thuận lợi hơn cho việc tiếp cận thực tiễn công việc sau khi tốt nghiệp. Giáo trình Bảo hiểm được tóm tắt lại các nội dung cơ bản theo chương trình môn học bậc trung cấp; là tài liệu cần thiết cho học sinh ngành Kế toán doanh nghiệp, đáp ứng chương trình giảng dạy và mục tiêu đào tạo của Trường Cao đẳng Kinh tế kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Giáo trình Bảo hiểm bậc trung cấp ngành Kế toán doanh nghiệp gồm 7 chương: Chương 1: Những vấn đề chung về bảo hiểm Chương 2: Cơ sở kỹ thuật của bảo hiểm Chương 3: Môi trường pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm Chương 4: Thị trường bảo hiểm Chương 5: Tổ chức hoạt động kinh doanh bảo hiểm và hợp đồng bảo hiểm Chương 6: Bảo hiểm xã hội Chương 7: Nghiệp vụ bảo hiểm tài sản Ở mỗi chương ngoài nội dung lý thuyết, còn có hệ thống bài tập để người học củng cố lý thuyết và rèn luyện kỹ năng thực hành. Nội dung kiến thức cơ bản đã được tác giả cập nhật theo quy định hiện hành của Nhà nước về Pháp luật hiện hành liên quan đến lĩnh vực bảo hiểm. Mặc dù rất cố gắng, tuy nhiên giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót về nội dung và hình thức. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý bạn đọc để Giáo trình này được hoàn thiện hơn trong quá trình sử dụng. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày ….. tháng ……. Năm…… Chủ biên: Lâm Ánh Nguyệt
  5. Bảo hiểm MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU ....................................................................................................... 4 CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM ...................................... 11 1.1. Rủi ro và các phương thức xử lý rủi ro ............................................................... 11 1.1.1. Tổn thất và khả năng tổn thất .......................................................................... 11 1.1.2. Rủi ro và mức độ rủi ro ................................................................................... 12 1.1.3. Hiểm họa và nguy cơ ...................................................................................... 14 1.1.4. Một số phương thức xử lý rủi ro, nguy cơ và tổn thất...................................... 15 1.2. Quản trị rủi ro .................................................................................................... 19 1.2.1. Khái niệm quản trị rủi ro ................................................................................. 19 1.2.2. Quy trình quản trị rủi ro trong doanh nghiệp ................................................... 19 1.2.3. Lựa chọn phương thức xử lý rủi ro và quản trị rủi ro ...................................... 21 1.3. Bảo hiểm ........................................................................................................... 22 1.3.1. Định nghĩa ...................................................................................................... 22 1.3.2. Vai trò tác dụng của bảo hiểm ......................................................................... 22 1.3.3. Bản chất của bảo hiểm .................................................................................... 24 1.3.4. Phân loại bảo hiểm .......................................................................................... 24 1.4. Câu hỏi củng cố ................................................................................................. 30 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ KỸ THUẬT CỦA BẢO HIỂM ............................................... 31 2.1. Cơ sở kỹ thuật quan trọng của bảo hiểm ............................................................ 31 2.1.1. Sự ra đời và phát triển Luật số lớn .................................................................. 31 2.1.2. Luật yếu và Luật mạnh.................................................................................... 32 2.1.3. Luật yếu và sự vận dụng trong bảo hiểm ......................................................... 32 2.1.4. Thống kê tần suất xảy ra rủi ro ........................................................................ 34 2.2.1. Tập hợp số lớn các rủi ro đồng nhất ................................................................ 35 2.2.2. Dàn trải rủi ro ................................................................................................. 36 2.2.3. Phân chia rủi ro ............................................................................................... 36 2.3. Hình thành và quản lý quỹ bảo hiểm .................................................................. 50
  6. Bảo hiểm 2.3.1. Khoản đóng góp vào quỹ bảo hiểm ................................................................. 50 2.3.2. Quản lý quỹ bảo hiểm ..................................................................................... 51 2.4. Câu hỏi củng cố/Bài tập chương 2 ..................................................................... 51 CHƯƠNG 3. MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ CHO HOẠT ĐỘNG KINH DOANH BẢO HIỂM ....................................................................................................................... 54 3.1. Sự cần thiết phải có kiểm tra của Nhà nước ....................................................... 54 3.2. Các nguyên tắc và nội dung kiểm tra ................................................................. 55 3.2.1. Các nguyên tắc kiểm tra .................................................................................. 55 3.2.2. Nội dung kiểm tra ........................................................................................... 56 3.2.3. Sự cần thiết có các định chế pháp lý ............................................................... 57 3.2.4. Các mối quan hệ bị điều chỉnh ........................................................................ 57 3.3. Khung pháp lý của hoạt động kinh doanh bảo hiểm ở Việt Nam ........................ 57 3.3.1. Luật kinh doanh bảo hiểm ............................................................................... 57 3.3.2. Bộ Luật dân sự ................................................................................................ 58 3.3.3. Một số Luật và quy định có liên quan ............................................................. 58 3.4. Cơ quan quản lý Nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm .......................... 58 3.4.1. Quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm ......................................................... 58 3.4.2. Quy định hướng dẫn của Bộ, ngành ................................................................ 60 3.5. Câu hỏi củng cố ................................................................................................. 60 CHƯƠNG 4. THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM ................................................................ 61 4.1. Sự ra đời và phát triển ........................................................................................ 61 4.1.1. Thị trường bảo hiểm thế giới........................................................................... 63 4.1.2. Thị trường bảo hiểm Việt Nam ....................................................................... 64 4.2. Các nhân tố cấu thành thị trường bảo hiểm ........................................................ 66 4.2.1. Cung của dịch vụ bảo hiểm ............................................................................. 66 4.2.2. Cầu của dịch vụ bảo hiểm ............................................................................... 68 4.3. Môi trường ngành bảo hiểm ............................................................................... 69 4.3.1. Môi trường vĩ mô ............................................................................................ 69
  7. Bảo hiểm 4.3.2. Môi trường vi mô ............................................................................................ 72 4.4. Thị trường bảo hiểm Việt Nam .......................................................................... 73 4.4.1. Bảo hiểm phi lợi nhuận ................................................................................... 73 4.4.2. Bảo hiểm thương mại ...................................................................................... 74 4.5. Hiệp hội nghề nghiệp bảo hiểm .......................................................................... 76 4.5.1. Sự cần thiết ..................................................................................................... 76 4.5.2. Vai trò............................................................................................................. 76 4.5.3. Cơ cấu tổ chức ................................................................................................ 76 4.6. Câu hỏi củng cố ................................................................................................. 77 CHƯƠNG 5. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH BẢO HIỂM VÀ HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM .............................................................................................................. 78 5.1. Tổ chức doanh nghiệp bảo hiểm ........................................................................ 78 5.1.1. Các yêu cầu cần thiết của doanh nghiệp bảo hiểm ........................................... 78 5.1.2. Các hình thức chủ yếu của doanh nghiệp bảo hiểm ......................................... 79 5.1.3. Cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp bảo hiểm..................................................... 80 5.1.4. Cách thức tổ chức của doanh nghiệp bảo hiểm ................................................ 81 5.2. Hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm ............................................................... 82 5.2.1. Định phí bảo hiểm .......................................................................................... 82 5.2.2. Khai thác bảo hiểm ......................................................................................... 82 5.2.3. Giải quyết các khiếu nại chi trả, bồi thường .................................................... 82 5.2.4. Các hoạt động khác ......................................................................................... 82 5.3. Hoạt động trung gian bảo hiểm .......................................................................... 83 5.4. Tổ chức kinh doanh bảo hiểm theo pháp luật Việt Nam ..................................... 85 5.5. Hợp đồng bảo hiểm ............................................................................................ 90 5.5.1. Định nghĩa Hợp đồng bảo hiểm ...................................................................... 90 5.5.2. Tính chất của Hợp đồng bảo hiểm ................................................................... 91 5.5.3. Hiệu lực của Hợp đồng bảo hiểm .................................................................... 92 5.5.4. Các yếu tố của Hợp đồng ................................................................................ 93
  8. Bảo hiểm 5.5. Câu hỏi củng cố ................................................................................................. 94 CHƯƠNG 6. BẢO HIỂM XÃ HỘI........................................................................... 95 6.1. Một số nội dung cơ bản...................................................................................... 95 6.2. Nguyên tắc bảo hiểm xã hội ............................................................................... 97 6.3. Cơ chế quản lý bảo hiểm xã hội ......................................................................... 98 6.4. Quyền và trách nhiệm của người lao động ......................................................... 99 6.5. Quyền và trách nhiệm của người sử dụng lao động ...........................................100 6.6. Quyền và trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm xã hội ..........................................100 6.7. Quyền và trách nhiệm của các cơ quan khác có liên quan. ................................102 6.8. Bảo hiểm xã hội bắt buộc ..................................................................................103 6.8.1. Chế độ ốm đau ...............................................................................................103 6.8.2. Chế độ thai sản ..............................................................................................105 6.8.3. Chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp ....................................................109 6.8.4. Chế độ hưu trí ................................................................................................111 6.9. Bảo hiểm xã hội tự nguyện ...............................................................................120 6.9.1. Chế độ hưu trí ................................................................................................120 6.9.2. Chế độ tử tuất ................................................................................................121 6.10. Mức đóng và phương thức đóng bảo hiểm xã hội ............................................121 6.10.1. Đối với người lao động ................................................................................121 6.10.2. Đối với người sử dụng lao động ...................................................................123 6.11. Hồ sơ bảo hiểm xã hội ....................................................................................124 6.12. Bài tập chương 6/câu hỏi củng cố ...................................................................128 CHƯƠNG 7. NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM TÀI SẢN ..................................................130 7.1. Vấn đề chung về nghiệp vụ bảo hiểm tài sản.....................................................130 7.1.1. Tổng quan ......................................................................................................130 7.1.2. Những đặc trưng của bảo hiểm tài sản ...........................................................131 7.2. Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển .....................132 7.2.1. Người được bảo hiểm.....................................................................................132
  9. Bảo hiểm 7.2.2. Giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, phí bảo hiểm ...........................................132 7.2.3. Phạm vi bảo hiểm ..........................................................................................133 7.2.4. Giám định và bồi thường tổn thất hàng hóa ....................................................133 7.2.4.1. Giám định tổn thất hàng hóa .......................................................................134 7.2.4.2. Bồi thường tổn thất hàng hóa ......................................................................136 7.2.5. Hiệu lực bảo hiểm ..........................................................................................137 7.2.6. Hợp đồng bảo hiểm ........................................................................................138 7.3. Bảo hiểm cháy ..................................................................................................138 7.3.1. Đối tượng bảo hiểm .......................................................................................138 7.3.2. Giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, phí bảo hiểm ...........................................138 7.3.3. Phạm vi bảo hiểm và loại trừ bảo hiểm ..........................................................139 7.3.4. Trách nhiệm bảo hiểm và giải quyết bồi thường.............................................140 7.4. Bảo hiểm xe cơ giới ..........................................................................................141 7.4.1. Đối tượng bảo hiểm .......................................................................................141 7.4.2. Giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, phí bảo hiểm ...........................................141 7.4.3. Rủi ro có thể được bảo hiểm và các trường hợp loại trừ .................................142 7.4.4. Giám định và bồi thường ...............................................................................142 7.5. Bảo hiểm xây dựng lắp đặt................................................................................143 7.5.1. Rủi ro trong bảo hiểm xây dựng và lắp đặt. ....................................................144 7.5.2. Nội dung cơ bản của bảo hiểm xây dựng ........................................................144 7.5.3. Nội dung cơ bản của bảo hiểm lắp đặt............................................................145 7.6. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự ............................................................................150 7.6.1. Trách nhiệm dân sự và cơ sở pháp lý .............................................................150 7.6.2. Đặc trưng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự ...................................................150 7.6.3. Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới .............................150 7.7. Bài tập chương 7 ...............................................................................................151 TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................155 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ...................................................................................156
  10. Bảo hiểm GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Bảo hiểm Mã môn học: MH2104072 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học Bảo hiểm thuộc nhóm các môn học chuyên môn được bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn học chung. - Tính chất: Môn học bảo hiểm cung cấp cho sinh viên các kiến thức về nền tảng liên quan đến bảo hiểm như khái niệm, quản trị rủi ro và những phương thức xử lý rủi ro…Những nguyên tắc và kỹ thuật của bảo hiểm, hệ thống các văn bản pháp quy trong lĩnh vực bảo hiểm. Những vấn đề cơ bản của một hợp đồng bảo hiểm đồng thời giới thiệu về hệ thống bảo hiểm trong nước. Bên cạnh đó cung cấp các kiến thức về bảo hiểm xã hội, đặc điểm và nguyên tắc của một số sản phẩm bảo hiểm tiêu biểu. Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Trình bày được những kiến thức cơ bản về bảo hiểm, cách thức tổ chức hoạt động kinh doanh bảo hiểm, các quy định pháp lý chi phối hoạt động bảo hiểm tại Việt Nam. + Trình bày được những nội dung về hợp đồng bảo hiểm và cách thức thực hiện hợp đồng bảo hiểm. + Trình bày được các nghiệp vụ bảo hiểm như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm trong hoạt động sản xuất kinh doanh. - Về kỹ năng: + Tính được quỹ bảo hiểm, xác định được cách tính phí theo quy định của Nhà nước. + Xác định được hiệu lực của hợp đồng và tính được tỷ lệ tổn thất xảy ra tại các trường hợp. + Tính được mức phí bảo hiểm xã hội, mức trợ cấp bảo hiểm xã hội trong từng trường hợp. + Vận dụng tính toán được mức phí bảo hiểm đối với từng nghiệp vụ bảo hiểm và số tiền bảo hiểm được bồi thường trong các trường hợp gặp tổn thất. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Người học tiếp nhận và nghiên cứu đầy đủ nội dung bài giảng, rèn luyện kỹ năng trình bày tóm tắt nội dung chính trong từng chương. + Rèn luyện tư duy Logic hình thành phương pháp học chủ động, nghiêm túc, nhớ lâu về phương pháp tính toán, cách xử lý tình huống từ các ví dụ, bài tập.
  11. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM Giới thiệu: Trong chương 1 bao gồm các nội dung: Các loại tổn thất, rủi ro, phân loại rủi ro, định nghĩa bảo hiểm và giới thiệu chung về các loại hình bảo hiểm hiện nay. Mục tiêu: + Trình bày được các khái niệm liên quan đến rủi ro, các phương thức xử lý và quản trị rủi ro. + Trình bày được định nghĩa về bảo hiểm, vai trò, bản chất của bảo hiểm. + Phân loại được các loại hình bảo hiểm. Nội dung chính: 1.1. Rủi ro và các phương thức xử lý rủi ro 1.1.1. Tổn thất và khả năng tổn thất 1.1.1.1. Khái niệm Tổn thất là sự thiệt hại của một đối tượng nào đó phát sinh từ một biến số bất ngờ ngoài ý muốn của chủ sở hữu (hoặc người chiếm hữu sử dụng). Ví dụ: Những đập nước bị nứt vỡ, các con đường lồi lõm, nhiều tòa nhà, nhà máy đổ sập…. Trung Quốc ước tính tổng mức độ thiệt hại do thảm họa động đất xảy ra hồi tháng 5/2008, ước tính lên tới hơn 20 tỉ USD. Trong thuật ngữ “tổn thất”, yếu tố “không cố ý” là rất quan trọng. Nguyên nhân tổn thất Do sự cố khách quan làm ảnh hưởng đến giá trị tài sản vật chất của doanh nghiệp và của cá nhân. Do sự cố gây hư hại về mặt vật chất làm mất hoặc giảm giá trị sử dụng, đồng thời giảm giá trị của đối tượng bị gây hại. Phân loại tổn thất Căn cứ vào đối tượng bị thiệt hại tổn thất được chia làm 3 loại: Tổn thất tài sản: là sự giảm sút hoặc mất hẳn giá trị của tài sản phát sinh từ một sự số bất ngờ, không cố ý KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 11
  12. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm Tổn thất con người: là sự thiệt hại tính mạng, thân thể con người dẫn đến thiệt hại một khoản giá trị (các khoản chi phí bằng tiền) nhằm khắc phục, điều trị hoặc dẫn đến việc khiếm khuyết một khoản thu nhập nhất định Tổn thất do phát sinh trách nhiệm dân sự: là việc phát sinh trách nhiệm dân sự (theo ràng buộc của luật dân sự) dẫn đến phải bồi thường bằng tiền những thiệt hại bằng tài sản, tính mạng, thân thể, có khi cả thiệt hại về mặt tinh thần gây ra cho người thứ ba khác do lỗi của mình. Căn cứ vào hình thái biểu hiện tổn thất được chia làm 2 loại: Tổn thất động: là trường hợp không có sự hủy hoại vật chất, đối tượng vẫn nguyên giá trị sử dụng nhưng giá trị bị giảm sút. Đây là tổn thất nẩy sinh do tác động của yếu tố thị trường Tổn thất tĩnh: loại tổn thất mà vật thể bị hư hỏng, mất mát, hủy hoại về mặt vật chất. Tổn thất này phát sinh vừa làm giảm (hoặc mất) giá trị sử dụng vừa làm giảm (hoặc mất) giá trị của đối tượng. Căn cứ vào khả năng lượng hóa tổn thất được chia làm 2 loại: Tổn thất có thể tính toán: là những tổn thất, khi phát sinh, có thể tính toán, xác định được dưới hình thái tiền tệ. Tổn thất này còn gọi là tổn thất tài chính. Có hai trường hợp: +Tổn thất lường trước được +Tổn thất không lường trước được Ví dụ: Virus làm tổn thất hơn 2 nghìn tỷ đồng trong năm 2007. Một cuộc khảo sát do Trung tâm BKIS thực hiện với 8.000 người cho thấy các loại mã độc đã gây thiệt hại cho người dùng máy tính ở Việt Nam khoảng 591.000 đồng. Trong khi đó, có ít nhất 4 triệu PC đang được sử dụng thường xuyên trên cả nước. Tổn thất không thể tính toán: là những tổn thất, khi phát sinh, không thể lượng hóa bằng tiền. Tổn thất này còn gọi là tổn thất phi tài chính. Ví dụ: tổn thất về mặt “tinh thần” Tuy nhiên, việc lượng hóa được hay không lượng hóa được bằng tiền cũng còn tùy thuộc vào mức độ “thị trường hóa”, mức độ phát triển của đời sống kinh tế-xã hội. Do đó, ranh giới giữa hai loại tổn thất này không giống nhau ở mọi nơi, mọi lúc. 1.1.2. Rủi ro và mức độ rủi ro Khái niệm rủi ro: Trong đời sống hàng ngày, có rất nhiều cách hiểu khác nhau về rủi ro. Ngay cả trong lĩnh vực nghiên cứu, các tác giả cũng đã xây dựng rất nhiều định nghĩa khác nhau về “rủi ro” KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 12
  13. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm Theo Frank Knight-Nhà kinh tế Mỹ nổi tiếng thế kỷ XX cho rằng: “Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được” Theo từ điển Oxford: “Rủi ro là khả năng gặp nguy hiểm hoặc bị đau đớn thiệt hại” Theo Viện kiểm soát nội bộ của Mỹ: “Rủi ro là tính bất thường (tính không chắc chắn) của một sự kiện xuất hiện mà nó có thể gây ảnh hưởng đến việc đạt được mục tiêu Theo từ điển Dictionaire d’assurance (Từ điển bảo hiểm Pháp-Việt) của nhiều tác giả thì: Rủi ro là một sự cố không chắc chắn xảy ra hoặc ngày giờ xảy ra không chắc chắn. Để chống lại điều đó người ta có thể yêu cầu bảo hiểm Nhìn chung, các định nghĩa trên đều đề cập đến 2 vấn đề: + Sự không chắc chắn (yếu tố bất trắc) + Một khả năng xấu, một biến cố không mong đợi, sự tổn thất Ví dụ: Một người nhảy từ lầu 20 của tòa nhà cao tầng xuống mặt đất tự tử thì chắc chắn sẽ chết. Ở đây có xảy ra mất mát nhân mạng nhưng đây không phải là rủi ro vì cái chết đã được thấy trước. Trường hợp khác, một diễn viên đóng thế cũng nhảy từ lầu cao xuống đất bằng dù. Nếu bình thường anh ta sẽ không bị thương. Tuy nhiên, anh ta vẫn có thể bị tai nạn, thậm chí là chết. Ở trường hợp này, có sự không chắc chắn về hậu quả, tức là có rủi ro trong hành động của người diễn viên đóng thế này. Như vậy, nói đến rủi ro, không thể bỏ qua khái niệm về xác suất (hay là khả năng xảy ra mất mát). Có hai loại xác suất sau đây: Xác suất khách quan (xác suất tiên nghiệm): được xác định bằng phương pháp diễn dịch, tư duy logic Ví dụ 1: Xác suất sấp hay ngửa của đồng tiền rơi là 50% Tuy nhiên, xác suất khách quan có khi không thể xác định bằng tư duy logic. Ví dụ 2: Xác suất gây tai nạn của người lái xe phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như độ tuổi tài xế, xe cũ hay xe mới,…. Xác suất chủ quan: là ước tính của từng cá nhân đối với khả năng xảy ra mất mát khác nhau. Vì thế, xác suất chủ quan của từng người cũng khác nhau Ví dụ 3: kỳ vọng về xác suất trúng thưởng vé số,… Nguyên nhân rủi ro: Nguyên nhân khách quan: còn gọi là nguyên nhân bất khả kháng, độc lập với hoạt động của con người như: động đất, bão lụt, hạn hán, sóng thần, dịch bệnh,... KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 13
  14. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm Nguyên nhân chủ quan: sự rủi ro xảy ra do hậu quả từ hoạt động của con người trong điều hành kinh tế, khai thác thiên nhiên để phục vụ cho lợi ích của mình… Liên quan đến rủi ro, trong các đơn bảo hiểm còn dùng một thuật ngữ đó là “hiểm họa”. “Hiểm họa” biểu hiện hàng loạt các sự cố có thể xảy ra gây thiệt hại cho một đối tượng hoặc một sự cố không chắc chắn nào đó có thể ảnh hưởng đến nhiều người với tư cách khác nhau…. Ví dụ: hiểm họa ma túy, hiểm họa hàng hải,… 1.1.3. Hiểm họa và nguy cơ Hiểm họa Hiểm họa (Peril) được hiểu la nguồn gôc của tổn thất, là nguyên nhân chính khiến cho tổn thất phát sinh. Thông thường thì yếu tố hiểm họa sẽ nằm ngoài tầm kiểm soát của những người có liên quan. Để tiện hình dung, chúng ta có thể lấy ví dụ về một căn nhà không may bị cháy, khi ấy thì lửa chính là hiểm họa – nguyên nhân gây ra hỏa hoạn. Hsy cũng ví dụ về một căn nhà nhưng lần này bị lũ lụt cuốn trôi, lúc này yếu tố lũ cuốn chính là hiểm họa khi nó là nguồn gốc gây ra tổn thất cho căn nhà. Nguy cơ Nguy cơ (Hazard) được xác định là nhân tố tác động làm xuât hiện hoặc gia tăng khả năng tổn thất. Được sử dụng cũng rất phổ biến và đôi khi gây lẫn lộn với thuật ngữ “hiểm họa” tuy vậy về mặt ý nghĩa thì “nguy cơ” hoàn toàn không đồng thất với “hiểm họa” khi nó chính là nhân tố làm cho hiểm họa đến gần với hiện thực hơn để rồi tổn thất phát sinh với mức độ cao hơn . Bản thân nguy cơ không phải là nguyên nhân dẫn đến tổn thất , ví dụ như nguy cơ người lái xe say sĩn khi tham gia thông , nguy cơ căn nhà nằm sát bờ sông và dễ bị nước lũ cuốn trôi đều không phải là nguyên nhân dẫn đến tổn thất mà chỉ là điều kiện hay chất xúc tác làm cho tổn thất phát sinh và gia tang mà thôi. Nguy cơ dẫn đến tổn thất có thể là nguy cơ vật chất , nguy cơ tinh thần và nguy cơ đạo đức. Cụ thể : Nguy cơ vật chất (Physical hazard) là nhân tố về mặt vật chất làm xuất hiện và gia tang khả năng tổn thất . Điển hình như công trình thi công xây dựng không được trang bị rào chắn dễ dẫn đến các tai nạn lao động đáng tiếc , hệ thống máy tính cũ kỹ và xuốn cấp có thể làm sai lệch mất đi thông tin dữ liệu,… điều liên quan đến nhân tố vật chất . Nguy cơ tinh thần (Moral hazard) là nột yếu tố tinh thần không cố ý nhưng vẫn làm tang khả năng gia tang tổn thất , nói cách khác nó chính là sự thờ ơ , thiếu cẩn trọng và không có đủ quan tâm cần thiết của con người . Yếu tố không có chủ đích và không dự tính từ trước là điểm đặc trưng của loại nguy cơ này .Ví dụ như một người nào đó lắp ráp thiếu phụ kiện sau khi sữa KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 14
  15. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm chữa máy móc, ai đó quên tắt bếp gas sau khi sử dụng đều là những hành vi mang tính bất cẩn thuộc về tinh thần mà từ đó có thể rất dễ xảy ra thiệt hại. Nguy cơ đạo đức (Morale hazard) là một yếu tố hoàn toàn chủ quan liên quan đến sự cố ý làm gia tăng khả năng tổn thấ , bắt nguồn từ hành vi thiếu trung thực hay đạo đức bị khiếm khuyết của con người gây nên. Chẳng hạn như trong lĩnh vực tài chính, hành động cố tình lừa đảo và cung cấp thông tin , hồ sơ sai sự thật khi có nhu cầu xin vay ngân hàng dẫn đến công tác thẩm định và phê duyệt không được chính xác , gây ra những tổn thất rất lớn. Hay như trong lĩnh vực bảo hiểm , hành vi cố tình lừa dối để tham gia bảo hiểm và hơn nữa là trong tác khiếu nại để nhận tiền bồi thường bảo hiểm được xem là một trong những nguy cơ đặc thù mà hoạt động bảo hiểm chứa đựng. Tổng quát lại, cần phải phân biệt được nội dung của các khái niệm như vừa trình bày và cả mối quan hệ qua lại giữa chúng. Rõ ràng có thể thấy rủi ro không phải là tổn thất – thiệt hại phát sinh từ biến cố , không phải là hiểm họa –nguyên nhân gây ra thiệt hại , và cũng không phải là nguy cơ – chất xúc tác cho tổn thất xảy ra với khả năng cao hơn . Một ví dụ sẽ giúp dễ hình dung và chốt lại vấn đề. Trở lại với tình huống một căn nhà có khả năng gặp hỏa hoạn. Lúc đó ta gọi tình trạng chung căn nhà là rủi ro khi mà hỏa hoạn xảy ra là điều có thể và không chắc chắn. Trong khi đó thì các nhân tố liên quan là hiểm họa – lửa chính là nguyên nhân ; là nguy cơ – các nhân tố có thể làm xúc tác như sự vô ý thức của chủ nhà , các chất kích thích lửa; và sau cùng sẽ gây ra tổn thất – căn nà bị hỏa hoạn và thiêu trụi đồ đạc , tài sản thậm chí gây ra thiệt hại về người. 1.1.4. Một số phương thức xử lý rủi ro, nguy cơ và tổn thất Các rủi ro đó do nhiều nguyên nhân, ví dụ như: các rủi ro do môi trường thiên nhiên: Bão, lụt, động đất, rét, hạn, sương muối, dịch bệnh v.v... Các rủi ro xảy ra do sự tiến bộ và phát triển của khoa học và kỹ thuật. Khoa học và kỹ thuật phát triển, một căn nhà thúc đẩy sản xuất và tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc sống của con người: nhưng mặt khác cũng gây ra nhiều tai nạn bất ngờ như tai nạn ô tô, hàng không, tai nạn lao động v.v... Các rủi ro do môi trường xã hội: Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây ra rủi ro cho con người. Chẳng hạn, nếu xã hội tổ chức quản lí chặt chẽ - mọi người làm việc và sống theo pháp luật thì sẽ không gây ra hiện tượng thất nghiệp, trôm cắp, nếu làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe sẽ hạn chế được rủi ro không đáng có như hỏa hoạn, bạo lực, v.v... Rủi ro thường xuyên để lại những hậu quả hoặc những kết quả ngoài ý muốn cho con người. Việc đối phó với rủi ro là việc rất thiết và từ đó mà người ta đã có nhiều biện pháp khác nhau nhằm phòng tránh, kiểm soát và khắc phục hậu quả do rủi ro gây ra. Lịch sử đã ghi nhận KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 15
  16. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm rất nhiều biện pháp đối phó với rủi ro và phổ biến nhất trong số này phải kể đến các biện pháp được trình bày sau đây: Né tránh rủi ro Có thể nói đây là một biện pháp rất đơn giản, được áp dụng thường xuyên trong đời sống nghề nghiệp và sinh hoạt hằng ngày, khi mà các cá nhân lựa chọn cách ứng biến để qua đó không can dự vào những sự kiện có phát sinh rủi ro, đồng nghĩa với loại trừ khả năng gặp phải tổn thất. Ví dụ: như để tránh tai nạn giao thông thì người ta chọn cách không ra đường, muốn tránh thua lỗ chứng khoán thì đầu tư quyết định không rót tiền vào bất kỳ loại chứng khoán nào trên thị trường,... Né tránh rủi ro có thể mang lại nhiều hiệu quả nhưng chỉ giới hạn trong một số trường hợp nhất định, khi mà với những rủi ro thuộc dạng không thể nào tránh né được thì biện pháp né tránh rủi ro lúc này lại tỏ ra không phù hợp. Bản thân cuộc sống của con người vốn dĩ đã bao hàm rất nhiều rủi ro không thể lẫn tránh và hơn nữa sứ mệnh con người đôi khi được tạo hóa ban cho là việc chấp nhận để đương đầu với rủi ro. Ngoài ra bối cảnh kinh tế học phát triển, tính hợp lí của biện pháp né tránh rủi ro còn được đánh giá thông qua chi phí (có thể bằng tiền hoặc không bằng tiền) của sự lựa chọn tình huống có rủi ro so với chi phí phát sinh tình huống lựa chọn khác và từ đó sẽ xuất hiện chi phí cơ hội. Lấy ví dụ, một người muốn tránh rủi ro khi di chuyển bằng máy bay nên đã lựa chọ di chuyển bằng xe khách để thay thế. Lựa chọn này có chi phí cơ hội rất lớn khi mà người đó phải mất thời gian lâu hơn gấp nhiều lần để di chuyển, cộng với chất lượng phụ vụ xe khách có thể không tốt bằng so với máy bay. Rõ ràng lúc đó tính hợp lý của biện pháp né tránh rủi ro sẽ được xem xét lại. Ngăn ngừa tổn thất Các biện pháp ngăn ngừa tổn thất đưa ra các hành động làm giảm khả năng xảy ra tổn thất hay cụ thể là tác động làm giảm tần số tổn thất. Lúc này thì xác suất dẫn đến tổn thất và gây ra thiệt hại sẽ được kéo giảm. Chẳng hạn như để giảm thiểu các vụ tai nạn trong lao động thì chủ doanh nghiệp đã tổ chức các khóa học về an toàn lao động cho người làm việc tại đơn vị mình để qua đó nâng cao hơn kiến thức, kinh nghiệm trong việc đảm bảo an toàn lao động, các lớp tập bơi ở nhiều nơi được dựng lên để giúp nhiều trẻ em có đủ kỹ năng phòng vệ trước những tình huống mà rủi ro đuối nước có thể xảy ra và gây ra thiệt hại khôn lường, hay bệnh tật có thể phần nào được đẩy lùi nếu người ta trang bị cho mình một cuộc sống lành mạnh và chế độ ăn uốn hợp lý. Như vậy có thể thấy biện pháp ngăn ngừa tổn thất chính là biện pháp tác động vào yếu tố nguy cơ làm phát sinh và gia tăng khả năng tổn thất , khiến cho nguy cơ này bị kéo giảm hoặc thậm chí có thể bị triệt tiêu. Giảm thiểu tổn thất KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 16
  17. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm Trong tình huống khi mà tổn thất xảy ra thì người ta có thể giảm thiểu tổn thất thông qua các biện pháp làm giảm giá trị thiệt hại phát sinh, tức tác động đến khả năng tổn thất thông qua mức độ tổn thất. Ví dụ: khi một vụ tai nạn giao thông thì người ta khẩn trương đưa người bị nạn đến ngay bệnh viện kịp thời, hay như trong xe tô được trang bị các bình xịt dập lửa phòng khi xe bốc cháy và để giảm xuống mức thấp nhất có thể khi tổn thất phát sinh. Đặc biệt như trong lĩnh vực ngân hàng, một khoản cấp tính dụng khi phát sinh rủi ro và gặp khó khăn trong quá trình thu nợ, lúc này tổn thất ít nhiều đã hiện hữu và khi đó phía ngân hàng sẽ ngay lập tức tiến hành các biện pháp xử lý nghiệp vụ để làm giảm mức độ nghiêm trọng của tổn thất như đôn đốc khách hàng trả nợ, đề nghị bổ sung thêm tài sản thế chấp, trích lập dự phòng,... Trong thục tế thì biện pháp giảm thiểu tổn thất được áp dụng khá nhiều trong hoạt động kinh doanh và tài chính. Về mặt bản chất đã ghi nhận giữa biện pháp đã ngăn ngừa tổn thất và giảm thiểu tổn thất luôn tồn tại một mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Thử hình dung các lần khám sức khỏe định kỳ, rõ ràng nó không thể tiêu diệt được bệnh mà chỉ là cơ sở để qua đó phát hiện và hỗ trợ chữa trị kịp thời cho những người không may mắc pahri bệnh. Tuy nhiên, việc khám sức khỏe định kỳ này lại lag bàn đạp trong việc gợi nhắc cho nhiều người về việc chăm sóc, giữ gìn sức khỏe để tránh xe bệnh tật. Lúc này, dễ thấy hành động giảm thiểu tổn thất đã ảnh hưởng tới ý định ngăn ngừa tổn thất của con người. Chấp nhận rủi ro Biện pháp này có thể được cho là đơn giản và ít hao phí công sức nhất mà người ta áp dụng trong việc đối phó với rủi ro khi mà sự tự gánh chịu trách nhiệm về hậu quả thiệt hại do tổn thất là yếu tố điển hình. Sở dĩ người ta lựa chọn cách thức này thay vì đưa ra hành động khác là xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là việc trong nhiều trường hợp, người ta hoàn toàn đủ khả năng để bù đắp thiệt hại khi có tổn thất rủi ro gây ra. Chẳng hạn như thiệt hại về yếu tố tài chính trong lĩnh vực ngân hàng, chính sách nhà nước đưa ra và ngân hàng thực hiện là tiến hành trích lập dự phòng rủi ro để chủ động bù đắp cho các khoản nợ xấu gặp khó khăn tròn công tác thu hồi. Tiếp theo đó người ta còn chấp nhận rủi ro khi không còn phương pháp nào khác tốt hơn để giải quyết vấn đề. Điển hình như trong xã hội ngày nay, nhiều loại thực phẩm bẩn và có nguồn gốc xuất xứ không rõ ràng xuất hiện ngày càng phổ biến trên thị trường, qua đó đe dọa sức khỏe con người và ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống. Thế nhưng một bộ phận không nhỏ người đã không còn cách nào khác ngoài việc phải chấp nhận những rủi ro này, khi bản thân không tìm ra cách để giải quyết do vấn đề về kinh tế hay quan niệm cá thể. Chưa dừng lại ở đó, trong nhiều trường hợp thi người ta còn chấp nhận rủi ro dựa trên sự suy tính chủ động và yếu tố đầu cơ. Dễ thấy nhất phải kể đến trong lĩnh vực kinh doanh đầu tư, nơi mà người ta luôn quan niệm sự liều lĩnh càng lớn sễ đổi lại kết quả thu được càng có KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 17
  18. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm giá trị cao. Một nhà đầu tư sẵn sàng “ lướt sóng” trên những cổ phiếu có giá trị biến động mạnh, tức rủi ro cao với hy vọng ngự trị là một khoản lợi nhuận lớn sẽ đến với anh ta. Từ những vấn đề đã trình bày thì có thể thấy biện pháp chấp nhận rủi ro được tách ra thành hai nhóm, đó là chấp nhận rủi ro thụ động và chấp nhận rủi ro chủ động. Với chấp nhận rủi ro thụ động, người gánh chịu tổn thất hoàn toàn không có bất kỳ sự chuẩn bị trước nào và sau khi tổn thất xay ra thì họ có thể dễ dàng bù đắp bằng cách tự thân vận động hay nhờ đến sự hỗ trợ của người khác. Ngược lại trong chấp nhận rủi ro chủ động, người ta tiến hành thiết lập các quỹ dự phòng, chủ động tích lũy và tiết kiệm để ngay từ đầu luôn trong trạng thái sẵn sàng bù đắp tổn thất do rủi ro gây ra. Chuyển giao rủi ro Chuyển giao rủi ro là biện pháp mà người ta sử dụng để chuyển thiệt hại phát sinh (về mặt tài chính) từ rủi ro sang cho người khác gánh chịu. Sử dụng phương pháp này, người ta sẽ tìm cách chuyển một phần hoặc nhiều lúc là toàn bộ rủi sang cho người khác, với rất nhiều các hình thức hoán chuyển được triển khai linh hoạt trong đời sống và trên từng lĩnh vực chuyên môn. Ví dụ như trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản, người ta thấy rủi ro sẽ xảy đến mảnh đất mà mình đang sở hữu khi mà trong tương lahi sẽ bị nhà nước thu hồi, giải tỏa và đền bù với giá trị thấp nên người đó đã cố gắng bán mảnh đất này đi và nếu giao dịch thành công thì lúc này rủi ro đã được hoán chuyển sang cho phía người mua. Hay như trong lĩnh vực tài chính, một ngân hàng có một khách hàng vấy với dự án sắp triển khai và nhận thấy sẽ khá rủi ro nếu tài trọ toàn bộ cho dự án này nên phía ngân hàng đã tiến hành nghiệp vụ đồng tài trợ. Lúc này, với sự kết hợp với các ngân hàng khác thì có thể nói một phần rủi ro được chuyển từ một ngân hàng ban đầu sang cho nhiều ngân hàng khác. Bảo hiểm Biện pháp cuối cùng là bảo hiểm, được đánh giá là có hiệu quả xử lý rủi ro cao hơn hết. Đây cũng là một hình thức hoán chuyển rủi ro, nhưng với cơ chế đặc thù mang tính chất khoa học là chuyển rủi ro cho số đông người ở một mức độ vừa phải trên cơ sở hợp đồng sao cho mỗi cá nhân sẽ không bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ thiệt hại do tổn thất gây nên, trong khi các cơ chế khác sẽ chỉ làm lợi cho một bộ phận người trong nhóm và những người trong nhóm con lại sẽ chịu thiệt. Việc ra đời của bảo hiểm để đối phó với rủi ro được xem là tất yếu khách quan trong cuộc sống của con người. Một xã hội ngày càng tiến bộ và phát triển, vấn đề về rủi ro cũng theo đó mà ngày một phức tạp hơn thì biện pháp bảo hiểm lại càng tỏ rõ vị thế đầu tàu của mình trong việc đối phó với rủi ro. KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 18
  19. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm 1.2. Quản trị rủi ro 1.2.1. Khái niệm quản trị rủi ro Trong mọi hoạt động, con người luôn có nguy cơ gặp phải rủi ro vì những nguyên nhân khác nhau, như: bão lụt, hạn hán, ốm đau, bệnh tật tai nạn… Mỗi khi gặp phải rủi ro thường gây nên những hậu quả khó lường làm ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất và đến sức khoẻ của con người. Bởi vậy, ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu an toàn đối với con người cũng xuất hiện và nó là một trong những nhu cầu vĩnh cửu. Lúc nào con người cũng tìm cách bảo vệ chính bản thân và tài sản của mình trước những rủi ro trong cuộc sống cũng như trong sản xuất. Phương pháp bảo vệ lúc đầu là rất đơn giản và đôi khi là mù quáng, bằng cách họ luôn luôn cầu xin các đấng thần linh và chúa trời phù hộ dể được yên ổn, an toàn. Và chẳng bao lâu con người đã tìm ra cách thức bảo vệ một cách có tổ chức. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy những vết tích chứng minh sự tồn tại của các tổ chức cứu hộ tương hỗ đối với các thợ tạc đá Ai Cập cổ đại từ 4.500 năm trước công nguyên. Hay người BaBi-Lon đã đưa ra những quy tắc trong việc tổ chức các phương tiện vận tải bằng xe kéo và đặc biệt đã quy định phân chia các thiệt hại do mất cắp và bị cướp cho các thương gia cùng gánh chịu. Thời La Mã cổ đại đã có những hội đoàn kết tương trợ của các tập đoàn lính có cùng nhu cầu, bằng cách người ta đã dùng quy chế của toàn tang lễ Lanuvium tổ chức tang lễ cho tất cả các thành viên đã có tiền đóng góp cho hội từ khi họ còn sống. Đến thời Trung cổ, các quy tắc về bảo hiểm hàng hải đã được hình thành và phát triển với bằng chứng là người ta đã tìm thấy các bản hợp đồng bảo hiểm cổ xưa nhất ở các cảng biển Địa Trung Hải và Đại Tây Dương… Khi cuộc sống và sản xuất ngày càng phát triển thì nhu cầu an toàn cũng được con người ngày càng quan tâm nhiều hơn. Đặc biệt là khi khoa học, kỹ thuật và công nghệ phát triển, một mặt đã làm tăng năng suất lao động và tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc sống. 1.2.2. Quy trình quản trị rủi ro trong doanh nghiệp Quản trị rủi ro sẽ giúp Ban Giám đốc doanh nghiệp đưa ra các quyết định chính xác, hiệu quả; đồng thời giảm thiểu tối đa thiệt hại của những rủi ro trong quá trình điều hành, quản lý. Đối với các doanh nghiệp chú trọng đến quản trị rủi ro thì công việc này sẽ cung cấp các thông tin rủi ro và biện pháp khắc phục cho HĐQT/ Ban TGĐ để đảm bảo hoạt động kinh doanh, sản xuất không bị gián đoạn. Không những vậy, quản trị rủi ro còn hỗ trợ các doanh nghiệp hoàn thành mục tiêu chiến lược đã đặt ra nhờ vào việc đánh giá khả năng xảy ra, mức độ ảnh hưởng của các tình huống xấu nhất; truy tìm đến tận cùng nguồn gốc gây ra thiệt hại và giúp doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Thông thường, quy trình quản lý rủi ro thường gồm 6 bước dưới đây. Bước 1: Xác định giới hạn xử lý rủi ro KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 19
  20. Bảo hiểm Chương 1. Những vấn đề chung về bảo hiểm Ở bước này, doanh nghiệp cần xây dựng được bối cảnh và môi trường kinh doanh trong việc thực hiện mục tiêu, chiến lược của doanh nghiệp để từ đó xác định được giới hạn xử lý rủi ro, mức độ quản lý rủi ro; đồng thời gắn kết các hoạt động với các bước công việc chính trong quản lý rủi ro. Bước 2: Nhận diện rủi ro Ở bước này, doanh nghiệp phát hiện được các sự kiện có thể ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu chiến lược, hoạt động sản xuất, kinh doanh …; Sau khi có danh sách các sự kiện thì phân chia thành rủi ro cấp doanh nghiệp, rủi ro cấp đơn vị và phân nhóm chúng để quản lý. Bước 3: Đánh giá rủi ro Ở bước này, doanh nghiệp cần đánh giá các rủi ro có khả năng xảy ra hay không và ảnh hưởng của các rủi ro đến tình hình kinh doanh, sản xuất; đồng thời xem xét các biện pháp kiểm soát rủi ro. Dựa vào bảng phân cấp, phân nhóm rủi ro ở bước 2; doanh nghiệp sẽ xác định được mức độ ưu tiên quản lý dựa trên bộ tiêu chí đo lường được lượng hóa gắn với giá trị cụ thể cho khả năng xảy ra của rủi ro và mức độ ảnh hưởng của rủi ro; từ đó xác định mức độ chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp cho từng loại rủi ro. Bước 4: Ứng phó rủi ro Đây là bước doanh nghiệp xây dựng các giải pháp, hành động cụ thể để giảm thiểu rủi ro xuống mức có thể chấp nhận được. Và các phương án ứng phó rủi ro này phải tương ứng với mức độ rủi ro, chi phí của từng phương án ứng phó đã được lập ở bước 1.Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có thể kết hợp nhiều phương án ứng phó rủi ro để đạt kết quả cao nhât mà vẫn đảm bảo chi phí ứng phó ở mức cho phép. Bước 5: Kiểm soát rủi ro Ở bước này, doanh nghiệp sẽ thực hiện các quy trình, biện pháp để kiểm soát và ứng phó với rủi ro gồm có: Kiểm soát phòng ngừa: các biện pháp xử lý để ngăn chặn các lỗi, sự cố hay hành động/giao dịch không mong muốn xảy ra; Kiểm soát phát hiện: giám sát hoạt động/quy trình để xác định các biện pháp kiểm soát phòng ngừa còn thiếu sót và lỗi, sự cố hay hành động/giao dịch, từ đó có các biện pháp ứng phó phù hợp; Kiểm soát khắc phục: các biện pháp xử lý để khôi phục về trạng thái ban đầu hoặc giảm hậu quả, thiệt hại của các lỗi, sự cố hay hành động/giao dịch đã xảy ra. Bước 6: Giám sát và báo cáo KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2