TRƯỜNG ĐI HC BÀ RA - VŨNG TÀU
KHOA NGOI NG - KHOA HC XÃ HI
NGÀNH NGÔN NG ANH

PGS.TS. Phm Vũ Phi Hổ - TS. Lê Lan Phương (Ch biên)
ThS. Hoàng Th Thu - ThS. H Th Thanh Hin
ThS. Hunh Th Anh Trâm
GIÁO TRÌNH
BIÊN DỊCH THƯƠNG MẠI 1
(DÙNG CHO SINH VIÊN NGÀNH NGÔN NG ANH)
(LƯU HÀNH NI B)
VŨNG TÀU- 2018
1
LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay, tài liệu về dịch thuật nói chung và dịch thuật Anh - Việt, Việt - Anh nói
riêng ngày càng phong phú. Tuy nhiên, việc tìm kiếm tài liệu hướng dẫn dịch thuật sao
cho phù hợp với đối tượng sinh viên đang theo học chuyên ngành Tiếng Anh thương
mạikhông hdễ dàng. Nhằm cung cấp nguồn tài liệu thống nhất cho sinh viên chuyên
ngành Tiếng Anh thương mại- Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu sdụng, được sự
động viên của Ban Lãnh đạo Viện Ngôn Ngữ - Văn hóa- Nghệ thuật, nhóm tác giả đã làm
việc nghiêm túc biên soạn ra cuốn giáo trình Biên dịch Thương mại 1 này. Giáo trình
gồm 4 chương: chương 1 cung cấp cho sinh viên thuyết về dịch thuật, một sphương
pháp dịch thuật căn bản và các tchất cần có của biên dịch viên; chương 2 cung cấp cho
sinh viên các bài thực hành dịch cấp độ tiền trung cấp về các chủ đề thuộc các lĩnh vực
khác nhau: xuất nhập khẩu, doanh nghiệp, tài chính ngân hàng, chứng khoán, các phm
trù kinh tế, tăng trưởng kinh tế, đầu kinh tế; chương 3 tập hợp các bài luyện dịch sau
giờ lên lớp; chương 4 bao gồm các bài dịch mẫu cho sinh viên tham khảo. Giáo trình này
giúp sinh viên thnắm được các khái niệm bản về dịch thuật nói chung biên
dịch nói riêng, các phương pháp phù hợp để dịch tài liệu một cách hiệu quả nhất. Sinh
viên có cơ hội luyện tập dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại, từ đó sinh viên t
tin n trong khi dịch thuật các loại tài liệu liên quan đến thương mại trong môi trường
làm việc sau này. Sinh viên theo học học phần này buộc phải trình độ tiếng Anh
thương mại tiền trung cấp để thể hiểu được các văn bản thiên vbối cảnh thương mại
khi dịch. Giáo trình Biên dịch thương mại 1 thành qu đầu tiên của nhóm tác giả; kính
mong nhận được sự cảm thông đối với những thiếu sót cũng như những phản hồi từ q
thầy và sinh viên sdụng giáo trình để chúng tôi thể cập nhật giáo trình nhằm đạt
tới hiệu quả sử dụng cao nhất.
Vũng Tàu, năm 2018
Nhóm tác gi
2
MC LC
CHƯƠNG I: LÝ THUYT BIÊN DCH ......................................................................... 3
I. Gii thiu chung: ................................................................................................... 3
II. Quy trình biên dch: ................................................................................................. 3
III. Các nguyên tc trong biên dch ............................................................................... 4
IV. Các t cht cn có ca biên dch viên:..................................................................... 5
V. Các phương pháp biên dch ...................................................................................... 6
CHƯƠNG II: THC HÀNH DCH ............................................................................... 11
I. Xut - nhp khu ..................................................................................................... 11
II. Doanh nghip ......................................................................................................... 13
III. Tài chính - bất động sn ........................................................................................ 16
IV. Th trường chng khn ....................................................................................... 18
V. Các phm trù kinh tế .............................................................................................. 20
VII. Hiệp định thương mại .......................................................................................... 24
CHƯƠNG III: BÀI TP T LUYN DCH ................................................................. 27
I. Dch Anh- Vit: ................................................................................................... 27
II. Dch Vit- Anh: ................................................................................................... 29
CHƯƠNG IV: BÀI DCH MU.................................................................................... 32
I. Xut - nhp khu ..................................................................................................... 32
III. Tài chính – bất động sn ....................................................................................... 35
IV. Th trường chng khn ....................................................................................... 36
V. Các phm trù kinh tế .............................................................................................. 38
VI. Đầu tư ................................................................................................................... 39
VII. Hiệp định thương mi .......................................................................................... 41
TÀI LIU THAM KHO: ............................................................................................. 43
3
CHƯƠNG I: LÝ THUYT BIÊN DCH
I. Gii thiu chung:
Có nhiều đnh nghĩa khác nhau v dch:
Theo Nida (1984), “Dch thut tái to li trong ngôn ng tiếp nhn s tương đương
t nhiên gn sát nht thông điệp ca ngôn ng gốc, trước hết v nghĩa sau đó là
v phong cách.”
Catford (1967) cho rng “Dch s thay thế ng liệu văn bản trong mt ngôn ng
bng ng liệu văn bản tương đương trong một ngôn ng khác.”
Còn theo Newmark (1988), Dch thut vic chuyn một văn bản này sang một văn
bn khác theo cách tác gi mun th hin khi viết văn bản đó.
Venuti (2001) đã định nghĩa “Dịch viết lại văn bản ngoi vi ngôn ng din
ngôn bản địa.”
th tóm li rng, vic chuyn đổi văn bản t ngôn ng nguồn thành văn bản tương
đương ở ngôn ng đích được gi là dch. Cần lưu ý rng nếu ngôn ng chmt s phân
loi cho mt tp hp các khái nim, thì s d dàng chuyn t mt ngôn ng ngun sang
mt ngôn ng đích. Nhưng ngôn ngữ không đơn giản như vậy, mi ngôn ng cách t
chức và đặc thù văn hóa riêng biệt. S khác bit gia ngôn ng ngun ngôn ng đích,
cùng s khác bit v văn hóa tạo ra ngôn ng làm cho quá trình biên dch tr thành mt
thách thc tht s. Mt s yếu t kx liên quan đến dch hình thc diễn đạt, ý
nghĩa, phong cách, tục ng, thành ng
II. Quy trình biên dch:
1. Khái nim biên dch:
Quy trình biên dch toàn b quá trình mt biên dch viên chuyn một văn bản hoc
mt phần văn bản thành các văn bản tương đương bng mt ngôn ng khác. Quy trình
này có th miêu t như sau:
Gii mã ý nghĩa văn bản ngun
Mã hóa li hoc dch ý nghĩa đó trong ngôn ng đích
Quy trình này cha nhiu hoạt động khác nhau như kiểm tra ng pháp, pháp, thành
ng, nghĩa từ vng và các yếu t tương tự ca ngôn ng ngun, cũng như văn hóa của tác
gi của văn bản ngun. Biên dch viên cn kiến thc sâu rng v c ngôn ng văn
hóa để th gii sau đó mã hóa li ý `nghĩa văn bản ngun bng mt ngôn ng
4
khác. Trong nhiều trường hp, th kiến thc ngôn ng đích của biên dch viên quan
trọng hơn kiến thc ngôn ng ngun của người đó.
2. Phân loi:
Quy trình biên dch có th chia thành hai nhóm:
Quy trình k thut:
- phân tích ngôn ng ngun và ngôn ng đích
- tìm hiu toàn din ngôn ng nguồn trước khi bt đầu dch thut
- đánh giá s tương đương về ng nghĩa và pháp gia ngôn ng ngun
ngôn ng đích
Quy trình t chc:
- thường xuyên đánh giá lại bn dch
- so sánh bn dch hin ti vi bn dịch tương ứng ca các biên dch viên khác
- kim tra hiu qu truyền đạt của văn bản dch thông qua vic ly ý kiến ca
độc gi ngôn ng ngun nhm đánh giá tính chính xác và hiệu qu ca bn dch cũng như
xem xét phn ng ca h.
Đối vi mt s d án dch thuật chuyên ngành đặc thù, biên dch viên cn phi am
hiu kiến thc chuyên ngành; thm chí phi tìm hiu thc tế các vấn đề liên quan đến bn
dịch. Như vậy, đối với chương trình Biên dch 1 này, sinh viên phi không ngng cp
nht kiến thức liên quan đến các lĩnh vực chuyên ngành ca mình.
III. Các nguyên tc trong biên dch
Theo đánh giá chung, một bài dch phải đạt được ba yêu cu bản sau:
Tín (Faithfulness): tc là trung thành vi nguyên bn
Đạt (Accuracy): tức là đạt được s chính xác cho dù có dch thoát ý
Nhã (Good Form): tc diễn đạt sang ngôn ng th hai tht t nhiên thanh
thoát, như người bn x hết sc có th
Xut phát t các đặc điểm trên, có 3 nguyên tc cn tuân th khi thc hành biên dch:
Tìm cấu trúc tương đương giữa ngôn ng ngun và ngôn ng đích
Chn t ng hợp lý, văn phong phù hp: vic chn t đúng, thích hp giúp
diễn đạt chính xác ý nghĩa của câu; vic chn phong cách phù hp s làm cho câu dch,
bài dch được t nhiên, hp dẫn và thu hút người đọc hơn.