
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA - VŨNG TÀU
KHOA NGOẠI NGỮ - KHOA HỌC XÃ HỘI
NGÀNH NGÔN NGỮ ANH
PGS.TS. Phạm Vũ Phi Hổ - TS. Lê Lan Phương (Chủ biên)
ThS. Hoàng Thị Thu - ThS. Hồ Thị Thanh Hiền
ThS. Huỳnh Thị Anh Trâm
GIÁO TRÌNH
BIÊN DỊCH THƯƠNG MẠI 1
(DÙNG CHO SINH VIÊN NGÀNH NGÔN NGỮ ANH)
(LƯU HÀNH NỘI BỘ)
VŨNG TÀU- 2018

1
LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay, tài liệu về dịch thuật nói chung và dịch thuật Anh - Việt, Việt - Anh nói
riêng ngày càng phong phú. Tuy nhiên, việc tìm kiếm tài liệu hướng dẫn dịch thuật sao
cho phù hợp với đối tượng là sinh viên đang theo học chuyên ngành Tiếng Anh thương
mại là không hề dễ dàng. Nhằm cung cấp nguồn tài liệu thống nhất cho sinh viên chuyên
ngành Tiếng Anh thương mại- Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu sử dụng, được sự
động viên của Ban Lãnh đạo Viện Ngôn Ngữ - Văn hóa- Nghệ thuật, nhóm tác giả đã làm
việc nghiêm túc và biên soạn ra cuốn giáo trình Biên dịch Thương mại 1 này. Giáo trình
gồm 4 chương: chương 1 cung cấp cho sinh viên lý thuyết về dịch thuật, một số phương
pháp dịch thuật căn bản và các tố chất cần có của biên dịch viên; chương 2 cung cấp cho
sinh viên các bài thực hành dịch cấp độ tiền trung cấp về các chủ đề thuộc các lĩnh vực
khác nhau: xuất nhập khẩu, doanh nghiệp, tài chính ngân hàng, chứng khoán, các phạm
trù kinh tế, tăng trưởng kinh tế, đầu tư kinh tế; chương 3 tập hợp các bài luyện dịch sau
giờ lên lớp; chương 4 bao gồm các bài dịch mẫu cho sinh viên tham khảo. Giáo trình này
giúp sinh viên có thể nắm được các khái niệm cơ bản về dịch thuật nói chung và biên
dịch nói riêng, các phương pháp phù hợp để dịch tài liệu một cách hiệu quả nhất. Sinh
viên có cơ hội luyện tập dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại, từ đó sinh viên tự
tin hơn trong khi dịch thuật các loại tài liệu liên quan đến thương mại trong môi trường
làm việc sau này. Sinh viên theo học học phần này buộc phải có trình độ tiếng Anh
thương mại tiền trung cấp để có thể hiểu được các văn bản thiên về bối cảnh thương mại
khi dịch. Giáo trình Biên dịch thương mại 1 là thành quả đầu tiên của nhóm tác giả; kính
mong nhận được sự cảm thông đối với những thiếu sót cũng như những phản hồi từ quý
thầy cô và sinh viên sử dụng giáo trình để chúng tôi có thể cập nhật giáo trình nhằm đạt
tới hiệu quả sử dụng cao nhất.
Vũng Tàu, năm 2018
Nhóm tác giả

2
MỤC LỤC
CHƯƠNG I: LÝ THUYẾT BIÊN DỊCH ......................................................................... 3
I. Giới thiệu chung: ................................................................................................... 3
II. Quy trình biên dịch: ................................................................................................. 3
III. Các nguyên tắc trong biên dịch ............................................................................... 4
IV. Các tố chất cần có của biên dịch viên:..................................................................... 5
V. Các phương pháp biên dịch ...................................................................................... 6
CHƯƠNG II: THỰC HÀNH DỊCH ............................................................................... 11
I. Xuất - nhập khẩu ..................................................................................................... 11
II. Doanh nghiệp ......................................................................................................... 13
III. Tài chính - bất động sản ........................................................................................ 16
IV. Thị trường chứng khoán ....................................................................................... 18
V. Các phạm trù kinh tế .............................................................................................. 20
VII. Hiệp định thương mại .......................................................................................... 24
CHƯƠNG III: BÀI TẬP TỰ LUYỆN DỊCH ................................................................. 27
I. Dịch Anh- Việt: ................................................................................................... 27
II. Dịch Việt- Anh: ................................................................................................... 29
CHƯƠNG IV: BÀI DỊCH MẪU.................................................................................... 32
I. Xuất - nhập khẩu ..................................................................................................... 32
III. Tài chính – bất động sản ....................................................................................... 35
IV. Thị trường chứng khoán ....................................................................................... 36
V. Các phạm trù kinh tế .............................................................................................. 38
VI. Đầu tư ................................................................................................................... 39
VII. Hiệp định thương mại .......................................................................................... 41
TÀI LIỆU THAM KHẢO: ............................................................................................. 43

3
CHƯƠNG I: LÝ THUYẾT BIÊN DỊCH
I. Giới thiệu chung:
Có nhiều định nghĩa khác nhau về dịch:
Theo Nida (1984), “Dịch thuật là tái tạo lại trong ngôn ngữ tiếp nhận sự tương đương
tự nhiên và gần sát nhất thông điệp của ngôn ngữ gốc, trước hết là về nghĩa và sau đó là
về phong cách.”
Catford (1967) cho rằng “Dịch là sự thay thế ngữ liệu văn bản trong một ngôn ngữ
bằng ngữ liệu văn bản tương đương trong một ngôn ngữ khác.”
Còn theo Newmark (1988), “Dịch thuật là việc chuyển một văn bản này sang một văn
bản khác theo cách tác giả muốn thể hiện khi viết văn bản đó.”
Venuti (2001) đã định nghĩa “Dịch là viết lại văn bản ngoại với ngôn ngữ và diễn
ngôn bản địa.”
Có thể tóm lại rằng, việc chuyển đổi văn bản từ ngôn ngữ nguồn thành văn bản tương
đương ở ngôn ngữ đích được gọi là dịch. Cần lưu ý rằng nếu ngôn ngữ chỉ là một sự phân
loại cho một tập hợp các khái niệm, thì sẽ dễ dàng chuyển từ một ngôn ngữ nguồn sang
một ngôn ngữ đích. Nhưng ngôn ngữ không đơn giản như vậy, mỗi ngôn ngữ có cách tổ
chức và đặc thù văn hóa riêng biệt. Sự khác biệt giữa ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích,
cùng sự khác biệt về văn hóa tạo ra ngôn ngữ làm cho quá trình biên dịch trở thành một
thách thức thật sự. Một số yếu tố khó xử lý liên quan đến dịch là hình thức diễn đạt, ý
nghĩa, phong cách, tục ngữ, thành ngữ…
II. Quy trình biên dịch:
1. Khái niệm biên dịch:
Quy trình biên dịch là toàn bộ quá trình một biên dịch viên chuyển một văn bản hoặc
một phần văn bản thành các văn bản tương đương bằng một ngôn ngữ khác. Quy trình
này có thể miêu tả như sau:
Giải mã ý nghĩa văn bản nguồn
Mã hóa lại hoặc dịch ý nghĩa đó trong ngôn ngữ đích
Quy trình này chứa nhiều hoạt động khác nhau như kiểm tra ngữ pháp, cú pháp, thành
ngữ, nghĩa từ vựng và các yếu tố tương tự của ngôn ngữ nguồn, cũng như văn hóa của tác
giả của văn bản nguồn. Biên dịch viên cần có kiến thức sâu rộng về cả ngôn ngữ và văn
hóa để có thể giải mã và sau đó mã hóa lại ý `nghĩa văn bản nguồn bằng một ngôn ngữ

4
khác. Trong nhiều trường hợp, có thể kiến thức ngôn ngữ đích của biên dịch viên quan
trọng hơn kiến thức ngôn ngữ nguồn của người đó.
2. Phân loại:
Quy trình biên dịch có thể chia thành hai nhóm:
Quy trình kỹ thuật:
- phân tích ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích
- tìm hiểu toàn diện ngôn ngữ nguồn trước khi bắt đầu dịch thuật
- đánh giá sự tương đương về ngữ nghĩa và cú pháp giữa ngôn ngữ nguồn và
ngôn ngữ đích
Quy trình tổ chức:
- thường xuyên đánh giá lại bản dịch
- so sánh bản dịch hiện tại với bản dịch tương ứng của các biên dịch viên khác
- kiểm tra hiệu quả truyền đạt của văn bản dịch thông qua việc lấy ý kiến của
độc giả ngôn ngữ nguồn nhằm đánh giá tính chính xác và hiệu quả của bản dịch cũng như
xem xét phản ứng của họ.
Đối với một số dự án dịch thuật chuyên ngành đặc thù, biên dịch viên cần phải am
hiểu kiến thức chuyên ngành; thậm chí phải tìm hiểu thực tế các vấn đề liên quan đến bản
dịch. Như vậy, đối với chương trình Biên dịch 1 này, sinh viên phải không ngừng cập
nhật kiến thức liên quan đến các lĩnh vực chuyên ngành của mình.
III. Các nguyên tắc trong biên dịch
Theo đánh giá chung, một bài dịch phải đạt được ba yêu cầu cơ bản sau:
Tín (Faithfulness): tức là trung thành với nguyên bản
Đạt (Accuracy): tức là đạt được sự chính xác cho dù có dịch thoát ý
Nhã (Good Form): tức là diễn đạt sang ngôn ngữ thứ hai thật tự nhiên thanh
thoát, như người bản xứ hết sức có thể
Xuất phát từ các đặc điểm trên, có 3 nguyên tắc cần tuân thủ khi thực hành biên dịch:
Tìm cấu trúc tương đương giữa ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích
Chọn từ ngữ hợp lý, văn phong phù hợp: việc chọn từ đúng, thích hợp giúp
diễn đạt chính xác ý nghĩa của câu; việc chọn phong cách phù hợp sẽ làm cho câu dịch,
bài dịch được tự nhiên, hấp dẫn và thu hút người đọc hơn.

