ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: ĐỒ GÁ
NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP VÀ CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-... ngày ………tháng.... năm……
...........……… của …………………………………..
Thành phố Hồ Chí Minh , năm 2021
(LƯU HÀNH NỘI BỘ)
i
MỤC LỤC
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỒ GÁ ......................................................................... 2
1.1. Khái niệm chung về các loại đồ gá và trang bị công nghệ ................................... 2
1.2. Định nghĩa và công dụng của đồ gá trên máy cắt kim loại .................................. 3
1.2.1. Định nghĩa đồ gá máy cắt kim loại: ............................................................... 3
1.2.2. Công dụng của đồ gá máy cắt kim loại: ........................................................ 3
1.3. Phân loại đồ gá trên máy công cụ ......................................................................... 3
1.3.1 Phân loại theo nhóm máy ............................................................................... 3
1.3.2 Phân loại theo mức độ chuyên môn hóa ......................................................... 4
1.3.3 Phân loại theo nguồn động lực ....................................................................... 8
1.4. Các thành phần chính của đồ gá ........................................................................... 8
1.5. Yêu cầu đối với đồ gá trên máy cắt kim loại ........................................................ 9
Chương 2: ĐỊNH VỊ VÀ ĐỒ ĐỊNH VỊ ..................................................................... 11
2.1. Quá trình gá đặt chi tiết ...................................................................................... 11
2.1.1. Khái niệm về định vị ................................................................................... 11
2.1.2. Yêu cầu đối với đồ định vị .......................................................................... 12
2.1.3. Nguyên tắc định vị 6 điểm........................................................................... 12
2.2. Sai số gá đặt ........................................................................................................ 16
2.2.1. Sai số chuẩn ................................................................................................. 17
2.2.2. Sai số kẹp chặt ............................................................................................. 25
2.2.3. Sai số đồ gá .................................................................................................. 28
2.3. Các chi tiết định vị của đồ gá ............................................................................. 30
2.4. Các chi tiết định vị mặt phẳng ............................................................................ 31
2.4.1. Các chi tiết định vị chính ............................................................................. 31
2.4.2. Các chi tiết định vị phụ ................................................................................ 36
2.5. Các chi tiết định vị mặt trụ ngoài ....................................................................... 38
2.6. Các chi tiết định vị mặt trụ trong ........................................................................ 38
2.6.1. Chốt gá (chốt trụ) ......................................................................................... 39
2.6.2. Chốt côn định vị .......................................................................................... 40
2.6.3. Trục gá (chốt tâm) ....................................................................................... 40
2.6.4. Tính sai số định vị khi định vị bằng mặt trong ............................................ 42
ii
2.6.5. Mũi tâm ....................................................................................................... 44
2.7. Định vị kết hợp ................................................................................................... 46
Chương 3: KẸP CHẶT VÀ CÁC CƠ CẤU KẸP CHẶT ........................................ 54
3.1. Khái niệm về kẹp chặt ........................................................................................ 54
3.2. Yêu cầu đối với cơ cấu kẹp chặt. ........................................................................ 54
3.3. Phương pháp xác định lực kẹp ........................................................................... 55
3.3.1. Phương và chiều của lực kẹp ....................................................................... 55
3.3.2. Điểm đặt của lực kẹp ................................................................................... 56
3.3.3 Phân loại cơ cấu kẹp chặt ............................................................................. 57
3.3.4. Trình tự tính lực kẹp .................................................................................... 58
3.4. Kẹp chặt bằng chêm ........................................................................................... 63
3.4.1. Tính lực kẹp của chêm ................................................................................ 63
3.4.2. Tính tự hãm khi kẹp bằng chêm .................................................................. 65
3.4.3. Lực cần thiết để tháo chêm ra ...................................................................... 66
3.4.4.Tính chêm có con lăn ................................................................................... 67
3.4.5. Tính chêm có chốt trượt .............................................................................. 68
3.5. Kẹp chặt bằng ren vít .......................................................................................... 70
3.5.1. Khái niệm .................................................................................................... 70
3.5.2. Kết cấu ......................................................................................................... 70
3.5.3. Tính toán lực kẹp của cơ cấu kẹp ren vít ..................................................... 72
3.5.4. Kẹp bằng ren vít - đòn ................................................................................. 76
3.6. Kẹp chặt bằng bánh lệch tâm .............................................................................. 77
3.7. Cơ cấu phóng đại lực kẹp ................................................................................... 80
3.7.1. Cơ cấu phóng đại bằng thanh truyền ........................................................... 81
3.7.2. Cơ cấu phóng đại lực bằng khí nén – dầu thủy lực ..................................... 82
3.8. Các cơ cấu sinh lực ............................................................................................. 84
3.8.1. Cơ cấu sinh lực khí nén ............................................................................... 84
3.8.2. Truyền động bằng dầu ép ............................................................................ 89
3.8.3. Cơ cấu sinh lực nhờ lực hút điện từ ............................................................ 92
3.8.4. Cơ cấu sinh lực nhờ lực ly tâm .................................................................... 95
3.9. Kẹp chặt nhiều chi tiết đồng thời........................................................................ 96
3.10. Các cơ cấu kẹp nhanh bằng tay ........................................................................ 98
Chương 4 : CÁC CƠ CẤU TỰ ĐỊNH TÂM ........................................................... 102
4.1. Khái niệm ......................................................................................................... 102
4.2. Tự định tâm bằng ren vít trái chiều .................................................................. 103
4.3. Tự định tâm bằng khối V .................................................................................. 103
iii
4.4. Tự định tâm bằng đòn bẩy ................................................................................ 105
4.5. Tự định tâm bằng đường cong.......................................................................... 105
4.6. Tự định tâm bằng ống kẹp đàn hồi. .................................................................. 106
4.7. Tự định tâm bằng khe chêm. ............................................................................ 109
4.8. Tự định tâm bằng lò xo đĩa. .............................................................................. 109
4.9. Tự định tâm bằng chêm. ................................................................................... 110
4.10. Tự định tâm bằng chất dẻo. ............................................................................ 111
Chương 5 : CÁC CƠ CẤU KHÁC CỦA ĐỒ GÁ ................................................... 113
5.1. Cơ cấu dẫn hướng ............................................................................................. 113
5.1.1. ạc dẫn hướng ........................................................................................... 113
5.1.2. Phiến dẫn ................................................................................................... 118
5.1.3. Cơ cấu dẫn hướng dao khi chuốt ............................................................... 120
5.2. Cơ cấu so dao ................................................................................................... 121
5.3. Cơ cấu định vị đồ gá ......................................................................................... 122
5.4. Cơ cấu phân độ ................................................................................................. 124
5.5. Cơ cấu chép hình. ............................................................................................. 129
5.6. Thân đồ gá ........................................................................................................ 130
Chương 6: TỰ ĐỘNG HÓA ĐỒ GÁ VÀ ĐỒ GÁ TRÊN MÁY TỰ ĐỘNG ....... 132
6.1. Tự động hóa đồ gá ............................................................................................ 132
6.1.1. Tự động hóa đồ gá bằng khí nén ............................................................... 132
6.1.2. Tự động hóa bằng dầu ép........................................................................... 134
6.1.3. Tự động hóa bằng điện từ .......................................................................... 134
6.1.4. Một số cơ cấu kẹp chặt tự động ................................................................. 136
6.2. Đồ gá trên máy tự động .................................................................................... 137
Chương 7: TRÌNH TỰ THIẾT KẾ ĐỒ GÁ ........................................................... 142
7.1. Yêu cầu ............................................................................................................. 142
7.2. Các bước thực hiện ........................................................................................... 142
PHỤ LỤC 1: ĐỒ GÁ SỬ DỤNG TRÊN MÁY TIỆN ............................................ 146
PHỤ LỤC 2: ĐỒ GÁ SỬ DỤNG TRÊN MÁY PHAY ........................................... 161
PHỤ LỤC 3: ĐỒ GÁ SỬ DỤNG TRÊN MÁY KHOAN – KHOÉT – DOA ....... 173
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 190
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: ĐỒ GÁ
Mã số môn học: MH 18
Thời gian thực hiện môn học: 60 giờ (Lý thuyết: 56 giờ; Thực hành: 0 giờ; kiểm tra: 4
giờ)
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC:
− Vị trí:
Môn học thuộc lãnh vực kỹ thuật chuyên môn trong nội dung đào tạo của bậc cao
đẳng Công nghệ kỹ thuật cơ khí.
Đồ gá cần được dạy song song với môn học MH17, sinh viên phải học xong các
môn học MH08, MH09, MH10, MH10, MH11, MH13, MH14.
− Tính chất:
Là môn học chuyên môn thuộc các môn học đào tạo bắt buộc.
Là môn học chuyên môn, kiến thức của môn học để giải quyết những vấn đề về kỹ
thuật trong công nghệ gia công
II. MỤC TIÊU MÔN HỌC:
1. Về kiến thức:
− Trình bày được nguyên tắc định vị và kẹp chặt.
− Phân tích được cấu tạo, kết cấu của đồ gá.
2. Về kỹ năng:
− Xây dựng được phương pháp định vị và kẹp chặt chi tiết gia công.
− Chọn được chi tiết định vị, chi tiết kẹp.
− Tính được sai số chuẩn, lực kẹp.
− Vận dụng được những kiến thức của môn học để giải quyết những vấn đề về kỹ
thuật trong công nghệ gia công.
3. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
− Rèn luyện tính kiên trì, cẩn thận, chính xác;
− Nghiêm túc, trách nhiệm, chủ động, tích cực, chăm chỉ