ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
DƯỢC LÝ THÚ Y
NGÀNH: DỊCH VỤ THÚ Y
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2022
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình "Dược lý thú y" được biên soạn nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và
nghiên cứu của sinh viên ngành Thú y trình độ Cao đẳng tại Trường Cao đẳng
Nông nghiệp Thanh Hóa. Giáo trình được xây dựng dựa trên chương trình đào
tạo ngành Thú y, cập nhật những kiến thức mới nhất trong lĩnh vực dược lý học
thú y.
Quá trình biên soạn đã tuân thủ chặt chẽ các quy định về cấu trúc và nội
dung của một giáo trình chuẩn, đảm bảo tính khoa học, hệ thống và phù hợp với
đối tượng người học. Nội dung giáo trình bao gồm các kiến thức cơ bản về dược
lý học, các nhóm thuốc tác động lên hệ thống cơ quan của động vật, thuốc điều
trị bệnh do vi sinh vật và ký sinh trùng, cùng các loại thuốc sát trùng, tiêu độc.
Mỗi chương đều có mục tiêu rõ ràng, nội dung lý thuyết chi tiết, và phần thực
hành/thảo luận (nếu có) nhằm giúp sinh viên củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ
năng.
Cấu trúc chung của giáo trình được chia thành 11 chương, sắp xếp một cách
logic từ những khái niệm chung đến các nhóm thuốc cụ thể, giúp người học dễ
dàng tiếp cận và nắm bắt kiến thức.
2
Lời cảm ơn
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Nông
nghiệp Thanh Hóa và Khoa Nông Lâm nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho
việc biên soạn giáo trình này. Đồng thời chúng tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn
sâu sắc tới đồng nghiệp và các nhà khoa học đã đóng góp ý kiến để hoàn thiện
giáo trình.
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: ThS. Nguyễn Thế Hưng
2. Thành viên: CN. Trịnh Thị Hòa
3
MỤC LỤC:
CHƯƠNG 1: NHỮNG KHÁI NIỆM CHUNG VỀ THUỐC...............................6
1. KHÁI NIỆM VỀ THUỐC.............................................................................6
2. NGUỒN GỐC CỦA THUỐC.......................................................................6
2.1. Thuốc có nguồn gốc tự nhiên:................................................................6
2.2. Thuốc có nguồn gốc tổng hợp và bán tổng hợp:....................................7
2.3. Ưu nhược điểm của các nguồn gốc thuốc khác nhau:............................8
3. Đơn thuốc......................................................................................................8
CHƯƠNG 2: TÁC DỤNG CỦA THUỐC..........................................................12
1. TÁC DỤNG CỦA THUỐC.........................................................................12
1.1. Tác dụng chính và tác dụng phụ...........................................................12
1.2. Tác dụng tại chỗ và tác dụng toàn thân................................................12
1.3. Tác dụng chọn lọc và không chọn lọc..................................................13
1.4. Tác dụng hiệp đồng và tác dụng đối kháng..........................................13
2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÁC DỤNG CỦA THUỐC.............14
2.1. Các yếu tố ngoài cơ thể........................................................................14
2.2. Các yếu tố cơ thể..................................................................................19
CHƯƠNG 3: CÁC ĐƯỜNG ĐƯA THUỐC VÀ ĐƯỜNG THẢI TRỪ THUỐC....24
1. CÁC ĐƯỜNG ĐƯA THUỐC VÀO CƠ THỂ VÀ SỰ HẤP THU THUỐC
.........................................................................................................................25
1.1. Các đường đưa thuốc vào cơ thể..........................................................25
1.2. Sự hấp thu thuốc...................................................................................27
2. ĐƯỜNG THẢI TRỪ THUỐC....................................................................29
2.1. Đường tiết niệu.....................................................................................29
2.2. Đường tiêu hóa.....................................................................................29
2.3. Đường hô hấp.......................................................................................29
2.4. Qua da, các tuyến.................................................................................30
2.5. Qua sữa.................................................................................................30
2.6. Qua nhau thai........................................................................................30
CHƯƠNG 4: THUỐC TÁC ĐỘNG LÊN THẦN KINH TRUNG ƯƠNG........33
1. THUỐC ỨC CHẾ THẦN KINH TRUNG ƯƠNG.....................................33
2. THUỐC KÍCH THÍCH THẦN KINH TRUNG ƯƠNG.............................40
4
2.1. Thuốc kích thích thần kinh trung ương tác động đến tuỷ sống:
Strychnin.....................................................................................................40
2.2. Thuốc kích thích thần kinh trung ương tác động lên vỏ não................41
CHƯƠNG 5: THUỐC TÁC ĐỘNG LÊN THẦN KINH NGOẠI VI................44
1. THUỐC TÊ.................................................................................................44
1.1. Khái niệm.............................................................................................44
1.2. Một số loại thuốc tê..............................................................................45
2.THUỐC GÂY NÔN.....................................................................................47
2.1. Khái niệm.............................................................................................47
2.2. Một số thuốc gây nôn...........................................................................47
CHƯƠNG 6: THUỐC TÁC ĐỘNG LÊN THẦN KINH THỰC VẬT..............50
1. THUỐC TÁC ĐỘNG LÊN HỆ THẦN KINH PHÓ GIAO CẢM..............50
1.1. Thuốc cường phó giao cảm: Pilocarpin................................................50
1.2. Thuốc ức chế phó giao cảm: Atropin...................................................51
2. THUỐC TÁC ĐỘNG LÊN HỆ THẦN KINH GIAO CẢM.......................52
2.1. Thuốc cường giao cảm.........................................................................52
2.2. Thuốc ức chế thần kinh giao cảm.........................................................55
Chương 7: THUỐC TÁC ĐỘNG ĐẾN CƠ QUAN NỘI TẠNG.......................57
1. THUỐC TÁC ĐỘNG ĐẾN MÁU..............................................................57
1.1. Thuốc chống thiếu máu........................................................................57
1.2. Thuốc cầm máu, chống đông máu........................................................60
2. THUỐC TÁC ĐỘNG ĐẾN HỆ HÔ HẤP..................................................68
2.1. Thuốc long đờm...................................................................................68
2.2. Thuốc giảm ho......................................................................................70
2.3. Thuốc giãn phế quản............................................................................71
3. THUỐC TÁC ĐỘNG ĐẾN HỆ TIÊU HÓA...............................................72
3.1. Thuốc kích thích thèm ăn.....................................................................72
3.2. Thuốc nhuận tràng và tẩy.....................................................................74
3.3. Thuốc trị tiêu chảy................................................................................76
4. THUỐC TÁC ĐỘNG ĐẾN TỬ CUNG......................................................78
4.1. Oxytocin...............................................................................................78
4.2. Một số thuốc khác................................................................................80
5