
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ TRÀ VINH
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC:GIỐNG CÂY TRỒNG
NGÀNH, NGHỀ:BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số:215/QĐ-CĐN ngày 07 tháng 07
năm 2021
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Trà Vinh
1

Trà Vinh, năm 2021
(Lưu hành nội bộ)
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin
có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các
mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục
đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2

LỜI GIỚI THIỆU
Từ xưa con người đã trực tiếp can thiệp vào sự tiến hóa và làm
thay đổi cấu trúc di truyền của thực vật để thỏa mãn nhu cầu
của mình. Bắt đầu bằng chọn lọc những cá thể phù hợp cho sự
tiến hóa, chọn lọc nhân tạo đối với những tính trạng mong
muốn như hạt và quả to, thời gian sinh trưởng ngắn, thấp cây,
v.v đã làm thay đổi các loài thực vật so với họ hàng hoang dại
thân thuộc. Về mặt lịch sử, chọn giống được coi là một nghệ
thuật rồi sau đó là nghệ thuật và khoa học, ngày nay chọn
giống là một ngành khoa học tổng hợp. Những tiến bộ chọn
giống chủ yếu diễn ra sau khi tái phát hiện các quy luật di
truyền của Mendel.
Ngày nay khoa học chọn giống đòi hỏi sự phối hợp của nhiều
nhà khoa học trong các ngành liên quan, giữa các cơ sở nghiên
cứu chọn tạo giống, trung tâm tài nguyên di truyền và các cơ sở
khác tham gia vào quá trình khảo nghiệm và xác nhận giống
cây trồng mới. Cuộc “Cách mạng xanh” ở cây lúa mì và lúa
nước thông qua các gen lùn đã mang lại cuộc sống ấm no cho
hàng triệu người. Tiếp tục nhờ ứng dụng công nghệ sinh học để
chuyển các gen có ích, chọn giống cây trồng là một trong
những ngành sản xuất đống góp to lớn cho lợi ích của loài
người.
Với những phát triển mới trong chọn tạo giống cây trồng trên
thế giới và Việt Nam, chẳng hạn như các giống ưu thế lai,
những tiến bộ trong kỹ thuật di truyền, cuốn giáo trình này
cung cấp cho học sinh trung cấp nghề Bảo vệ thực vật những
nguyên lý và kiến thức cập nhật cơ bản của chọn giống thực vật
dựa trên kiến thức di truyền ứng dụng và những ngành khoa
học liên quan. Về cơ bản, cuốn giáo trình cập nhật thêm nhiều
kiến thức của chọn giống. Vì vậy, để tiếp thu tốt nội dung của
giáo trình học sinh phải có cơ sở về thực vật học, di truyền, các
kiến thức sinh học, thống kê và trồng trọt đại cương.
3

Cuốn giáo trình gồm 07: Chương 1 giới thiệu những kiến thức
nhập môn làm nền tảng cho chọn tạo giống; đó là lịch sử của
tiến hóa cây trồng, quá trình chọn giống, vai trò và xu thế của
chọn giống trong sản xuất nông nghiệp, nguồn gen trong chọn
giống, các nguyên lý sinh sản, di truyền, đặc biệt di truyền số
lượng.
Chương 2-4 trình bày các phương pháp chọn tạo giống cơ bản,
đặc thù với phương thức sinh sản: tự thụ phấn, giao phấn và
sinh sản vô tính, đột biến, đa bội thể, lai xa và ứng dụng công
nghệ sinh học trong chọn giống.
Chương 6-7 cung cấp cho học sinh, sinh viên những nguyên lý
liên quan tới công nhận giống, duy trì và sản xuất giống.
Chúng tôi tin tưởng rằng cuốn giáo trình sẽ có ích cho học sinh,
sinh viên trong việc lĩnh hội bản chất khoa học của chọn giống,
cập nhật những kiến thức cần thiết để có thể tiếp cận những
kiến thức cao hơn và lựa chọn để phát triển chọn tạo giống
thành một nghề nghiệp.
Trên cơ sở những giáo trình hiện có, để có tư liệu học tập,
nghiên cứu cho học sinh, sinh viên, trước hết là học sinh của
Trường trung cấp nghề dân tộc nội trú tỉnh Trà Vinh, chúng tôi
biên soạn giáo trình Giáo trình giống cây trồng này cho phù hợp
với trình độ của trường đào tạo nghề. Sách được dùng làm giáo
trình cho học sinh khoa Nông nghiệp, chuyên ngành Bảo vệ
thực vật thuộc Trường trung cấp nghề dân tộc nội trú và làm tài
liệu tham khảo cho học sinh, giáo viên, cán bộ các ngành có
liên quan.
Trong quá trình biên soạn, tập thể chúng tôi rất cố gắng
cập nhật những thông tin, kiến thức hiện đại và thực tiễn cho
phù hợp với nền nông nghiệp sản xuất hiện đại. Tuy nhiên, do
thời gian đã qui định có hạn và trình độ, nguồn tư liệu cũng có
hạn nên không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong
nhận được sự góp ý kiến của độc giả để lần sau giáo trình có
chất lượng tốt hơn.
4

MỤC LỤC
CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC GIỐNG CÂY TRỒNG..................................12
1. Chọn giống cây trồng và lịch sử phát triển
..................................................12
1.1. Chọn giống cây trồng
............................................................................12
1.2. Lịch
sử phát triển của khoa học chọn giống cây trồng...............................12
2. Giống và công tác giống cây trồng
..............................................................14
2.1. Giống cây trồng
.....................................................................................14
2.2. Công tác giống: Một số văn bản chủ yếu về quản lí sản xuất kinh doanh
giống cây trồng.............................................................................................15
CHƯƠNG II: CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỌN LỌC CƠ BẢN..........................................16
1. Cơ sở lí luận về chọn lọc...............................................................................16
1.1. Khái niệm về chọn lọc............................................................................16
1.1.1. Chọn lọc tự nhiên................................................................................16
1.1.2. Chọn lọc nhân tạo...............................................................................17
1.2. Vai trò của chọn lọc................................................................................18
5

