UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: NGUYÊN LÝ CHI TIẾT MÁY
NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-... ngày ………tháng.... năm……
...........……… của …………………………………..
Thành phố Hồ Chí Minh, Năm 2021
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên
bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh
sẽ bị nghiêm cấm.
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC ...................................................................................................................2
PHẦN 1: NGUYÊN LÝ MÁY
CHƯƠNG 1: CẤU TRÚC CƠ CẤU
1.1. Mở đầu .................................................................................................................9
1.1.1. Định nghĩa môn học ..........................................................................................9
1.1.2. Đối tượng môn học ...........................................................................................9
1.1.3. Vị trí môn học ...................................................................................................9
1.2. Cấu trúc cơ cấu .....................................................................................................9
1.2.1. Bậc tự do của vật rắn .........................................................................................9
1.2.2. Một số khái niệm ...............................................................................................9
1.3. Bậc tự do của cơ cấu ............................................................................................10
1.3.1. Định nghĩa .........................................................................................................10
1.3.2. Tính bậc tự do của cơ cấu không gian ..............................................................10
1.3.3. Tính bậc tự do của cơ cấu phẳng.......................................................................11
1.3.4. Ràng buộc gián tiếp và ràng buộc thừa .............................................................12
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH ĐỘNG HỌC CƠ CẤU PHẲNG
2.1.Bài toán vị trí (chuyển vị) .....................................................................................13
2.2. Bài toán vận tốc ....................................................................................................14
CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH LỰC CƠ CẤU PHẲNG .................................................18
3.1 Lực tác dụng lên cơ cấu .......................................................................................18
3.2. Bài toán phân tích lực cơ cấu ...............................................................................19
3.3. Trình tự và ví dụ giải bài toán phân tích áp lực khớp động ................................21
PHẦN 2: CHI TIẾT MÁY
CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ CHI TIẾT MÁY .....................................................25
1.1. Khái niệm chung ..................................................................................................25
1.1.1. Định nghĩa .........................................................................................................25
1.1.2. Phân loại ............................................................................................................25
1.2. Những yêu cầu chủ yếu đối với máy và chi tiết máy ...........................................25
1.3. Tải trọng và ứng suất ............................................................................................26
1.3.1. Tải trọng ............................................................................................................26
1.3.2. Ứng suất ............................................................................................................26
2
1.4. Các chỉ tiêu về khả năng làm việc của chi tiết máy .............................................28
1.4.1. Độ bền ...............................................................................................................28
1.4.2. Độ cứng .............................................................................................................29
1.4.3. Độ mòn ..............................................................................................................29
1.4.4. Độ dao động ......................................................................................................29
1.4.5. Độ sinh nhiệt .....................................................................................................29
1.4.6. Độ tin cậy ..........................................................................................................30
1.5. Vật liệu thường dùng trong chế tạo máy .............................................................30
1.6. Tính công nghệ .....................................................................................................31
1.7. Tính tiêu chuẩn .....................................................................................................31
CHƯƠNG 2:
MỐI GHÉP THEN VÀ TRỤC THEN ........................................................................32
2.1. Mối ghép then ......................................................................................................32
2.1.1. Khái niệm ..........................................................................................................32
2.1.2. Phạm vi ứng dụng .............................................................................................32
2.1.3. Các loại then ......................................................................................................32
2.1.4. Kích thước chủ yếu của mối ghép then bằng ....................................................34
2.1.5. Tính toán mối ghép then bằng ...........................................................................35
2.2. Trục then ..............................................................................................................36
2.2.1. Khái niệm ..........................................................................................................36
2.2.2. Ưu và khuyết điểm ............................................................................................36
2.2.3. Phân loại ............................................................................................................37
2.2.4. Tính toán mối ghép trục then ............................................................................38
CHƯƠNG 3: TRUYỀN ĐỘNG ĐAI .........................................................................40
3.1. Khái niệm chung ..................................................................................................40
3.1.1. Phương pháp truyền động .................................................................................40
3.1.2. Ưu và khuyết điểm ............................................................................................41
3.1.3. Các kiểu truyền động đai ..................................................................................41
3.1.4. Phương pháp điều chỉnh sức căng đai ...............................................................42
3.2.Kết cấu các loại đai ...............................................................................................42
3.2.1. Vật liệu làm đai .................................................................................................42
3.2.2. Đai dẹt ...............................................................................................................42
3
3.2.3. Các phương pháp nối đai dẹt ............................................................................43
3.2.4. Đai thang ...........................................................................................................44
3.3. Những vấn đề cơ bản trong lý thuyết truyền động đai .........................................45
3.3.1. Các thông số hình học .......................................................................................45
3.3.2. Lực tác dụng lên đai ..........................................................................................46
3.3.3. Ứng suất sinh ra trong bộ truyền .......................................................................47
3.3.4. Sự trượt của đai .................................................................................................47
3.3.5. Đường cong trượt và đường cong hiệu suất ......................................................48
3.4. Kết cấu bánh đai ...................................................................................................49
3.5. Trình tự thiết kế bộ truyền đai ..............................................................................50
3.5.1. Đai dẹt ...............................................................................................................50
3.5.2. Đai thang ...........................................................................................................52
CHƯƠNG 4: TRUYỀN ĐỘNG XÍCH .......................................................................55
4.1. Khái niệm chung ..................................................................................................55
4.1.1. Phương pháp truyền động .................................................................................55
4.1.2. Ưu và khuyết điểm ............................................................................................55
4.1.3. Phân loại xích ....................................................................................................55
4.2. Xích truyền động ..................................................................................................56
4.2.1. Xích ống con lăn ...............................................................................................56
4.2.2. Vật liệu ..............................................................................................................58
4.3. Những thông số động học ....................................................................................59
4.3.1. Công suất ...........................................................................................................59
4.3.2. Vận tốc và tỷ số truyền .....................................................................................59
4.3.3. Số răng đĩa xích .................................................................................................60
4.3.4. Bước xích ..........................................................................................................60
4.3.5.Khoảng cách giữa 2 trục ....................................................................................61
4.3.6. Lực tác dụng lên bộ truyền ................................................................................61
4.4. Các dạng hỏng và chỉ tiêu tính toán .....................................................................62
4.4.1. Các dạng hỏng ...................................................................................................62
4.4.2. Các chỉ tiêu tính toán ........................................................................................62
4.5. Hiệu suất bôi trơn .................................................................................................64
4.5.1. Bôi trơn .............................................................................................................64