1
HỌC VIỆN KỸ THUẬT MẬT MÃ
THỰC HÀNH VẬT LÝ ĐẠI CƯƠNG
Tác giả: TS. Nguyễn Duy Phương
ThS. Đào Xuân Dương
Hà Nội, 2022
GIÁO TRÌNH
1
Lời nói đầu
Vật lý là môn khoa học cơ bản nghiên cứu các quy luật vận động, tương tác
và biến đổi của vật chất trong thế giới tự nhiên. Môn Vật lý đại cương ở bậc Đại
học bao gồm các học phần Lý thuyết Cơ - Nhiệt, Điện - Từ, Quang, Vật lý nguyên
tử, Vật lý hạt nhân và một học phần thực hành các nội dung cơ bản đã học ở phần
lý thuyết. Sinh viên Đại học chính quy KTMM, CNTT, ĐTVT của Học viện
KTMM được thực hành Vật lý đại cương với thời lượng 02 tín chỉ. Các bài thực
hành VLĐC của Bộ môn Lý - Khoa Cơ bản được xây dựng trên cơ sở các mẫu
thực hành cơ bản của các hãng LD – Didactic, Phywe… Sau một thời gian khai
thác, sử dụng, chúng tôi thấy cần phải tổng hợp các tài liệu hướng dẫn thực hành
Vật lý đại cương thành bộ giáo trình để tiện cho sinh viên học tập.
Do thời gian có hạn nên trong quá trình biên soạn, không tránh khỏi những sai
sót. Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô giáo cùng toàn thể các bạn
HVSV - Học viện KTMM để lần tu chỉnh sau được hoàn thiện hơn.
Các tác giả
2
MỤC LỤC
Phần 1. Lý thuyết phép đo và sai số
§ 1
Phép đo và sai số
5
§ 2
Cách xác định sai số của phép đo trực tiếp
9
§ 3
Cách xác định sai số của phép đo gián tiếp
16
§ 4
Phương pháp biểu diễn kết quả bằng đồ thị
22
Phần 2. Các bài thực hành
§ 1
Làm quen với các dụng cụ đo độ dài và đồng hồ đo điện đa năng
29
§ 2
Khảo sát va chạm trên đệm không khí
36
§ 3
Con lắc thuận nghịch
46
§ 4
Sóng dừng trên dây
52
§ 5
Đo điện trở bằng mạch cầu Wheastone
59
§ 6
Từ trường của dây dẫn thẳng
65
§ 7
Xác định điện tích riêng của electron
72
§ 8
Nhiễu xạ ánh sáng
81
§ 9
Đương lượng cơ nhiệt
89
§ 10
Đo từ trường Trái Đất
97
§ 11
Định luật Malus
106
§ 12
Tụ điện
113
Phụ lục 1. Vài nét về hệ đo lường SI
124
Phụ lục 2. Một số bảng thông tin hữu dụng
130
Tài liệu tham khảo
133
3
PHẦN I
LÝ THUYẾT PHÉP ĐO VÀ SAI SỐ