Ch−¬ng II. Kh¶o nghiÖm loμi vμ xuÊt xø
1
Ch−¬ng II. Kh¶o nghiÖm loμi vμ xuÊt xø
1. Vai trß cña kh¶o nghiÖm loμivμxuÊt xø
t
¶i
thiÖ
iè
©
õ
t
rong c
¶i
thiÖ
ng
iè
ng c
©
yr
õ
ng.
B−íc ®Çu tiªn cña mét ch−¬ng tr×nh c¶i thiÖn gièng c©y
rõn
g
th
×
®Òu ®−
cb¾
t
®Çu b»n
g
vi
Ö
cch
ä
nloμivμxuÊ
t
xø
p
hï
g
g
Ö
ä
p
hîp víi môc tiªu kinh doanh vμphïhîpvíi®iÒukiÖnsinhth¸i
ë n¬i qui ho¹ch trång rõng. §Ó chän ®−îc loμivμxuÊt xø nh−
vËy ta ph¶i tiÕn hμnh kh¶o nghiÖm.
Ê
Õ
KN loμivμxu
Êt
xø chÝnh lμlîi dông nh÷ng bi
Õ
ndÞDTcã
s½n trong TN mét c¸ch cã c¬ së khoa häc, th«ng qua KN g©y
trång trong nh÷ng ®iÒu kiÖn míi. ChÝnh v× vËy, mμKN mét
c¸ch
nghiªm
tóc
kh«ng
nh
÷
ng
tiÕt
kiÖm
c«ng
søc
kinh
c¸ch
nghiªm
tóc
kh«ng
nh
÷
ng
tiÕt
kiÖm
c«ng
søc
,
kinh
phÝ, thêi gian tr−íc khi më réng mét ch−¬ng tr×nh trång rõng,
mμcßn tr¸nh ®−îc nh÷ng thÊt bÞ kh«ng ®¸ng cã.
2
Ch−¬ng II. Kh¶o nghiÖm loμi vμ xuÊt xø
-Kh¶o nghiÖm loμi: Lμ viÖc ®em nhiÒu loμi c©y cïng ®¸p øng ®−îc môc tiªu
kinh doanh ®Ó ra trång thö ë mét n¬i còng nh− ®em trång tõng loμi c©y ë
h
÷
i ã ®iÒ kiÖ i h th¸i kh¸ h
h» t
×
h
÷
lμi©
n
h
÷
ng n¬
i
c
ã
®iÒ
u
kiÖ
n s
i
n
h
th¸i
kh¸
c n
h
au n
h»
m
t
×
m ra n
h
÷
n
g
l
o
μi
c
©y
phï hîp nhÊt víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i ë tõng vïng.
-Kh¶o nghiÖm xuÊt xø: Lμ c«ng viÖc ®−îc tiÕn hμnh trång thö nh÷ng xuÊt xø
kh¸c nhau cña nh÷ng loμi c©y ®· ®−îc chän läc trªn cïng mét vÞ trÝ hoÆc
Ê
»
Ê
n
g
−îc l¹i tõng xu
Ê
t xø trªn nh÷ng vÞ trÝ kh¸c nhau nh
»
m t×m ra nh÷ng xu
Ê
t
xø phï hîp nhÊt víi tõng vïng trång rõng cô thÓ.
-Nh− vËy, theo quy luËt trªn kh¶o nghiÖm loμi lu«n ph¶i ®i tr−íc kh¶o nghiÖm
xuÊt xø. Xong trong thùc tÕ c¸c nhμchän gièng ®· biÕt mét c¸ch kh¸ chi
xuÊt
xø.
Xong
trong
thùc
tÕ
c¸c
nhμ
chän
gièng
®·
biÕt
mét
c¸ch
kh¸
chi
tiÕt nh÷ng th«ng tin vÒ nh÷ng loμi kh¶o nghiÖm th× cã thÓ tiÕn hμnh bè trÝ
kh¶o nghiÖm ®ång thêi loμi vμ xuÊt xø trong cïng mét lÇn t¹i cïng mét vÞ
trÝ => ThÝ nghiÖm nh− vËy ®−îc gäi lμ thÝ nghiÖm kh¶o nghiÖm loμi –xuÊt
x
ø.
ø.
=> C¸ch bè trÝ nμy tiÕt kiÖm ®−îc thêi gian, xong ®æi l¹i diÖn tÝch cña khu vùc
tiÕn hμnh kh¶o nghiÖm l¹i ph¶i lín h¬n rÊt nhiÒu.
3
Ch−¬ng II. Kh¶o nghiÖm loμi vμ xuÊt xø
C¬ së khoa häc cña kh¶o nghiÖm loμi –xuÊt xø
-Do kÕt
q
u¶ cña
q
u¸ tr
×
nh ch
ä
n l
ä
c t
ù
nhiªn
d
iÔn ra tron
g
m
é
t thêi
qq
ääù d gé
gian kh¸ dμi mμ dÉn tíi hiÖn t−îng ph©n li tÝnh chÊt, nhÊt lμ loμi c©y
rõng cã ph©n bè réng. KÕt qu¶ lμ trong ph¹m vi mçi loμi ®· xuÊt
hiÖn nhiÒu biÕn dÞ di truyÒn (cña c¶ quÇn thÓ øng víi ®iÒu kiÖn ®ã).
§
èi víi loμi cã khu ph©n bè cμng réng ë nhiÒu vÞ trÝ ®Þa lÝ kh¸c
§
èi
víi
loμi
cã
khu
ph©n
bè
cμng
réng
ë
nhiÒu
vÞ
trÝ
®Þa
lÝ
kh¸c
nhau th× cμng cã nhiÒu biÕn dÞ di truyÒn. Do ®ã nhμ chän gièng cã
nhiÒu c¬ héi lùa chän ®−îc nhiÒu biÕn dÞ di truyÒn do nhu cÇu kinh
tÕ ®Æt ra vμ thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn vïng quy ho¹ch trång rõng.
- Nh÷ng biÕn dÞ ë møc ®é lín chÝnh lμ loμi kh¸c nhau, cßn møc ®é biÕn
dÞ nhá th× t¹o xuÊt xø kh¸c nhau.
- Kh¶o nghiÖm loμi –xuÊt xø chÝnh lμ viÖc lîi dông biÕn dÞ di truyÒn
ã½t t hiª ét¸hã ëkh h ã® ilμ
c
ã
s
½
n
t
rong
t
ù n
hiª
n m
ét
c
¸
c
h
c
ã
c¬ s
ë
kh
oa
h
äc, n
ã
®
−îc co
i
lμ
ph−¬ng ph¸p chän gièng nhanh vμ rÎ tiÒn nhÊt. Ngoμi ra kh¶o
nghiÖm loμi –xuÊt xø cßn gióp cho c¸c nhμ s¶n xuÊt tr¸nh ®−îc
nh÷n
g
rñi do kh«n
g
®¸n
g
cã tron
g
s¶n xuÊt kinh doanh.
4
gggg
Ch−¬ng II. Kh¶o nghiÖm loμi vμ xuÊt xø
2. Nh÷ng kh¸i niÖm ®−îc dïng trong kh¶o nghiÖm loμi vμ
xuÊt xø.
2.1. Loμi. (Species)
TËp hîp nh÷ng c¸ thÓ sinh vËt cã:
C¸c ®Æc tr−ng h×nh th¸i c¨n b¶n gièng nhau.
Cã ®Æ t −ihlý
h¸ h−h
Cã
®Æ
c
t
r
−
n
g
s
i
n
h
lý
–
h
o
¸
n
h−
n
h
au.
Cã cïng mét khu ph©n bè ®Þa lý –sinh th¸i.
Lμ ®Æc ®iÓm sinh th¸i ®Æc tr−ng bëi giíi h¹n sinh th¸i cña tõng nh©n tè sinh
th¸i (
g
iíi h¹n d−íi, d−íi h¹n trªn, ®iÓm cùc thuËn)
g
Cã thÓ giao phèi víi nhau vμ cho con lai h÷u thô.
Giao phèi:
+ Ph¶i cho ®êi sau h÷u thô (vÝ dô: ngùa lai víi Lõa t¹o ra con La nh−ng La
kh«ng gäi lμloμiv
×
®êi sau bÊt thô)
kh«ng
gäi
lμ
loμi
v
×
®êi
sau
bÊt
thô)
+ §Ó giao phèi ®−îc còng lμ do cã sù trïng hîp vÒ thêi ®iÓm ra hoa, cÊu t¹o
hoa phï hîp, còng nh− cã sù phï hîp vÒ sinh lý trong qu¸ tr×nh giao phèi
Cã bé NST gièng nhau vÒ sè l−îng, h×nh d¹ng còng nh− thø tù gen trªn tõng cÆp
NST.
5
NST.