Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
L I NÓI Đ UỜ Ầ
b t kỳ giai đo n phát tri n nào, pháp lu t luôn đóng m t vai trò r tỞ ấ ạ ể ậ ộ ấ
quan tr ng. Nó là tiêu chu n pháp lý cho m i ho t đ ng trong đ i s ng xãọ ẩ ọ ạ ộ ờ ố
h i. Trong h th ng pháp lu t đó có pháp lu t v h p đ ng kinh t , nóộ ệ ố ậ ậ ề ợ ồ ế
đi u ch nh các quan h xã h i phát sinh trong lĩnh v c ho t đ ng kinh t .ề ỉ ệ ộ ự ạ ộ ế
Hi n nay, khi đã chuy n đ i sang n n kinh t hàng hoá nhi u thànhệ ể ổ ề ế ề
ph n v n hành theo c ch th tr ng, có s qu n lý c a Nhà n c theoầ ậ ơ ế ị ườ ự ả ủ ướ
đ nh h ng XHCN thì pháp lu t v h p đ ng kinh t đã và đang là m t v nị ướ ậ ề ợ ồ ế ộ ấ
đ h t s c ph c t p . N n kinh t càng phát tri n thì các quan h kinh tề ế ứ ứ ạ ề ế ể ệ ế
càng đa d ng và ph c t p h n nhi u, nó không ch d ng l i các quan hạ ứ ạ ơ ề ỉ ừ ạ ở ệ
kinh t trong n c mà còn có s tham gia b i các nhân tô n c ngoài.ế ướ ự ở ướ
Song cho đ n nay, pháp lu t hi n hành v ch đ h p đ ng kinh tế ậ ệ ề ế ộ ợ ồ ế
c a chúng ta v n là pháp l nh h p đ ng kinh t ngày 25/9/1989 cùng v iủ ẫ ệ ợ ồ ế ớ
các văn b n c th hoá và h ng d n thi hành pháp l nh. Th c t cho th yả ụ ể ướ ẫ ệ ự ế ấ
pháp l nh này còn có nhi u đi m ch a phù h p v i yêu c u và đòi h i c aệ ề ể ư ợ ớ ầ ỏ ủ
n n kinh t hi n nay. Nh ng h n ch và thi u sót đó đã gây khó khăn choề ế ệ ữ ạ ế ế
các ch th kinh doanh trong quá trình ký k t và th c hi n h p đ ng kinhủ ể ế ự ệ ợ ồ
t và đ ng th i cũng gây tr ng i cho h c a các c quan qu n lý v h pế ồ ờ ở ạ ủ ơ ả ề ợ
đ ng kinh t .ồ ế
Bên c nh đó, trong đi u ki n n c ta hi n nay, B lu t dân s vàạ ề ệ ướ ệ ộ ậ ự
Lu t th ng m i là hai văn b n r t quan tr ng đã đ c thông qua và cóậ ươ ạ ả ấ ọ ượ
hi u l c đã đáp ng đ c nh ng đòi h i trong đ i s ng xã h i. Trong khiệ ự ứ ượ ữ ỏ ờ ố ộ
đó pháp l nh h p đ ng kinh t sau m t th i gian dài không còn phù h p,ệ ợ ồ ế ọ ờ ợ
không còn đáp ng đ c yêu c u th c ti n sôi đ ng c a n n kinh t thứ ượ ầ ự ễ ộ ủ ề ế ị
tr ng. Vì v y, vi c nghiên c u tìm ra nh ng đi m h n ch và đ a raườ ậ ệ ứ ữ ể ạ ế ư
ph ng h ng s a đ i b sung là r t c n thi t.ươ ướ ử ổ ổ ấ ầ ế
Xuât phát t nh ng đòi h i đó, b ng nh ng ki n th c đã đ c trangừ ữ ỏ ằ ữ ế ứ ượ
b cùng v i nh n th c v th c ti n trong quá trình th c t p t i Công tyị ớ ậ ứ ề ự ễ ự ậ ạ
quan h qu c t - Đ u t s n xu t (CIRI), tôi ch n đ tài : "ệ ố ế ầ ư ả ấ ọ ề H p đ ngợ ồ
NguyÔn §øc C¶nh Líp: LuËt Kinh
doanh 41A
1
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
thuê nhà x ng t i công ty Quan h qu c t - Đ u t s n xu t (CIRT),ưở ạ ệ ố ế ầ ư ả ấ
ch đ pháp lý và th c ti n áp d ngế ộ ự ễ ụ " đ làm đ tài chuyên đ th c t pể ề ề ự ậ
cho mình, nh m nghiên c u và góp ph n vào công cu c hoàn thi n phápằ ứ ầ ộ ệ
lu t v h p đ ng kinh t .ậ ề ợ ồ ế
Đ tài đ c k t c u thành 3 ch ng :ề ượ ế ấ ươ
Ch ng I : Ch đ pháp lý v h p đ ng kinh t .ươ ế ộ ề ợ ồ ế
Ch ng II : Th c tr ng ký k t và th c hi n h p đ ng kinh t ápươ ự ạ ế ự ệ ợ ồ ế
d ng v i vi c thuê nhà x ng t i công ty quan h qu c t - Đ u t s nụ ớ ệ ưở ạ ệ ố ế ầ ư ả
xu t (CIRI)ấ
Ch ng III : M t s ki n ngh nh m hoàn thi n pháp lu t h p đ ngươ ộ ố ế ị ằ ệ ậ ợ ồ
kinh t v vi c thuê nhà x ng t i công ty quan h qu c t - Đ u t s nế ề ệ ưở ạ ệ ố ế ầ ư ả
xu t (CIRI)ấ
Đ hoàn thành đ tài này, ngoài s c g ng c a b n thân, tôi xin chânể ề ự ố ắ ủ ả
thành c m n sâu s c các anh ch trong công ty quan h qu c t - đ u tả ơ ắ ị ệ ố ế ầ ư
s n xu t cùng v i các th y cô giáo trong B môn Lu t kinh t , đ c bi tả ấ ớ ầ ộ ậ ế ặ ệ
ch t l ng là th y giáo ấ ượ ầ TS. Nguy n H p Toànễ ợ và cô giáo Ph m Thạ ị
Ph ng Thuươ ỷ đã nhi t tình giúp đ và h ng d n tôi hoàn thành bài vi tệ ỡ ướ ẫ ế
này.
NguyÔn §øc C¶nh Líp: LuËt Kinh
doanh 41A
2
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
CH NG IƯƠ
CH Đ PHÁP LÝ V H P Đ NG KINH TẾ Ộ Ề Ợ Ồ Ế
I. Đ C ĐI M HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N C A H P Đ NG KINH T Ặ Ể Ể Ủ Ợ Ồ Ế
Do đ c đi m c a n n kinh t các giai đo n khác nhau mà đ cặ ể ủ ề ế ở ạ ặ
đi m hình thành và phát tri n c a h p đ ng kinh t cũng khác nhau trongể ể ủ ợ ồ ế
các giai đo n sau :ạ
1. H p đ ng kinh t trong th i kỳ khôi ph c n n kinh t và c iợ ồ ế ờ ụ ề ế ả
t o xã h i ch nghĩa n n kinh t qu c dân (1954 - 1959)ạ ộ ủ ề ế ố
Th i kỳ này n n kinh t g m nhi u thành ph n kinh t ho t đ ngờ ề ế ồ ề ầ ế ạ ộ
đan xen l n nhau. Vì th , ch đ pháp lý v h p đ ng kinh t đ c th cẫ ế ế ộ ề ợ ồ ế ượ ự
hi n theo ngh đ nh s 738/TTg ngày 10/4/1956 c a Th t ng Chính phệ ị ị ố ủ ủ ướ ủ
ban hành Đi u l t m th i v l p h p đ ng kinh doanh, qui đ nh m i quanề ệ ạ ờ ề ậ ợ ồ ị ố
h h p đ ng trong lĩnh v c kinh doanh gi a các đ n v kinh doanh c a Nhàệ ợ ồ ự ữ ơ ị ủ
n c, h p tác xã, công ty h p doanh và t doanh.ướ ợ ợ ư
Đ c đi m c a h p đ ng kinh doanh là r t coi tr ng ý chí t do, tặ ể ủ ợ ồ ấ ọ ự ự
nguy n, bình đ ng, th t thà, cùng có l i c a các đ ng s tham gia h pệ ẳ ậ ợ ủ ươ ự ợ
đ ng trong n n kinh t qu c dân. Tuy nhiên, ph i ch u s ki m soát c a cácồ ề ế ố ả ị ự ể ủ
c quan Nhà n c nh : h p đ ng ph i đăng ký t i c quan Nhà n c cóơ ướ ư ợ ồ ả ạ ơ ướ
th m quy n, quy n hu b h p đ ng b h n ch .v.v....ẩ ề ề ỷ ỏ ợ ồ ị ạ ế
2. H p đ ng kinh t trong th i kỳ b c đ u xây d ng c s v tợ ồ ế ờ ướ ầ ự ơ ở ậ
ch t k thu t c a ch nghĩa xã h i theo c ch k ho ch hoá t p trungấ ỹ ậ ủ ủ ộ ơ ế ế ạ ậ
(1960 - 1974)
Là th i kỳ c i t o xã h i ch nghĩa n n kinh t qu c dân đã căn b nờ ả ạ ộ ủ ề ế ố ả
hoàn thành. Nhà n c ch tr ng phát tri n n n kinh t theo k ho ch ,ướ ủ ươ ể ề ế ế ạ
ch u s đi u hành c a Nhà n c. Vì th , ch đ h p đ ng kinh doanh cũngị ự ề ủ ướ ế ế ộ ợ ồ
đ c thay đ i. Đi u l t m th i v ch đ h p đ ng kinh t do Chính phượ ổ ề ệ ạ ờ ề ế ộ ợ ồ ế ủ
ban hành theo Ngh đ nh s 004/TTg ngày 4/1/1960 quy đ nh m t ki u h pị ị ố ị ộ ể ợ
đ ng m i, h p đ ng đ c ký k t trên c s k ho ch Nhà n c.ồ ớ ợ ồ ượ ế ơ ở ế ạ ướ
NguyÔn §øc C¶nh Líp: LuËt Kinh
doanh 41A
3
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
Đ c đi m c a đi u l t m th i là nh m tăng c ng m i quan hặ ể ủ ề ệ ạ ờ ằ ườ ố ệ
kinh t gi a các xí nghi p qu c doanh và c quan Nhà n c. Coi ký k tế ữ ệ ố ơ ướ ế
h p đ ng kinh t là k lu t Nhà n c trong quan h kinh t và ch đ c kýợ ồ ế ỷ ậ ướ ệ ế ỉ ượ
k t h p đ ng kinh t trong ph m vi ch tiêu k ho ch Nhà n c, đ ng th iế ợ ồ ế ạ ỉ ế ạ ướ ồ ờ
cũng không đ c t ý th ng l ng đi u ch nh h p đ ng kinh t n uượ ự ươ ượ ề ỉ ợ ồ ế ế
không có s đ ng ý c a c quan Nhà n c có th m quy n.... Do đó, ch đự ồ ủ ơ ướ ẩ ề ế ộ
h p đ ng kinh t đ c chia làm hai lo i : h p đ ng nguyên t c và h pợ ồ ế ượ ạ ợ ồ ắ ợ
đ ng c th .ồ ụ ể
Bên c nh đó, Đi u l t m th i - cũng qui đ nh vi c thành l p H iạ ề ệ ạ ờ ị ệ ậ ộ
đ ng tr ng tài v i t cách là c quan tài phán Nhà n c có ch c năng gi iồ ọ ớ ư ơ ướ ứ ả
quy t các tranh ch p trong vi c ký k t và th c hi n h p đ ng kinh t .ế ấ ệ ế ự ệ ợ ồ ế
Nh v y, ch đ h p đ ng kinh t th ng kỳ này là công c pháp lýư ậ ế ộ ợ ồ ế ườ ụ
c a vi c th c hi n k ho ch Nhà n c, v i b n ch t mang đ m y u t kủ ệ ự ệ ế ạ ướ ớ ả ấ ậ ế ố ế
ho ch còn y u t tài s n là th y u.ạ ế ố ả ứ ế
3. H p đ ng kinh t trong th i kỳ th c hi n ch tr ng c iợ ồ ế ờ ự ệ ủ ươ ả
ti n qu n lý kinh t (1975 - 1988)ế ả ế
Đây là th i kỳ n n kinh t th c hi n vi c qu n lý theo ph ng th cờ ề ế ự ệ ệ ả ươ ứ
kinh doanh xã h i ch nghĩa. Đ t ng ng v i nó chính ph đã ban hànhộ ủ ể ươ ứ ớ ủ
Đi u l v ch đ h p đ ng kinh t kèm theo Ngh đ nh s 54/CP ngàyề ệ ề ế ộ ợ ồ ế ị ị ố
10/3/1975 c a H i đ ng Chính ph , qui đ nh ki u h p đ ng kinh t m i,ủ ộ ồ ủ ị ể ợ ồ ế ớ
thay th cho b n đi u l t m th i v ch đ h p đ ng kinh t tr c đó.ế ả ề ệ ạ ờ ề ế ộ ợ ồ ế ướ
Đ c đi m ch đ h p đ ng kinh t th i kỳ này là : H p đ ng kinhặ ể ế ộ ợ ồ ế ờ ợ ồ
t đ c ký k t ngay sau khi có s ki m tra k ho ch và sau đó đ c đi uế ượ ế ổ ể ế ạ ượ ề
ch nh l i khi Nhà n c gao ch tiêu k ho ch chính th c, vi c ký k t h pỉ ạ ướ ỉ ế ạ ứ ệ ế ợ
đ ng kinh t căn c vào ph ng h ng, nhi m v , k ho ch ho c vănồ ế ứ ươ ướ ệ ụ ế ạ ặ
b n ch đ o, h ng d n c a c quan qu n lý Nhà n c c p trên, bên c nhả ỉ ạ ướ ẫ ủ ơ ả ướ ấ ạ
đó các đ n v kinh t còn có th ký k t các h p đ ng kinh t ngoài ch tiêuơ ị ế ể ế ợ ồ ế ỉ
pháp l nh, vì th mà ch th c a h p đ ng kinh t đ c m r ng h n, thệ ế ủ ể ủ ợ ồ ế ượ ở ộ ơ ể
lo i h p đ ng cũng đ c đa d ng h n nhi u....ạ ợ ồ ượ ạ ơ ề
NguyÔn §øc C¶nh Líp: LuËt Kinh
doanh 41A
4
Chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp
4. H p đ ng kinh t trong th i kỳ đ i m i c ch qu n lý kinhợ ồ ế ờ ổ ớ ơ ế ả
t (t năm 1989 đ n nay)ế ừ ế
Sau đ i h i VI, Đ ng và Nhà n c ta ch tr ng đ i m i n n kinhạ ộ ả ướ ủ ươ ổ ớ ề
t v n hành theo c ch th tr ng có s qu n lý c a Nhà n c theo đ nhế ậ ơ ế ị ườ ự ả ủ ướ ị
h ng xã h i ch nghĩa, c ch qu n lý kinh t cũng đ c chuy n đ iướ ộ ủ ơ ế ả ế ượ ể ổ
hoàn toàn theo n n kinh t . Chính vì th , ch đ h p đ ng kinh t - cũngề ế ế ế ộ ợ ồ ế
đ c chuy n đ i. Tren c s đó, pháp l nh h p đ ng kinh t do H i đ ngượ ể ổ ơ ở ệ ợ ồ ế ộ ồ
Nhà n c , thông qua ngày 25/9/1989 đ c ban hành.ướ ượ
Đ c đi m c a pháp l nh h p đ ng kinh t g m : ặ ể ủ ệ ợ ồ ế ồ
+ H p đ ng kinh t đ c xác l p trên c s t nguy n, bình đ ng vợ ồ ế ượ ậ ơ ở ự ệ ẳ ề
quy n và nghĩa v , cùng có l i và không trái pháp lu t.ề ụ ợ ậ
+ ch th tham gia h p đ ng kinh t là t t c các pháp nhân, cá nhânủ ể ợ ồ ế ấ ả
có đăng ký kinh doanh, ngoài ra còn đ c m r ng trong m t s tr ng h pượ ở ộ ộ ố ườ ợ
đ c bi tặ ệ
+ Ch th có quy n t quy t trong vi c ký k t và th c hi n h pủ ể ề ự ế ệ ế ự ệ ợ
đ ng kinh t ồ ế
+ Th lo i h p đ ng kinh t đ c đa d ng hoá, bên c nh đó còn quiể ạ ợ ồ ế ượ ạ ạ
đ nh m t s h p đ ng kinh t theo ch tiêu pháp l nh áp d ng đ i v i cácị ộ ố ợ ồ ế ỉ ệ ụ ố ớ
doanh nghi p Nhà n c ho t đ ng theo ch tiêu pháp l nh Nhà n c giaoệ ướ ạ ộ ỉ ệ ướ
và chính ph cũng có văn b n qui đ nh riêng (Quy t đ nh s 18/HĐBT ngàyủ ả ị ế ị ố
16/1/1990 c a H i đ ng b tr ng)ủ ộ ồ ộ ưở
Nh v y, nh ng đi m đ i m i c a ch đ h p đ ng kinh t th i kỳư ậ ữ ể ổ ớ ủ ế ộ ợ ồ ế ờ
này đã đáp ng yêu c u c a c ch qu n lý n n kinh t nhi u thành ph n,ứ ầ ủ ơ ế ả ề ế ề ầ
b c đ u xây d ng n n kinh t th tr ng có s qu n lý c a Nhà n cướ ầ ự ề ế ị ườ ự ả ủ ướ
theo đ nh h ng XHCN.ị ướ
Sau đây, chúng ta s nghiên c u ch đ h p đ ng kinh t theo Phápẽ ứ ế ộ ợ ồ ế
l nh h p đ ng kinh t ngày 25/9/1989.ệ ợ ồ ế
II. KHÁI QUÁT V H P Đ NG KINH T Ề Ợ Ồ Ế
1. Khái ni m h p đ ng kinh tệ ợ ồ ế
NguyÔn §øc C¶nh Líp: LuËt Kinh
doanh 41A
5