TiÓu luËn m«n Kinh tÕ ph¸t triÓn
NguyÔn Quèc Th¾ng Líp: QTDN I - K45
1
PhÇn më ®Çu
C¬ cÊu nghµnh kinh tÕ kh«ng chØ giíi h¹n gi÷a c¸c ngµnh cã tÝnh chÊt
æn ®Þnh. Mµ nã lu«n lu«n thay ®æi sao cho phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña tõng
thêi kú . HiÖn nay, c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ cña c¸c níc trªn thÕ giíi kh«ng
ngõng ®îc ®iÒu chØnh theo yªu cÇu phÊt triÓn kinh tÕ vµ sù tiÕn bé cña khoa
häc c«ng nghÖ . §iÒu chØnh c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ, c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý sÏ t¹o
®µ cho t¨ng trëng kinh tÕ vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc khan hiÕm
cña ®Êt níc. Nh thÕ, mét ph¬ng híng chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ
®îc ®Þnh ra hîp lý, sÏ cã ý nghÜa hÕt søc quan träng trong sù ph¸t triÓn bÒn
v÷ng cña ®Êt níc. NhÊt lµ trong bèi c¶nh kinh tÕ thÕ giíi ®ang trong qu¸ tr×nh
quèc tÕ ho¸ nÒn kinh tÕ vµ sù ph¸t triiÓn nhvò b·o cña khoa häc – kü thuËt.
§Æc biÖt lµ hoµn c¶nh kinh tÕ cña ViÖt Nam ®ang trong thêi kú chuyÒn ®æi c¬
chÕ vµ héi nhËp.
ViÖt Nam víi h¬n 70% d©n sè lµ n«ng th«n, kinh tÕ dùa chñ yÕu vµo
ngµnh n«ng nghiÖp th× vÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh n«ng nghiÖp ®Æc biÖt
quan träng. V× viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh n«ng nghiÖp hîp lý sÏ gãp phÇn
n©ng cao thu nhËp, n©ng cao ®êi sèng cho nh©n d©n n«ng th«n, ®Æc biÖt lµ
trong qu¸ tr×nh CNH-H§H hiÖn nay. Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh
n«ng nghiÖp níc ta hiÖn nay cßn nhiÒu bÊt hîp lý vµ thùc sù cha ®¹t ®îc
môc tiªu mµ §¹i Héi ®· ®Ò ra. V× vËy em ®· chän ®Ò tµi “KÕ ho¹ch chuyÓn
dÞch c¬ cÊu ngµnh n«ng nghiÖp ViÖt Nam thêi kú 2001-2005”.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn m«n Kinh tÕ ph¸t triÓn
NguyÔn Quèc Th¾ng Líp: QTDN I - K45
2
PhÇn néi dung
I. Giíi thiÖu chung :
1. Mét vµi kh¸i niÖm
a. C¬ cÊu ngµnh kinh tÕ :
C¬ cÊu ngµnh kinh tÕ lµ tæng hîp c¸c ngµnh kinh tÕ vµ mèi quan hÖ tû lÖ
gi÷a c¸c ngµnh thÓ hiÖn ë vÞ trÝ vµ tû träng cña mçi ngµnh trong tæng thÓ nÒn
kinh tÕ. C¬ cÊu ngµnh ph¶n ¸nh phÇn nµo tr×nh ®é ph©n c«ng lao ®éng x· héi
chung cña nÒn kinh tÕ vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn chung cña lùc lîng s¶n xuÊt.
Thay ®æi m¹nh mÏ c¬ cÊu ngµnh lµ nÐt ®Æc trng cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn.
Khi ph©n tÝch c¬ cÊu ngµnh cña mét quèc gia, ngêi ta thêng ph©n tÝch
theo 3 nhãm ngµnh chÝnh:
Ngµnh n«ng nghiÖp, trong n«ng nghiÖp bao gåm 3 ngµnh nhá lµ n«ng
nghiÖp, l©m nghiÖp vµ ng nghiÖp.
Ngµnh c«ng nghiÖp , bao gåm ngµnh c«ng nghiÖp vµ x©y dùng.
Ngµnh dÞch vô bao gåm ngµnh th¬ng m¹i , bu ®iÖn vµ du lÞch,…
Nh×n vµo thùc tr¹ng c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ níc ta h«m nay níc ta cã
thÓ nhËn xÐt:Níc ta h«m nay vÒ c¬ b¶n ®ang lµ mét níc n«ng nghiÖp. Xu
híng cã tÝnh quy luËt chung cña sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ vµ
chuyÓn dÞch theo híng CNH-H§H, nghÜa lµ tû träng vµ vai trß cña ngµnh
c«ng nghiÖp vµ dÞch vô cã xu híng t¨ng nhanh cßn tû träng cña ngµnh n«ng
nghiÖp cã xu híng gi¶m dÇn. Kinh nghiÖm thÕ giíi cho thÊy muèn chuyÓn tõ
mét nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp sang nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp ®Òu ph¶i tr¶i qua
c¸c bíc: chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp (tû träng ngµnh n«ng nghiÖp
chiÕm 40-60%,c«ng nghiÖp tõ 10-20%,dÞch vô tõ 10-30%) sang nÒn kinh tÕ
c«ng n«ng nghiÖp( tû träng ngµnh n«ng nghiÖp tõ 15-25%, c«ng nghiÖp 25-
35%, dÞch vô 40-50%), ®Ó tõ ®ã chuyÓn sang nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp ph¸t
triÓn (tû träng ngµnh n«ng nghiÖp díi 10%, c«ng nghiÖp 35-40%, dÞch vô
50-60%)
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn m«n Kinh tÕ ph¸t triÓn
NguyÔn Quèc Th¾ng Líp: QTDN I - K45
3
Nhng theo tÝnh chÊt mèi quan hÖ kinh tÕ víi níc ngoµi th× c¬ cÊu
ngµnh cßn ®îc dùa theo c¬ cÊu ngµnh ®ãng , c¬ cÊu ngµnh híng ngo¹i,c¬
cÊu më hçn hîp. C¬ cÊu ngµnh ®ãng hay cßn gäi lµ c¬ cÊu híng néi, ®îc tæ
chøc dùa trªn c¬ cÊu tiªu dïng cña d©n c. Nhîc ®iÓm cña c¬ cÊu nµy lµ nÒn
kinh tÕ kh«ng cã tÝnh c¹nh tranh quèc tÕ, kh«ng tranh thñ ®îc sù gióp ®ì cña
quèc tÕ.
C¬ cÊu híng ngo¹i lµ híng tæ chøc ngµnh kinh tÕ trong níc theo
nh÷ng dÊu hiÖu quèc tÕ vÒ gi¸ c¶, c©ó thÞ trêng quèc tÕ, nghÜa lµ c¸ nh©n
ngêi s¶n xuÊt vµ ngêi tiªu dung ®Òu híng ra thÞ trêng quèc tÕ. Nhîc
®iÓm cña c¬ cÊu nµy lµ nÒn kinh tÕ phô thuéc vµo sù biÕn ®éng cña quèc tÕ, h¹
thÊp ®ång tiÒn trong níc.
C¬ cÊu më hçn hîp: Võa chÊp nhËn giao lu th¬ng m¹i quèc tÕ võa
kh«ng ph©n biÖt thÞ trêng , nghÜa lµ coi träng c¶ thÞ trêng trong níc vµ thÞ
trêng quèc tÕ.
Xu híng cña viÖt nam hiÖn nay lµ thùc hiÖn nÒn kinh tÕ më hçn hîp .
b.ChuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ
*Kh¸i niÖm
ChuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn c¬ cÊu ngµnh
kinh tÕ tõ d¹ng nµy sang d¹ng kh¸c phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña ph©n c«ng
lao ®éng x¸ héi vµ phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt, ph¸t triÓn
khoa häc- c«ng nghÖ. §©y kh«ng ph¶i ®¬n thuÇn lµ sù thay ®æi vÞ trÝ, mµ lµ sù
thay ®æi c¶ vÒ lîng vµ chÊt trong néi bé c¬ cÊu ngµnh. ViÖc chuyÓn dÞch c¬
cÊu nµy ph¶i dùa trªn c¬ së mét c¬ cÊu hiÖn cã, do ®ã néi dung cña chuyÓn
dÞch c¬ cÊu ngµnh lµ c¶i t¹o c¬ cÊu cò l¹c hËu hoÆc cha phï hîp ®Ó x©y dùng
c¬ cÊu míi tiªn tiÕn hoµn thiÖn vµ phï hîp h¬n
*.C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn xu híng chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ
ChuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ chÞu sù t¸c ®éng cña nhiÒu nh©n tè,
do ®ã viÖc ph©n tÝch c¸c nh©n tè nµy sÏ cho phÐp t×m ra mét c¬ cÊu ngµnh hîp
lý. C¶ 2 nhãm nh©n tè chÝnh ¶nh hëng ®Õn chuyÓn dÞch c¬ c¸u ngµng kinh tÕ:
*Nhãm nh©n tè ®Þa lý tù nhiªn: VÞ trÝ ®Þa lý, khÝ hËu, ®Êt ®ai tµi nguyªn.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn m«n Kinh tÕ ph¸t triÓn
NguyÔn Quèc Th¾ng Líp: QTDN I - K45
4
C¸c nh©n tè nµy cã ¶nh hëng lín ®Õn qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu
ngµnh kinh tÕ . Bëi v× nguyªn t¾c cña chuyÓn c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ lµ ph¶i t¹o
ra ®îc c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý trªn c¬ së sö dông ®¬c hiÖu qu¶ mäi lîi thÕ so
s¸nh. Víi mçi ®Æc ®iÓm kh¸c nhau vÒ vÞ trÝ ®Þa lý, khÝ hËu, ®Êt ®ai, tµI nguyªn
th× sÏ cã mét c¸ch lùa trän c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ kh¸c nhau.
*Nhãm nh©n tè kinh tÕ x· héi
D©n sè vµ nguån lao ®éng : nh©n tè nµy t¸c ®éng kh«ng nhá tíi qu¸
tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ. Víi ®Æc ®iÓm d©n sè ®«ng, nguån lao
®éng dåi dµo, cho nªn trong qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ tranh
thñ lîi thÕ nguån lao ®éng dåi dµo, nguån lao ®éng rÎ ®Ó ph¸t triÓn nh÷ng
ngµnh thu hót nhiÒu lao ®éng, vèn ®Çu t
Nh©n tè truyÒn thèng lÞch sö: ViÖc ph¸t huy nh÷ng ngµnh nghÒ tiÓu thñ
c«ng nghiÖp truyÒn thèng còng ¶nh hëng kh«ng nhá ®Õn qu¸ tr×nh chuyÓn
dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ. §iªï nµy kh«ng chØ t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm truyÒn
thèng xuÊt khÈu mµ cßn t¹o ®iÖu kiÖn c¸c ngµnh dÞch vô du lÞch
Nh©n tè thÞ thêng :ThÞ trêng ®Æc biÖt lµ cÇu vµ c¹nh tranh trªn thÞ
trêng trong vµ ngoµI níc lµ yÕu tè cã ¶nh hëng trùc tiÕpvµ quyÕt ®Þnh ®Çu
tiªn tíi c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ .ChÝnh cÇu mµ c¬ cÊu vµ xu thÕ vËn ®éng cña
chóng ta ®Æt ra nh÷ng môc tiªu cÇn v¬n lªn ®Ó tho¶ m·n , lµ c¬ së ®Ó ®¶m
b¶o tÝnh thùc thi vµ vµ hiÖu qu¶ cña ph¬ng ¸n chuyÓn dÞch c¬ Êu ngµnh kinh
tÕ.
*Nh©n tè khoa häc c«ng nghÖ
T¸c ®éng cña khoa häc c«ng nghÖ cã ¶nh hëng nhiÒu mÆt ®Õn c¬ cÊu
ngµnh cña nÒn kinh tÕ .ë níc ta ,yÕu tè nµy ®· thóc ®Èy sù ra ®êi vµ thóc ®Èy
mét sè ngµnh nh dÇu khÝ , ®iÖn tö…lµm thay ®æi quy m« tèc ®é ph¸t triÓn
cña cac ngµnh chÕ biÕn, dÞch vô.
*Nh©n tè chÝnh trÞ
Sù æn dÞnh vÒ chÝnh trÞ còng lµ c¬ së thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬
cÊu ngµnh theo híng CNH-H§H. ë níc ta do cã sù l·nh ®¹o cña ®¶ng ,do
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn m«n Kinh tÕ ph¸t triÓn
NguyÔn Quèc Th¾ng Líp: QTDN I - K45
5
®êng lèi ph¸t x· héi ®óng ®¾n ,v× vËy sau 10 n¨m ®æi míi níc ta ®· thu
®îc nhiÒu thµnh tùu to lín trong qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ .
*Nh©n tè chÝnh s¸ch :
Nh÷ng ®Þnh híng chiÕn lîc vµ vai trß qu¶n lý vÜ m« cña nhµ níc cã
ý nghÜa rÊt quan träng ®èi víi viÖc h×nh thµnh c¬ cÊu ngµnh .NÕu ta phã mÆc
cho sù t¸c ®éng cña thÞ trêng th× sù h×nh thµnh c¬ cÊu ngµnh mong muèn sÏ
rÊt chËm,nÕu lµ nh÷ng ngµnh kh«ng v× môc ®Ých lÝ luËn hoÆc tû suÊt lîi nhu¹n
thÊp .Ngîc l¹i nÕu nhµ níc can htiÖp qu¸ s©u vµo qu¸ tr×nh thùc hiÖn sÏ dÉn
tíi viÖc h×nh thµnh c¬ cÊu ngµnh kÐm hiÖu qu¶ .
2. Mét sè lý thuyÕt vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ
a)Lý thuyÕt vÒ ph©n kú ph¸t triÓn kinh tÕ cña Rostow:
Walt Rostow cho r»ng qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña bÊt kú quèc gia
nµo còng ph¶i tr¶i qua 5 giai ®o¹n tuÇn tù:
X· héi truyÒn thèng víi ®Æc trng lµ nã ph¶i gi÷ vai trß thèng trÞ ®êi
s«ng kinh tÕ ,n¨ng suÊt lao ®éng thÊp vµ x· héi kÐm linh ho¹t .
Giai ®o¹n chuÈn bÞ cÊt c¸nh : trong giai ®o¹n nµy nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn
thiÕt ®Ó chuÈn bÞ cÊt c¸nh b¾t ®Çu xuÊt hiÖn nh ®æi míi kÕt kÊu h¹ tÇng kü
thuËt nh giao th«ng ph¸t triÓn .B¾t ®Çu h×nh thµnh nh÷ng khu vùc ®Çu tµu cã
t¸c dông l«i kÐo nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn .
Giai ®o¹n cÊt c¸nh víi dÊu hiÖu quan tränh nh tû lÖ ®Çu t so víi thu
nhËp quèc d©n ®¹t møc 10%, xuÊt hiÖn ngµnh c«ng nhiÖp chÕ biÕn víi tèc ®é
t¨ng trëng cao cã nh÷ng chuyÓn biÕn m¹nh mÏ trong thÓ chÕ x· héi
Giai ®o¹n trëng thµnh cã ®Æc trng lµ tû lÖ ®Çu t ®· t¨ng tõ 10%-
20% thu nhËp thuÇn tuý , khoa häc kü thuËt dîc øng dôngtoµn bé c¸c mÆt
ho¹t ®éng kinh tÕ.NhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp míi hiÖn ®¹i ph¸t triÓn ,n«ng
nghiÖp ®îc c¬ giíi ho¸ ®¹t n¨ng suÊt lao ®éng cao,sù ph¸t triÓn kinh tÕ trong
níc héi nhËp víi thÞ trêng quèc tÕ
Giai ®o¹n tiªu dïng cao: thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi t¨ng nhanh,c¬
cÊu lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n vµ tay nghÒ cao.VÒ mÆt x· héi c¸c chÝnh
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.