Khía cạnh giới trong quan sát và diễn giải về hạn hán, xâm nhập mặn tại các cộng đồng sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Trà Vinh

Nghiên cứu về thiên tai và biến đổi khí hậu chỉ ra rằng nam giới và nữ giới chịu ảnh hưởng khác nhau, đồng thời có khả năng ứng phó khác biệt dựa trên kiến thức, nguồn lực và vị trí xã hội. Tại các cộng đồng sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Trà Vinh, tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn cực đoan đang gây ra những thách thức nghiêm trọng. Việc làm rõ những khía cạnh giới trong quan sát và diễn giải các hiện tượng này là vô cùng quan trọng để xây dựng các chính sách và giải pháp ứng phó khí hậu công bằng và hiệu quả. Bài viết này khám phá sự khác biệt trong nhận thức giới về hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của phân công lao động gia đình trong việc hình thành những hiểu biết này.

Các nhà nghiên cứu về giới, biến đổi khí hậu, phát triển nông thôn; các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý dự án phát triển và các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đặc biệt tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu định tính tại các cộng đồng nông dân người Kinh và Khmer ở tỉnh Trà Vinh, tập trung vào khía cạnh giới trong việc quan sát và diễn giải về hạn hán, xâm nhập mặn. Phương pháp nghiên cứu bao gồm phỏng vấn sâu với 20 cặp vợ chồng và thảo luận nhóm, được thực hiện tại các địa bàn nông nghiệp chịu ảnh hưởng của hạn hán và xâm nhập mặn. Kết quả cho thấy cả nam và nữ đều ghi nhận hiện tượng này và những thiệt hại trực tiếp của nó đối với sản xuất nông nghiệp và đời sống. Tuy nhiên, có sự khác biệt rõ rệt trong lý giải nguyên nhân và diễn biến: nam giới có xu hướng đưa ra các phân tích chi tiết, gắn với biến đổi khí hậu và thủy văn, trong khi phụ nữ thường tập trung vào các quan sát trực tiếp và kinh nghiệm cá nhân. Sự khác biệt này bắt nguồn chủ yếu từ khuôn mẫu giới trong phân công lao động gia đình, nơi nam giới thường xuyên làm việc đồng áng và tiếp xúc trực tiếp với môi trường hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt giới trong việc tiếp cận và sử dụng thông tin về thiên tai. Những phát hiện này có giá trị ứng dụng cao, góp phần vào việc xây dựng các chương trình, chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai mang tính nhạy cảm giới, đảm bảo các giải pháp phù hợp với cả nam và nữ trong các cộng đồng nông nghiệp.