ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: KHÍ TƯỢNG NÔNG NGHIỆP
NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022
- 1 -
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
- 2 -
LỜI GIỚI THIỆU
Khí tượng nông nghiệp là môn học cơ sở rất quan trọng của một số ngành nông
học đã được giảng dạy ở các trường đại học nông – lâm nghiệp của nhiều nước. Môn học
này trang bị kiến thức về khí hậu, thời tiết và sự tác động qua lại của chúng đối với cây
trồng, vật nuôi và quá trình sản xuất nông nghiệp.
Khí hậu Việt Nam là nguồn tài nguyên quý giá đòi hỏi việc sử dụng và khai thác
hợp lý mới mang lại hiệu quả kinh tế cao, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững và phát
triển.
Mặt kháo, các yếu tố khí tượng luôn là những yếu tố môi trường quan trọng trong
các hệ sinh thái. Ngoài ra, khí hậu, thời tiết còn chi phối tới hiệu quả của các biện pháp
kỹ thuật nông – lâm nghiệp để thu được sản lượng cao, vững chắc đối với cây trồng và
phát triển thuận lợi ngành chăn nuôi.
Xuất phát từ vị trí quan trọng của môn học và mục tiêu đào tạo của trường đại học
và cao đẳng nông nghiệp nhằm giúp người học hiểu và nắm vững một số kiến thức về các
yếu tố thời tiết cơ bản ảnh hưởng đển quá trình sản xuất nông nghiệp, mối quan hệ của
các yếu tố thời tiết đến cây trồng, vật nuôi. Trên cơ sở đó khuyến cáo với người nông dân
những biện pháp phòng chống những yếu tố thời tiết bất lợi, đồng thời sử dụng hợp lý
những yếu tố thời tiết có lợi nhằm giúp cây trồng, vật nuôi sinh trưởng, phát triển thuận
lợi và cho năng suất cao.
Do thời gian hạn chế nên bài giảng “Khí tượng nông nghiệp” khó tránh được
khuyết điểm. Chúng tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý thầy, cô giáo và đọc
giả để lần tái bản sau được tốt hơn.
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Biên soạn
Võ Thị Hoài Cảm
- 3 -
MỤC LỤC
Tuyên bố bản quyền............................................................................................................. 1
Lời nói đầu ........................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ................................................................................................................ 6
Vị trí, tính chất của mô đun ................................................................................................. 6
Mục tiêu mô đun .................................................................................................................. 6
Nội dung mô đun ................................................................................................................. 6
PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................................... 8
1. Khí tượng nông nghiệp .................................................................................................... 8
1.1 Khí tượng nông nghiệp, đối tượng và nhiệm vụ ................................................... 8
1.1.1 Khí tượng nông nghiệp .................................................................................. 8
1.1.2 Đối tượng ....................................................................................................... 9
1.1.3 Nhiệm vụ ....................................................................................................... 9
1.2 Tác động của khí hậu thời tiết đối với hệ sinh thái nông nghiệp ........................ 10
1.2.1 Sự phân bố sinh vật trên trái đất phụ thuộc vào điều kiện khí hậu ............. 11
1.2.2 Khí hậu là yếu tố quyết định chất lượng nông sản phẩm ............................ 12
1.2.3 Quan hệ giữa khí hậu và đất đai .................................................................. 12
1.2.4 Khí hậu và mùa vụ sản xuất......................................................................... 13
2. Thành phần và cấu trúc khí quyển ................................................................................. 17
2.1 Thành phần của các chất khí ở trong đất và trong khí quyển ............................. 17
2.1.1 Thành phần của các chất khí ở trong đất ..................................................... 17
2.1.2 Thành phần của các chất khí ở trong khí quyển .......................................... 17
2.1.3 Vai trò của các chất khí trong khí quyển ..................................................... 18
2.2 Cấu trúc của khí quyển ....................................................................................... 21
2.2.1 Tầng đối lưu ................................................................................................. 22
2.2.2 Tầng đối lưu hạn .......................................................................................... 22
2.2.3 Tầng bình lưu ............................................................................................... 23
2.2.4 Tầng ion (tầng điện ly) ................................................................................ 23
2.2.5 Tầng khuyếch tán ......................................................................................... 23
Câu hỏi ôn tập .................................................................................................................... 25
CHƯƠNG 1: KHÍ TƯỢNG ĐẠI CƯƠNG ......................................................................... 26