Vì v#y, n7u ñ3 nh[t quá cao sŒ don ñ7n tình trng bitum không bc ph4 ñư&c hoàn toàn
b5 m,t các ht c_t liu.
Liên k7t c4a bitum v[i v#t liu khoáng phU thu3c vào mNc ñ3 phân cc c4a bitum.
ð3 phân cc c4a bitum phU thu3c vào hàm lư&ng nhóm ch8t nha, ñ,c bit là nha axít.
Bitum chNa nhóm ch8t nha càng nhi5u thì s liên k
7t c4a nó v[i v#t liu khoáng
càng t_t.
Liên k7t c4a bitum v[i v#t liu khoáng cũng phU thu3c vào tính ch8t c4a v#t liu
khoáng. Nhìn chung, bitum dính k7t t_t v[i h:u h7t các c_t liu khoáng khi các c_t liu
có b5 m,t sch và khô. Tính ch8t hoá lý c4a c_t liu Rnh hưgng l[n ñ7n tính dính bám.
Các tính ch8t này liên quan ch,t chŒ ñ7n thành ph:n khoáng v#t, hình dng, c8u trúc,
cân brng ñin tích và din tích b5 m,t. Xét v5 thành ph:n khoáng v#t, ñi ña s_ các c_t
liu ñư&c phân thành hai nhóm: ”ưa nư[c” và ”k• d:u”. Các c_t liu có hàm lư&ng oxít
silíc cao như c_t liu có ngu;n g_c thch anh, granít, tNc là c_t liu axít thưng khó
ñư&c bc ph4 bitum hơn nhIng c_t liu bazơ như ñá vôi hay ñá bazan.
2.3.6.2. ð dính bám khi có nư c
Thông thưng s có m,t c4a nư[c làm giRm ch8t lư&ng m_i liên k7t bitum–c_t
liu. S có m,t c4a nư[c trong m_i liên k7t bitum–c_t liu có th+ ñ7n tc hai ngu;n:
nư[c trong c_t liu jm trư[c khi nhào tr3n và nư[c mưa th8m vào các l[p v#t liu trong
thi gian khai thác.
Các c_t liu có ñin tích b5 m,t không cân brng sŒ to ra năng lư&ng b5 m,t. N7u
b5 m,t c_t liu ñư&c bao bc brng m3t ch8t lang có ñin tích trái d8u thì s hút bám sŒ
xRy ra và to ra lc dính k7t. Nư[c thưng có ñ3 phân cc mnh hơn các loi bitum nên
khR năng chi7m ch% c4a nư[c trong h bitum–c_t liu dQ xRy ra, to thành l[p ngăn
cách và giRm tính dính bám c4a bitum v[i b5 m,t c_t liu khi nhào tr3n ho,c giIa l[p
v#t liu rRi sau v[i l[p trư[c ñó. ð;ng thi cũng có th+ là nguyên nhân làm giRm m_i
liên k7t bitum–v#t liu khoáng, don t[i bóc, tách màng bitum khai b5 m,t v#t liu
khoáng trong các l[p v#t liu trong quá trình khai thác.
Các c_t liu có tính axít ưa nư[c hơn các c_t liu bazơ. Vì v#y vic sn dUng c_t
liu ngu;n g_c axít sŒ to ra v#t liu kém b5n nư[c hơn so v[i vic sn dUng c_t liu có
ngu;n g_c bazơ.
S in ñknh nư[c c4a h%n h&p v#t liu khoáng–bitum phU thu3c vào ñ3 hoà tan
trong nư[c c4a các h&p ch8t m[i to thành. N7u như các h&p ch8t m[i to thành là
nhIng mu_i kali, natri c4a các axít hIu cơ, thì nó sŒ hoà tan trong nư[c và như v#y làm
cho h%n h&p kém in ñknh nư[c. N7u nhIng h&p ch8t 8y là các mu_i c4a can xi, s.t,
nhôm, là nhIng h&p ch8t không hoà tan trong nư[c thì h%n h&p in ñknh nư[c.
ð+ ñRm bRo ch8t lư&ng dính bám giIa bitum và v#t liu khoáng, c_t liu c:n ñư&c
nung nóng trư[c khi nhào tr3n v[i bitum ñ+ loi ba l[p màng nư[c bám trên b5 m,t.
MNc ñ3 liên k7t c4a bitum v[i b5 m,t v#t liu ñá hoa có th+ ñánh giá theo ñ3 b5n
c4a màng bitum trên b5 m,t ñá hoa khi nhúng trong nư[c sôi. Sau khi thí nghim xác
ñknh c8p liên k7t giIa bitum v[i ñá (xem bRng 2.2.).
Thc t7 khi ch7 to h%n h&p bitum và v#t liu khoáng, nhi5u loi ñá khác nhau
ñư&c sn dUng, do ñó mNc ñ3 liên k7t c4a nó cũng có th+ khác nhau. ð+ ñánh giá mNc ñ3
liên k7t c4a bitum trong trưng h&p này cũng ti7n hành theo nguyên t.c tương t. Sau
khi thí nghim, ñem k7t quR so sánh v[i thang ñánh giá chv tiêu liên k7t ghi g bRng 2.2.
Trưng h&p ñ3 hot tính c4a bitum th8p, s liên k7t c4a nó v[i b5 m,t v#t liu
khoáng kém thì c:n cho thêm vào bitum ch8t phU gia hot tính b5 m,t.
B2ng 2.2. Phân c?p dính bám giFa bitum và v@t liu khoáng
ðkc trưng ca màng bitum trên b
I mkt
vBt liCu khoáng CJp dính bám
Màng bitum còn bám nguyên v‚n, bc toàn b3 b5 m,t
viên ñá.
Dính bám t_t–c8p 5
Màng bitum bc toàn b3 viên ñá nhưng có ñ3 dày
mang khác nhau
Dính bám khá–c8p 4
Máng bitum bc toàn b3 viên ñá, ñôi ch% bk bong tróc Dính bám trung bình–c8p 3
Màng bitum bk bong ra khai m,t ñá nhưng l% ch% von
còn bitum bám.
Dính bám kém–c8p 2
B5 m,t viên ñá sch không còn v7t bitum bám Dính bám r8t kém–c8p 1
2.3.7. ð• TAN TRONG TRICHLOROENTHYLEN
Phương pháp thí nghim này dùng ñ+ xác ñknh ñ3 tan trong trichloroenthylen c4a
bitum chNa ít ho,c không chNa v#t liu khoáng.
ð3 tan c4a bitum trong trichloroenthylen là t0 l (% kh_i lư&ng) giIa kh_i lư&ng
bitum tan h7t trong trichloroenthylen so v[i kh_i lư&ng mou thí nghim.
Ph:n tan trong trichloroenthylen là ch8t k7t dính.
Ph:n không tan hay ph:n trăm hoà tan như sau:
% ph:n không tan =
100
B
AC ×
−
(2.3)
% ph:n tan = 100
B
A)(CB ×
−
−
(2.4)
trong ñó: A–kh_i lư&ng bình và b3 lc
B–kh_i lư&ng mou thí nghim
C–kh_i lư&ng bình, b3 lc và v#t liu không tan
2.3.8. HÀM LƯ¤NG PARAFIN
Hàm lư&ng parafin, thành ph:n làm giRm tính dính bám và ñ3 in ñknh c4a bitum,
ñư&c thn nghim theo TCVN 2004 (DIN 52015)
2.3.9. ð• NHžT
ðây là m3t ñ,c tính quan trng c4a bitum vì nó xác ñknh Nng xn c4a v#t liu g
m3t nhit ñ3 nh8t ñknh ho,c trong m3t phm vi nhit ñ3 nào ñó.
ðơn vk cơ bRn c4a ñ3 nh[t là pascal giây (Pas). ð3 nh[t có th+ ñư&c xác ñknh
brng nhi5u phương pháp khác nhau. ð3 nh[t c4a bitum có th+ ñư&c xác ñknh theo
phương pháp ñ3 nh[t tuyt ñ_i hay ñ3 nh[t ñ3ng lc. ðó là t0 s_ giIa Nng su8t c.t ñ,t
vào mou thn bitum (Pa) chia cho t_c ñ3 c.t trong m3t giây. T0 l này bi+u thk sNc kháng
chRy c4a bitum.
ð3 nh[t c4a bitum còn có th+ ñư&c ñánh giá thông qua ñ3 nh[t ñ3ng hc (m
2
/s;
mm
2
/s). ð3 nh[t ñ3ng hc là t0 s_ giIa ñ3 nh[t ñ3ng lc so v[i kh_i lư&ng riêng c4a
bitum và ñư&c bi+u thk brng công thNc 2.5
ð3 nh[t ñ3ng hc = ð3 nh[t ñ3ng lc/ kh_i lư&ng riêng (2.5)
Nhìn chung, ñ3 nh[t c4a bitum ñư&c xác ñknh brng vic ño thi gian c:n thi7t ñ+
m3t th+ tích bitum nh8t ñknh chRy qua m3t l% có kích thư[c tiêu chujn g m3t nhit ñ3
xác ñknh. Ví dU, theo tiêu chujn ASTM D2170–95 ñ3 nh[t ñ3ng hc ñư&c xác ñknh
brng cách ño thi gian ñ+ m3t th+ tích bitum nh8t ñknh chRy qua m3t ñon _ng dng
mao don brng th4y tinh c4a nh[t k7 g nhit ñ3 135
o
C v[i bitum ñ,c, ho,c g 60
o
C v[i
bitum lang. Kh_i lư&ng riêng c4a bitum g 135
o
C brng 0.934 l:n so v[i kh_i lư&ng riêng
c4a nó g 25
o
C. Thi gian xác ñknh chính xác ñ7n 0.1 giây.
Thi7t bk ño ñ3 nh[t ñ3ng hc c4a bitum ñư&c trình bày g hình 2.9:
Hình 2.9.
Nh[t k7
2.3.10. YÊU C„U K¥ THU T C‡A BITUM QUÁNH XÂY D¦NG ðƯ§NG
Ch8t lư&ng c4a bitum ñ,c dùng trong xây dng ñưng ñư&c quy ñknh ñánh giá
theo 10 chv tiêu kT thu#t tương Nng v[i 5 mác c4a bitum làm ñưng theo 22TCN 279–
01 ñư&c ghi trong bRng 2.3.
B2ng 2.3.
Các ch. tiêu kI thu@t c2a 5 mác c2a bitum làm ñư0ng theo tiêu chuJn
ngành giao thông v@n tCi 2001 (22TCN 279–01).
Trn so tiêu chupn theo cJp ñG kim lún
(mác)
T
T
Các
chr tiêu
ðơn
vn
40/ 60
60/ 70
70/ 100 100/
150
150/
250
Phương pháp
thí nghiCm
(1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9)
1
ð3 kim
lún g
25
0
C
0.1mm 40 –
60
60 –
70
70 –
100
100
–150
150 –
250
22TCN 63–84
ASTM D5–86
AASHTO T49–89
2
ð3 kéo
dài g
25
0
C,
nha nh8t
cm 100
22TCN 63–84
ASTM D133–86
AASHTO T51–89
3
Nhit ñ3
hoá
m5m
(phương
pháp
vòng và
bi)
0
C 49 –58 46 –55 43 –51 39 –
47
35 –
43
22TCN 63–84
AASHTO T51–89
4
Nhit ñ3
b.t lna
nha nh8t
0
C 230 220
22TCN 83–84
ASTM D92–85
AASHTO T48–89
5
Lư&ng
tin th8t
sau khi
ñun
nóng
163
0
C
trong 5
% 0,5 0,8 ASTM D6–80
AASHTO T47–83
gi
(1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9)
6
T0 l ñ3
kim lún
c4a nha
ñưng
sau khi
ñun
nóng g
163
0
C
trong 5
gi so
v[i ñ3
kim lún
g 25
0
C,
nha nh8t
% 80 75 70 65 60
ASTM D6–05
7
Lư&ng
hoà tan
nha nh8t
trong
Trichlor
ocethyle
ne,
C
2
HCl
3
% 99
ASTM D2042–81
AASHTO T44–
901
8
Kh_i
lư&ng
riêng g
25
0
C
g/cm
3
1,00–
1,05
ASTM D133–86
AASHTO T51–89
9
ð3 dính
bám t_i
thi+u ñ_i
v[i ñá
c8p ñ3 c8p 3 22TCN 63–84
10
Hàm
lư&ng
Paraphin
l[n nh8t
% 2,2 SŒ có quy ñknh
riêng