Khóa luận tốt nghiệp: Đánh giá liên kết trong sản xuất và tiêu thụ khoai tây Atlantic tại xã Yên Trung, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh

Ọ

Ệ

Ệ

Ệ

H C VI N NÔNG NGHI P VI T NAM

Ế KHOA KINH T  & PHÁT TRI N

Ể NÔNG THÔN

__________________ *** __________________

Ư

Ế

Ị L U TH  TUY N

Ả

Ế

Ấ   ĐÁNH GIÁ LIÊN K T TRONG S N XU T

Ụ

Ạ   VÀ TIÊU TH  KHOAI TÂY ATLANTIC T I

Ệ

XàYÊN TRUNG, HUY N YÊN PHONG,

Ỉ

Ắ T NH B C NINH

Ệ

Ậ Ố KHÓA LU N T T NGHI P

Ộ HÀ N I ­ 2013

Ọ

Ệ

Ệ

Ệ

H C VI N NÔNG NGHI P VI T NAM

Ế

Ể

KHOA KINH T  VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN

__________________ *** __________________

Ệ

Ậ Ố KHÓA LU N T T NGHI P

Ả

Ế

Ấ   ĐÁNH GIÁ LIÊN K T TRONG S N XU T

Ụ

Ạ   VÀ TIÊU TH  KHOAI TÂY ATLANTIC T I

Ệ

XàYÊN TRUNG, HUY N YÊN PHONG,

Ỉ

Ắ T NH B C NINH

ư

ị

ế Tên sinh viên : L u Th  Tuy n

ạ

ế

Chuyên ngành đào t o: Kinh t

ớ

L p : K56 KTA

Niên khóa : 2011 – 2015

ả

ướ

ị ươ

ẫ

Gi ng viên h

ễ ng d n : TS.  Nguy n Th  D ng Nga

ắ

CN. Vũ Kh c Xuân

Ộ HÀ N I – 2015

Ờ

L I CAM ĐOAN

́ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ư ̣ ̉ ́ Tôi xin cam đoan, cac sô liêu va kêt qua nghiên c u trinh bay trong bao cao khoa

́ ̀ ̀ ́ ̀ ự ư ượ ử ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ luân tôt nghiêp la trung th c va ch a hê đ ̀ c s  dung đê bao vê bât ky môt hoc vi nao.

́ ́ ̀ ̣ ự ̃ ơ ự ượ ̣ ̣ ̣ ̉ ̃ Tôi xin cam đoan, moi s  giup đ  cho viêc th c hiên khoa luân nay đa đ c cam nơ

̀ ́ ́ ̃ ́ ̃ ̀ ượ ỉ ̣ ̃ va cac thông tin trich dân trong khoa luân đa đ ́ c ch  ro nguôn gôc.

̀ ̀ ́ ̣ Ha Nôi, ngay 02 thang 06 năm 2015

ự ệ Sinh viên th c hi n

ư ế ị L u Th  Tuy n

Ờ Ả Ơ L I C M  N

́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̃ ư ̀ ơ ̣ ̣ ̣ Trong th i gian nghiên c u va hoan thanh bao cao khoa luân tôt nghiêp, tôi đa nhân

́ ̃ ̀ ́ ̀ ́ ượ ự ̉ ư ơ ơ ̣ ̉ đ ̀ c s  giup đ  nhiêt tinh cua nhiêu c  quan, tô ch c va ca nhân.

́ươ ử ờ ả ơ ố ườ ế ệ ọ Tr c tiên, tôi xin g i l i c m  n đ n ban giám đ c tr ệ   ng H c vi n Nông Nghi p

́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ệ ị ̉ Vi t Nam và cac thây cô giao khoa Kinh tê va Phat triên nông thôn đã ữ   trang b  cho tôi nh ng

ứ ơ ả ữ ế ị ướ ọ ậ ư ắ ưỡ ki n th c c  b n, nh ng đ nh h ng đúng đ n trong h c t p cũng nh  tu d ạ ứ   ng đ o đ c

ể ượ ộ ề ả ọ ậ ữ đ  tôi có đ ắ c m t n n t ng v ng ch c trong h c t p và nghiên.

̀ ̀ ́ ắ ế ả ơ ướ ẫ ̉ Tôi xin bay to long biêt  n sâu s c đ n gi ng viên h ng d n tr c ti p ự ế TS. Nguy nễ

̃ ị ươ ắ ế ể ề ờ , ng ̀ ̉  ươ i đa dành nhi u th i gian, tâm huy t đ  chi Th  D ng Nga và CN. Vũ Kh c Xuân

̀ ́ ́ ̀ ̀ ứ ề ậ ố ̉ ̣ bao tân tinh, chu đao giup tôitrong su t quá trình nghiên c u đ  tài và hoan thanh khoá lu n.

ử ờ ̉ ơ ớ ả ỷ Tôi cũng xin g i l i cam  n chân thành t i Đ ng u , UBND các ban ngành, đoàn

̃ ̀ ố ệ ữ ể ấ ầ ế ̣ th  cùng bà con nhân dân xa Yên Trung đã cung c p nh ng s  li u c n thi ọ   t va tao m i

̀ ̀ ́ ư ủ ỡ ̣ điêu kiên giúp đ  tôi hoàn hanh nghiên c u c a mình.

́ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ượ ơ ̣ ̣ ̣ Cuôi cung tôi xin đ c biêt  n sâu săc t ́ ̃ ơ i gia đinh, ban be đa khich lê, đông viên tôi

́ ̀ơ trong suôt th i gian qua.

̀ ̉ ơ Tôi xin chân thanh cam  n!

̀ ̀ ́ ̣ Ha Nôi, ngay 02 thang 06 năm 2015

ự ệ Sinh viên th c hi n

ư ế ị L u Th  Tuy n

Ắ

Ề

TÓM T T Đ  TÀI

ắ ị ươ ứ ướ ự ớ ể B c Ninh là đ a ph ng đang đ ng tr ệ   c áp l c l n trong phát tri n nông nghi p

ể ụ ụ ấ ả ẹ ậ ấ ị ị ắ   do quĩ đ t s n xu t ngày càng b  thu h p đ  ph c v  cho quá trình đô th  hóa. Vì v y B c

ệ ạ ự ể ề ệ ể ầ ổ ố Ninh c n chuy n đ i tích c c n n nông nghi p truy n th ng hi n t ề i sang n n nông

ấ ượ ệ ị ệ ệ ằ ơ nghi p hàng hoá ch t l ấ   ả ng cao nh m nâng cao hi u qu  tính trên 1 đ n v  di n tích đ t

ữ ệ ệ ệ ấ ớ ị ầ   ể ả s n xu t nông nghi p. Cùng v i vi c chuy n d ch nông nghi p thì trong nh ng năm g n

ộ ố ầ ư ủ ố ệ đây, m t s  công ty c a Hàn Qu c (Orion), Hoa Kì (Pepsico) đã đ u t vào Vi t Nam xây

ế ế ạ ươ ắ ự d ng các nhà máy ch  bi n khoai tây t ầ   i Bình D ng và Yên Phong – B c Ninh. Nhu c u

ế ế ủ ấ ớ ể ầ ậ ề v  khoai tây ch  bi n c a các nhà máy là r t l n và tăng d n qua các năm. V y đ  phát

ể ạ ứ ệ ằ ầ tri n cây khoai tây Atlantic t ệ ả   i huy n Yên Phong nh m đáp  ng nhu c u nguyên li u s n

ệ ủ ự ấ ẩ ố ườ xu t cho công ty TNHH th c ph m Orion Vina thì vi c c ng c  và tăng c ố ng m i liên

ế ứ ầ ế ư ở ứ ệ ế ố ế ự ế k t là h t s c c n thi t. Tuy nhiên hi n nay m i liên k t ch a m c thi ế   t th c, liên k t

ế ợ ẻ ỏ ế ế ệ ư còn l ng l o, ch a phát huy h t l ư   i th  trong liên k t. Di n tích khoai tây Atlantic ch a

ượ ủ ế ạ ố ộ ệ ậ ị đ c phân b  r ng rãi trên đ a bàn huy n mà t p trung ch  y u t i ba xã Tam Giang, Yên

ệ ề ợ ụ ẫ ư ệ ế Trung và Hoà Ti n. Quan h  v  l i ích, trách nhi m và nghĩa v  v n ch a rõ ràng, tình

ỡ ợ ễ ạ ạ ạ ấ ồ tr ng m nh ai n y làm, nông dân d  dàng phá v  h p đ ng, tình tr ng tranh mua tranh

ổ ế ễ ẫ ấ ừ ự ự ễ ế bán... di n ra v n khá ph  bi n. Xu t phát t ệ    th c ti n nêu trên tôi ti n hành th c hi n

ụ ế ả ạ ề đ  tài: “ ấ Đánh giá liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic t i xã Yên

ệ ắ ỉ ”. Trung, huy n Yên Phong, t nh B c Ninh

̀ ệ ố ề ả ủ ể ầ ̉ Đ  làm n n t ng cho phân tích c a mình, tôi đã tim hiêu và góp ph n h  th ng hóa

́ ̀ ́ ơ ơ ự ễ ả ủ ụ ả ấ ̣ ̣ ố ị   ơ ở c  s  ly luân và c  s  th c ti n vê liên kêt trong s n xu t, tiêu th  nông s n c a môt s  đ a

ươ ướ ứ ệ ế ọ ố ph ng trong n c, qua đó rút ra bài h c kinh nghi m và ti n hành nghiên c u m i liên

ữ ệ ả ấ ộ ế k t gi a doanh nghi p và h  nông dân trong s n xu t và bao tiêu khoai tây Atlantic.

́ ề ươ ự ữ ế ề ằ ả ỏ ̣ ử Đ  tài s  dung ph ng phap đi u tra tr c ti p b ng b ng h i nh ng tác nhân chính

ụ ả ấ ạ ư có liên quan trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic t i xã Yên Trung nh  ng ườ   i

ươ ườ ủ ự ể ẩ nông dân, HTX, th ng lái, ng i c a công ty TNHH th c ph m Orion Vina đ  có cái

ự ế ư ề ề ấ ị nhìn th c t , cũng nh  cung c p cho đ  tài nhi u thông tin có giá tr . Thông qua quá trình

ạ ượ ữ ể ợ ồ ạ ầ ữ ả ổ t ng h p và phân tích, nh ng đi m đ t đ ấ ậ c, nh ng b t c p còn t n t i c n ph i gi ả   i

ế ượ quy t đ ỉ c ch  ra.

ừ ề ả ấ ộ ị Qua đi u tra 70 h  đã t ng s n xu t khoai tây Atlantic trên đ a bàn xã Yên Trung

ế ợ ộ ả ề ả ấ ấ ồ ớ cho th y: 100% các h  s n xu t khoai tây Atlantic đ u ký k t h p đ ng văn b n v i công

ự ẩ ượ ề ầ ả ả ty TNHH th c ph m Orion Vina thông qua HTX và đ c b o đ m hoàn toàn v  đ u ra,

ỗ ợ ề ệ ề ả ấ ấ ặ ố cung c p gi ng và h  tr  khi g p các đi u ki n khó khăn trong s n xu t. Chính đi u đó

ế ả ấ ộ ồ ợ đã khi n cho các h  có h p đ ng yên tâm s n xu t.

ế ụ ấ ả ị ế   Liên k t kinh t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic trên đ a bàn xã Yên

ễ ướ ế ề ế ề ọ Trung di n ra theo hai h ế   ng liên k t theo chi u ngang và liên k t theo chi u d c, liên k t

ế ễ ự ả ụ ả ế kinh t ấ  di n ra trong c  lĩnh v c s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic. ề    Liên k t theo chi u

ụ ữ ế ả ấ ồ ố ữ   ngang trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic bao g m m i liên k t gi a nh ng

ườ ả ữ ữ ế ấ ố ườ ế ớ ố ng i s n xu t và m i liên k t gi a nh ng ng i thu gom v i nhau. M i liên k t theo

ự ỏ ủ ế ổ ự ự ề ệ ậ ữ chi u ngang ch  y u d a trên s  th a thu n mi ng hay trao đ i t do gi a các tác nhân.

ụ ế ề ấ ả ọ ồ ố Liên k t theo chi u d c trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic bao g m m i liên

ườ ớ ườ ố ợ ế ự k t t ữ  do gi a ng i nông dân v i ng ồ   ế i thu gom và m i liên k t thông qua h p đ ng

ữ ự ộ ồ ố ớ ẩ   chính th ng gi a các h  nông dân tr ng khoai tây Atlantic v i công ty TNHH th c ph m

ầ ư ứ ế ướ ố Orion Vina thông qua HTX. Công ty ti n hành đ u t ng tr ả   c gi ng cho nông dân s n

ố ụ ế ẩ ấ ả xu t và đ n cu i v  thì thu mua s n ph m cho nông dân.

̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ưở ạ ộ ế ̣ ̉ Đê tai phân tich môt sô nhân tô anh h ng t ́ ơ i ho t đ ng liên kêt kinh t ả    trong s n

̃ ̀ ụ ự ẩ ấ ư ̣ ̉ xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic gi a công ty TNHH th c ph m Orion Vina va hô san

́ ̃ ́ ạ ừ ữ ủ ế ộ xuât khoai tây Atlantic t i xã Yên Trung: Mâu thuân phat sinh t nh ng bi n đ ng c a th ị

ườ ờ ế ừ ự ẩ ộ tr ng, th i ti ấ t hay xu t phát t phía h  nông dân và công ty TNHH th c ph m Orion

́ ̀ ́ ư ứ ủ ớ Vina trong qua trinh liên kêt nh  nông dân không hài lòng v i cách th c thu mua c a công

ỡ ợ ể ẩ ả ồ ươ ty mà phá v  h p đ ng đ  bán s n ph m ra bên ngoài cho th ng lái.

ừ ổ ự ế ở ự ế ễ ế ậ T  t ng k t lý lu n, th c ti n và phân tích tình hình liên k t th c t xã Yên

ộ ố ả ể ệ ườ ư Trung, tôi đã đ a ra m t s  gi i pháp đ  hoàn thi n và tăng c ề ữ ng tính b n v ng cho các

ứ ữ ế ế ố ườ ả ấ hình th c liên k t. Trong đó m i liên k t gi a ng i s n xu t – HTX – công ty TNHH

ầ ượ ự ẩ ố ề ấ th c ph m Orion Vina là c t lõi và c n đ c quan tâm nhi u nh t.

Ụ

Ụ

M C L C

Ả

Ụ DANH M C B NG

D

Ụ Ơ Ồ

Ồ Ị DANH M C S  Đ , HÌNH, Đ  TH

ả ồ Hình 3.1: B n đ  hành chính xã Yên Trung

Ụ Ừ Ế

Ắ

DANH M C T  VI T T T

́ ̣ ̣ ̉

̣ ̣ ̣

ế

̃ ư ̣ ̣

̣

̃ ả ợ ợ

̃ ̣

̉

ồ ơ

ế ̀ Bô nông nghiêp va Phat triên nông thôn ́ ́ Công nghiêp hoa – hiên đai hoa ậ ộ ỹ Ti n b  k  thu t ọ ỹ ậ Khoa h c k  thu t ́ Công ty trach nhiêm h u han Doanh nghiêp̣ Triêu đông̀ ệ ự ậ B o v  th c v t ̀ H p đông bao tiêu H p tac xá ́ Kinh tê – xa hôi Lao đông̣ Liên kêt́ ẩ ả S n ph m ạ ọ Đ i h c ́ San xuât kinh doanh Ủ y ban nhân dân ườ ả i s n xuât Ng ườ Ng i tiêu dùng Bình quân Đ ng/kg ị Đ n v  tính Trung tâm khuy n nông BNN&PTNT CNH, HĐH TBKT KHKT Công ty TNHH DN Tr.đ BVTV HĐBT HTX KT – XH LĐ LK SP ĐH SX – KD UBNN NSX NTD BQ đ/kg ĐVT TTKN

Ấ

Ầ

Ề

Ặ PH N I: Đ T V N Đ

ấ ế ủ ề 1.1 Tính c p thi t c a đ  tài

ủ ề ệ ằ ắ ộ ố ồ ỉ ồ   B c Ninh là t nh thu c vùng nông nghi p truy n th ng c a Đ ng b ng Sông H ng

2, dân s  1114 nghìn ng

ấ ậ ị ườ ệ ớ ố ườ và là đ a bàn đ t ch t, ng i đông v i di n tích 822,7 km ậ   i (m t

2), trong đó dân c  nông thôn chi m 67,8% dân s  toàn t nh (Dân s  và

ườ ư ế ố ố ỉ ộ đ  1354 ng i/km

ạ ắ ụ ễ ổ ố ộ ị ầ   lao đ ng năm 2013 – T ng c c th ng kê). T i B c Ninh, quá trình đô th  hoá di n ra r m

ở ạ ệ ế ạ ữ ộ r  trong nh ng năm tr  l ấ   i đây. Hàng lo t các nhà máy, khu công nghi p, khu ch  xu t

ệ ủ ệ ấ ắ ơ ọ ớ ấ ả m c lên kh p n i làm cho di n tích l n đ t s n xu t nông nghi p c a bà con nông dân b ị

ậ ồ ị ươ ứ ướ ự ớ ể ắ thu h i. Vì v y B c Ninh là đ a ph ng đang đ ng tr c áp l c l n trong phát tri n nông

ấ ả ế ố ể ắ ệ ẹ ấ ị nghi p do quĩ đ t s n xu t ngày càng b  thu h p. Đây cũng là y u t ầ    đ  B c Ninh c n

ự ề ệ ạ ể ệ ể ổ ố ề ệ chuy n đ i tích c c n n nông nghi p truy n th ng hi n t i sang n n nông nghi p hàng

ấ ượ ấ ả ị ệ ệ ả ằ ơ hoá ch t l ấ   ng cao nh m nâng cao hi u qu  tính trên 1 đ n v  di n tích đ t s n xu t

nông nghi p.ệ

ệ ủ ỉ ự ụ ệ ể ệ ắ ổ Để th c hi n m c tiêu chuy n đ i nông nghi p c a t nh B c Ninh thì huy n Yên

ự ệ ệ ấ ẩ ạ ả ướ ấ ả Phong th c hi n đ y m nh s n xu t nông nghi p theo h ư   ng s n xu t hàng hoá, đ a

ữ ị ế ặ ả ệ nh ng cây, con có giá tr  kinh t ấ  cao vào s n xu t trong đó đ c bi ệ ư   ế t chú ý đ n vi c đ a

ụ ả ể ậ ộ ở ấ ụ v  đông tr  thành m t trong ba v  s n xu t chính trong năm đ  tăng thu nh p trên 1ha

ữ ệ ể ệ ầ ớ ị canh tác. Cùng v i vi c chuy n d ch nông nghi p thì trong nh ng năm g n đây, m t s ộ ố

ầ ư ủ ố ệ ự công ty c a Hàn Qu c (Orion), Hoa Kì (Pepsico) đã đ u t vào Vi t Nam xây d ng các

ạ ươ ề ắ ầ ế ế nhà máy ch  bi n khoai tây t i Bình D ng và Yên Phong – B c Ninh. Nhu c u v  khoai

ế ế ấ ớ ủ ề ầ ở tây ch  bi n c a các nhà máy là r t l n và tăng d n qua các năm. Đi u này m  ra th ị

ườ ụ ổ ữ ườ ả ấ ở ệ tr ị ng   tiêu   th   n   đ nh   cho   nh ng   ng i   s n   xu t   khoai   tây Vi t   Nam.   Phòng

ệ ớ ự ẩ ệ NN&PTNT cũng đã làm vi c v i Công ty TNHH th c ph m ORION Vi ế   ể t Nam đ  ký k t

ụ ệ ả ấ ả ẩ ợ ồ ị các h p đ ng bao tiêu s n ph m cho các HTX d ch v  nông nghi p s n xu t khoai tây

ụ ụ ế ế Atlantic ph c v  cho ch  bi n.

ể ể ậ ạ ứ ệ ằ V y đ  phát tri n cây khoai tây Atlantic t i huy n Yên Phong nh m đáp  ng nhu

ệ ủ ự ệ ẩ ả ấ ố ầ c u nguyên li u s n xu t cho công ty th c ph m Orion Vina thì vi c c ng c  và tăng

ườ ế ứ ầ ế ố ế ệ ế ố c ng m i liên k t là h t s c c n thi t. Tuy nhiên hi n nay m i liên k t ch a ư ở ứ    m c

ế ế ợ ư ự ẻ ế ỏ ế ệ thi t th c, liên k t còn l ng l o, ch a phát huy h t l ế i th  trong liên k t. Di n tích khoai

ư ượ ủ ế ạ ố ộ ệ ậ ị tây Atlantic ch a đ c phân b  r ng rãi trên đ a bàn huy n mà t p trung ch  y u t i ba

ệ ề ợ ế ệ xã Tam Giang, Yên Trung và Hoà Ti n. Quan h  v  l ụ ẫ   i ích, trách nhi m và nghĩa v  v n

ỡ ợ ư ễ ạ ạ ấ ồ ạ   ch a rõ ràng, tình tr ng m nh ai n y làm, nông dân d  dàng phá v  h p đ ng, tình tr ng

ổ ế ủ ễ ẫ ướ ệ tranh mua tranh bán... di n ra v n khá ph  bi n, vai trò c a nhà n c trong vi c gi ả   i

ỗ ợ ư ư ự ế ế ẫ ế   quy t các mâu thu n cũng nh  ch a có các chính sách h  tr  khuy n khích s  liên k t.

ở ậ ể ố ề ặ ở ả ế B i v y: Làm sao đ  m i liên k t ngày càng tr  nên b n ch t? Gi ể ả   i pháp nào đ  đ m

ề ợ ề ứ ấ ế ệ ả ượ b o đ c quy n l i cho các bên?...đang là v n đ  b c thi t hi n nay.

ấ ừ ự ả ờ ễ ể ữ ỏ Xu t phát t th c ti n nêu trên và đ  tìm ra câu tr  l i cho nh ng câu h i trên tôi

ự ế ệ ề ụ ế ả ấ ti n hành th c hi n đ  tài: “ Đánh giá liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây

ạ ệ ắ ỉ ”. Atlantic t i xã Yên Trung, huy n Yên Phong, t nh B c Ninh

ụ ứ 1.2 M c tiêu nghiên c u

ụ 1.2.1 M c tiêu chung

ự ụ ế ấ ạ ạ ả Đánh giá th c tr ng liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic t i xã

ộ ố ả ừ ệ ề ắ ấ ỉ Yên Trung, huy n Yên Phong, t nh B c Ninh. T   đó đ  xu t m t s  gi i pháp tăng

ườ ệ ủ ụ ế ả ấ c ờ   ng liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic nguyên li u c a xã trong th i

gian t i.ớ

ụ ể ụ 1.2.2 M c tiêu c  th

ệ ố ự ễ ề ế ả ấ ầ ậ Góp ph n h  th ng hóa lý lu n và th c ti n v  liên k t trong s n xu t và tiêu th ụ

ả nông s n nói chung và khoai tây Atlantic nói riêng.

ị ự ạ ả ấ Đánh giá th c tr ng s n xu t và tiêu th ụ khoai tây Atlantic trên đ a bàn xã Yên

ệ Trung, huy n Yên Phong.

ế ố ả ưở ụ ế ế ả ấ ố Phân tích các y u t nh h ng đ n m i liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai

ạ ị ươ tây Atlantic t i đ a ph ng.

ộ ố ả ề ấ ị ườ ế ả ấ ố Đ  xu t m t s  gi ế i pháp và ki n ngh  tăng c ng m i liên k t trong s n xu t và

ụ ủ ộ ớ ị ự   tiêu th  khoai tây Atlantic c a các h  nông dân trên đ a bàn v i Công ty TNHH th c

ẩ ằ ạ ệ ả ờ ớ ph m Orion Vina nh m đem l i hi u qu  cao trong th i gian t i.

ạ 1.3 Đ i t ố ượ và ph m vi ng nghiên c uứ

ố ượ ứ 1.3.1 Đ i t ng nghiên c u

ứ ụ ề ế ả ấ ậ ố Đ  tài t p trung nghiên c u các m i liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây

ố ượ ệ ắ ị ỉ Atlantic trên đ a bàn xã Yên Trung, huy n Yên Phong, t nh B c Ninh. Đ i t ng nghiên

ụ ộ ả ấ ồ ế ứ c u bao g m các tác nhân tham gia liên k t trong s n xu t và tiêu th  (h  nông dân,

ườ ề ị ươ ng ệ i thu gom, doanh nghi p, chính quy n đ a ph ng, …)

ứ ạ 1.3.2 Ph m vi nghiên c u

ạ ộ ­ Ph m vi n i dung:

ơ ở ự ễ ứ ơ ở ề ố ế ậ ế + Nghiên c u c  s  lý lu n, c  s  th c ti n v  m i liên k t kinh t .

ứ ế ế ụ ả ấ ố + Nghiên c u m i liên k t kinh t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic t ạ   i

ươ ị đ a ph ng.

ự ế ạ ố ế ụ ả ấ + Đánh giá th c tr ng m i liên k t kinh t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây

ế ố ữ ế ế ộ ố Atlantic và nh ng y u t tác đ ng đ n m i liên k t đó.

ộ ố ả ề ấ ụ ể ằ ườ ế ố ế + Đ  xu t m t s  gi i pháp c  th  nh m tăng c ng m i liên k t kinh t trong

ề ữ ụ ệ ả ạ ấ ả s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic đ t hi u qu  và b n v ng.

ạ ứ ệ ị ­ Ph m vi không gian : nghiên c u trên đ a bàn xã Yên Trung, huy n Yên Phong,

ỉ ắ T nh B c Ninh.

ạ ờ ­ Ph m vi th i gian:

ố ệ ủ ế ứ ấ ậ ừ + S  li u th  c p ch  y u thu th p t năm 2011 – 2013.

ố ệ ơ ấ ủ ế ậ + S  li u s  c p ch  y u thu th p trong năm 2014.

ứ ề ờ ừ + Th i gian nghiên c u đ  tài t ế  ngày 14/1/2015 đ n ngày 2/6/2015.

ứ ỏ 1.4 Câu h i nghiên c u

ụ ả ấ ở ễ xã Yên Trung di n ra nh  th ư ế ­ Tình hình s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic

nào?

ự ủ ụ ế ấ ả ộ ̣ ­ Th c trang liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic c a các h  nông

ự ệ ớ ẩ dân v i Công ty TNHH th c ph m Orion Vina hi n nay ra sao?

́ ế ố ữ ưở ớ ế ữ ệ ộ ­ Nh ng y u t ả  nào  nh h ng t i môi liên k t gi a doanh nghi p và các h  dân?

ả ườ ữ ệ ế ố ộ ­ Các gi ằ i pháp nh m tăng c ng m i liên k t gi a doanh nghi p và h  nông dân

̉ cua công ty?

Ơ Ở

Ự

Ậ

Ầ

Ễ

PH N II: C  S  LÝ LU N VÀ TH C TI N

ậ ơ ở 2.1 C  s  lí lu n

ộ ố ệ 2.1.1 M t s  khái ni m

ề ả ấ ệ 2.1.1.1 Khái ni m v  s n xu t

ấ ủ ả ậ ữ ả ấ ộ S n xu t c a c i v t ch t là quá trình tác đ ng gi a con ng ườ ớ ự i v i t ằ    nhiên nh m

ể ủ ự ổ ậ ế ầ ủ ể ạ ả ẩ ợ bi n đ i v t th  c a t nhiên đ  t o ra các s n ph m phù h p nhu c u c a mình. (Giáo

ế ị trình kinh t chính tr  Mác – Lênin)

ế ố ầ ể ấ ả ặ Tóm l đ u vào (tài nguyên ho c các iạ : S n xu t là quá trình chuy n hóa các y u t

ặ ị ụ ầ ể ạ ấ ả ẩ ế ố ả y u t s n xu t) đ  t o ra s n ph m hàng hóa ho c d ch v  đ u ra.

ụ ả ệ ẩ ề 2.1.1.2 Khái ni m v  tiêu th  s n ph m

ụ ả ư ữ ầ ẩ ố ộ Tiêu th  s n ph m là khâu l u thông hàng hóa, là c u n i trung gian gi a m t bên

ầ ấ ả ộ ố ồ ậ   là s n xu t, phân ph i và m t bên là tiêu dùng. Trong quá trình tu n hoàn các ngu n v t

ệ ấ ẩ ả ượ ụ ả ự ệ ẩ ầ ố ch t, vi c mua và bán các s n ph m đ ữ   c th c hi n. Tiêu th  s n ph m là c u n i gi a

ườ ả ườ ễ ả ấ ng ấ i  s n  xu t  và   ng ụ   i   tiêu  dùng,   làm  cho  quá   trình  tái  s n  xu t  di n  ra   liên  t c

ệ ễ (Nguy n Đình Di u, 2002).

ị ủ ả ụ ả ể ẩ Tóm l ẩ   iạ : Tiêu th  s n ph m là quá trình chuy n hóa hình thái giá tr  c a s n ph m

ầ ủ ả ẩ ằ ộ ỏ ở nh m th a mãn nhu c u c a xã h i, đó là quá trình làm cho s n ph m tr  thành hàng hóa

ị ườ trên th  tr ng.

ệ ề 2.1.1.3 Khái ni m v  khoai tây Atlantic

ấ ượ ố ế ế ấ ố ượ ồ Atlantic là gi ng khoai tây có ch t l ng ch  bi n chips r t t t, đ ộ   c tr ng r ng

ệ ệ ể ề ợ ỹ rãi ở ộ ố ướ  m t s  n c có đi u ki n thích h p đ  làm nguyên li u (M , Canada, Úc, Trung

́ ́ ố ượ ư ̣ ̣ Qu c, Châu Âu). Giông đ ̉  c Trung tâm Nghiên c u Khoai tây, Rau & Hoa nhâp nôi đê

́ ́ ử ư ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ phuc vu cho công tac khao nghiêm, san xuât th  t ̀  năm 2006.

 Đ c đi m chính c a gi ng khoai tây

ủ ể ặ ố Atlantic:

ấ ượ ố ế ế ợ Atlantic là gi ng khoai tây có ch t l ng cao phù h p cho ch  bi n khoai tây chiên

ệ ờ ưở lát (chips) công nghi p. Atlantic có th i gian sinh tr ắ ng ng n (90 ­ 100 ngày); sinh tr ngưở

ứ ủ ạ ả ử ứ ạ ồ m nh đ t ạ m c che ph  100% kho ng 45 ề   ­50 ngày sau tr ng; d ng cây n a đ ng, nhi u

ạ ậ ớ ớ nhánh, lá to, màu xanh đ m, ra hoa s m, m nh, hoa m àu ph t tím. Atlantic ạ ủ ớ t o c  s m, s ố

ủ ủ ồ ủ ế ượ l ng c  trung b ình (8­9 c /cây), c  đ ng đ u, ắ ủ ề m t c  nông, ủ c  có h ình tròn đ n oval –

ắ ạ ủ ượ tròn, v  c  m ỏ ủ àu vàng nh t, th t c  m ị ủ àu tr ng. Khi chín đ  Atlantic có hàm l ấ ng ch t khô

ề ấ ấ ặ ạ cao, đ t 22,5 ­23%.  Atlantic có ti m năng năng su t cao (25 ­35 t n /ha), có các đ c tính

ấ ủ ầ ợ ẩ hình thái và ph m ch t c  ph ù h p v i y ế ế ớ êu c u ch  bi n công nghi p ệ . Atlantic là gi ngố

ị ớ ệ ố ươ ư ẫ ả ờ ế ạ ề ệ ch u nhi ệ ố t t t, nh ng m n c m v i b nh m c s ng trong đi u ki n th i ti ư   t l nh, m a

ặ ươ ề ố ư ho c s ng mù nhi u, hi ện tại gi ng đ ược các công ty nh  Pepsico , Orion… s  dử ụng làm

nguyên liệu chính cho công nghiệp ch  ế biến khoai tây.

ệ ề ế ế 2.1.1.4 Khái ni m v  liên k t kinh t

ế ữ ứ ộ ợ ở ủ ộ ế Liên k t kinh t là m t trong nh ng hình th c h p tác trình đ  cao c a con

ườ ề ặ ệ ế ả ấ ng i trong quá trình s n xu t, kinh doanh. V  m t khái ni m, liên k t kinh t ế ượ   c đ

ự ể ế ậ ủ ể ả ệ ữ ấ ố hi u “là s  thi ể ữ   t l p các m i quan h  gi a các ch  th  s n xu t, kinh doanh, có th  gi a

ự ữ ệ ạ ặ ộ ố ữ   ạ ộ các doanh nghi p thu c cùng lĩnh v c ho t đ ng, gi a các đ i tác c nh tranh ho c gi a

ạ ộ ấ ổ ệ ằ ế ệ ờ các doanh nghi p có các ho t đ ng mang tính ch t b  sung, nh m ti t ki m th i gian,

ế ứ ạ ệ ệ ả ấ ạ ạ ả ti t ki m chi phí, đ t hi u qu  cao trong s n xu t – kinh doanh, t o ra s c c nh tranh,

ị ườ ẻ ả ở ạ ớ ọ cùng nhau chia s  các kh  năng, m  ra th  tr ệ   ng m i” (T p chí khoa h c và công ngh ,

ẵ ố ĐH Đà N ng – s  6(29), 2009)

ế ự ủ ề ố ợ ể Tóm   l ế iạ :   liên   k t   kinh   t là   s   ph i   h p   c a   hai   hay   nhi u   bên,   không   k

ở ữ ụ ủ ế ạ ế quy mô hay lo i hình s  h u. M c tiêu c a liên k t kinh t là các bên tìm cách bù đ p s ắ ự

ế ừ ự ố ợ ạ ộ ằ ố ụ ủ thi u h t c a mình, t ớ  s  ph i h p ho t đ ng v i các đ i tác nh m đem l ạ ợ i l i ích cho

các bên.

ế ế ủ 2.1.2 Vai trò c a liên k t kinh t

ế ứ ộ ắ ắ ế Liên k t kinh t là m t hình th c đem l ạ ợ i l i ích ch c ch n cho các bên liên quan.

ế ế ế ỏ ữ ẻ ệ ớ ố ụ ả   Khác v i m i liên k t l ng l o gi a nông dân và các doanh nghi p ch  bi n, tiêu th  s n

ế ẩ ế ạ ỏ ầ ợ ồ ớ ph m, liên k t kinh t thông qua h p đ ng lo i b  các t ng l p mua bán trung gian nên

ệ ượ ự ế ả ườ ả ấ ấ ườ ẩ tr c ti p b o v  đ c ng i s n xu t, nh t là ng ế   ả i nghèo khi bán s n ph m. Liên k t

ế ữ ế ế ỏ ộ ệ ề ộ kinh t ố    gi a các doanh nghi p ch  bi n và h  nông dân cho phép xóa b  đ c quy n đ i

ủ ệ ệ ả ẩ ườ ấ ớ v i doanh nghi p trong vi c ép c p, ép giá khi mua s n ph m c a ng ặ   i nông dân. M t

ự ệ ế ề ệ ệ ạ ợ ồ khác, th c hi n liên k t thông qua h p đ ng t o đi u ki n cho các doanh nghi p ch ế

ấ ổ ấ ượ ế ể ấ ấ ả ồ ị ả bi n có ngu n cung c p  n đ nh đ  ph n đ u gi m giá thành, tăng ch t l ẩ   ng s n ph m,

ượ ố ớ ả ị ườ ự ủ ẩ ạ nâng cao đ c năng l c c nh tranh đ i v i s n ph m c a mình trên th  tr ng trong

ướ ố ế n c và qu c t (Minh Hoài, 2006).

ơ ở ế ế ự ệ ế ấ ẩ ợ ồ Th c hi n liên k t thông qua h p đ ng giúp cho các c  s  ch  bi n, xu t kh u có

ề ố ượ ạ ộ ự ả ả ổ ở ộ ề ệ ị đi u ki n m  r ng quy mô ho t đ ng do có s  đ m b o  n đ nh v  s  l ấ   ng, ch t

ư ậ ộ ủ ự ế ệ ệ ấ ấ ả ượ l ế   ả ng và ti n đ  c a nông s n cung c p cho s n xu t. Nh  v y, vi c th c hi n liên k t

ẽ ư ạ ợ ợ ơ ộ ể ầ ư ả ề ồ theo h p đ ng s  đ a l i l ạ i ích cho c  hai bên, t o nên c  h i đ  đ u t theo chi u sâu,

ệ ỹ ữ ụ ể ề ậ ả ấ ộ ồ ộ ớ ể áp d ng đ ng b  công ngh , k  thu t m i đ  phát tri n s n xu t m t cách b n v ng.

ệ ỹ ệ ế ậ ả ậ ớ ườ Vi c tăng kh  năng ti p c n các công ngh , k  thu t m i còn giúp ng i nông dân gi ả   i

ượ ứ ủ ả ả ạ ộ phóng đ c s c lao đ ng, cho phép gi m giá thành và tăng kh  năng c nh tranh c a hàng

ả ướ ự ề ể ệ ọ ộ nông s n. Đây là h ng tích c c và có nhi u tri n v ng giúp cho hàng tri u h  nông dân

ư ụ ề ệ ề ệ ấ ỏ ệ ớ   ấ ả s n xu t nh  ch a có đi u ki n tích lũy đ t đai có đi u ki n áp d ng công ngh  m i

ấ ả trong s n xu t.

ể ờ ổ ấ ừ ứ ế ườ ả ấ ườ Nh   chuy n   t ả   ch c   s n   xu t   t liên   k t   ngang   (ng i   s n   xu t/ng i   thu

ườ ế ọ ứ ẩ ấ ớ gom/ng i kinh doanh l n xu t kh u…) sang hình th c liên k t d c theo nghành hàng

ế ế ụ ữ ế ả ấ ợ ồ ườ ả (s n xu t – ch  bi n – tiêu th ), liên k t thông qua h p đ ng gi a ng ấ   i s n xu t

ế ế ệ ệ ạ ụ ư ớ nguyên li u và doanh nghi p ch  bi n đem l i tác d ng to l n nh  sau:

ầ ợ ể ộ ủ ậ ườ ặ ­ Chuy n m t ph n l i nhu n c a ng i mua bán trung gian ho c công ty kinh

ườ ả ự ế ầ ư ấ ể ệ doanh sang cho ng i s n xu t, tr c ti p đ u t phát tri n vùng nguyên li u.

ầ ủ ẻ ộ ơ ở ệ ả ấ ­ Chia s  m t ph n r i ro trong s n xu t nông nghi p sang cho các c  s  ch ế

ụ ế ị ườ ả ị ủ ấ ỉ ở bi n, tiêu th  tham gia gánh ch u, ng ệ i s n xu t nông nghi p ch  còn ch u r i ro khâu

ệ ấ ả s n xu t nguyên li u.

ố ế ị ườ ữ ề ớ ườ ả ờ ­ N i k t thông tin hai chi u gi a th  tr ng tiêu dùng v i ng ấ i s n xu t, nh  đó

ứ ẩ ượ ấ ượ ề ẩ ầ ự ệ ả s n ph m đáp  ng đ c yêu c u v  tiêu chu n ch t l ẩ   ng, v  sinh an toàn th c ph m

ị ườ ơ ở ỏ ượ ả ạ ượ do th  tr ng đòi h i, trên c  s  đó tăng đ c kh  năng c nh tranh và nâng cao đ c giá

ị ủ ả ẩ tr  c a s n ph m.

ẽ ậ ợ ượ ộ ả ể ề ồ ­ Thông qua h p đ ng s  t p trung đ ấ c nhi u h  s n xu t ti u nông nh  l ỏ ẻ

ấ ượ ả ấ ậ ớ ề ổ ồ ị thành các vùng s n xu t hàng hóa t p trung v i ch t l ng đ ng đ u và  n đ nh.

ế ượ ắ ế ế ụ ị ụ ệ ­ G n k t đ ạ ộ c công nghi p ch  bi n và ho t đ ng kinh doanh ph c v  đ a bàn

ổ ơ ấ ể ầ ế ệ ướ ọ nông thôn, góp ph n quan tr ng chuy n đ i c  c u kinh t nông nghi p theo h ng đa

ệ ạ ệ ạ d ng hóa, công nghi p hóa – hi n đ i hóa.

ơ ị ế ổ ứ ỗ ợ ề ế ­ Thông qua liên k t, các đ n v  kinh t , các t ệ  ch c có đi u ki n h  tr , giúp cho

ộ ợ ữ ể ể ể ạ ả các nhóm h , h p tác xã phát tri n, t o ra nh ng kh  năng đ  phát tri n năng l c n i t ự ộ ạ   i

ế ộ ồ ờ ạ ậ ườ ế ộ ế ủ c a kinh t h , đ ng th i t o l p môi tr ng kinh t ­xã h i cho kinh t ệ    nông nghi p,

nông thôn phát tri n.ể

ắ ợ ế ố ớ ủ ự ệ ể Có th  tóm t ữ t nh ng l i ích c a quá trình th c hi n liên k t đ i v i các bên tham

ủ ế ộ gia thông qua n i dung ch  y u sau đây:

ố ớ ả ệ ặ ấ ệ ộ ­ Đ i v i s n xu t nguyên li u, đ c bi t là h  nông dân:

ả ị ượ ị ườ ụ ề ả ả ổ + Đ m b o  n đ nh đ c th  tr ả ố ớ   ủ ng tiêu th  và gi m r i ro v  giá c  đ i v i

nông s n.ả

ỗ ợ ề ố ượ ị ườ ậ ố ỹ + Đ c h  tr  v  gi ng, v n, k  thu t và các thông tin trên th  tr ắ   ng nên kh c

ượ ờ ạ ế ủ ề ề ệ ạ ộ ồ ộ ụ ph c đ c nhi u h n ch  c a h  nông dân, đ ng th i t o đi u ki n cho h  nông dân

ế ậ ậ ả ệ ế ấ ớ ỹ ti p c n v i công ngh  và k  thu t s n xu t tiên ti n.

Ổ ị ể ượ ả ấ ậ ả +  n đ nh và phát tri n đ ộ   c s n xu t, tăng thu nh p, xóa đói gi m nghèo cho m t

ậ ở ộ b  ph n nông dân các vùng khó khăn.

ế ế ố ớ ệ ả ­ Đ i v i doanh nghi p ch  bi n nông lâm s n:

ệ ổ ấ ượ ả ả ấ ồ ị + Đ m b o có ngu n cung c p nguyên li u  n đ nh và ch t l ề   ồ ng cao, đ ng đ u,

ể ở ộ ứ ấ ầ ỹ ượ ạ ộ ậ ủ ả đáp  ng theo yêu c u k  thu t c a s n xu t nên có th  m  r ng đ c quy mô ho t đ ng,

ượ ấ ượ ả ầ tăng đ c ch t l ẩ ng s n ph m đ u ra.

ệ ổ ị ả ấ ồ ơ ị + Do có ngu n cung c p nguyên li u  n đ nh, nên các đ n v  gi m chi phí thu mua

ả ả ề ệ ấ ạ ả ạ ậ ệ v t li u, t o ra nhi u kh  năng h  giá thành và nâng cao hi u qu  s n xu t kinh doanh.

ể ượ ả ể ậ ượ ế ủ ệ + Gi m thi u đ c các r i ro nên các doanh nghi p có th  l p đ ả   ạ c k  ho ch s n

ấ ề ữ ể ả ấ ổ ị xu t kinh doanh lâu dài,  n đ nh và phát tri n s n xu t b n v ng.

ế ể ặ ế ủ 2.1.3 Đ c đi m c a liên k t kinh t

ế ữ ệ ấ ạ ộ ế Liên k t kinh t ả  là m t ph m trù khách quan ph n ánh nh ng quan h  xu t phát t ừ

ợ ế ủ ể ủ ế ư ậ ộ l i ích kinh t ữ  khác nhau c a nh ng ch  th  kinh t cũng nh  quá trình v n đ ng và phát

ể ự ủ ự ượ ấ ấ ả ừ ủ ạ ộ tri n theo t nhiên c a l c l ng s n xu t, xu t phát t trình đ , ph m vi c a phân công

ế ả ấ ầ ộ ộ lao đ ng xã h i và chuyên môn hoá s n xu t kinh doanh (Tr n Văn Hi u, 2005).

ế ữ ệ ộ ắ ặ ế Liên k t kinh t là nh ng quan h  kinh t ế ạ ớ  đ t t ẽ ổ   i trình đ  g n bó ch t ch ,  n

ườ ữ ậ ả ợ ồ ữ ị đ nh, th ng xuyên, lâu dài thông qua nh ng tho  thu n, h p đ ng t ừ ướ  tr c gi a các bên

ả ấ ả ệ ế ế ế ế tham gia liên k t. Không ph i t t c  quan h  kinh t nào cũng là liên k t kinh t ữ   . Nh ng

ế ữ ẫ ấ ờ ườ ữ ệ quan h  kinh t ổ  nh t th i, nh ng trao đ i ng u nhiêu không th ng xuyên gi a các ch ủ

ể ế ế ả th  kinh t không ph i là liên k t kinh t ế .

ế ộ ạ ầ ố ế ớ Liên k t là m t quá trình làm xích l i g n nhau và ngày càng c  k t v i nhau, trên

ầ ự ươ ữ ệ ế ượ tinh th n t nguy n gi a các bên tham gia liên k t (D ng Bá Ph ng, 1995). Quá trình

ữ ấ ậ ộ ừ ệ ợ ế ể này v n đ ng, phát tri n qua nh ng n c thang t quan h  h p tác, liên doanh đ n liên

ấ ạ ợ ư ậ ả ộ ợ h p, liên minh, h p nh t l ấ   i. Nh  v y phân công lao đ ng và chuyên môn hoá s n xu t

ệ ế ề ợ ợ ữ   kinh doanh là đi u ki n hình thành các liên k t còn h p tác hoá, liên h p hóa là nh ng

ủ ữ ứ ữ ệ ể ấ ướ ủ ế ể hình th c bi u hi n c a nh ng n c thang, nh ng b c phát tri n c a liên k t (Lê Văn

ươ L ng, 2008).

ế ủ ự ữ ứ ữ ệ ể ặ ộ ế Liên k t kinh t là nh ng hình th c ho c bi u hi n c a s  hành đ ng gi a các

ủ ể ữ ữ ệ ế ả ậ ồ ợ ị ề   ch  th  liên k t thông qua nh ng tho  thu n, nh ng giao kèo, h p đ ng, hi p đ nh, đi u

ấ ị ữ ụ ự ệ ằ ấ ả ệ l ...nh m th c hi n nh ng m c tiêu nh t đ nh trong t ủ   ự t c  các lĩnh v c khác nhau c a

ạ ộ ế ầ ư ả ấ ộ ho t đ ng kinh t (đ u t ỳ , s n xu t, kinh doanh...). Tu  theo góc đ  xem xét, quá trình

ể ễ ữ ế ế ế ầ ế liên k t có th  di n ra liên k t theo ngành, liên k t gi a các thành ph n kinh t ế   , liên k t

theo vùng lãnh th ...ổ

ắ ủ ả ấ ụ ế 2.1.4 Nguyên t c c a liên k t trong s n xu t và tiêu th

ả ả ủ ể ả ả ủ ế ấ ộ M t là, ph i đ m b o s n xu t kinh doanh c a các ch  th  tham gia liên k t phát

ể ệ ả tri n và có hi u qu  ngày càng tăng .

ế ướ ầ ủ ạ ộ ứ ứ ộ Dù liên k t d ữ i hình th c và m c đ  nào đi n a thì yêu c u c a ho t đ ng liên

ủ ể ả ả ể ả ủ ả ấ ừ   ế ấ k t  y ph i đ m b o đ  s n xu t và kinh doanh c a các ch  th  tham gia không ng ng

ượ ấ ượ ể ấ ả ẩ đ c phát tri n, doanh thu ngày càng tăng, năng su t và ch t l ng s n ph m ngày càng

ế ả ượ ở ộ ệ ặ ả ấ ộ cao. Liên k t ph i nâng cao đ c trình đ  công ngh , m  r ng m t hàng, s n xu t ngày

ị ườ ầ ợ ạ ạ ề ợ ậ ớ càng phù h p v i nhu c u th  tr ng, giá thành h , đem l i nhi u l i nhu n cho các ch ủ

ơ ở ấ ượ ể ả ẩ ượ ườ ấ ậ th  trên c  s  giá bán và ch t l ng s n ph m đ c ng i tiêu dùng ch p nh n

ả ả ắ ự ả ự ị ữ Hai là, ph i đ m b o nguyên t c t ệ  nguy n và t ệ  ch u trách nhi m gi a các bên

tham gia liên k tế .

ủ ể ạ ộ ữ ợ ượ ự ệ ế Các ho t đ ng h p tác, liên k t gi a các ch  th  tham gia đ ộ   c th c hi n m t

ậ ợ ả ạ ủ ể ự ệ ả cách thu n l i, trôi ch y, thành công và đem l i hi u qu  cao khi các ch  th  t ệ    nguy n

ế ự ệ ợ ả ậ ớ ớ tìm đ n v i nhau, t ế  tho  thu n quan h  h p tác, liên k t làm ăn v i nhau lâu dài trên tinh

ư ấ ạ ệ ế ề ầ ẳ ị th n bình đ ng, cùng ch u trách nhi m đ n cùng v  các thành­ công cũng nh  th t b i và

ứ ợ ấ ả ế ổ ứ ế ậ ủ r i ro. T t c  các hình th c h p tác, liên k t, t ch c kinh t ế ượ  đ c thi t l p trên c  s ơ ở

ữ ấ ồ ừ ắ ự ừ ệ ấ ế ữ nh ng ý đ  không xu t phát t nguyên t c t ệ  nguy n, t nh ng liên h  t t y u v ề

ươ ệ ế ơ ở ế ượ ề ắ ph ng di n kinh t , nghĩa là ti n hành trên c  s  gò bó, g ạ   ộ ng ép b t bu c đ u ho t

ệ ả ộ đ ng không thành công, kém hi u qu .

ả ả ấ ợ ế ữ ả ự ố Ba là, ph i đ m b o s  th ng nh t hài hoà l i ích kinh t gi a các bên tham gia

liên k t.ế

ợ ế ế ớ ự ẩ ộ L i ích kinh t chính là đ ng l c thúc đ y các bên tham gia liên k t v i nhau, là

ấ ế ế ả ậ ớ ớ ế   ế ch t k t dính v i nhau trong quá trình liên k t. Các bên tìm đ n v i nhau tho  thu n ti n

ế ớ ữ ấ ợ ọ ợ ệ hành h p tác, liên k t v i nhau vì h  tìm th y nh ng l ả   i ích lâu dài. Cho nên vi c đ m

ấ ố ợ ấ ế ẽ ạ ữ ữ ề ả b o th ng nh t hài hoà l i ích gi a các bên s  t o nên ch t k t dính b n v ng. Khi l ợ   i

ế ủ ộ ố ủ ể ế ự ạ ặ ằ ặ ộ ích kinh t ị  c a m t ho c m t s  ch  th  nào đó b  xâm ph m ho c thi u s  công b ng,

ấ ẽ ạ ế ự ứ ủ ệ ề ự ạ ữ ẫ ố ố th ng nh t s  t o ra s  r n n t c a m i liên h  b n v ng, d n đ n s  phá v  t ỡ ổ ứ    ch c

ế ệ ố ượ ế ậ ự ợ ổ ế ậ liên k t, m i liên h  đã đ c thi t l p. S  phân chia l i nhu n, ph  bi n thi ệ ạ ủ   t h i, r i

ề ầ ả ượ ế ả ạ ộ ro, các tính toán v  chi phí giá c ... c n đ ậ c ti n hành tho  thu n, bàn b c m t cách

ơ ở ữ ủ ủ ả ằ ẳ ả công khai, dân ch , bình đ ng và đ m b o công b ng trên c  s  nh ng đóng góp c a các

ế ễ ồ ị bên liên k t. (Nguy n Th  Bích H ng, 2008).

ự ệ ả ố ượ ơ ở ữ ữ ộ B n là, ph i th c hi n đ c trên c  s  nh ng ràng bu c pháp lý gi a các bên

ữ ế ộ ợ ồ ế tham gia ràng bu c gi a các bên tham gia liên k t, và thông qua h p đ ng kinh t .

ồ ợ ế ế ướ ữ ề ậ ả ỏ H p đ ng kinh t là kh ộ   ữ c, là nh ng th a thu n, nh ng đi u kho n ràng bu c

ề ợ ụ ệ ữ ế ượ ậ trách nhi m, nghĩa v , quy n l i gi a các bên tham gia liên k t, đ ừ   c pháp lu t th a

ề ậ ả ộ ọ ế ề nh n và b o h . Trong n n kinh t ế ị ườ  th  tr ạ ộ ng, m i ho t đ ng kinh t ả ế  đ u ph i ti n hành

ậ ủ ơ ở ướ ờ ượ ồ ậ ả ộ trên c  s  pháp lu t c a Nhà n c cho phép, đ ng th i đ ữ   c pháp lu t b o h  nh ng

ữ ữ ể ệ ấ ớ ứ tranh ch p gi a các bên quan h  làm ăn v i nhau. Cho nên, đ  có nh ng căn c  pháp lý

ữ ữ ế ấ ậ ơ ệ cho các c  quan pháp lu t phán quy t nh ng tranh ch p gi a các bên có quan h  kinh t ế

ế ướ ề ả ợ ồ ế ậ ớ v i nhau đ u ph i có kh c hay h p đ ng kinh t ế ượ  đ c ký k t theo đúng lu t pháp

ổ ề ướ ể ố ế ọ ủ c a qu c gia. N c ta đang trong quá trình chuy n đ i n n kinh t ế   ố , m i m i liên k t

ự ể ả ậ ầ ả ố ợ   ệ mu n phát tri n lâu dài, c n ph i th c hi n theo đúng pháp lu t, ph i thông qua h p

ế ướ ớ ủ ể ả ế ấ ồ đ ng kinh t ư ậ . Có nh  v y nhà n ứ c m i đ  căn c  pháp lý đ  gi ấ   i quy t tranh ch p, b t

ố ớ ữ ữ ế ệ ả ố ạ ộ ồ đ ng x y ra gi a các bên. Đ i v i ho t đ ng liên k t là nh ng m i quan h  kinh t ế ổ     n

ườ ạ ầ ượ ế ợ ồ ế ị đ nh, th ng xuyên, lâu dài l i càng c n đ c ti n hành qua h p đ ng kinh t . Nó còn là

ứ ể ữ ế ả ữ ế ấ nh ng căn c  đ  các bên ti n hành đàm phán gi ấ ồ i quy t nh ng b t đ ng, tranh ch p nh ỏ

ữ ệ ế ặ ơ ề ế ả x y ra gi a các bên, làm cho các quan h  kinh t ệ    liên k t ngày càng b n ch t h n. Vi c

ệ ố ự ợ ế ẽ ạ ậ ợ ế th c hi n t ồ t các h p đ ng kinh t s  t o thu n l ự   i cho các bên tham gia liên k t th c

ệ ố ủ ế ạ ả hi n t ấ t các k  ho ch s n xu t kinh doanh c a mình.

ừ ạ ổ ứ ầ ủ ả ứ ộ Tùy t ng lo i hình t ế   ấ  ch c và yêu c u c a s n xu t kinh doanh, m c đ  liên k t

ệ ừ ừ ữ ể ạ ướ ủ ệ ả gi a các thành viên có th  theo t ng lo i công vi c, t ng b ấ   c c a công ngh  s n xu t,

ạ ộ ạ ả ừ ừ ự ấ ặ theo t ng lo i s n xu t ho c theo t ng lĩnh v c ho t đ ng chuyên môn hóa cũng nh ư

ứ ụ ả ả ấ ả cung  ng, s n xu t, b o qu n, tiêu th , …

ứ ươ ứ 2.1.5 Hình th c và ph ế ng th c liên k t

ứ ế ấ ả ụ 2.1.5.1 Hình th c liên k t trong s n xu t và tiêu th

ứ ợ ủ ể ữ ư ế ả Liên k t s n xu t ấ : là hình th c h p tác gi a các ch  th  nh ng không thay đ i t ổ ư

ứ ổ ư ứ ủ ừ ủ ể ườ cách pháp nhân cũng nh  hình th c t ch c c a t ng ch  th . Thông th ệ ng vi c liên

ệ ở ộ ố ạ ộ ự ấ ả ỉ ự ế k t ch  th c hi n ủ  m t s  khâu hay lĩnh v c nào đó c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh.

ụ ư ữ ế ồ ườ ơ Ví d  nh  liên k t gi a nông dân tr ng mía và Công ty mía đ ng Lam S n.

ứ ữ ố ả Liên doanh s n xu t ấ : là hình th c hùn v n gi a các bên tham gia, các bên tham gia

ủ ề ệ ả ạ ẽ s  là các thành viên c a doanh nghi p liên doanh, có quy n h n trong qu n lý doanh

ợ ố ố ủ ệ ậ ệ nghi p, đ ượ ưở c h ng l i nhu n và r i ro theo s  v n đóng góp. Trong nông nghi p có liên

ữ ắ ọ ớ ẩ   ơ doanh gi a Công ty chè Phú Đa (Thanh S n – Phú Th ) liên doanh v i Ir c trong s n

ế ế ầ ậ ả ả ấ ấ   xu t, ch  bi n chè; Công ty chè Sông C u (Thái Nguyên) và Nh t B n trong s n xu t

ẩ ấ chè đen, chè xanh xu t kh u...

ế ở ứ ộ ề ọ ệ ả Liên hi p hóa s n xu t ể ấ : là ki u liên k t ề   ả  m c đ  cao theo c  chi u d c và chi u

ộ ổ ứ ủ ị ườ ự ừ ế ấ ố ừ ngang theo m t t ch c th ng nh t. S  liên k t này v a làm ch  th  tr ng v a làm ch ủ

ể ệ ở ề ả ấ ứ ệ ệ dây chuy n s n xu t, nó th  hi n ệ    các hình th c: xí nghi p liên hi p ngành; liên hi p

ệ ệ ạ ị các xí nghi p ngành (Ph m Th  Minh Nguy t, 2006).

ươ ứ 2.1.5.2 Ph ế ng th c liên k t

ủ ể ệ ữ ế ề ấ ố ọ Trong liên k t có r t nhi u ch  th  tham gia do đó m i quan h  gi a h  cũng

ủ ể ế ớ ứ ạ ẽ ạ ữ ệ ề ố ồ   ph c t p, khi liên k t v i nhi u ch  th  khác nhau s  t o ra nh ng m i quan h  ch ng

ủ ể ể ể ự ư ủ chéo. Nh ng chúng ta có th  d a vào vai trò c a các ch  th  đ  phân nhóm và chia thành

ươ ứ ế ề ế ề ế ọ hai ph ng th c liên k t là liên k t theo chi u ngang và liên k t theo chi u d c. Theo tài

ệ ủ ể ể ệ ề ạ ị ươ li u c a Ph m Th  Minh Nguy t năm 2006, chúng ta có th  hi u v  các ph ứ ng th c liên

ư ế k t này nh  sau:

ế ề ủ ị ườ ứ ữ ế (làm ch  th  tr ng) là hình th c liên k t gi a các ch ủ Liên k t theo chi u ngang

ự ở ộ ộ ấ ể ề ế ắ ạ th  cùng m t c p, cùng m t xích t o nên s  m  r ng v  quy mô, chi m lĩnh th  tr ị ườ   ng

ể ẫ ớ ộ ộ ố ị ườ ề ấ ị và có th  d n t i đ c quy n trong m t s  th  tr ng nh t đ nh. Các thành viên tham gia

ườ ụ ạ ư ẫ ằ ả ẩ ị ế liên k t này th ế   ng có s n ph m, d ch v  c nh tranh l n nhau nh ng b ng cách liên k t

ứ ạ ừ ư ể ậ ọ ớ v i nhau h  đã nâng cao s c c nh tranh cho t ng thành viên cũng nh  cho t p th  liên

ự ế ượ ể ệ ệ ằ ậ ạ ế k t. Trong th c t đ ạ   c th  hi n b ng vi c sát nh p các công ty c nh tranh cùng lo i

ạ ộ ệ ệ ế ẩ ặ ộ ả s n ph m ho c hình thành nên các liên minh, hi p h i, câu l c b … vi c liên k t này cho

ả ố ặ ệ ấ ệ ố ớ ữ ườ ặ ỏ th y có hi u qu  t t đ c bi t đ i v i nh ng ng i kinh doanh quy mô nh  ho c nông

ủ ị ườ ế ạ ả ế ượ ự ọ dân, liên k t t o cho h  kh  năng làm ch  th  tr ọ ạ ng, giúp h  h n ch  đ ấ   c s  ép c p,

ơ ở ế ế ép giá c a t ủ ư ươ  th ng hay các c  s  ch  bi n.

ế ề ế ượ ủ ề ả ấ ọ   (làm ch  dây chuy n s n xu t) là liên k t đ ự   c th c Liên k t theo chi u d c

ậ ự ệ ữ ả ấ ắ ộ hi n theo tr t t các khâu trong quá trình s n xu t, gi a các tác nhân thu c các m t xích

ườ ủ ả ỗ ậ ế ọ ệ ộ ộ khác nhau th ắ   ẩ ng theo chu i v n đ ng c a s n ph m, m t liên k t d c toàn di n b t

ấ ớ ế ế ụ ả ế ẩ ườ ầ ừ đ u t ả  khâu s n xu t t i ch  bi n và tiêu th  s n ph m. Trong liên k t này, th ỗ   ng m i

ừ ừ ế ườ ả ố tác nhân liên k t đóng vai trò v a là khách hàng v a là ng ẩ i bán s n ph m cho đ i tác

ươ ứ ế ượ ệ ộ ự ạ ệ khác. Hi n nay, ph ng th c liên k t này đ c th c hi n r ng rãi và đem l ệ   ề i nhi u hi u

ớ ơ ở ữ ơ ạ ự ế ế ế ệ ả ẳ ứ qu , ch ng h n s  liên k t gi a n i cung  ng nguyên li u v i c  s  ch  bi n, gi a c ữ ơ

ế ế ớ ơ ụ ẽ ả ầ ộ ậ   ớ ở s  ch  bi n v i n i tiêu th  s  làm gi m b t m t ph n chi phí trung gian, chi phí v n

ế ố ể ả ẩ ả ố ượ chuy n, gi m giá thành s n ph m… M i liên k t b n nhà đang đ ẩ   c quan tâm và đ y

ế ọ ệ ạ ỗ ở m nh trong nông nghi p cũng chính là mô hình liên k t d c mà m i tác nhân ộ    đây là m t

“nhà”.

ươ ư ứ ư ế Chúng ta chia thành hai ph ấ ỳ ộ   ng th c liên k t nh  trên, nh ng trong b t k  m t

ể ấ ự ệ ủ ấ ươ ứ ế ngành hàng nào chúng ta cũng có th  th y s  xu t hi n c a hai ph ng th c liên k t này

NSX

NSX

NSX

NTD

NTD

DN

DN

DN

ể ồ ả ờ ỗ ươ ứ ế và m i tác nhân có th  đ ng th i tham gia c  hai ph ng th c liên k t.

Liên kết ngang

ế ọ Liên k t d c

ơ ồ ươ ứ S  đ  2.1: Ph ế ng th c liên k t

ể ệ ơ ồ ươ ứ ế ề ề S  đ  trên th  hi n hai ph ọ   ng th c liên k t theo chi u ngang và theo chi u d c.

ế ế ề ế ấ ọ ố ề   ộ Ta th y liên k t theo chi u d c làm tăng đ  dài các m i liên k t và liên k t theo chi u

ở ộ ế ố ngang giúp m  r ng m i liên k t.

ư ậ ế ế ể ễ ả ấ ọ Nh  v y liên k t kinh t có th  di n ra trong m i ngành s n xu t kinh doanh, thu

ủ ấ ả ủ ể ự ế ầ ủ ầ ế hút s  tham gia c a t t c  các ch  th  kinh t ọ  có nhu c u c a m i thành ph n kinh t và

ị ớ ạ ữ ể ế ặ ạ ạ ở ỗ ị không b  gi i h n b i ph m vi đ a lý, m i lo i hình liên k t có nh ng đ c đi m riêng

ữ ư ư ủ ể cũng nh  có nh ng  u đi m riêng c a nó.

ụ ả ộ ệ ế ả ẩ ấ 2.1.6 N i dung liên k t trong s n xu t, tiêu th  s n ph m nông nghi p

ề ạ ồ ỗ ượ ự ệ ở M i ngành hàng g m nhi u công đo n đ ấ   ữ c th c hi n b i nh ng tác nhân nh t

ộ ậ ụ ể ậ ặ ỗ ộ ộ ề ặ   ị đ nh. M i tác nhân có th  là pháp nhân đ c l p ho c các b  ph n ph  thu c nhau v  m t

ộ ố ứ ự ư ữ ề ệ ả ạ ẩ   pháp lý nh ng đ u th c hi n và hoàn thành m t s  ch c năng và t o ra nh ng s n ph m

ấ ị nh t đ nh.

ạ ộ ữ ế ấ ố ả M i liên k t trong quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh gi a các tác nhân là

ộ ậ ấ ế ọ ữ ế ả ạ ồ nh ng pháp nhân đ c l p r t đa d ng và bao g m c  liên k t d c và liên k t ngang đan

xen nhau.

ủ ệ ế ể ả ả ậ ỗ ự ệ Các   tho   thu n,   cam   k t   ph i   th   hi n   trách   nhi m   c a   m i   bên   khi   th c

ạ ế ủ ự ứ ệ ệ ế ộ hi n cam k t và các hình th c ph t n u m t bên không th c hi n đúng, đ  theo tho ả

ể ệ ứ ư ế ế ế ậ ố thu n, cam k t. Các m i liên k t này th  hi n thông qua các hình th c liên k t nh  sau:

ự ứ ữ ự ế ị ườ do trên th  tr ng ­ Mua bán t ị ườ : Là hình th c giao d ch tr c ti p gi a ng i mua

ườ ườ ấ ấ ượ ầ và ng i bán. Ng i mua th y đ ượ ố ượ c s  l ng, ch t l ng hang hóa mình c n, ng ườ   i

ậ ỏ ượ ả ẽ ượ ề ầ ặ bán sau khi th a thu n đ c giá c  s  bán và thu đ ả   ứ c ti n m t đáp  ng yêu c u s n

ờ ố ệ ấ ượ ị ườ ự ệ xu t và đ i s ng. Vi c mua bán đ ệ c th c hi n trên th  tr ầ   ng theo quan h  cung c u.

ậ ượ ớ ạ ộ ế ấ ặ ỏ B t kì bên mua ho c bên bán hàng nào, n u th a thu n đ c v i nhau thì ho t đ ng giao

ượ ị ườ ễ ườ ị ị d ch đ c di n ra. Th  tr ng có vai trò là ng i đ nh giá.

ự ằ ồ ợ ợ ồ ­ H p đ ng b ng văn b n ả : Theo Eaton and Shepherd (2001), h p đ ng là s  tho ả

ế ế ề ệ ơ ở ữ ụ ặ ả ậ ụ ả   thu n gi a nông dân và các c  s  ch  bi n ho c tiêu th  nông s n v  vi c tiêu th  s n

ẩ ươ ườ ặ ướ ớ ế ợ ồ ph m trong t ng lai và th ứ ng v i m c giá đ t tr c. Liên k t theo h p đ ng là quan

ứ ượ ế ậ ữ ệ ệ ệ h  mua bán chính th c đ c thi ặ   t l p gi a các tác nhân trong vi c mua nguyên li u ho c

ả ẩ ụ ự ệ ế ẫ ợ ồ bán s n ph m. ( ả   Phân tích nguyên nhân d n đ n vi c th c thi h p đ ng tiêu th  nông s n

ệ ở ữ ệ ể ạ ố gi a nông dân và doanh nghi p Vi ọ t Nam, T p chí khoa h c và Phát tri n s  7 năm

2012).

ợ ượ ữ ế ệ ổ ứ ụ ồ H p đ ng đ c ký k t gi a các doanh nghi p, t ch c, ngân hàng, tín d ng, trung

ọ ỹ ứ ậ ộ tâm khoa h c k  thu t và h  theo các hình th c:

Ứ ướ ố ậ ư ỗ ợ ỹ ệ ậ ạ ả +  ng tr c v n, v t t , h  tr  k  thu t, công ngh  và mua l i nông s n hàng hoá

ậ ư ạ ả ẩ + Bán v t t , mua l i s n ph m;

ướ ư ấ ụ ả ậ ư ự ế ẩ ỹ + Tr c ti p tiêu th  s n ph m, thuê m n t ậ  v n k  thu t, mua v t t , thi ế ị   t b ,

ệ ầ ố nguyên li u đ u vào, vay v n...;

ố ổ ấ ằ ế ớ ế ả ệ ầ + Liên k t s n xu t b ng vi c góp v n c  ph n, liên doanh liên k t v i các doanh

ặ ướ ệ ệ ấ ặ ộ ượ ả ệ nghi p ho c cho doanh nghi p thuê đ t, di n tích m t n c, sau đó h  đ ấ   c s n xu t

ệ ạ ả ệ ạ ự ắ ẩ ặ trên di n tích đó ho c cho thuê và bán l ế   i s n ph m cho doanh nghi p t o s  g n k t

ữ ộ ệ ề ữ b n v ng gi a h  và doanh nghi p.

ệ ậ ậ ả ả ợ ượ ồ ­ H p đ ng mi ng ệ  (tho  thu n mi ng): Là các tho  thu n không đ ể ệ   c th  hi n

ạ ộ ộ ố ự ữ ế ệ ả ằ b ng văn b n gi a các tác nhân cam k t cùng nhau th c hi n m t s  ho t đ ng, công

ệ ệ ợ ồ ượ ấ ề ố ượ ố ấ ượ vi c nào đó. H p đ ng mi ng cũng đ c hai bên th ng nh t v  s  l ng, ch t l ng,

ơ ở ủ ợ ờ ạ ề ể ệ ả ộ ồ ị ệ   giá c , th i h n và đ a đi m. C  s  c a h p đ ng là ni m tin, đ  tín nhi m, trách nhi m

ự ữ ế ệ ệ ợ ồ ợ ồ ườ cam k t th c hi n gi a các tác nhân tham gia h p đ ng. H p đ ng mi ng th ng đ ượ   c

ữ ự ệ ệ ế ạ ọ ộ ị th c hi n gi a các tác nhân có quan h  thâ      n thi t (h  hàng, anh em ru t th t, b n bè,

ế ả ữ ấ ặ ớ ợ …) ho c gi a các tác nhân đã có quá trình h p tác, liên k t s n xu t kinh doanh v i nhau

ồ ự ể ệ ả ố ờ ợ ổ ứ mà trong su t th i gian h p tác luôn th  hi n ngu n l c tài chính, kh  năng t ch c và

ệ ữ ữ ớ ố trách nhi m, gi ch  tín v i các đ i tác.

ệ ợ ồ ườ ả ắ ỉ Tuy nhiên, h p đ ng mi ng th ậ ng ch  là các tho  thu n trên nguyên t c v  s ề ố

ề ệ ệ ể ặ ả ậ ồ ượ l ợ ng, giá c , đi u ki n giao nh n hàng. H p đ ng mi ng cũng có th  ho c không có

ướ ề ề ậ ư ố ỗ ợ ư ậ ỹ ầ ư ứ đ u t ng tr c v  ti n v n, v t t ớ ợ   , cũng nh  các h  tr  giám sát k  thu t. So v i h p

ệ ẻ ấ ấ ả ợ ồ ỏ ơ ồ đ ng văn b n thì h p đ ng mi ng l ng l o và có tính ch t pháp lý th p h n.

ộ ớ ụ ả ệ ể ộ ế ­ Hi p h i v i liên k t tiêu th  s n ph m ậ   ẩ : Trong quá trình phát tri n và h i nh p

ế ố ế ộ ơ ở ệ ả ệ ữ ấ ố kinh t qu c t , m i quan h  gi a các h , c  s  và doanh nghi p s n xu t kinh doanh là

ữ ợ ế ớ ể ặ ạ ộ ị ơ ự s  đan xen gi a h p tác và c nh tranh. Các đ n v  này m t m t liên k t v i nhau đ  cùng

ữ ư ư ể ạ ẫ ằ ạ ặ ế ộ   phát tri n, nh ng m t khác cũng c nh tranh l n nhau nh m t o ra nh ng  u th  đ c

ị ườ ế ề ợ ể ề ệ ậ ằ ả ố ỉ chi m th  tr ng và thu nhi u l ả   i nhu n. Đ  đi u ch nh các m i quan h  nh m đ m b o

ợ ữ ướ ế ố l i ích gi a các tác nhân tr ộ ố c các đ i tác khác nhau, m t s  tác nhân đã ti n hành liên

ệ ộ ế ớ k t v i nhau hình thành các hi p h i.

ỗ ợ ệ ế ạ ộ ộ ợ ộ ồ ể   Hi p h i là m t lo i hình liên k t, h p tác mang tính c ng đ ng h  tr  phát tri n

ề ợ ợ ơ ở ồ ữ ầ ả ố ơ ệ và b o v  quy n l ờ i h p pháp cho các c  s , đ ng th i là c u n i gi a các c  quan chính

ớ ơ ở ộ ớ ữ ề ệ ợ ế ổ ứ ế quy n v i c  s . Hi p h i v i nh ng l i th  trong t ự ế   ợ  ch c liên k t, h p tác và s  k t

ẽ ả ạ ộ ượ ế ự ộ ệ ồ ố n i các ho t đ ng s  gi m đ c chi phí, ti ự ạ t ki m ngu n nhân l c, t o năng l c n i sinh

ề ớ ươ ệ ả ờ ố ộ ổ ị m i trên nhi u ph ng di n: th i gian, kho ng cách, chi phí, t c đ  và tính  n đ nh cho

ị ườ ị các giao d ch trên th  tr ng.

ỗ ợ ạ ộ ị ườ ượ ề ệ ệ ộ Các   ho t   đ ng   h   tr th   tr ng   đ ự c   nhi u   hi p   h i   doanh   nghi p   th c

ế ủ ị ườ ụ ệ ế ằ ắ ườ ộ ố hi n   nh m   kh c   ph c   m t   s   khi m   khuy t   c a   th   tr ư ng   nh   tăng   c ng   các

ơ ở ữ ụ ệ ạ ố ợ ộ ộ ho t   đ ng   ph i   h p   gi a   các   doanh   nghi p,   c   s   tiêu   th   và   h   nông   dân   qua

ế ị ầ ư ệ ả ấ ố đó dung hòa các m i quan h  trong s n xu t và ra quy t đ nh đ u t .

CƠ SỞ A

CƠ SỞ B

Hình thức liên kết: - Liên kết theo chiều ngang - Liên kết theo chiều dọc Cơ chế liên kết: - Hợp đồng mua bán - Thỏa thuận miệng - Mua bán tự do - Hiệp hội

Sơ đồ 2.2 Phân loại liên kết sản xuất – tiêu thụ sản phẩm

ế ố ả ở ế ế ấ ả ụ 2.1.7 Các y u t nh hu ng đ n liên k t trong s n xu t và tiêu th

ế ố ư ể ộ ế ủ ế ề + Y u t nh  trình đ , hi u bi ể   t c a các tác nhân v  liên k t: các tác nhân hi u

ế ữ ề ợ ứ ộ ủ ế bi t càng rõ v  ý nghĩa, vai trò và nh ng l i ích c a liên k t càng cao thì m c đ  tham gia

ề ế ế ặ ẽ ự liên k t càng nhi u và s  liên k t càng ch t ch .

ứ ụ ề ệ ẽ ế ặ ộ ộ + M c đ  ph  thu c v  tài chính càng cao thì vi c liên k t càng ch t ch , càng

ườ ả ậ ượ ự ỗ ợ ừ ế ế cao. Ng ấ i s n xu t nh n đ c s  h  tr  t phía nhà thu gom, nhà ch  bi n hay tiêu th ụ

ơ ở ỏ ọ ư ự ữ ệ ệ ệ ả ậ   ề thì ph i có trách nhi m th c hi n nh ng đi u ki n mà h  đ a ra trên c  s  th a thu n

ủ c a hai bên.

ụ ể ạ ộ ầ ư ủ ủ ề ả ộ + Quy mô ho t đ ng c a tác nhân mà c  th  là v  lao đ ng, tài s n đ u t c a các

ự ề ế ặ ầ ớ ẽ ế tác nhân càng cao thì nhu c u v  liên k t càng l n và s  liên k t càng ch t ch .

ị ườ ủ ế ộ ị ườ ặ ổ ệ ấ + Bi n đ ng c a th  tr ng: khi th  tr ị ng  n đ nh đ c bi ề t là v n đ  giá c  đ ả ượ   c

ữ ổ ị ướ ế ớ ẽ ơ ặ gi n đ nh thì các tác nhân có xu h ề   ề ng liên k t v i nhau nhi u và ch t ch  h n. Đi u

ủ ườ ế ỉ ắ này là do tâm lý c a ng i nông dân ch  quan tâm đ n cái l ợ ướ i tr c m t nên ai mua giá

ọ ẽ ẩ ườ ả cao h  s  bán s n ph m cho ng i đó.

ủ ế ơ ướ ố ả ề ấ ồ + C  ch  chính sách c a Nhà n ấ   c g m các chính sách v  đ t đai, v n s n xu t,

ậ ị ể ế ẽ ế ế ế ấ ẩ ậ thu , xu t nh p kh u, các ch  tài, lu t đ nh... khuy n khích phát tri n liên k t thì s  thúc

ề ế ể ế ặ ố ố ẩ đ y các m i liên k t phát tri n và làm cho các m i liên k t thêm b n ch t, ng ượ ạ ế   i n u c l

ủ ướ ậ ợ ệ ạ ế các chính sách c a nhà n ề c không t o đi u ki n thu n l i và không khuy n khích thì s ẽ

ồ ạ ế ẽ ấ ố ạ ệ không t n t ệ i hay r t ít các m i quan h  liên k t vì s  không đem l ả   ả i hi u qu  trong s n

xu t.ấ

ưở ệ ẫ ưở ự + S  tin t ng, tín nhi m l n nhau: các tác nhân tin t ế ớ   ẽ ng nhau thì s  liên k t v i

ẽ ự ề ặ ưở ẫ ượ ơ ở ủ ự ệ nhau nhi u và ch t ch , s  tin t ng l n nhau đ c xây d ng trên c  s  c a vi c làm ăn

ự ỗ ợ ỡ ẫ lâu dài, s  h  tr  giúp đ  l n nhau lúc khó khăn.

ứ ộ ủ ề ế ể ầ ằ ẻ ủ   + M c đ  r i ro càng cao thì nhu c u v  liên k t càng phát tri n: nh m chia s  r i

ể ả ấ ạ ệ ả ấ ả ro trong s n xu t kinh doanh đ  mang l i hi u qu  cao trong s n xu t kinh doanh thì các

ế ớ ể ả ầ ế tác nhân c n liên k t v i nhau đ  gi i quy t các khó khăn.

ế ố ườ ự ế ố ề ề ồ Ngoài ra còn các y u t môi tr ng t nhiên g m các y u t v  đi u ki n t ệ ự

ờ ế ấ ẽ ả ậ ưở ự ế ế nhiên, đ t đai, th i ti ề t, khí h u... đi u này s   nh h ng tr c ti p đ n đ u t ầ ư ở ộ    m  r ng

ả ấ ả ưở ứ ế ế quy mô s n xu t kinh doanh,  nh h ứ ộ ng đ n hình th c và m c đ  tham gia liên k t kinh

.ế t

ơ ở ự ễ ủ ề 2.2 C  s  th c ti n c a đ  tài

ề 2.2.1 Khái quát v  khoai tây Atlantic

ồ ưở ở ồ ằ ồ Khoai tây là cây tr ng lý t ụ ng cho v  đông Đ ng b ng sông H ng. Cây khoai

ờ ưở ờ ụ ồ ễ ố ụ ắ ỉ tây có th i gian sinh tr ng ng n, d  b  trí th i v  tr ng trong v  đông. Ch  sau 90 ngày

ể ồ ớ ấ ả ị ưỡ tr ng khoai tây có th  cho t ẩ i 20­25 t n s n ph m có giá tr  dinh d ễ ử ụ   ng cao, d  s  d ng

ươ ể ạ ượ ề ạ ồ và th ng m i hóa đi u mà các cây tr ng khác khó có th  đ t đ c.

ự ế ả ấ ở ệ ư ư ả Tuy nhiên th c t s n xu t khoai tây Vi ế ủ   t Nam ch a ph n ánh đúng  u th  c a

ệ ấ ạ ọ ố ồ ỉ ả   lo i cây quan tr ng này. Di n tích tr ng khoai tây còn r t khiêm t n, ch  vào kho ng

ể ạ ế ự ự ề ở ồ 30.000­40.000 ha trong khi ti m năng th c s  có th  đ t đ n 200.000 ha ằ    Đ ng b ng

sông H ng.ồ

 Nguyên nhân chính c a hi n t

ệ ượ ủ ng này là do:

ầ ả ẩ ổ ị Đ u ra cho s n ph m khoai tây không  n đ nh.

ư ệ ạ ả ủ ộ ấ ố Ch a có h  th ng ấ ủ ố ệ ố  s n xu t c  gi ng s ch b nh đ ấ   ể ch  đ ng cung c p gi ng ch t

ấ ầ ả ượ ử ụ ố ượ ượ l ng cao cho s n xu t. G n 70% l ng gi ng đang s  d ng đ ậ c nh p n i ủ ế   ộ  ch  y u

ườ ứ ừ ấ ượ theo con đ ng không chính th c t ố  Trung Qu c có ch t l ề   ng kém, mang theo nhi u

ệ ể ồ ngu n b nh nguy hi m.

ộ ố ữ ủ ầ ố Trong   nh ng   năm   g n   đây,   m t   s   công   ty   c a   Hàn   Qu c   (Orion),   Hoa   Kì

ầ ư ệ ế ế ự ạ (Pepsico) đã đ u t vào Vi t Nam xây d ng các nhà máy ch  bi n khoai tây t i Bình

ế ế ủ ươ ề ầ ắ ấ   D ng và Yên Phong – B c Ninh. Nhu c u v  khoai tây ch  bi n c a các nhà máy là r t

ị ườ ề ầ ở ụ ổ ị ớ l n và tăng d n qua các năm. Đi u này m  ra th  tr ữ   ng tiêu th   n đ nh cho nh ng

ườ ả ấ ở ệ ụ ụ ố ng i s n xu t khoai tây Vi ế ế   t Nam. Tuy nhiên, gi ng khoai tây ph c v  ch  bi n

ộ ớ ự ắ ạ ắ ậ ả ố (gi ng Atlantic) hoàn toàn ph i nh p n i v i giá thành cao. N m b t th c tr ng này, d ự

ữ ệ ệ ọ ợ ườ ạ ọ ệ án h p tác gi a Vi n Sinh h c Nông nghi p (IAB) ­ Tr ng Đ i h c Nông nghi p Hà

ệ ệ ộ ệ ệ ọ N i (HUA) (nay là H c vi n Nông Nghi p Vi ứ   ớ t Nam (VNUA)) v i Vi n Nghiên c u

ố ế ể ệ ườ ạ ọ Phát tri n Nông nghi p Qu c t (IIRD) ­ Tr ố   ng Đ i h c KangWon (KNU) – Hàn Qu c

ự ẩ ệ ế ế ể ằ ượ và Công ty th c ph m Orion Vi t Nam nh m phát tri n khoai tây ch  bi n đã đ c kí

k t.ế

ủ ậ ộ ả ồ ạ ế ự ấ ố ự N i dung c a d  án t p trung gi ữ i quy t nh ng t n t i m u ch t trong s  phát

ể ấ ả ệ ố ượ ủ ế ố tri n ngành s n xu t khoai tây Vi t Nam, thông qua đ i t ng ch  y u là gi ng khoai tây

ế ế ề ể ể ề ặ ợ ch  bi n. Có th  nói đây là mô hình khá đi n hình v  nhi u m t: h p tác Qu c t ố ế ợ   , h p

ữ ọ ườ ả ấ ệ tác gi a Nhà doanh nghi p ­ Nhà Khoa h c và ng i nông dân. S n xu t khoai tây ch ế

ế ở ướ ự ể ớ ở ệ ả ấ bi n đã m  ra h ng đi m i cho s  phát tri n khoai tây Vi ả   t Nam ­ s n xu t nông s n

ụ ụ ề ả ế ế ệ ệ ấ ự hàng hóa ph c v  công nghi p ch  bi n d a trên n n s n xu t nông nghi p công ngh ệ

cao.

ự ự ệ ượ ứ ọ D  án qua hai năm th c hi n đã đ c các nhà nghiên c u khoa h c và doanh

ầ ư ệ ế ế ộ ướ ở ớ nghi p đ u t ch  bi n đã m  ra m t h ng đi m i cho cây khoai tây thông qua phát

ế ế ể tri n khoai tây ch  bi n.

ế ế ở ủ ự ề ể ọ ệ Đi u vô cùng quan tr ng cho s  phát tri n c a khoai tây ch  bi n Vi t Nam

ệ ệ ả ọ ợ ồ ấ ớ   ệ chính là thông qua Vi n Sinh h c Nông nghi p, doanh nghi p ký h p đ ng s n xu t v i

ệ ạ ệ ộ ộ ọ nông dân và cũng chính đ i ngũ chuyên gia thu c Vi n Sinh h c Nông nghi p l ỉ ẫ   i ch  d n

ậ ả ấ ươ ẩ ườ ữ ơ ự ợ ỹ k  thu t s n xu t khoai tây th ng ph m cho ng i dân. S  h p tác gi a c  quan nghiên

ứ ệ ệ ơ ớ ọ ọ ứ c u khoa h c v i doanh nghi p, c  quan nghiên c u khoa h c – doanh nghi p và nông

ả ế ế ở ữ ế ể ố ệ dân đã gi i quy t nh ng khâu then ch t trong phát tri n khoai tây ch  bi n Vi t Nam.

ự ấ ượ ủ ấ ả ố ế Chúng ta đã t ch  trong s n xu t khoai tây gi ng ch t l ố   ng cao thay th  cho gi ng

ế ế ủ ộ ể ạ ầ ậ ộ ổ ị nh p n i; phát tri n khoai tây ch  bi n, t o đ u ra ch  đ ng,  n đ nh cho cây khoai tây

ồ ợ ừ ậ ủ ữ thông qua h p đ ng gi a nhà máy và nông dân, t đó giúp nâng cao thu nh p c a ng ườ   i

ồ tr ng khoai.

ố ả ị ả ề ả ấ ượ ầ ệ Trong b i c nh cây khoai tây đang d n b  gi m sút v  c  ch t l ng và di n tích

ự ữ ứ ệ ệ ệ ợ ồ ọ tr ng thì d  án h p tác gi a Vi n Sinh h c Nông nghi p (IAB) và Vi n Nghiên c u phát

ố ế ể ệ ố ế ầ ợ ế tri n Nông nghi p qu c t ộ ự ợ  (IIRD) là m t s  h p tác qu c t phù h p, c n thi t và có ý

ệ ệ ế ả ọ ọ ố   nghĩa vô cùng quan tr ng. Vi n Sinh h c Nông nghi p đã ti n hành kh o sát các gi ng

ế ế ậ ậ ớ ộ ộ ố khoai   tây   ch   bi n   m i   nh p   n i   (8   gi ng   khoai   tây   nh p   n i   Chipperta,   Marcy,

ậ ấ   Megachip, Laichipper, Atlantic, Beacar chipper, NY 115, Dacota Diamond) và nh n th y

ớ ậ ấ ở ứ ấ ố ố so v i t p đoàn gi ng trên, Atlantic là gi ng có năng su t m c khá cao (23.0 t n/ha),

ượ ở ứ ượ ườ ử ở ứ hàm l ấ ng ch t khô m c cao (24.05), hàm l ng đ ng kh m c trung bình (0.31%).

ế ế ứ ẹ ệ ả ố ọ ị ấ Xác đ nh đây là gi ng h a h n cho s n xu t khoai tây ch  bi n, Vi n Sinh h c Nông

ậ ả ứ ệ ệ ệ ế ấ ỹ ố   nghi p   đã   ti n   hành  các   thí   nghi m   nghiên  c u   bi n  pháp   k   thu t   s n   xu t   gi ng

ứ ả ưở ơ ượ ủ ữ ạ ả Atlantic (nghiên c u các  nh h ng c a phân bón h u c , l ng đ m bón,  nh h ưở   ng

ậ ộ ồ ờ ụ ế ạ ưở ấ ờ ủ c a m t đ  tr ng, th i v , th i gian thu ho ch đ n sinh tr ng và năng su t khoai tây

ư ể ấ ả ươ ạ ị Atlantic) cũng nh  tri n khai s n xu t khoai tây Atlantic th ẩ ng ph m t i đ a ph ươ   ng

ắ ạ ắ ả ơ ả   (L ng   S n   B c   Ninh,   H i   Phòng,   B c   Giang,   Thái   bình,   Vĩnh   Phúc,   Yên   Bái,   H i

ươ D ng).

ấ ự ể ể ệ ậ ả ổ Sau 3 năm tri n khai, chúng ta có th  nh n th y s  thay đ i rõ r t trên b n đ ồ

ệ ồ ươ ẩ ở ệ ệ di n tích tr ng khoai tây Atlantic th ng ph m Vi ồ   t Nam. Năm 2007 di n tích tr ng

ươ ẩ ỉ khoai tây Atlantic th ng ph m ch  là 64 ha đã tăng lên 149, 6 ha năm 2008 và năm 2009

ề ệ ự ạ ồ ươ ẩ ở ệ tăng đ t 345 ha. S  tăng nhanh v  di n tích tr ng khoai tây th ng ph m Vi t Nam

ở ướ ả ướ ể ề ồ ả đang m  ra h ng phát tri n cho nhi u vùng tr ng khoai trên c  n ắ   c (H i Phòng, B c

ư ở ể ắ ắ ừ ồ Ninh, B c Giang, …). Đi n hình nh Yên Phong – B c Ninh, t 0.5ha tr ng khoai năm

ệ ồ ớ ươ ủ ộ 2005, sau 3 năm đã có di n tích tr ng lên t i 20 ha. Theo ch ng trình ch  đ ng phát

ế ế ủ ể ệ ệ ế ố ọ ạ   tri n gi ng khoai tây ch  bi n c a Vi n Sinh h c Nông nghi p, đ n năm 2012, Đà L t

ẽ ừ ẩ ậ ẩ ậ ố ố ạ ề ắ ẽ ừ s  ng ng nh p kh u gi ng và năm 2013 s  d ng nh p kh u gi ng t i mi n B c.

ự ợ ố ế ữ ữ ơ ứ ứ ệ S  h p tác qu c t ọ    gi a hai Vi n nghiên c u, gi a c  quan nghiên c u khoa h c

ữ ơ ệ ệ ọ ườ ớ v i doanh nghi p và gi a c  quan khoa h c, doanh nghi p và ng ở   i nông dân đã m  ra

ộ ướ ớ ầ ự ể ể ọ ở ệ m t h ng đi m i đ y tri n v ng cho s  phát tri n khoai tây Vi t Nam thông qua phát

ế ế ệ ố ự ự ể ấ ả ố ấ   tri n khoai tây ch  bi n. D  án đã xây d ng thành công h  th ng s n xu t gi ng ch t

ị ườ ứ ệ ạ ầ ố ế ậ ố ượ l ng cao đáp  ng nhu c u gi ng s ch b nh cho th  tr ng, thi ệ ậ   t l p m i quan h  m t

ế ườ ồ ế ế ơ ở ừ ủ ộ ầ ổ ị thi ữ t gi a ng i tr ng khoai và c  s  ch  bi n, t đó ch  đ ng tìm đ u ra  n đ nh cho

ả ờ ố ệ ả ầ ườ cây khoai tây, góp ph n xóa đói gi m nghèo và nâng cao hi u qu  đ i s ng ng i dân.

 Đ c tính c a cây khoai tây Atlantic:

ủ ặ

ờ ừ ng * Th i gian sinh tr ưở : T  90­100 ngày.

ự ậ ọ ặ * Đ c tính th c v t h c:

ế ộ ừ ứ ộ ­ Thân cây: T  trung bình đ n r ng, thân đ ng, lá r ng.

ế ầ ề ề ả ấ ộ ­ Lá: M m và x p g n nhau, màu xanh sáng, b n lá r ng, có nhi u nhánh c p hai.

ủ ừ ộ ắ ắ ủ ỏ ủ ế ộ ­ C : T  Oval đ n tròn, v  c  có màu sáng, ru t tr ng, m t c  không sâu. M t khóm

ừ có trung bình t ủ  7­10 c .

ắ ề ­ Hoa có nhi u, màu tr ng.

ầ ủ ­ M m c : màu tím

ấ ượ * Ch t l ng n u n ấ ướ : ng

ấ ố ế ế ế ế ấ ả ố ạ R t t t cho ch  bi n Chips và là gi ng chuyên s n xu t cho ch  bi n Chips t i Úc.

ấ ượ ể ả ả Ch t l ế ế ng cho ch  bi n thông th ườ ở ứ ng ệ    m c trung bình, có th  b o qu n. Tuy nhiên, b nh

ố ễ ẽ ả ưở ấ ượ ế ủ ố ộ ướ th i r  s  làm  nh h ng đ n ch t l ng c . T t cho ăn lu c và n ng.

ệ ả ố * Kh  năng ch ng b nh:

ấ ố ớ ẻ ệ ệ ệ Kháng  b nh  r t  t t   v i   PVX,   PCN  (G.   rostochiensis)   b nh  gh ,   b nh  héo  xanh

ệ ố ố ớ ủ ế (Verticillium Will) và M c s ố ươ  Ch ng b nh t ng. t v i nhóm A c a tuy n trùng (Golden

Nematode).

ề ố ữ ư ặ * Nh ng nét đ c tr ng v  gi ng:

ỡ ủ ớ ế ế ấ ấ ấ ố ợ ộ ấ ớ   ­ Là m t gi ng r t thích h p cho ch  bi n, năng su t r t cao, c  c  l n và r t l n.

ự ư ể ạ ả ố ố ở ủ ủ Gi ng Atlantic có kh  năng ch ng s  va ch m, nh ng có đi m đen ả    trung tâm c a c . Ph i

ậ ế ệ ấ ấ ẩ c n th n n u có n m Fusarium xu t hi n.

ọ ạ ố ố ồ ượ ọ ạ ạ ­ Ngu n g c ch n t o: Gi ng đ c ch n t o t i M  t ỹ ừ ổ ợ  t h p (B5141­6(Lenape) x

ượ ậ Wauseon) vào năm 1969 và đ ố c công nh n gi ng năm 1976.

ấ ố ­ Gi y phép đăng ký: 1983; S  đăng ký: 2300

ữ ề ặ ọ ư * Nh ng nét đ c tr ng v  canh tác h c:

ề ề ỡ ủ ứ ấ ẫ ấ ấ ủ ố ồ ạ   Là gi ng cho năng su t r t cao, có s c h p d n, c  to và đ ng đ u v  c  c  và d ng

ợ ở ấ ố ượ ừ ả ồ ủ c . Tuy nhiên gi ng không thích h p đ t cát. L ng phân bón v a ph i, tr ng đ ượ ở ậ    m t c

ủ ườ ỗ ỗ ở ữ ượ ữ ộ đ  cao. Nh ng c  to th ng có l r ng gi a (hollow heard), l ấ   ng Glycoalkaloids th p

ư ủ ạ ỉ nh ng cao Solid. Giai đo n ng  ngh  trung bình.

ụ ế ả ấ 2.2.2 Các mô hình liên k t trong s n xu t và tiêu th  nông s n ả ở ướ  n c ta

 Mô hình s n xu t, tiêu th  mía đ

ụ ấ ả ườ ở ng Thanh Hóa

ệ ườ ơ ỉ ữ ộ ộ Hi p h i mía đ ế   ng Lam S n t nh Thanh Hóa là m t trong nh ng mô hình liên k t

ữ ể ệ ướ ủ ộ ớ ộ tiêu bi u gi a doanh nghi p Nhà n c v i các h  nông dân, công ty đã ch  đ ng thi ế   t

ệ ố ế ớ ườ ệ ồ ậ l p m i quan h  thân thi t v i 3 nông tr ng tr ng mía, Ngân hàng nông nghi p Vi ệ   t

ệ ệ ạ ồ ộ Nam, các h  nông dân tr ng mía thông qua đ i di n là các HTX nông nghi p và có s ự

ộ ủ ủ ề ị ươ ữ ệ ế ả b o lãnh,  ng h  c a chính quy n đ a ph ng, mô hình liên k t gi a doanh nghi p ch ế

ế ớ ườ ộ ả ệ ấ bi n v i Nông tr ng, h  s n xu t nông nghi p, Ngân hàng đ u t ầ ư ổ ứ , t ch c kinh doanh

ụ ươ ạ ộ ạ ờ ạ ứ ệ ả ớ ị d ch v  th ng m i đã ra đ i và ho t đ ng mang l ể i hi u qu  đáng k . V i ch c năng,

ệ ợ ủ ỗ ượ ả ữ ả ấ ớ ự ắ ả ụ nhi m v  rõ ràng, l i ích c a m i bên đ ế c b o đ m, s  g n k t gi a s n xu t v i ch ế

ụ ế ượ ỉ ạ ủ ề ả ộ ị ươ bi n và tiêu th  đã đ c quan tâm ch  đ o c a Đ ng b  và chính quy n đ a ph ng, nh ờ

ệ ệ ể ấ ố ộ ả   đó duy trì phát tri n các m i quan h  đó đã tác đ ng làm cho di n tích, năng su t, s n

ấ ượ ứ ề ượ ế ế ườ ầ ượ l ng và ch t l ng mía đ u tăng đáp  ng đ c nhu c u cho nhà máy ch  bi n đ ng.

ụ ế ầ ầ ượ ồ B n Tre, l n đ u tiên nông dân tr ng mía niên v  mía 2006 ­ 2007, đ c Công ty

ườ ế ể ả ạ ứ ấ ồ ớ Mía đ ng B n Tre b o hi m giá mía t i nhà máy là 300.000 đ ng/t n. V i m c giá này,

ẽ ượ ứ ợ ả ấ ậ ồ ơ nông dân s  đ ả c đ m b o m c l i nhu n cao h n tr ng lúa ít nh t 30%. Ngoài ra công

ự ệ ế ấ ớ ồ ố ty còn th c hi n chính sách khuy n khích nông dân tr ng mía gi ng m i, năng su t cao.

ầ ụ ữ ườ ạ ữ ụ ữ ườ ạ Vào đ u v  thu ho ch, mía đ t 8,5 ch  đ ng, gi a v  9,5 ch  đ ố ụ ng và cu i v  10 ch ữ

ườ ượ ỗ ợ ự ồ đ ng, nông dân còn đ ấ c h  tr  thêm 10.000 đ ng/t n. Nông dân tham gia d  án s ẽ

ượ ườ ầ ư ừ ề ệ ố ồ đ c công ty mía đ ng đ u t ố  8 tri u đ ng/ha ti n mua gi ng, phân bón, thu c tr  sâu.

ị ườ ấ ấ ạ ỗ Khi thu ho ch, m i ha mía, nông dân bán cho công ty ít nh t 70 t n theo giá th  tr ng và

ượ ỗ ợ ả ề ặ ệ ấ đ c h  tr  50% lãi su t vay ngân hàng. Đây là mô hình có hi u qu  v  m t kinh t ế ẫ    l n

ộ ầ ượ ộ xã h i, c n đ c nhân r ng.

 Mô hính s n xu t, tiêu th  chè t nh Thái Nguyên

ụ ả ấ ỉ

ạ ừ ệ ề ộ ế ệ Thu c vùng núi trung du, huy n Đ i T  có n n kinh t nông nghi p là chính, trong

ấ ồ ứ ệ ố đó cây chè là cây có di n tích th  2 sau cây lúa và là câu s  1 trên vùng đ t đ i này. Đ ể

ế ủ ướ ệ ệ ạ ể phát tri n kinh t ệ  c a huy n theo h ệ   ng Công nghi p hoá – Hi n đ i hoá nông nghi p

ỉ ả ể ả ươ ể ả ự nông thôn, thì có th  nói cây lúa ch  đ m b o an toàn l ấ   ng th c, còn phát tri n s n xu t

ướ ừ ượ ủ ề ề ệ ấ chè là h ng đi v a khai thác đ ừ   c ti m năng đ t đai c a huy n mi n núi trung du, v a

ả ế ệ ể ệ ạ ậ gi i quy t vi c làm và tăng thu nh p cho nông dân. Bên c nh đó vi c phát tri n chè thành

ệ ậ ế ế ư ệ ẽ ầ ệ   các vùng nguyên li u t p trung đ a công ngh   ch  bi n vào s  góp ph n công nghi p

ơ ấ ệ ể ị ế ủ ướ hóa nông nghi p và nông thôn, chuy n d ch c  c u kinh t ệ  c a huy n theo h ả   ng gi m

ệ ỷ ọ ự ệ ệ ể ị ỷ ọ t tr ng nông nghi p, tăng t ụ  tr ng công nghi p và d ch v . Vi c tri n khai d  án: “Xây

ớ ơ ở ế ế ệ ạ ả ả ấ ế ắ ự d ng mô hình s n xu t thâm canh chè g n v i c  s  ch  bi n đ t hi u qu  kinh t cao”

ạ ừ ơ ở ể ệ ề ẩ ọ ợ chính là c  s  và là đòn b y quan tr ng đ  huy n Đ i T  phát huy ti m năng, l ế   i th ,

ủ ệ ả ấ ầ ả ấ ọ ư   đ a ngành s n xu t chè thành ngành s n xu t mũi nh m c a huy n, góp ph n xoá đói

ủ ế ệ ệ ả ả gi m nghèo, ti n lên làm gi u cho nông nghi p nông thôn vùng núi c a huy n.

ớ ơ ở ế ế ự ự ả ấ ắ ạ   D  án “Xây d ng mô hình s n xu t thâm canh chè g n v i c  s  ch  bi n đ t

ệ ế ạ ệ ộ ươ ự ứ ả hi u qu  kinh t cao t ạ ừ i huy n Đ i T ” thu c ch ụ   ng trình Xây d ng mô hình  ng d ng

ệ ụ ụ ể ể ọ ế ề ộ và chuy n giao khoa h c công ngh  ph c v  phát tri n kinh t xã h i nông thôn mi n núi

ạ ừ ủ ế ệ ả ộ giai đo n t ọ  nay đ n năm 2010 do B  Khoa h c & Công ngh  làm ch  qu n lý ch ươ   ng

ủ ự ầ ấ ấ ậ ẩ ả ổ ỉ trình; UBND t nh là ch  qu n d  án và Công ty C  ph n Xu t xu t nh p kh u Thái

ị ủ ự ệ ơ ỷ ụ ệ ồ ổ Nguyên là đ n v  ch  trì, có t ng kinh phí th c hi n là 4 t ủ    350 tri u đ ng. M c tiêu c a

ấ ượ ự ự ệ ấ ố ạ D  án là Xây d ng vùng chè nguyên li u có năng su t cao, ch t l ng t ạ   t, t o ra các lo i

ấ ượ ẩ ể ệ ắ ẫ ả s n ph m có ch t l ế   ng, có m u mã, ki u dáng công nghi p cho riêng mình, g n k t

ế ế ụ ả ệ ẩ ớ ố ị ươ ủ ệ vùng nguyên li u v i ch  bi n, tiêu th  s n ph m. B n đ a ph ng c a huy n Đ i T ạ ừ

ườ ự ự ủ ằ ị ằ n m trong D  án là La B ng; Hoàng Nông; Phú Th nh và Phú C ng. Quy mô c a D  án

ộ ỹ ụ ự ế ậ là áp d ng các ti n b  k  thu t xây d ng mô hình thâm canh 100 ha chè trung du có năng

ấ ừ ự ự ấ ấ ồ su t t ồ    7 t n/ha lên 9 t n/ha sau D  án; xây d ng mô hình 50 ha tr ng thâm canh và tr ng

ệ ố ỗ ằ ố ả ạ c i t o thay th  t ế ừ ườ  v n chè trung du già c i b ng gi ng chè LDP1 và h  th ng t ướ   i

ự ấ ấ ầ ạ ấ ổ ổ ằ b ng vòi c m tay, đ t năng su t 3,5 t n/ha chè 3 tu i; 10 t n/ha chè 8 tu i; Xây d ng mô

ườ ể ừ ệ ạ ấ ầ ạ ố hình v n nhân gi ng chè quy mô 10 v n b u/năm đ  v a hu n luy n, đào t o ng ườ   i

ấ ỹ ề ậ ố ờ ồ ế ị ồ ả s n xu t k  thu t nhân gi ng chè, đ ng th i hình thành dây chuy n thi t b  đ ng b  ch ộ ế

ậ ả ế ụ ế ấ ấ ỹ bi n chè xanh có công su t 1 t n/ngày và áp d ng k  thu t c i ti n trong công ngh  ch ệ ế

ấ ượ ế ị ườ ứ ầ bi n chè xanh nâng cao ch t l ng, đáp  ng nhu c u th  tr ng.

ế ệ ể ắ ự Có th  nói đây là D  án g n k t gi a ữ các nhà. Nhà doanh nghi p và nhà nông có

ế ậ ằ ọ ố ị ờ   vai trò quan tr ng trong m i liên k t này, nh m nâng cao giá tr  hàng hoá, thu nh p đ i

ườ ẽ ữ ự ợ ữ ặ ắ ậ ỏ ơ ố s ng ng i dân. Do v y, đòi h i cao h n n a là s  h p tác g n bó ch t ch  gi a doanh

ự ự ầ ề ệ ộ ế ự ự ấ ả nghi p và h  nông dân là đi u th c s  c n thi t. D  án Xây d ng s n xu t thâm canh

ớ ơ ở ế ế ệ ả ắ ạ ế ạ ạ ừ ể ệ chè g n v i c  s  ch  bi n đ t hi u qu  kinh t cao t ự   i huy n Đ i T  đã tri n khai th c

ượ ể ạ ừ ự ơ ở ệ ọ ệ hi n đ ụ   c 3 năm. Đây chính là c  s  quan tr ng đ  Đ i T  th c hi n thành công M c

ấ ả ượ ố ồ ừ ớ tiêu tr ng thâm canh gi ng chè m i thêm 500 ha; tăng năng su t s n l ng chè t 33.300

ấ ấ t n lên 37.500 t n/năm vào năm 2010.

ấ ứ ở ắ ả  Mô hình s n xu t d a B c Giang

̀ ̀ ́ ̀ ̀ ̃ ́ ́ ̀ Ở ơ ư ̉ ̣ ̀ ́ ư    th i điêm tiên hanh điêu tra va nghiên c u, thi môi liên kêt gi a doanh nghiêp va

́ ̀ ̀ ̃ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ̣ ư ̣ ́ hô nông dân không con tôn tai n a. Môi liên kêt nay hinh thanh vao năm 2000 va kêt thuc

̀ ̀ ̃ ̃ ́ ư ̣ ̉ ơ   vao năm 2005. Trong nh ng năm đâu giai đoan 2000 – 2003, tinh Băc Giang đa chi ra h n

̀ ̀ ́ ư ̉ ̣ ̣ ̉ ̀ 15 ty đông nhăm h ́ ươ ng t ́ ́ ơ i muc tiêu trông 3000 ha D a, tao ra khoang 80.000 – 90.000 tân

̃ ́ ́ ̀ ́ ́ ươ ự ư ươ ̉ ̣ ̉ ̣ D a môi năm. D i s  chi đao cua chinh quyên đia ph ng, công ty CPTPXK Băc Giang

́ ́ ̃ ̀ ́ ́ ư ́ ư ̣ ̉ ̉ cung chung tay gop s c, tham gia vao công cuôc phat triên D a tinh Băc Giang. Công ty

́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ư ̀ ơ ợ ̉ ̉ ̣ ̉ ́ ơ tiên hanh ky h p đông bao tiêu san phâm v i cac hô san xuât D a, đông th i tiên hanh cho

́ ́ ́ ̀ ́ ơ ư ở ̉ ̉ vay vôn đôi v i ng ̀ ươ i nông dân đê ng ̀ ươ i dân tham gia san xuât. Không d ng ́  đo, công

̀ ́ ́ ́ ́ ư ̣ ư ty con cung  ng cho ng ̀ ươ i nông dân giông, vât t ̀ , phân bon, thuôc BVTV theo yêu câu

̀ ́ ́ ̀ ́ ̉ ưở ̉ ươ ư ̉ ̣ ̣ ̉ ̀ cua nông dân. Điêu đăc biêt la, đê h ́ ng  ng theo chinh sach va chu tr ng cua chinh

̀ ̀ ̃ ̀ ́ ́ ươ ợ ượ ̣ ̣ ̉ quyên đia ph ng, công ty con hô tr  ng ̀ ươ i dân môt khoan tiên đ ̀   c tinh theo sô chôi

́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ư ư ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ ̀ D a ma hô san xuât nhăm khuyên khich hô tham gia san xuât D a trên đia ban.

́ Ở ươ ̉ ươ ̣ ́  công ty CPTPXK Băc Giang, sau khi đia ph ́ ng co chu tr ́ ́ ng khuyên khich cac

́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̃ ́ ư ́ ơ ự ̣ ̉ ̣ ̉ hô tham gia san xuât D a theo d  an, cac hô muôn tham gia san xuât se đăng ky v i chinh

́ ́ ̀ ̃ ̀ ̀ ́ ̀ ươ ư ươ ̣ ̣ ̉ ̣ ̀ quyên đia ph ng, t ̀  đo chinh quyên đia ph ng se la câu nôi cua công ty va hô nông dân.

̀ ̀ ́ ́ ̀ Ở ợ ́ ơ ̣ ̣ ̣ đây, doanh nghiêp hoan toan bi đông trong khâu ky kêt h p đông v i ng ̀ ươ i nông dân,

́ ́ ̀ ̀ ̀ ̃ ự ươ ư ̉ ự ư ̉ ̉ ̉ ̣ không co s  kiêm tra khao sat tr ́ ́   c nguôn l c cua minh cung nh  cua hô nông dân. T  đo

́ ́ ́ ́ ́ ̀ ượ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ ̣ kho co thê co đinh h ̀ ́ ươ ng va chiên l c cu thê cho viêc phat triên vung phuc vu cho công

̃ ́ ́ ́ ̃ ̀ ư ̉ ư ̣ ợ ty cung nh  cung cô môi quan hê h p tac gi a công ty va nông dân.

 Liên k t trong tr ng rau màu xu t kh u

ồ ế ấ ẩ

ể ề ế ờ ỳ ứ ữ ệ ể Đ  n n kinh t nông nghi p ngày càng phát tri n và đ ng v ng trong th i k

ế ố ế ữ ượ ộ ậ ộ h i nh p kinh t qu c t mô hình liên k t ế gi a các nhà đang đ ả   c nhân r ng trong s n

ế ế ấ ặ ệ ụ ụ ụ ạ ằ ấ ồ xu t, ch  bi n rau màu đ c bi ẩ   t là các lo i cây tr ng v  đông nh m ph c v  xu t kh u.

ố ượ ộ ả ấ ẩ ớ ạ Mô hình này đã t o ra m t kh i l ứ   ng l n nông s n hàng hoá xu t kh u, do đó có s c

ị ườ ệ ỉ ạ c nh tranh trên th  tr ng, giúp nông dân và các doanh nghi p cùng làm giàu. T nh Nam

ế ấ ẩ ồ ị ể Đ nh đã thúc đ y liên k t trong tr ng rau màu xu t kh ẩu: tri n khai các chính sách h  tr ỗ ợ

ườ ụ ụ ồ ờ ổ ấ ẩ ồ ng ạ i nông dân tr ng các lo i cây v  đông ph c v ụ xu t kh u, đ ng th i t ứ  ch c cho

ế ợ ệ ể ả ặ ồ ỡ ớ các doanh nghi p g p g  v i nông dân đ  tho  thu n, ồ ậ  ký k t h p đ ng tr ng và tiêu th ụ

ẩ ạ ậ ộ ươ ạ ạ ề ỉ ả s n ph m. Bên c nh đó, t nh cũng v n đ ng các Ngân hàng Th ệ   ng M i t o đi u ki n

ậ ợ ầ ư ệ ở ộ ệ thu n l i cho nông dân và các doanh nghi p vay v n ố  đ u t ế ế   , m  r ng di n tích, ch  bi n

ế ấ ẩ ườ ế ớ ầ rau màu xu t kh u. Đ n nay đã có 10 doanh nghi p ệ  th ị   ng xuyên ký k t v i g n 50 đ a

ươ ể ằ ồ ỉ ố ệ ớ ổ ấ ẩ ph ng trong t nh, nh m phát tri n tr ng cây v ụ đông xu t kh u v i t ng s  di n tích

ệ ồ ớ ị ươ ơ h n 1.000 ha. Các doanh nghi p còn ký k t h p ế ợ  đ ng v i nông dân các đ a ph ng trong

ủ ộ ư ấ ố ồ ố ớ ỉ t nh cung c p gi ng cây tr ng có ch t l ấ ượ  cao và ch  đ ng đ a các gi ng cây m i vào ng

ộ ế ả ấ ở ổ ỹ ậ ồ đ ng ru ng. Mô hình liên k t s n xu t Tây Ninh là hình thành các t k  thu t, h ưở   ng

ố ả ỗ ổ ỹ ậ ồ ẩ ầ ố ươ l ng theo ph n trăm doanh s  s n ph m bao tiêu. M i t k  thu t g m b n ng ườ  ch uị   i,

ụ ể ự ụ ừ ệ ệ ộ trách nhi m m t khu v c c  th , có nhi m v  theo sát nông dân, v a h ướ   d n kẫ ng ỹ

ả ượ ừ ậ ứ ồ ờ ố ố ạ ố thu t, v a th ng kê s n l ng, đ ng th i cung  ng gi ng, v n, phân bón, các ố    lo i thu c

ệ ự ộ ả ẩ ậ ợ ồ ướ ả b o v  th c v t và h p đ ng bao tiêu toàn b  s n ph m có cho tr c giá sàn, khi thu

ồ ố ầ ư ạ ớ ả ị ớ ượ ho ch m i thu h i v n đ u t . Nông dân ph i làm theo đúng quy đ nh m i đ ệ   c nghi m

ị ỗ ả ợ ư ậ ẫ thu, ai làm sai ph i ch u l ư , nh ng l ậ ấ i nhu n thì th t h p d n. M t ộ  kg d a không h t t ạ ổ

ạ ế ự ế ộ ồ ỉ ượ ỉ ợ h p  tác  mua  t i  ru ng  đ n 7.000  đ ng,  n u  t bán  bên  ngoài  giá s  ch  đ c  3.000

ư ừ ế ả ồ ấ ộ ồ đ ng/kg. M t ha d a t ạ  lúc tr ng đ n thu ho ch trong kho ng 70 ngày, năng su t trung

ấ ổ ượ ệ ầ ư ổ ố bình 15 t n/ha, tính ra t ng thu đ ồ c 105 tri u đ ng/ha, trong khi t ng v n đ u t (theo

ệ ồ ệ ồ quy trình GAP) là 75 tri u đ ng/ha, nông dân còn lãi đ ượ  30 tri u đ ng trong 70 ngày, c

ụ ệ ả ớ ẽ ố không ph i lo chuy n tiêu th . So v i giá bán ngoài, không làm theo ầ    GAP s  ít v n đ u

ư ấ ấ ơ ượ ượ ư t h n,   nh ng   giá   th p,   ch t   l ấ ng   th p   và không   đ c   bao   tiêu,

ể ư ị không th  đ a vào siêu th .

ứ 2.2.3 Các công trình nghiên c u có liên quan

ệ ủ ứ ụ ề ế ả ấ Đ  tài “Nghiên c u liên k t trong s n xu t và tiêu th  chè nguyên li u c a công ty

ủ ả ễ ạ ậ ọ ị chè Sông Lô – Tuyên Quang” c a tác gi Nguy n Th  Ng c Mai (2010), lu n văn th c sĩ

ế ế ệ ệ ọ ệ ề kinh t chuyên ngành Kinh t ệ  nông nghi p, h c vi n Nông Nghi p Vi t Nam. Đ  tài ch ỉ

ụ ả ủ ế ẩ ả ấ ố ra các m i liên k t trong s n xu t kinh doanh, tiêu th  s n ph m chè c a công ty chè

ạ ừ ế ớ ộ ơ ở ấ ộ ấ Sông Lô r t đa d ng t liên k t v i h  nông dân, h  thu gom, các c  s  cung c p phân

ọ ở ố ọ ỹ ệ ệ ế bón, thu c BVTV đ n các nhà khoa h c ề   ậ  Vi n khoa h c k  thu t nông lâm nghi p mi n

ắ ườ ạ ọ ụ ế ị núi phía B c, Tr ng Đ i h c nông lâm Thái Nguyên, đ n các nhà tín d ng trên đ a bàn

ư ể ệ ỉ t nh Tuyên Quang nh  ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, ngân hàng Đ u t ầ ư

ấ ế ế ớ ể ệ ọ ộ và phát tri n, ... Trong đó công ty chú tr ng nh t đ n vi c liên k t v i các h  nông dân vì

ệ ấ ầ ả ấ ồ ọ đây là ngu n cung c p nguyên li u đ u vào quan tr ng trong quá trình s n xu t kinh

ủ ả ợ ườ ợ doanh c a công ty. Tác gi đã đi sâu vào phân tích l ủ i ích c a ng i nông dân, l ủ   i ích c a

ợ ườ ế công ty, l ủ i ích c a ng i thu gom khi tham gia vào liên k t.

ế ả ứ ụ ề ố ị ấ Đ  tài “Nghiên c u m i liên k t s n xu t – tiêu th  rau an toàn trên đ a bàn thành

ủ ộ ố ả ươ ế ả ằ ấ ph  Hà N i” c a tác gi Lê Văn L ng (2008) cho r ng: liên k t trong s n xu t – tiêu

ụ ầ ế ủ ả ị th  rau an toàn là c n thi ầ   t làm tăng giá tr , gi m r i ro cho các tác nhân tham gia. Ph n

ữ ế ố ự ầ ồ ợ ớ l n các m i liên k t gi a các tác nhân là t ệ  do và h p đ ng mi ng, ph n đông các tác

ằ ằ ả ợ ợ ồ ứ   nhân khác ngoài h p tác xã thu gom rau an toàn cho r ng h p đ ng b ng văn b n ph c

ầ ế ả ấ ả ỉ ạ t p và không c n thi t trong s n xu t rau an toàn. Tác gi ệ  cũng ch  ra vi c phân chia l ợ   i

ữ ư ự ườ ả ấ ậ ích gi a các tác nhân ch a có s  hài hoà, ng i s n xu t luôn nh n đ ượ ợ c l ấ   i ích th p

ứ ộ ứ ế ấ ấ ỗ ợ nh t. M i hình th c liên k t có m c đ  phù h p và mang tính ch t pháp lý khác nhau, yêu

ư ữ ề ệ ề ạ ệ ả ế ự ẩ ầ c u nh ng đi u ki n khác nhau nh ng đ u mang l i hi u qu  thi ả   t th c thúc đ y s n

ụ ấ ả ụ ề ề ậ ế xu t và tiêu th  rau an toàn. Tuy nhiên tác gi quá đ  c p đ n kênh tiêu th  v  rau an

ư ậ ứ ế toàn ch a t p trung sâu phân tích và các hình th c liên k t.

ụ ả ứ ề ế ẩ ả ấ ố ừ Đ  tài “Nghiên c u các m i liên k t trong s n xu t, tiêu th  s n ph m t cói ở

ủ ệ ơ ả ạ ậ huy n Nga S n, Thanh Hoá” c a tác gi Mai Văn Minh (2012), lu n văn th c sĩ kinh t ế   ,

ế ệ ệ ệ ọ ệ ề ỉ chuyên ngành kinh t nông nghi p, H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam. Đ  tài ch  ra trên

ơ ồ ạ ệ ế ả ụ ả ề ấ ả ố ị đ a bàn huy n Nga S n t n t i nhi u m i liên k t c  trong s n xu t và tiêu th , c  liên

ư ữ ế ế ế ố ế ọ k t d c và liên k t ngang, trong đó các m i liên k t chính nh : liên k t gi a ng ườ ả   i s n

ườ ả ấ ườ ả ấ ớ ườ ệ ớ ấ ớ xu t v i ng i s n xu t, ng i s n xu t v i ng i thu gom và v i doanh nghi p, ng ườ   i

ữ ế ố ớ ườ ế ớ ố ệ thu gom v i doanh nghi p, m i liên k t gi a ng ữ   i thu gom v i nhau, m i liên k t gi a

ầ ớ ữ ế ệ ậ ớ ỏ ố ệ   doanh nghi p v i nhau. Ph n l n các m i liên k t gi a các tác nhân là th a thu n mi ng

ừ ể ệ ự ế ề ẽ ặ ố (t ế ủ ọ ủ ế   ư  25 ­75%), đi u này th  hi n s  liên k t ch a ch t ch . M i liên k t c a h  ch  y u

ượ ế ậ ơ ở ạ đ c thi t l p trên c  s  quen bi ế ừ ướ  tr t t c hay b n hàng mua bán lâu ngày thành quen.

ứ ạ ố ọ ằ ả ầ ằ ợ ồ ợ   Ph n đông trong s  h  cho r ng h p đ ng b ng văn b n là ph c t p và không phù h p

ả ặ ệ ị ườ ụ ố ổ ớ ự v i s  thay đ i giá c  đ c bi t khi th  tr ng tiêu th  chính là Trung Qu c. Nhóm h ộ

ế ệ ế ả ộ ơ ộ tham gia liên k t có hi u qu  cao h n nhóm h  không tham liên k t, nhóm h  tham gia

ế ự ế ệ ậ ớ ượ ề ợ ượ ệ liên k t tr c ti p v i doanh nghi p thì nh n đ c nhi u l i ích và có đ ả ả   c hi u qu  s n

ế ớ ấ ớ ộ ơ ườ ả ư ư xu t cao h n so v i nhóm h  liên k t v i ng i thu gom. Tuy nhiên tác gi ch a đ a ra

ự ự ủ ế đ ượ ợ c l i ích th c s  c a các bên tham gia liên k t.

ả ạ ứ ụ ế ề ả ấ ệ Đ  tài “Nghiên c u liên k t trong s n xu t và tiêu th  nông s n t i xã Vi t Hùng,

ư ỉ ủ ệ ả ậ ố huy n Vũ Th , t nh Thái Bình” c a tác gi Lê Thanh Tùng (2014), khoá lu n t ệ   t nghi p

ệ ệ ọ ệ ả ẳ ị ệ H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam. Tác gi đã kh ng đ nh xã Vi t Hùng đã có nh ngữ

ướ ướ ổ ơ ấ ư ụ ể ở b c đi đúng h ụ ả   ồ ng trong chuy n đ i c  c u cây tr ng đ a v  đông tr  thành v  s n

ấ ả ứ xu t chính th  ba trong năm, ệ ơ ấ này đang phát huy hi u qu  giúp bà con nông dân c  c u

ạ ượ ẫ ồ ạ ấ ị ữ ả ộ ố trong vùng đ t đ c nh ng thành qu  nh t đ nh. Tuy nhiên, v n t n t i m t s  nguyên

ụ ả ư ế ế ấ ẩ ẫ ả ố ộ ữ   nhân d n đ n m i liên k t trong s n xu t ­ tiêu th  s n ph m bí xanh và d a chu t gi a

ẽ ỏ ế ặ ộ ả ư ề ậ ế m t vài tác nhân còn thi u ch t ch , l ng l o. ẻ  Tuy nhiên tác gi ch a đ  c p đ n kênh

ư ậ ụ ứ ế ả tiêu th  nông s n và ch a t p trung sâu phân tích vào các hình th c liên k t.

Ặ

Ầ

Ị

ƯƠ

Ứ

Ể PH N III: Đ C ĐI M Đ A BÀN VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U

ứ ể ặ ị 3.1 Đ c đi m đ a bàn nghiên c u

ớ ệ ề ự ẩ 3.1.1 Gi i thi u v  Công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ầ ở ẹ ậ ậ ộ ữ T p đoàn Orion là m t trong nh ng t p đoàn bánh k o hàng đ u ả   ố  Hàn Qu c, s n

ủ ủ ẹ ả ẩ ấ ạ ượ ố xu t và kinh doanh các ch ng lo i bánh k o. S n ph m c a Orion đ c phân ph i trên

ế ớ ố ổ ế ữ ẩ ả 65 qu c gia trên th  gi ủ i. Nh ng s n ph m n i ti ng c a Orion là bánh Chocopie, Cutas,

Freshpie, Goute’, Snack O’star, Snack Toonies, ...

ấ ạ ự ề ẩ ộ ớ ự ố Ti n thân là m t trong ba công ty th c ph m l n nh t t i Hàn Qu c, là s  liên

ỳ ượ ữ ẹ ậ doanh gi a Công ty TNHH Bánh k o Tong Yang và t p đoàn Pepsi Hoa K , đ c thành

ế ậ ổ ứ ậ l p vào năm 1956, đ n năm 1987 chính th c đ i tên thành t p đoàn ORION. Ngoài ra

ỗ ử ệ ợ ộ ề ể công ty cũng có m t chu i c a hàng ti n l i, nhà hàng, th  thao, phát thanh truy n hình,

ệ ả ứ ả ủ ế ạ ạ ộ ổ ế đi n  nh và các hình th c gi i trí ph  bi n khác. Công ty ho t đ ng ch  y u t i Hàn

ủ ẩ ả ố ạ ả ố ệ ừ Qu c và bán s n ph m c a mình t ậ i Trung Qu c, Nh t B n, Nga và Vi t Nam t đó

ướ ị ườ ế ớ h ng ra th  tr ng th  gi i.

ự ẩ ượ Công ty TNHH th c ph m OrionVina (Orion Food Vina Co.LTD) đ ậ   c thành l p

ớ ầ ư ả ủ ậ ủ ố năm 2005, là chi nhánh c a t p đoàn Orion c a Hàn Qu c m i đ u t ấ  s n xu t ngành

ẹ ạ ệ ầ ư ố ố bánh k o t i Vi ệ t Nam, là doanh nghi p có 100% v n đ u t Hàn Qu c.

ươ ậ Tháng 12 năm 2006 t p  đoàn Orion khai tr ng nhà máy Orion Food Vina t ạ   i

ớ ả ươ ệ ế ẩ ỉ huy n B n Cát – t nh Bình D ng, v i s n ph m chính là Chocopie, Custas, O’star,

Toonies, Gum Fruit, Fresh­pie.

ậ ạ ệ ắ Năm 2008 thành l p chi nhánh 2 t ớ ả   ỉ i huy n Yên Phong – t nh B c Ninh, v i s n

ẩ ph m Chocopie, Custas, O’star, toonies, Marion, Tiraminsu, Goute. Chi nhánh Công ty

ự ạ ộ ượ ậ ấ ẩ TNHH th c ph m Orion Vina t i Hà N i đ c thành l p theo gi y phép đ u t ầ ư ố s

ươ ệ ấ ả 321/GP­KCN­BD do ban qu n lý các khu công nghi p Bình D ng c p ngày 22/09/2005.

ự ệ ẩ Tên doanh nghi p: Chi nhánh công ty TNHH th c ph m Orion Vina (Orion Food

Vina Co., Ltd).

ụ ở ạ ệ ỉ Tr  s  chính t ắ   i: KCN Yên Phong – xã Yên Trung – huy n Yên Phong – t nh B c

Ninh.

ệ ạ ầ ố ệ Văn phòng đ i di n: T ng 17 – Tòa nhà Hòa Bình – 106 Hoàng Qu c Vi ầ   t – C u

ấ ộ Gi y – Hà N i.

ố ắ Giám đ c chi nhánh phía B c: Mr. Choi Kyung Seok.

ầ ư ướ ệ ệ ạ ố Lo i hình doanh nghi p: Doanh nghi p TNHH 100% v n đ u t n c ngoài.

ệ ơ ả ủ ề 3.1.2 Đi u ki n c  b n c a xã Yên Trung

ị ị 3.1.2.1 V  trí đ a lý

ằ ở ệ ắ ộ ỉ Yên Trung thu c huy n Yên Phong t nh B c Ninh, n m trung tâm c a ệ ủ huy n Yên

ệ ỵ ư ị ị ả Phong, cách trung tâm huy n l  kho ng 3,5 km, có v  trí đ a lý nh  sau:

ắ ệ ỉ ­ Phía B c giáp xã Dũng Li ắ t và t nh B c Giang.

­ Phía Nam giáp xã Long Châu.

ụ ­ Phía Đông giáp xã Th y Hòa.

ế ắ ỉ ­ Phía Tây giáp xã Đông Ti n và t nh B c Giang.

ệ ự ề ậ ợ ớ ị ế Yên Trung là xã có các đi u ki n t nhiên khá thu n l ớ   i. V i v  trí ti p giáp v i

ệ ỵ ề ợ ế trung tâm huy n l ọ , có tuy n giao thông quan tr ng đi qua nên xã có nhi u l ế ể i th  đ  giao

ể ế ố ộ ạ ộ ẩ ộ ị ươ ư l u phát tri n kinh t ­ xã h i, đ y nhanh t c đ  đô th  hóa và các ho t đ ng th ạ   ng m i,

ụ ị d ch v .

ệ ự ệ ự Xã Yên Trung có di n tích t nhiên là 996,93 ha, là xã có di n tích t ớ    nhiên l n

ấ ủ ị ươ ậ ợ ố ệ nh t c a huy n Yên Phong. Xã có v  trí t ng đ i thu n l ể   ư i trong giao l u phát tri n

ế ộ Ở ớ ổ ở ộ ệ ệ kinh t ­ xã h i. đây có khu công nghi p Yên Phong và m  r ng v i t ng di n tích

ủ ỉ ố ộ ữ ế ể ộ ơ ớ ọ h n 700 ha ­ m t trong nh ng KCN tr ng  đi m c a t nh, ti p giáp v i Qu c l 18.

ế ắ ớ ớ ượ ư Phía B c ti p giáp v i sông C u ầ là con sông l n, th ế ng l u thông đ n Thái Nguyên,

ươ ự ề ề ả ả ố ạ ư   h  l u thông xu ng H i D ng, H i Phòng làm cho Yên Trung có nhi u ti m l c phát

ươ ạ ị ớ ề ậ ể ể tri n th ng m i, d ch v ụ, hòa nh p v i n n kinh t ế ị ườ  th  tr ệ   ng, phát tri n công nghi p

ủ ệ ể ươ ạ ị ­ ti u th  công nghi p và th ụ ng m i ­ d ch v .

ả ồ Hình 3.1: B n đ  hành chính xã Yên Trung

ể ị 3.1.2.2. Đăc đi m đ a hình

ằ ằ ồ ồ ị ự N m trong vùng đ ng b ng sông H ng, xã Yên Trung có đ a hình t nhiên t ươ   ng

ẳ ướ ố ừ ắ ả ộ ố ằ đ i b ng ph ng, h ng d c chính t ố  B c xu ng Nam , đ  cao trung bình kho ng 4,5m so

ự ướ ủ ể ả ầ ắ ị ớ v i m c n ậ   c bi n và phía B c có Sông C u ch y qua. Nhìn chung đ a bàn c a xã thu n

ợ ệ ể ạ ướ ỷ ợ ự l i cho vi c phát tri n m ng l i giao thông, thu  l i, xây d ng các công trình c  s  h ơ ở ạ

ư ầ t ng, khu dân c ...

ờ ế ể ậ ặ 3.1.2.3 Đ c đi m khí h u th i ti ỷ t, thu  văn

(cid:0) Th i ti ờ ế t

ằ ậ ậ ộ ồ ộ ấ ặ   ắ Yên Trung là xã thu c vùng đ ng b ng B c B  do v y khí h u mang tính ch t đ c

ủ ậ ồ ệ ớ ậ ượ ằ thù c a vùng đ ng b ng. Đó là khí h u nhi t đ i gió mùa, khí h u đ c chia thành hai

ư ệ ườ ắ ầ ừ mùa rõ r t là: Mùa m a và mùa khô. Mùa khô th ng b t đ u t ế  tháng 4 đ n tháng 9,

oC. Nhi

oC.

ệ ộ ư ớ ệ ộ ệ ộ ấ nhi t đ  cao và m a l n. Nhi t đ  trung bình năm là 23,4 t đ  cao nh t là 28,9

oC. S  chênh l ch nhi

ệ ộ ấ ấ ự ệ ệ ộ ấ Nhi t đ  trung bình th p nh t là 15,8 ấ   t đ  tháng cao nh t và th p

oC

ấ nh t là 13,1

ướ ắ ị H ng gió th nh hành là: gió mùa Đông B c và gió mùa Đông Nam. Gió mùa

ắ ừ ướ ế ị Đông B c t tháng 10 năm tr c đ n tháng 3 năm sau; gió mùa Đông Nam th nh hành

ừ ư ế t ệ ộ . ơ ẩ  tháng 4 đ n tháng 9 mang theo h i  m gây nên m a rào trên di n r ng

ố ờ ắ ổ ộ ừ ờ T ng s  gi n ng trong năm dao đ ng t 1.530 ­ 1.776 gi ề    trong đó tháng nhi u

ờ ắ ờ ắ gi n ng là tháng 7, tháng ít gi n ng là tháng 1.

ậ ợ ậ ệ ả ấ Nhìn chung khí h u khá thu n l ư ờ ố   i cho s n xu t nông nghi p cũng nh  đ i s ng

ự ủ c a nhân dân trong khu v c.

(cid:0) ỷ Thu  văn

ệ ố ộ ồ ươ ươ ố ố ụ ụ ả ấ Xã có h  th ng kênh m ng n i đ ng t ng đ i t t ph c v  cho s n xu t nông

ệ ấ ầ ờ ồ ủ ế nghi p đ ng th i xã có sông C u, con sông này cung c p n ướ ướ c t ả   i ch  y u cho s n

ạ ủ ệ ấ xu t nông nghi p và sinh ho t c a nhân dân trong xã.

ể ặ ấ 3.1.2.4 Đ c đi m tài nguyên đ t

ủ ế ủ ệ ấ ấ Theo đánh giá đ t đai c a huy n Yên Phong, đ t đai xã Yên Trung ch  y u các



ạ ấ lo i đ t sau

ầ ấ ổ ỏ Đ t phù sa có t ng loang l đ  vàng (Pf)

ả ứ ố Đ t đ ấ ượ phân b  trên các chân vàn, vàn cao. Đ t c ấ ó ph n  ng chua pH = 4 ­ c

ầ ơ ớ ừ ị ẹ ế ượ ấ ữ ơ ạ 4,5; thành ph n c  gi th t nh  đ n trung bình. Hàm l i t ng ch t h u c  và đ m trung bình

ễ ễ ấ ố ổ ố ổ ấ th p, kali t ng s  trung bình, kali d  tiêu th p, lân t ng s  nghèo, lân d  tiêu trung bình.

ộ ố ệ ủ ế ụ ệ ấ ạ ả ồ ồ ụ Hi n tr ng s n xu t: Ch  y u tr ng 2 v  lúa, m t s  di n tích tr ng 2 v  lúa và 1

ấ ầ ủ ộ ể ệ ướ ể ả ử ụ ụ v  màu. Đ  nâng cao hi u qu  s  d ng đ t c n chú ý ch  đ ng t i tiêu, chuy n sang

ạ ấ ồ ị ữ tr ng chuyên rau màu nh t là nh ng lo i có giá tr  hàng hoá cao.

 Đ t b c màu (Bm)

ấ ạ

ấ ượ ấ ượ ố ị ề Đ t đ c phân b  trên đ a hình vàn cao. Đ t đ ổ   c hình thành trên n n phù sa c ,

ượ ặ ị ử ơ ớ ừ ấ ầ ấ ầ đ c khai thác hàng ngàn năm, t ng đ t m t b  r a trôi, đ t có thành ph n c  gi i t cát

ế ẹ ổ ố ị pha đ n th t nh . Cácbon t ng s  0,8 ­ 1,2 %, Kali nghèo 0,01 ­ 0, 5 %, lân 0,05 ­ 0,08%,

ộ đ  pH = 4 ­ 4,5.

ủ ề ặ ạ ấ ớ ồ ệ ợ Nhìn chung, đ t đai c a xã thích h p v i nhi u lo i cây tr ng, đ c bi ạ   t là các lo i

ậ ợ ệ ề ắ ệ ướ ạ ấ ề cây ng n ngày, các lo i đ t đ u là đi u ki n thu n l i cho vi c thâm canh lúa n c, hoa

ệ ắ màu, cây công nghi p ng n ngày



ể ặ ớ 3.1.2.5 Đ c đi m tài nguyên nu c

ồ ướ Ngu n n ặ c m t

ệ ố ệ ố ặ ọ ồ Xã có h  th ng sông ngòi bao b c xung quanh và h  th ng ao h  dày đ c phân

ố ươ ố ồ ề ấ ồ ị ướ ạ b  t ng đ i đ ng đ u trên đ a bàn xã. Đây là ngu n cung c p n c đa d ng, phong



ư ờ ố ụ ụ ủ ệ ấ ả phú ph c v  cho s n xu t nông nghi p cũng nh  đ i s ng c a nhân dân trong xã.

ồ ướ Ngu n n ầ c ng m

ướ ủ ề ầ ố ượ ồ Ngu n n c ng m c a xã phân b  không đ u, đ c khai thác ch  y u t ủ ế ừ ệ h

ế ấ ồ ố ướ ạ ủ th ng các gi ng đào, đây là ngu n cung c p n c chính cho sinh ho t c a nhân dân

trong xã.

ấ ượ ồ ướ ươ ố ố ư ị ễ Ch t l ng các ngu n n ị c trên đ a bàn xã t ng đ i t t, ch a b  ô nhi m.

ườ ự ạ 3.1.2.6 Th c tr ng môi tr ng

ệ ẩ ể ớ ố ộ ế ặ ệ ố ả Cùng v i vi c đ y nhanh t c đ  phát tri n kinh t đ c bi t là trong b i c nh toàn

ệ ả ứ ẽ ề ậ ộ ầ c u hóa và h i nh p ngày càng tăng s  phát sinh thêm nhi u thách th c trong vi c b o v ệ

ườ ấ ướ ạ ề ả ả ấ ấ ướ môi tr ng nh t là v n đ  qu n lý rác th i, cung c p n ệ ố c s ch, h  th ng thoát n c và

ộ ử ụ ứ ạ ấ ộ ố   các công trình công c ng khác. Bên c nh đó m c đ  s  d ng hóa ch t, phân bón, thu c

ừ ề ệ ẫ ả ấ ướ ả tr  sâu … trong s n xu t nông nghi p v n đang có chi u h ng gia tăng gây  nh h ưở   ng

ườ ỏ ườ ỏ ế không nh  đ n môi tr ứ ng sinh thái và s c kh e con ng i.

ể ế 3.1.2.7 Tình hình phát tri n kinh t ộ  ­ xã h i

 Tăng tr

ưở ế ng kinh t

ớ ự ể ế ủ ệ ề ế ủ Cùng v i s  phát tri n kinh t c a huy n n n kinh t c a xã Yên Trung đã có

ữ ự ự ề ế ể ề ế ủ nh ng chuy n bi n tích c c trong các ngành ngh  lĩnh v c. N n kinh t ữ    c a xã có nh ng

ướ ưở ề ỉ ượ ứ ế ạ ộ ạ b c tăng tr ng khá, nhi u ch  tiêu hoàn thành và v ả   t m c k  ho ch mà Đ i h i Đ ng

ề ộ b  xã đ  ra:

ụ ủ ệ ể ị ỷ ồ + Ti u th  công nghi p ­ D ch v : 91 t đ ng.

ươ ự ầ ườ ườ ị ệ + Nông nghi p: Bình quân l ng th c đ u ng i 732, 6kg/ng i/năm, giá tr  thu

ọ ạ ộ ồ ệ ệ ồ ồ ậ trên 1ha canh tác là 42, 8 tri u đ ng, thu nh p bình quân h  tr ng tr t đ t 10 tri u đ ng.

(2014)

ớ ự ưở ế ờ ố ả ậ ừ V i s  tăng tr ng kinh t ệ , tăng thu nh p c i thi n đ i s ng nhân dân t năm

ữ ế ợ ế ề ấ ọ ơ ở 1995 đ n nay trên c  s  khai thác nh ng l ẩ   ộ i th  v  đ t đai, lao đ ng, khoa h c xã đã đ y

ơ ấ ể ạ ế ướ ầ ỷ ọ ự ả ị m nh chuy n d ch c  c u kinh t theo h ng tích c c, gi m d n t tr ng ngành nông

ệ ỷ ọ ủ ệ ệ ể ươ ạ ị nghi p, tăng t tr ng ngành công nghi p ­ ti u th  công nghi p, th ụ   ng m i ­ d ch v .

ớ ế ự ệ ệ ể ạ ợ ị ệ   S  chuy n d ch trên là phù h p v i ti n trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa nông nghi p

ữ ể ế ề ề nông thôn và làm ti n đ  phát tri n cho nh ng năm ti p theo.

ự ẩ ơ ấ ể ạ ờ ị ế ơ ấ ậ Nh  có s  đ y m nh và chuy n d ch c  c u kinh t ồ , c  c u cây tr ng v t nuôi áp

ấ ợ ệ ả ậ ọ ớ ỹ ụ d ng các bi n pháp khoa h c k  thu t đi đôi v i phân vùng s n xu t h p lý và tăng

ườ ầ ư ự ụ ề ả ị ế ủ ể ế c ng đ u t ấ  cho các d  án s n xu t, d ch v . N n kinh t c a xã có chuy n bi n tích

ưở ể ộ ị ế ự ố ộ c c, t c đ  tăng tr ng khá, nh p đ  phát tri n kinh t bình quân hàng năm tăng.

 Chuy n d ch c  c u kinh t

ơ ấ ể ị ế

ơ ấ ế ể ệ ị ướ ỷ ọ C   c u   kinh   t chuy n   d ch   rõ   r t   theo   h ả ng   gi m   t tr ng   ngành   nông

ệ ỷ ọ ụ ự ủ ư ể ệ ể ị nghi p và tăng t ị  tr ng ti u th  công nghi p và d ch v . S  chuy n d ch nh  trên là

ớ ế ệ ệ ệ ạ ợ phù h p v i ti n trình công nghi p hoá, hi n đ i hoá nông nghi p nông thôn.



ố ộ ệ ậ 3.1.2.8. Dân s , lao đ ng, vi c làm và thu nh p

Dân số

ả ố ố ủ ế ế ế ổ Theo k t qu  th ng kê đ n h t năm 2014 t ng dân s  c a xã là 10999 ng ườ ớ   i v i

ớ ự ỉ ạ ủ ữ ủ ả ộ 2457 h . Trong nh ng năm qua v i s  ch  đ o c a Đ ng  y, UBND xã công tác dân s ố

ượ ộ ố ế ấ ị ả ể đã thu đ c m t s  k t qu  nh t đ nh, t ỷ ệ  l ố  phát tri n dân s  là 1,91%. Đây là t ỷ ệ  l khá

ủ ệ ớ ồ ộ ươ ố ồ cao so v i các xã khác trong huy n. Ngu n lao đ ng c a xã t ng đ i d i dào c  v  s ả ề ố



ấ ượ ượ l ng và ch t l ng.

ệ ậ ộ Lao đ ng, vi c làm và thu nh p

ườ ộ ổ ủ ườ ế ố S  ng ộ i trong đ  tu i lao đ ng c a xã là 5.783 ng ố   i, chi m 52,58% dân s ,

ủ ế ệ ế ạ ộ ộ ỏ trong đó ch  y u là lao đ ng nông nghi p, lao đ ng qua đào t o chi m t ỷ ệ  l nh . Trong

ộ ủ ế ầ ạ ườ ứ ộ ươ t ạ ng lai c n có k  ho ch đào t o nâng cao trình đ  c a ng i lao đ ng, đáp  ng đ ượ   c

ị ườ ủ ầ ộ nhu c u ngày càng cao c a th  tr ng lao đ ng.

ạ ộ ự ộ ố ế Nhìn chung s  lao đ ng tham gia vào các lĩnh v c ho t đ ng kinh t ộ  ­ xã h i trên

ệ ượ ử ụ ặ ệ ệ ả ấ ị đ a bàn xã hi n nay đ ư ợ c s  d ng ch a h p lý, đ c bi t trong s n xu t nông nghi p và

ờ ụ ộ ố ề ệ ế ạ ẫ ấ m t s  ngành ngh  mang tính ch t th i v  nên v n còn tình tr ng thi u vi c làm, năng

ấ ấ ấ ộ ớ ọ ườ ố ớ su t lao đ ng th p, nh t là đ i v i thanh niên, h c sinh m i ra tr ư ự   ng cũng nh  l c

ề ứ ầ ượ ậ ấ ộ ả ế ượ l ẫ ng lao đ ng nông nhàn v n là v n đ  b c xúc c n đ c t p trung gi i quy t.

ữ ự ệ ệ ươ ố ả Trong nh ng năm qua, huy n và xã đã th c hi n ch ng trình Qu c gia gi ế   i quy t

ệ ươ ự ự ữ ệ ồ vi c làm và l ng ghép các ch ng trình d  án, đã có nh ng bi n pháp tích c c đ  gi ể ả   i

ệ ế ườ ư ỗ ợ ầ ư ộ ự quy t vi c làm cho ng i lao đ ng nh  h  tr , đ u t xây d ng các mô hình kinh t ế   ,

ố ợ ể ệ ế ớ ườ ộ ph i h p v i các ngành liên quan đ  xúc ti n vi c làm cho ng ầ   i lao đ ng góp ph n

ệ ộ ỷ ệ ộ ữ ớ ả gi m t ỷ ệ  l ấ  lao đ ng th t nghi p và t h  nghèo. Trong nh ng năm t l i, cùng v i s ớ ự

ế ầ ặ ộ ệ ế ệ ể ồ ọ ể phát tri n kinh t ­ xã h i, c n đ c bi ự   t chú tr ng đ n vi c phát tri n ngu n nhân l c,

ậ ổ ệ ả ị ườ ờ ố ằ ộ ả đ m b o vi c làm và thu nh p  n đ nh cho ng ủ   i lao đ ng, nh m nâng cao đ i s ng c a

ổ ộ ị ị ị nhân dân và  n đ nh chính tr , xã h i trên đ a bàn xã.

ệ ơ ở ạ ầ ề 3.1.2.9 Đi u ki n c  s  h  t ng

 Giao thông v n t

ậ ả i

ệ ố ệ ố ộ ồ ư ủ   H  th ng giao thông liên xã, h  th ng giao thông trong khu dân c  và n i đ ng c a

ể ươ ố ố ự ế ệ ị ườ xã phát tri n t ng đ i t t. Th c hi n chi n d ch bê tông hóa đ ng giao thông nông

ữ ệ ườ ườ thôn, trong nh ng năm qua có 8/9 thôn hoàn thi n đ ng thôn xóm và đã làm đ ng bê

ể ủ ứ ể ầ ị ươ tông lên 21,5 km. Tuy nhiên đ  đáp  ng nhu c u phát tri n c a đ a ph ng trong t ươ   ng

ầ ư ầ ộ ố ế ườ ấ ớ ụ ể lai c n đ u t nâng c p và làm m i m t s  tuy n đ ng. C  th

ệ ạ ả B ng 3.1: Hi n tr ng các công trình giao thông xã Yên Trung

ế ấ ề Chi u dài ề ộ B  r ng ặ   K t c u m t Công trình

(km) (m) đ ngườ

ườ ệ 1.Đ ng huy n

ườ ẩ ạ   ự 1.1 Đ ng Th c Ph m Đ i 3­3,5 2 Bê tông + Đ tấ Lâm

ườ ầ 3­3,5 2,5 Nh aự 1.2 Đ ng Ngô Xá Phù C m

ườ ụ 5 7,15 Bê tông 1.3 Đ ng tr c xã

Bê tông 14,8Km ườ 1,5­3 26,3 ụ 2. Đ ng tr c thôn xóm ấ Đ t 11,5 Km Bê tông 1,5 Km ộ ồ ườ 34 3. Đ ng n i đ ng ấ Đ t 32,5 Km

ồ (Ngu n: UBND xã Yên Trung năm 2014)

ươ ậ ợ ố ệ ổ Nhìn chung, giao thông t ng đ i thu n l ể   i trong vi c trao đ i hàng hoá và phát tri n

ế kinh t ộ  ­ xã h i.

 H  th ng thu  l

ệ ố ỷ ợ i

ệ ố ủ ợ ự ề ệ ấ ỉ H  th ng th y l i hi n nay khá hoàn ch nh, hàng năm xã đ u tích c c nâng c p và

ụ ụ ộ ố ả ạ ươ ế ế ạ ả ấ ớ ướ ấ làm m i m t s  tuy n m ng, c i t o đ t ph c v  cho s n xu t, có k  ho ch t i tiêu

ố ố ụ ụ ể c  th . Làm t t công tác phòng ch ng úng, l t bão.

ề ế ổ ­ T ng chi u dài các tuy n kênh tiêu 9,8 km.

ế ề ổ ướ ế ­ T ng chi u dài các tuy n kênh t ấ i 5,3 km (kênh đ t chi m 100%).

ụ ộ ố ạ ạ ơ ­ S  tr m b m c c b  11 tr m.

 Năng l

ượ ư ễ ng, b u chính vi n thông

ớ ổ ế ạ ấ ạ ị Trên đ a bàn xã có 13 tr m bi n áp v i t ng công su t các tr m là 2450KVA, cung

ế ệ ạ ị ả ấ c p đi n cho các khu trên đ a bàn xã. Tuy nhiên các tr m bi n áp đã cũ nát, quá t i 04

ạ ớ ầ ệ ạ ổ ấ ạ ườ tr m trong giai đo n t ổ i c n nâng c p b  sung thêm. Hi n t ố i t ng s  km đ ng dây h ạ

ế th  là 17 km.

ệ ướ ẫ ả ố Nhân dân trong xã dùng đi n l ạ   i qu c gia, tuy nhiên v n x y ra tình tr ng

ệ ả ưở ạ ủ ế ả ấ ắ c t đi n luân phiên, gây  nh h ng đ n s n xu t và sinh ho t c a nhân dân.

ệ ượ ủ ệ ả ả ạ ộ Hi n nay xã đã đ ạ ủ   c ph  sóng đi n tho i di đ ng, đ m b o thông tin liên l c c a

ệ ạ ư ư ể ệ ể xã. Hi n t ễ   ệ i xã đã có đi m b u đi n văn hóa xã, di n tích 0,02 ha và đi m b u chính vi n

ộ ố ộ ế thông, có internet đ n trung tâm xã và m t s  h  gia đình.

 Các công trình công c ng khác

ộ

ụ ở * Tr  s  hành chính

ệ ụ ở ụ ở ượ ệ Hi n nay, di n tích khu tr s  UBND xã là 0,84 ha…. Tr s  UBND đ c xây

ệ ủ ố ơ ộ ượ ả ả ờ ớ ầ ự d ng kiên c , n i làm vi c c a cán b  đ c đ m b o. Trong th i gian t i c n đ u t ầ ư

ế ị ầ ế ụ ụ ố ơ ệ ế ằ ượ trang thi t b  c n thi t nh m ph c v  t ề t h n cho vi c đi u hành, ti p dân đ ậ   c thu n

l i.ợ

* Giáo d cụ

ự ụ ế ề ệ ả ạ ộ ị ủ Th c hi n Ngh  quy t TW2 khóa VIII c a Đ ng b  xã v  giáo d c ­ đào t o, cùng

ụ ủ ủ ữ ủ ự ề ệ ả ự s  quan tâm c a Đ ng  y và chính quy n nh ng năm qua s  nghi p giáo d c c a xã đã

ơ ở ậ ấ ượ ự ề ế ể ọ có nhi u chuy n bi n. Công tác xây d ng c  s  v t ch t đ ế   c quan tâm coi tr ng. K t

ả ạ ượ ấ ệ ỷ ệ ố ệ ể ạ ậ ọ qu  đ t đ c r t đáng khích l : T  l t t nghi p ti u h c đ t 100%. B c trung h c c ọ ơ

ườ ế ụ ủ ố ỷ ươ ườ ớ ọ ươ ở s  nhà tr ng ti p t c c ng c  k  c ề ế ng, n  n p tr ổ ng h c, đ i m i ph ng pháp

ụ ạ ự ể ế ệ ỷ ệ ố ệ ạ ộ giáo d c t o s  chuy n bi n toàn di n, t l t t nghi p đ t 98 ­ 99,1%. Đ i ngũ giáo

ườ ượ ồ ưỡ ụ ệ ằ viên th ng xuyên đ c b i d ng chuyên môn, nghi p v  nh m nâng cao ch t l ấ ượ   ng

ọ ạ d y và h c.

ộ ố ườ ư ọ ị M t s  tr ng h c trên đ a bàn xã nh  sau:

2, s  phòng h c là 15. S  phòng h c ọ

ườ ơ ở ệ ọ ố ọ ố ­ Tr ng trung h c c  s : Di n tích 6107m

2.

ư ạ ậ ẩ ơ ệ ch a đ t chu n 03 phòng. Di n tích sân ch i bãi t p 2000 m

2, tr

ườ ệ ể ọ ố ườ ­ Tr ng Ti u h c Yên Trung s  1: Di n tích 2991 m ọ   ng có 15 phòng h c,

2 ch a có phòng ch c năng ph c v  công tác d y và h c ọ

ệ ậ ụ ụ ứ ư ạ ơ di n tích sân ch i bãi t p 997 m

ủ c a cô và trò.

2, tr

ườ ệ ể ọ ố ườ ­ Tr ng Ti u h c Yên Trung s  2: Di n tích 3676 m ọ   ng có 14 phòng h c,

2 phòng ch c năng ph c v  công tác d y và h c c a cô

ệ ậ ụ ụ ọ ủ ứ ạ ơ di n tích sân ch i bãi t p 2000 m

và trò 2 phòng.

ườ ả ở ằ ầ ố ườ ự ở ­ Tr ng m m non: n m r i các thôn (s  tr ng xây d ng ể    các thôn 06 đi m

2). T ng s  phòng h c đã

ườ ặ ằ ớ ổ ệ ể ườ ổ ọ ố tr ng v i t ng di n tích m t b ng các đi m tr ng là 6.100 m

2. Trong đó có tr

ứ ậ ố ơ ệ có 20, s  phòng ch c năng 1, di n tích sân ch i bãi t p 5.000 m ngườ

ạ ầ ạ ẩ ố m m non thôn Yên Lãng đ t chu n qu c gia giai đo n 1.

ụ ủ ượ ầ ư ể Nhìn chung, công tác giáo d c c a xã tuy đã đ c đ u t ơ ở ậ    phát tri n, c  s  v t

ụ ụ ấ ạ ọ ượ ầ ư ầ ọ ch t ph c v  công tác d y và h c đang đ c đ u t tuy nhiên c n chú tr ng đ u t ầ ư

ơ ở ậ ụ ụ ố ơ ụ ủ ự ể ấ thêm đ  xây d ng và c  s  v t ch t ph c v  t t h n công tác giáo d c c a xã.

ể ế * Phát tri n y t

ứ ẻ ầ ặ ệ Công tác chăm sóc s c kho  ban  đ u cho nhân dân, đ c bi ố   t là cho các đ i

ượ ườ ổ ơ ổ ứ t ng chính sách, ng ộ i cao tu i ngày m t quan tâm h n, t ữ    ch c duy trì khám ch a

ế ộ ứ ế ệ ấ ờ ộ ỹ ị b nh c p c u k p th i đúng ch  đ , đúng tuy n. Đ i ngũ y bác s  đã nâng cao tinh

ệ ầ ượ ơ ở ậ ấ ượ ẩ ườ th n trách nhi m và đ c chu n hoá, c  s  v t ch t đ c tăng c ỗ ng, m i năm t ổ

ư ớ ứ ị ệ ể ơ ượ ề ch c khám và đi u tr  cũng nh  gi ế i thi u chuy n tuy n cho h n 1.000 l t ng ườ   i.

ở ộ ủ ứ ố ổ ợ ố ị ổ T  ch c tiêm ch ng m  r ng u ng Vitamin  đúng theo quy  đ nh, ph i h p t ứ    ch c

ề ệ ẩ ả ả ị ươ ị ự tuyên truy n v  sinh an toàn th c ph m đ m b o trong  đ a ph ng không có d ch

ệ ề ả ượ ế ệ ơ ị b nh x y ra. Hàng năm đ u đ c Phòng y t huy n đánh giá là đ n v  hoàn thành t ố   t

ụ ượ ệ ế ỉ ề ậ ẩ ắ ỉ nhi m v , đ ở c s  y t t nh B c Ninh, UBND t nh, công nh n là xã chu n v  y t ế

năm 2007.

ể * Văn hoá, th  thao

ạ ộ ụ ể ề ạ ằ ớ ớ ạ   Ho t đ ng văn hoá phát tri n v i nhi u lo i hình đa d ng, v i m c tiêu nh m nâng

ờ ố ầ ờ ố ự ế toàn dân đoàn k t xây d ng đ i s ng văn cao đ i s ng tinh th n cho nhân dân. Phong trào "

ự ượ hóa", xây d ng làng văn hóa, gia đình văn hóa đ c duy trì.

ệ ả ộ ỉ ị ự Đ ng  b   và   nhân  dân  trong  xã   đã   th c   hi n  nghiêm  túc   Ch   th   27­CT/TW

ề ệ ự ệ ế ệ ố ướ ệ ngày 12/1/1998 v  vi c th c hi n n p s ng văn minh trong vi c c i, vi c tang, l ễ

ộ ủ ươ ả ả ệ ấ h i c a Ban ch p hành trung ộ ng đ ng c ng s n Vi ủ   ế ị t Nam, Quy t đ nh 230 c a

ề ự ệ ướ ệ ệ ễ ộ ọ ả ừ ả UBND Huy n, v  th c hi n vi c c i, tang, tân gia, l h i, m ng th  đ m b o vui

ươ ề ạ ố ươ t i lành m nh mang nét truy n th ng quê h ng.

ế ụ ệ ố ề ượ ệ ả H  th ng truy n thanh ti p t c đ c phát huy và nâng cao hi u qu . 100% các

ệ ố ề ế ượ ủ ệ ầ thôn làng có h  th ng truy n thanh và ti p âm đ ỉ c Đài c a huy n, t nh góp ph n vào

ể ổ ứ ệ ậ ầ ứ ự vi c nâng cao nh n th c trong qu n chúng nhân dân đ  t ệ   ệ  ch c th c hi n các nhi m

ị ủ ụ ị ươ ỗ ừ ạ v  chính tr  c a đ a ph ngM i năm có t ệ  3 ­ 5 làng đ t danh hi u làng văn hoá (có 1

ế ạ ả ạ ấ ỉ làng đ t văn hoá c p T nh đó là thôn Trung L c), toàn xã có kho ng 1.687 đ n 2.050

ộ ạ ế ư ươ ể ạ h  đ t gia đình văn hoá chi m t ỷ ệ  l 87% tiêu bi u nh  L ng Tân, Trung L c, Thân

ượ ộ ầ Ấ ậ ạ ồ ộ ọ Th ng,  p Đ n. Có 9/9 làng có đ i quan h , 8/9 làng thành l p câu l c b  C u lông,

ệ ể ộ ộ ể ụ phong trào văn hoá văn ngh , th  d c th  thao ngày m t nhân r ng.

ụ ề ệ ộ ị Công tác tuyên truy n các nhi m v  chính tr  ngày m t quan tâm, trong 5 năm

ẻ ẽ ượ ệ ở ẩ ế đã k  v  đ c 275 panô kh u hi u trung tâm xã và các thôn làng, vi t 247 tin bài.

ế ụ ệ ố ề ượ ệ ả H  th ng truy n thanh ti p t c đ c phát huy và nâng cao hi u qu  100% các thôn

ệ ố ế ượ ủ ệ ầ ỉ ề làng có h  th ng truy n thanh và ti p âm đ ệ   c đài c a huy n, t nh góp ph n vào vi c

ể ổ ứ ậ ầ ứ ự ệ nâng cao nh n th c trong qu n chúng nhân dân đ  t ệ  ch c th c hi n các nhi m v ụ

ị ủ ị ươ chính tr  c a đ a ph ng.

ư ễ * B u chính vi n thông

ệ ố ạ ị ượ ả ệ ệ H  th ng thông tin liên l c trên đ a bàn xã ngày càng đ ạ   c c i thi n và hi n đ i

ạ ố ị ế ệ ệ ạ ả hóa, đ n nay toàn xã có kho ng 1.490 đi n tho i c  đ nh và hàng nghìn đi n tho i di

ờ ố ạ ượ ộ ủ ộ đ ng đ i s ng thông tin liên l c đ c nâng cao. Ngoài ra xã còn có m t t ủ  sách c a câu

ổ ớ ộ ạ ộ ố ứ ượ ạ ộ ườ l c b  ng i cao tu i v i n i dung ho t đ ng t t và phong phú đã đáp  ng đ ầ   c nhu c u

ọ ỹ ể ế ậ ậ ộ ổ ọ đ c sách báo và tìm hi u các ti n b  khoa h c k  thu t, pháp lu t, trao đ i thông tin kinh

ị ườ ể ộ ủ ả ọ ế t , xã h i và tìm hi u th  tr ng c a đông đ o bà con nhân dân và h c sinh.

ố *An ninh ­ qu c phòng

ố ệ ự ượ ấ ườ ự ­ Qu c phòng: ế ộ  Luôn duy trì ch  đ  hu n luy n l c l ng th ng tr c và dân quân

ố ự ị ộ ể ả ọ ọ ự ệ t v , làm t ậ   t công tác qu n lý quân d  b  đ ng viên, tuy n ch n và g i công dân nh p

ậ ươ ứ ủ ả ộ ngũ, chính sách h u ph ẩ   ng quân đ i. Nâng cao ý th c c nh giác c a nhân dân, đ y

ồ ưỡ ụ ạ ứ ế ố ộ ộ ề m nh tuyên truy n giáo d c b i d ng ki n th c qu c phòng cho đ i ngũ cán b ; gi ữ

ườ ể ể ề ạ ế ộ ủ ị ươ ữ v ng môi tr ng lành m nh đ  phát tri n n n kinh t , văn hoá xã h i c a đ a ph ng.

ệ ố ự ậ ự ệ ả ộ ­ An ninh: Th c hi n t t công tác b o v  an ninh tr t t , an toàn xã h i, công tác

ệ ả ệ ề ệ ả ả ượ ườ ả b o v  Đ ng, b o v  chính quy n, b o v  nhân dân đ c tăng c ứ ả ng, ý th c c nh giác

ạ ả ượ ế ậ ượ Cách m ng trong Đ ng và nhân dân đ c nâng cao, th  tr n an ninh nhân dân đ c xây

ặ ớ ự ủ ể ắ ố ố ế ộ ự d ng g n ch t v i xây d ng c ng c  qu c phòng, phát tri n kinh t ­ xã h i.

ố ạ ự ữ ự ế ạ ắ ớ Xây d ng kh i đ i đoàn k t toàn dân v ng m nh, g n v i xây d ng l c l ự ượ   ng

ẽ ớ ấ ạ ệ ạ ự ể ộ công an nhân dân, đ u tranh m nh m  v i các t n n xã h i, tiêu c c, tham nhũng đ  làm

ự ượ ự ạ ạ ị ẩ trong s ch đ a bàn. Đ y m nh xây d ng l c l ng làm công tác an ninh thôn, nâng cao

ấ ượ ệ ổ ậ ự ả ả ố ộ ch t l ả ng phong trào b o v  an ninh t qu c, đ m b o tr t t an toàn xã h i. Trong

ậ ự ị ị ệ ạ ộ ả năm qua tình hình an ninh tr t t ổ  trên đ a bàn xã  n đ nh, không có t n n xã h i x y ra.

ộ ố ơ ả ự ệ ả ạ B ng 3.2: Hi n tr ng m t s  công trình xây d ng c  b n xã Yên Trung

ệ

Di n tích

ệ

ạ

Công trình

Thôn

Hi n tr ng công trình

ầ

Thân

ệ Nhà làm vi c 2 t ng –

ụ ở

ộ ườ

Tr  s  UBND xã + H i tr

ng

(ha) 0,7

Th

ngượ

ụ ở

ầ

Tr  s  UBND xã cũ

0,14

Chính Trung

tố t Nhà 1 t ng ­Trung bình

ạ

ế

ố

Tr m y t

xã

0,25

Chính Trung

ầ Nhà 2 t ng ­ t

t

ư

ệ

ố

B u đi n văn hóa xã

0,0162

Chính Trung

ầ Nhà 2 t ng ­ t

t

ườ

ầ

ố

Tr

ng M m non Yên Trung

0,35

Yên Lãng

ầ Nhà 2 t ng ­ t

t

ườ

ể

ọ

ố

ố

Tr

ng Ti u h c Yên Trung s  1

0,3

Chính Trung

ầ Nhà 2 t ng ­ t

t

ườ

ể

ọ

ố

ố

Tr

ng Ti u h c Yên Trung s  2

0,37

Yên Lãng

ầ Nhà 2 t ng ­ t

t

ườ

ố

Tr

ng THCS Yên Trung

0,61

Chính Trung

ầ Nhà 2 t ng ­ t

t

Đài t

ngưở   niệm  nghĩa trang li

tệ

Chính Trung

T tố

sỹ

ồ (Ngu n: UBND xã Yên Trung năm 2014)

ươ ứ 3.2 Ph ng pháp nghiên c u

ươ ọ ể ứ ọ ề ẫ 3.2.1 Ph ng pháp ch n đi m nghiên c u ch n m u đi u tra

ươ ộ ề ề ả ấ ẫ ọ ộ Ph ả   ng pháp đi u tra ch n m u: H  đi u tra là các h  nông dân s n xu t nông s n

ụ ể ộ ả ặ ấ ệ ụ v  đông c  th  là các h  s n xu t khoai tây Atlantic và đ c bi t là khoai tây Atlantic trên

ồ ượ ủ ế ụ ệ ấ ồ ị đ a bàn xã, cây tr ng này đ c tr ng ch  y u trên di n tích đ t hai v  lúa do nhân dân

ầ ạ ọ ươ các thôn Xuân Cai, V ng Đông, Chính Trung, Tr n Xá, Trung L c, L ng Tân, Thân

ượ ủ ế ậ ở ọ Th ng và Yên Lãng canh tác và ch  y u t p trung 4 thôn Xuân Cai, V ng Đông,

ế ề ẫ ầ ọ ườ Chính Trung và Tr n Xá. Do đó tôi ti n hành đi u tra ch n m u ng i nông dân trong 4

ể ế ụ ấ ị   ả thôn này đ  ti n hành phân tích tình hình s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic trên đ a

ộ ề ữ ế ả ấ ọ ộ bàn xã. Tiêu chí ch n h  đi u tra là nh ng h  năm 2014 có ti n hành s n xu t khoai tây

ộ ố ộ ừ ư ả ấ Atlantic và m t s  h  đã t ng s n xu t khoai tây Atlantic nh ng năm 2014 không ti nế

ấ ả ả ấ ỉ hành s n xu t. Do năm 2014 ch  có duy nh t thôn Chính Trung s n xu tấ  khoai tây Atlantic

ế ề ộ ở ể ể ố nên tôi ti n hành đi u tra 40 h thôn Chính Trung ế    đ  tìm hi u tình hình m i liên k t

ụ ủ ừ ấ ạ ỗ ả s n xu t tiêu th  khoai tây Atlantic c a xã năm v a qua. Còn 3 thôn còn l i m i thôn tôi

ế ề ủ ể ệ ể ấ ạ ộ ti n hành đi u tra ả 10  hộ  đ  tìm hi u hi n tr ng s n xu t khoai tây c a h  và tìm ra

ạ ữ ả ấ ọ nguyên nhân t i sao năm nay h  không s n xu t khoai tây Atlantic n a.

ế ả ừ ấ ạ ̣ T i xã Yên Trung có 9 thôn thì có 8 thôn đã t ng tham gia liên k t s n xu t khoai tây

ấ Ấ ả ấ ồ Atlantic. Thôn  p Đ n là thôn duy nh t không tham gia s n xu t khoai tây Atlantic,

ư Ấ ệ ả ấ ậ ầ ồ nguyên nhân là do thôn  p Đ n g n nh  không s n xu t nông nghi p mà t p trung vào

ụ ợ ụ ấ ả ị kinh  doanh  d ch  v   ph   tr cho  KCN  Yên  Phong.   Trong  8  HTX  s n  xu t  khoai  tây

ươ ấ ả Atlantic thì có HTX L ng Tân và Yên Lãng có tham gia s n xu t khoai tây Atlantic

ố ộ ồ ư ệ ồ ạ ể ớ ố nh ng s  h  tr ng và di n tích tr ng l i khá khiêm t n và không đáng k  so v i 6 HTX

ạ ể ấ ậ ượ ự ế ế ề ạ ố ỏ còn l i. Vì v y đ  th y rõ đ ấ   c th c tr ng m i liên k t tôi ti n hành đi u tra ph ng v n

ủ ủ ệ ọ ượ ch  nhi m c a 6 HTX: Xuân Cai, V ng Đông, Chính Trung, Thân Th ầ ng, Tr n Xá và

Trung L c.ạ

ượ ế ế ầ ườ ề ề Theo đi u tra đ c bi t thì h u h t ng i thu mua khoai tây Atlantic đ u là ng ườ   i

ệ ườ ườ ế trong xã. Trong xã hi n có 16 ng i thu gom khoai tây. Trong 16 ng i này tôi ti n hành

ề ườ ớ ữ ườ ừ đi u tra 10 ng i v i tiêu chí là nh ng ng i này đã t ng thu mua khoai tây Atlantic trên

ị đ a bàn xã Yên Trung.

ộ ố ườ ủ Ngoài ra trong quá trình thu mua và thánh toán thì m t s  ng i c a công ty TNHH

ự ế ề ệ ẩ ỏ   ớ th c ph m Orion Vina v  HTX làm vi c v i bà con nông dân thì tôi đã ti n hành ph ng

ườ ủ ể ể ữ ế ế ể ơ ấ v n 6 ng ề i c a công ty đ  có th  hi u rõ h n v  tình hình li n k t gi a bà con nông

ớ dân v i công ty .

ướ ử ớ ứ ế ế ấ ấ ỏ ộ ỏ Tr c khi ti n hành ph ng v n chính th c, tôi ti n hành ph ng v n th  v i m t vài tác

ụ ể ể ữ ệ ề ế ổ ỏ ớ nhân c  th  đ  hoàn thi n và b  sung nh ng câu h i trong phi u đi u tra. V i m i đ i t ỗ ố ượ   ng

ẽ ươ ứ ỗ ả ề ớ ỏ đi u tra khác nhau s  t ng  ng v i m i b ng câu h i khác nhau.

ả ướ B ng 3.3: Kích th ẫ c m u

Tác nhân

Số lượng (hộ)

1. Người sản xuất

70

+ thôn Chính Trung

40

+ thôn Xuân Cai

10

+ thôn Trần Xá

10

+ thôn Vọng Đông

10

2. Nguời tiêu thụ

22

+ Thương lái

10

+ Hợp tác xã

6

+ Người của công ty Orion

6

Tổng số mẫu điều tra

92

3.2.2 Phương pháp thu thập số liệu

ứ ấ ậ ố ệ * Thu th p s  li u th  c p

ố ệ ứ ấ ụ ụ ứ ề ệ Các s  li u th  c p ph c v  cho đ  tài nghiên c u đ ượ ấ ừ c l y t các tài li u đã

0&PTNT, báo cáo c a Công ty TNHH th c ph m Orion Vina,

ượ ộ ự ủ ẩ đ ố ủ c công b  c a b  NN

ạ ế ướ các t p chí, sách kinh t , các bài báo trên internet, các báo cáo tr ộ c đây có n i dung liên

ề ế ế ổ ừ ủ ế ố quan đ n đ  tài và các báo cáo t ng k t năm t năm 2011 đ n nay c a ban th ng kê xã

ố ệ ứ ấ ượ ậ ừ Yên Trung. Ngoài ra s  li u th  c p còn đ c thu th p thông qua các báo cáo t năm

ủ ơ ế ế ị 2011 c a đ n v  thu mua, ch  bi n.

ệ ạ ậ ồ Thu th p thông qua các ngu n tài li u, sách báo, t p chí chuyên ngành, các ngh ị

ủ ế ị ỉ ị ướ ề ấ ị đ nh, ngh  quy t, ch  th , các chính sách c a nhà n ế c có liên quan đ n v n đ  nghiên

ứ ọ ượ ố ệ ố ứ c u, các công trình nghiên c u khoa h c đã đ ổ   c công b , các s  li u và các báo cáo t ng

ứ ệ ể ỉ ượ ố ệ ố ố ế ủ k t c a các xã, huy n, thành ph  và t nh đang nghiên c u đ  có đ c s  li u th ng kê.

ẽ ượ ổ ừ ế ạ ắ ợ ợ ệ Các tài li u này s  đ ớ ộ   c t ng h p, phân lo i và s p x p theo t ng nhóm phù h p v i n i

dung nghiên c u.ứ

ậ ố ệ ơ ấ : * Thu th p s  li u s  c p

ệ ơ ấ ố ệ ậ ượ ả ữ Tài li u s  c p là nh ng s  li u thu th p đ ự   ề c qua quá trình đi u tra kh o sát th c

ử ụ ỏ ượ ứ ể ệ ả ậ ế ị t đ a bàn nghiên c u, đ  thu th p tài li u này tôi s  d ng các b ng h i đ c thi ế ế  t k

s n.ẵ

ấ ỏ ượ ử ụ ớ ả ấ ỏ Quá trình ph ng v n sâu cũng đ c s  d ng song song v i b ng h i bán c u trúc

ể ượ ể ề ế ấ ỏ đ  thu đ c các thông tin liên quan đ n đ  tài. Quá trình ph ng v n sâu dùng đ  khai thác

ề ậ ề ậ ư ư ặ ả ọ ỏ ấ các thông tin quan tr ng mà b ng h i bán c u trúc ch a đ  c p ho c đ  c p ch a sâu.

ị ề ề ề ấ ấ ỏ ớ ộ   Ph ng v n sâu cũng cung c p cho đ  tài nhi u thông tin hay, m i, có giá tr  v  cu c

ữ ủ ệ ọ ườ ố s ng, nh ng khó khăn và nguy n v ng c a ng i dân.

ươ ự ế ượ ử ụ ụ ữ ề Ph ng pháp quan sát tr c ti p đ ệ   c s  d ng khá nhi u và h u d ng trong vi c

ử ụ ậ ươ ự ế ậ ề thu th p các thông tin s  d ng trong đ  tài. Quan sát tr c ti p giúp ghi nh n t ố   ng đ i

ả ủ ụ ứ ế ề ấ ấ ả   các v n đ  trong nghiên c u liên k t trong s n xu t và tiêu th  nông s n c a xã. Ngoài

ươ ấ ố ả ờ ủ ữ ệ ể ra, ph ng pháp này cũng r t t t trong vi c ki m tra chéo nh ng câu tr  l i c a ng ườ   i

ượ ấ ỏ đ c ph ng v n.

ươ ố ệ 3.2.3 Ph ử ng pháp x  lý s  li u

ả ề ứ ạ ố ệ ử ế ằ ổ ế Căn c  vào k t qu  đi u tra t ợ   i xã, tôi ti n hành x  lý s  li u b ng cách t ng h p

ố ệ ủ ử ế ề ố ấ ả t t c  các s  li u đi u tra c a các tác nhân trong m i liên k t, sau đó x  lý trên ch ươ   ng

trình Excel.

ươ 3.2.4 Ph ng pháp phân tích

ươ ả * Ph ố ng pháp th ng kê mô t

ươ ả ượ ử ụ ể ả ứ ữ ể ặ Ph ố ng pháp th ng kê mô t c s  d ng đ  mô t đ nh ng đ c đi m, m c đ ộ

ệ ượ ủ ự ậ ệ ự ố ộ ủ ự ậ c a s  v t, hi n t ng, dùng trong phân tích m i quan h , s  tác đ ng c a s  v t này

ử ụ ứ ề ươ ớ ự ậ v i s  v t khác. Trong đ  tài nghiên c u này tôi s  d ng ph ố ng pháp th ng kê mô t ả ể   đ

ả ự ụ ế ấ ả ấ ạ ả miêu t th c tr ng s n xu t, các mô hình liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây

ệ ữ ố ớ Atlantic, m i quan h  gi a các tác nhân v i nhau.

ươ * Ph ng pháp phân tích so sánh

ươ ượ ử ụ ệ ượ ộ ự Ph ng pháp này đ ể c s  d ng r ng rãi đ  phân tích các hi n t ng t nhiên,

ế ệ ượ ữ ể ề ộ ờ kinh t , xã h i. Nh  đó chúng ta có th  so sánh gi a hai hay nhi u hi n t ớ ng v i nhau,

ế ố ị ượ ư ị ế ố ị ượ ượ so sánh các y u t đ nh l ng cũng nh  đ nh tính. Các y u t đ nh l ng đ c so sánh

ệ ố ặ ươ ề ố ỉ ớ v i nhau qua các ch  tiêu tuy t đ i ho c t ủ ế ử ụ   ng đ i. Trong đ  tài này, ch  y u s  d ng

ữ ệ ỉ ỉ ặ vi c so sánh qua 4 năm cùng 1 ch  tiêu ho c so sánh gi a các ch  tiêu khác nhau cùng 1

ể ờ ờ ỳ th i đi m, th i k .

ệ ố ứ ỉ 3.2.5 H  th ng ch  tiêu nghiên c u

ự ấ ả ả ạ ỉ ụ * Nhóm ch  tiêu ph n ánh th c tr ng s n xu t – tiêu th

ệ ­ Di n tích: sào, ha

ấ ấ ­ Năng su t: t n/ha

ả ượ ấ ­ S n l ng: t n

­ Giá bán: 1000đ/kg

ể ả ặ ỉ * Nhóm ch  tiêu ph n ánh đ c đi m tác nhân

ộ ổ ộ ­ Tu i, trình đ  văn hoá, trình đ  chuyên môn

ệ ộ ­ Lao đ ng, quy mô di n tích

ả ả ệ ả ả ỉ ấ ế * Nhóm ch  tiêu ph n ánh k t qu , hi u qu  s n xu t

ệ ấ ổ ­ T ng di n tích, năng su t khoai tây Atlantic

ị ả ả ẩ ấ ­ Giá bán, giá tr  s n ph m, chi phí s n xu t

ạ ộ ả ỉ ế * Nhóm ch  tiêu ph n ánh ho t đ ng liên k t

ế ọ ế ứ ­ Hình th c liên k t ế : liên k t d c, liên k t ngang

ậ ỏ ợ ồ ự ứ ­ Cách th c liên k t ế : thông qua h p đ ng, th a thu n, t do

ứ ộ ả ỉ ế * Ch  tiêu ph n ánh m c đ  liên k t

ố ộ ườ ổ ớ ­ S  h  th ng xuyên trao đ i v i các tác nhân khác

ổ ớ ố ộ ­ S  h  không tham gia trao đ i v i các tác nhân khác

ế ả ỉ ế * Ch  tiêu đánh giá k t qu  liên k t

ế ụ ố ộ ố ế ­ S  h  mu n ti p t c tham gia liên k t

ự ữ ệ ­ S  chênh l ch giá bán gi a các tác nhân

ố ượ ự ệ ­ S  chênh l ch kh i l ng bán cho các tác nhân

Ứ

Ả

Ầ

Ế

PH N IV: K T QU  NGHIÊN C U

ế ả ụ ự ạ ở ấ 4.1 Th c tr ng liên k t s n xu t, tiêu th  khoai tây Atlantic xã Yên Trung

ự ạ ụ ạ ả ấ 4.1.1 Th c tr ng s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic t i xã Yên Trung

ự ạ ả ấ 4.1.1.1 Th c tr ng s n xu t khoai tây Atlantic

ư ấ ả ạ ồ ữ   ớ Khoai tây không ph i là lo i cây tr ng m i trên đ t Yên Trung, nh ng trong nh ng

ữ ầ ướ ề ố ộ ư ữ ấ ả năm g n đây đã có nh ng b c đ t phá v  gi ng và t duy s n xu t trên nh ng cánh

ấ ứ ừ ỹ ệ ả ạ ượ ộ ồ đ ng khoai tây Atlantic ­ m t lo i nông s n có xu t x  t M  hi n đang đ c th  tr ị ườ   ng

ư ấ ượ ộ ố ượ ưỡ ố a chu ng vì ch t l ng t t và có hàm l ng dinh d ng cao ế ế   . Gi ng khoai tây ch  bi n

ượ ộ ừ Atlantic đ ậ c nh p n i t USA đang chi m ế  diện tích sản xuất khoai thương phẩm lớn

ễ ồ ệ ạ ố nhất tại Yên Trung.  Đây là lo i cây d  tr ng, t n ít công chăm sóc và ít sâu b nh, phù

ậ ủ ị ề ệ ấ ớ ươ ạ ợ h p v i đi u ki n đ t đai, khí h u c a đ a ph ồ ng. Bên c nh đó, tr ng cây khoai tây còn

ấ ồ ả ạ ề ư ể ạ ừ ừ ể ầ ộ ệ   có nhi u  u đi m, v a góp ph n c i t o đ t đ ng ru ng, v a có th  t o công ăn vi c

ả ườ ẻ ẫ ợ ậ ồ ơ làm cho c  ng i già, tr em mà v n cho l ề   ữ i nhu n cao h n nh ng cây tr ng truy n

ố ướ th ng tr c kia.

ủ ế ữ ừ ạ ầ ồ ồ T  nh ng ngày đ u tr ng khoai tây, bà con nông dân ch  y u tr ng lo i khoai tây

ấ ượ ấ ố ố ạ ầ ổ ị gi ng Trung Qu c, cho năng su t và ch t l ấ ng th p, l ẫ   i không có đ u ra  n đ nh d n

ừ ư ậ ấ ố ồ ượ ế đ n thu nh p b p bênh. T  khi đ a gi ng khoai tây Atlantic vào tr ng, đ c h  tr  v ỗ ợ ề

ậ ậ ặ ố ỹ ự ẩ ấ gi ng và t p hu n k  thu t, đ c bi ệ ượ t đ ế   c Công ty TNHH th c ph m Orion Vina ký k t

ả ẩ ồ ượ ở ộ ệ ạ ệ bao tiêu s n ph m nên di n tích tr ng ngày càng đ c m  r ng. Hi n t i, giá thu mua

ẩ ạ ồ khoai tây Atlantic đ t tiêu chu n là 6.000 đ ng/kg.

ệ ả Năm 2014 c  xã Yên Trung có 136,89 ha di n tích cây hoa màu, trong đó cây khoai

ủ ạ ế ệ ế ổ ả   tây chi m ch  đ o và có t ng di n tích 112 ha, trong đó khoai tây Atlantic chi m kho ng

ế ế ệ ệ ổ ổ ủ   13,3 ha (chi m 9,7% t ng di n tích hoa màu và chi m 11,9% t ng di n tích khoai tây c a

ấ ạ ậ xã) và t p trung duy nh t t i thôn Chính Trung.

ừ ồ ệ ả B ng 4.1: Di n tích tr ng khoai tây xã Yên Trung t năm 2011 ­ 2014

ĐVT: ha

2011

2012

2013

2014

Chỉ tiêu

Tổng diện tích 19

Khoai tây Atlantic 11

Tổng diện tích 20

Khoai tây Atlantic 15

Tổng diện tích 25

Khoai tây Atlantic 21

Tổng diện tích 20

Khoai tây Atlantic 0

Xuân Cai

11

5

11

8

14

10

17

0

Vọng Đông

Chính Trung

19

22

46,4

13,3

24

25

30

27

2

0

3

3

3

3

0,7

0

Lương Tân

7

4

7

6

8

7

15

0

7

0

19

12

21

14

21

18

Thân Thượng Trần Xá

4

2

5

4

5

3

4,5

0

Yên Lãng

0

0

0

0

0

0

0

0

Ấp Đồn

9

5

9

7

10

8

1

0

Trung Lạc

Tổng số

95

58

101

79

116

97

112

13,3

(Nguồn: UBND xã Yên Trung năm 2015)

ố ở ầ ế ệ ồ ủ Di n tích tr ng khoai tây c a xã Yên Trung phân b ậ    h u h t các thôn và t p

ủ ế ở ấ ầ ọ trung ch  y u 4 thôn: Xuân Cai, V ng Đông, Chính Trung và Tr n Xá và ta th y thôn

ề ệ ệ ẫ ầ Chính Trung luôn là thôn d n đ u v  di n tích khoai tây nói chung và di n tích khoai tây

ấ ổ ố ệ ủ ệ ả ồ Atlantic nói riêng. Qua b ng s  li u trên ta th y t ng di n tích tr ng khoai tây c a xã Yên

ừ ế ướ ư ế ầ Trung t năm 2011 đ n năm 2013 có xu h ng tăng d n qua các năm nh ng đ n năm 2014

ệ ướ ế ả di n tích có xu h ả   ng gi m. Năm 2011 cây khoai tây Atlantic có 58 ha (chi m kho ng

ư ủ ệ ế ệ 61% di n tích cây khoai tây c a xã). Nh ng đ n năm 2013 di n tích khoai tây Atlantic

ư ậ ủ ế ệ ệ tăng lên 97 ha (chi m 83, 62% di n tích khoai tây c a xã). Nh  v y trong 3 năm di n tích

ủ ệ ớ khoai tây c a xã tăng 22% so v i năm 2011, trong đó di n tích khoai tây Atlantic tăng 67%.

ứ ề ỏ ứ ấ ẫ ủ ố ớ Đi u đó ch ng t s c h p d n c a cây khoai tây Atlantic đ i v i bà con nông dân xã Yên

ấ ớ Trung là r t l n.

ướ ệ ả Nhìn chung trong 3 năm 2011­2013, xã Yên Trung có xu h ầ ng gi m d n di n tích

ườ ư ệ ế ầ khoai tây th ế   ng và tăng d n di n tích khoai tây Atlantic nh ng đ n năm 2014 thì bi n

ề ướ ượ ầ ớ ể ộ đ ng này có chi u h ng đi ng ệ   c do bà con nông dân trong xã chuy n ph n l n di n

ừ ồ ồ ườ tích t tr ng khoai tây Atlantic sang tr ng khoai tây th ng. Trong xã có các thôn Trung

ạ ầ ươ ệ L c, Tr n Xá, Xuân Cai, Yên Lãng và L ả   ng Tân là các thôn có di n tích khoai tây gi m

ạ ầ ả ạ ớ ươ ấ so v i năm 2013 và gi m m nh nh t là các thôn Trung L c, Tr n Xá, L ng Tân. Còn 3

ượ ệ ọ ớ thôn Chính Trung, Thân Th ấ   ng, V ng Đông có di n tích khoai tây tăng và tăng l n nh t

ủ ủ ệ ả ồ ệ ổ là thôn Chính Trung. Nguyên nhân c a vi c t ng di n tích tr ng khoai tây c a xã gi m là

ế ừ ẫ ẫ ướ ệ do m u thu n phát sinh trong liên k t t các năm tr ặ c và đ c bi ấ   t là năm 2013 có r t

ề ả ậ ẫ ẫ ộ ợ ồ nhi u h  nông dân không làm theo tho  thu n trong h p đ ng làm cho m u thu n lên

ế ị ể ế ẽ ẩ ỉ ự ế đ n đ nh đi m khi n cho công ty TNHH th c ph m Orion Vina quy t đ nh s  không ký

ạ ừ ồ ớ ị ợ h p đ ng v i các HTX trong đ a bàn xã Yên Trung ngo i tr  HTX thôn Chính Trung. C ụ

ở ầ ế ề ả ạ ộ ể th  là h u h t các thôn trong xã đ u x y ra tình tr ng các h  nông dân ch  tr  đ  s ỉ ả ủ ố

ấ ậ ố ớ ượ l ộ ố ộ ng khoai gi ng cho công ty, th m trí m t s  h  còn báo v i HTX là m t mùa và không

ể ả ố ấ ạ ư ự ẩ ả ẩ ươ ủ ả đ  s n ph m đ  tr  gi ng cho công ty nh ng th c ch t l i bán s n ph m cho th ng lái.

ườ ả ượ ả ể ệ Do năm 2013 di n tích khoai tây th ng gi m sâu nên s n l ng khoai tiêu dùng đ  cung

ị ườ ế ươ ể ả ra th  tr ủ ng không đ  khi n các th ng lái ph i thu mua thêm khoai tây Atlantic đ  đáp

ứ ụ ủ ị ườ ầ ủ ươ ế ng ph n nào thi u h t c a th  tr ng. Năm 2013 giá c a th ng lái và công ty Orion

ở ứ ề ồ ọ ươ ằ b ng nhau m c 5500 đ ng/kg nên nhi u bà con ch n bán cho th ng lái mà không bán

ự ẩ ộ cho công ty TNHH th c ph m Orion Vina. Nguyên nhân chính là do các h  nông dân quen

ự ươ ươ ỡ ấ ứ ớ v i hình th c mua bán t ớ  do v i th ng lái, bán cho th ề   ng lái thì bà con đ  r t nhi u

ươ ớ ậ ặ ề ậ ế ộ ọ ứ công s c vì th ng lái t i t n ru ng ho c v  t n nhà l c khoai và mang đi. Còn n u bán

ự ả ộ ấ ả ữ ẩ cho công ty TNHH th c ph m thì h  nông dân ph i làm t ư ọ ọ   ệ t c  nh ng vi c nh  ch n l c

ợ ế ượ ế ứ ơ ậ ồ ở ế đóng bao đúng quy cách r i ch  đ n n i t p k t đ ng đ i đ n l t mình cân khoai.

ỡ ợ ề ậ ộ ồ ớ Chính vì v y mà nhi u h  nông dân đã phá v  h p đ ng v i công ty.

ủ ế ả ấ ộ ượ Bi n đ ng s n xu t khoai tây c a xã Yên Trung qua 3 năm 2011­2014 đ c th ể

ệ ả hi n trong b ng sau:

ấ ả ượ ế ộ ả ệ B ng 4.2: Bi n đ ng di n tích, năng su t, s n l ng khoai tây 2011­2014

Năm

Tốc độ phát triển (%)

Chỉ tiêu

2011

2012

2013

2014

12/11

13/12

14/13

BQ

1.Tổng diện tích (ha)

101

116

112

106,3

114,9

96,6

105,6

95

Khoai tây Atlantic

79

97

13,3

136,2

122,8

13,7

61,2

58

Khoai tây thường

22

19

98,7

59,5

86,4

519,5

138,7

37

2. Năng suất (tấn/ha)

13,4

14,2

14.8

12,4

105,5

104,6

83,8

97,4

Khoai tây Atlantic

13,8

14,6

15,3

9,7

105,8

104,8

63,4

88,9

Khoai tây thường

12,9

12,7

12,5

12,8

98,4

98,4

102,4

99,7

3. Sản lượng (tấn)

1278

1433

1722

1392,4

112,1

120,2

80,9

102,9

Khoai tây Atlantic

800,4

1153

1484

129

144,1

128,7

8,7

54,,4

Khoai tây thường

477,3

279,4

237,5 1263,4

58,5

85

531,9

138,4

(Nguồn: UBND xã Yên Trung năm 2015)

ả ượ ệ ấ ấ Nhìn chung ta th y di n tich, năng su t và s n l ủ ng khoai tây c a xã Yên Trung

ướ ế ề ả ộ ố ỉ ừ ế có xu h ng bi n đ ng khá gi ng nhau. C  3 ch  tiêu này đ u tăng t ồ    2011 đ n 2013 r i

ở ườ ệ ướ ố đi xu ng ố ớ  năm 2014. Đ i v i khoai tây th ng thì di n tích có xu h ố ng đi xu ng trong

ấ ủ ư ế ạ ộ 3 năm 2011­2013 và tăng đ t bi n vào năm 2014 nh ng năng su t c a lo i khoai tây này

ạ ự ế ề ổ ộ ị trong 4 năm qua l i khá  n đ nh và không có s  bi n đ ng nhi u. Do bà con đã có kinh

ấ ự ữ ệ ệ ả ơ nghi m lâu năm trong vi c chăm sóc, h n n a do s n xu t t do nên bà con có th  ch ể ủ

ệ ả ả ượ ả ấ ộ ứ ố ộ đ ng trong vi c s n xu t nên các h  luôn đ m b o đ ấ ủ c m c năng su t c a gi ng khoai

ế ạ ớ ộ ớ này. Cây khoai tây Atlantic đ n v i bà con xã Yên Trung khá mu n so v i các lo i khoai

ườ ạ ữ ị ỗ ụ ủ ể ọ tây th ư ng nh ng nó l i nhanh chóng gi v  trí tr ng đi m trong m i v  đông c a xã.

ặ ấ ừ ư ệ ồ Cây khoai tây Atlantic có m t trên đ t Yên Trung t ẫ    năm 2009 nh ng di n tích tr ng v n

ấ ạ ủ ế ườ ạ ư ả ấ ớ còn r t h n ch  do tâm lý c a ng ố i nông dân là ng i đ a gi ng m i vào s n xu t vì h ọ

ẽ ư ạ ọ ồ ợ ạ s  lo i khoai tây Atlantic s  không đem l ạ ợ i l i ích nh  lo i khoai tây h  đang tr ng. Năm

ặ ở ấ ệ ứ 2011 là năm th  3 cây khoai tây Atlantic có m t ả   ư  đ t Yên Trung nh ng kinh nghi m s n

ộ ẫ ỹ ượ ư ấ ề ấ ủ xu t cây khoai tây Atlantic c a các h  v n ch a tích lu  đ ư   c nhi u nên năng xu t ch a

ượ ế ộ ớ đ c cao. Đ n năm 2013 thì các h  nông dân cũng đã làm quen v i cách chăm sóc cây

ệ ậ ấ khoai tây Atlantic, kinh nghi m tăng lên vì v y năng su t năm 2013 cũng tăng lên theo.

ư ế ấ ướ ụ ố ạ ả ớ Nh ng đ n năm 2014 thì năng su t có xu h ng  t t d c và gi m m nh so v i năm 2013

ế ố ư ờ ế ấ ượ ố và nguyên nhân là do các y u t nh  th i ti t, ch t l ng gi ng kém hay công ty thu mua

ộ ả ộ ưở ủ ấ ứ mu n và m c đ   nh h ế ng c a các nguyên nhân trên đ n năng su t khoai tây Atlantic

ượ ể ệ ả đ c th  hi n trong b ng sau:

ế ả ấ ả B ng 4.3: Nguyên nhân khi n cho năng su t khoai tây Atlantic gi m năm 2014

Nguyên nhân

Số hộ (hộ)

Tỷ lệ (%)

Thời tiết không thuận lợi

17

48,57

Giống kém

12

34,29

Thu mua không đúng thời điểm

6

17,14

Tổng số hộ

35

100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ộ ử ố ộ ế ấ ả Qua b ng trên ta th y có đ n m t n a s  h  nêu ra nguyên nhân là y u t ế ố ờ ế   t th i ti

ả ưở ế ố ế ấ ọ nh h ng đ n năng su t khoai tây Atlantic và là y u t ấ  quan tr ng nh t làm cho năng

ủ ấ ụ ố ả ạ su t khoai tây Atlantic c a bà con trong xã Yên Trung t ư ậ   t d c và gi m m nh nh  v y.

ạ ế ố ề ấ ượ ố ố ộ Còn s  h  còn l i nêu ra nguyên nhân do y u t v  ch t l ng gi ng và thu mua không

ờ ụ ế ố ấ ượ ờ ụ ế ố ỉ đúng th i v . Y u t ch t l ng gi ng và thu mua không đúng th i v  tuy ch  chi m t ỷ

ớ ế ố ờ ế ỏ ế ố ư ề ặ ệ l nh  so v i y u t th i ti t nh ng khi 2 y u t ệ  này g p đi u ki n không thu n l ậ ợ ề i v

ế ẽ ả ưở ấ ớ ế ấ ờ th i ti t s   nh h ồ ng r t l n đ n năng su t cây tr ng nói chung và cây khoai tây

ụ ể ấ ượ ả ấ Atlantic nói riêng. C  th  năng su t khoai tây Atlantic gi m là do ch t l ố ng gi ng mà

ự ấ ấ ầ ẩ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina c p cho bà con nông dân r t kém, m m héo và

ể ư ề ề ấ ậ ố ồ ồ ỏ h ng r t nhi u. Khi nh n gi ng v  thì không th  đ a ra đ ng tr ng ngày vì th i ti ờ ế   t

ố ố ư ề ế ơ m a kéo dài nhi u ngày khi n cho s  gi ng bà còn đã kém nay còn kém h n. Khi bà con

ủ ể ề ấ ồ ộ ồ ồ ớ ị có th  ra đ ng tr ng thì đã r t mu n so v i l ch tr ng khoai tây Atlantic c a HTX đ  ra.

ấ ộ ơ ớ ọ ồ ộ ố ồ ầ   Do tr ng mu n h n so v i m i năm c ng thêm gi ng kém nên sau khi tr ng r t lâu m m

ề ủ ố ặ ấ ể ế ấ ầ ỏ ớ ọ ỏ m i m c lên kh i m t đ t và còn r t nhi u c  gi ng h ng không th  lên m m. Đ n khi

ế ạ ờ ạ ặ ờ ế ư cây khoai tây Atlantic đã già và đ n th i gian thu ho ch l i g p th i ti t m a xuân kéo

ủ ế ề ấ ố ướ dài nhi u ngày liên ti p làm cho cây khoai th i dây và c  ng m n ề   ố ấ c và th i r t nhi u.

ộ ợ ự ế ẩ ộ Các h  nông dân thì sót ru t đ i Công ty TNHH th c ph m Orion Vina đ n thu mua

ự ẩ ạ ế trong khi đó thì HTX và Công ty TNHH th c ph m Orion Vina l ế   i không ý ki n gì đ n

ệ ờ ẽ ế ấ chuy n bao gi ờ  s  thu mua khoai cho bà con. Đ n th i gian gieo c y lúa xuân nên bà con

ể ợ ờ ế ữ ề ạ ồ ư ồ ế không th  đ i công ty n a mà ra đ ng thu ho ch v  nhà. Th i ti t m a n m khi n cho

ị ố ấ ỡ ề ố ượ ề ế khoai tây sau khi d  v  cũng b  th i r t nhi u. Khi công ty đ n thu mua thì s  l ạ   ng đ t

ẩ ấ ố ượ ổ ỏ ả ạ ấ ề tiêu chu n r t ít mà s  l ng nông dân ph i mang đi đ  b  thì l i r t nhi u. Chính vì

ấ ạ ả ấ ậ v y mà năng su t khoai tây Atlantic gi m m nh làm cho năng su t khoai tây bình quân

ả ủ ả c a c  xã gi m.

ủ ệ ấ Tóm l iạ : Năng su t và di n tích khoai tây Atlantic c a xã tăng trong 3 năm 2011m ­

ư ạ ả ượ ạ ả 2013 nh ng l i gi m m nh vào năm 2014 đã làm s n l ả   ng khoai tây Atlantic gi m

m nh.ạ

ụ ạ 4.1.1.2 Tình hình tiêu th  khoai tây Atlantic t i xã Yên Trung

ủ ế ộ ả ủ ấ ượ ụ ị Khoai tây Atlantic c a các h  s n xu t ra ch  y u đ c tiêu th  trên đ a bàn xã

ụ ừ ượ ấ ả Yên Trung. V  đông năm 2014 v a qua thì 100% l ề   ng khoai tây Atlantic s n xu t ra đ u

ụ ự ẩ ồ ợ tiêu th  theo h p đ ng cho Công ty TNHH th c ph m Orion Vina. Giá bán khoai tây

ủ ừ ẩ ặ ộ ự Atlantic c a các h  là do công ty TNHH th c ph m Orion Vina đ t ra theo t ng năm.

ự ủ ề ẩ Theo đi u tra giá khoai tây Atlantic thu mua c a Công ty TNHH th c ph m Orion Vina

năm 2011, 2012 và 2014 là 6000đ/kg, năm 2013 là 5500đ/kg.

ầ ươ ấ ớ ủ ầ ẩ Hàng năm, nhu c u khoai tây th ng ph m c a công ty là r t l n và tăng d n qua

ủ ộ ầ ư ệ ề ệ ắ ừ t ng năm. Nên vi c ch  đ ng đ u t ữ  cho vùng nguyên li u v ng ch c là đi u vô cùng

ế ượ ủ ủ ầ c n thi t. L ấ ng khoai tây Atlantic c a xã cung c p cho công ty là không đ  và công ty

ệ ủ ứ ữ ủ ằ ầ ả ậ ỉ ph i thu mua c a các t nh lân c n khác n a nh m đáp  ng nhu c u nguyên li u c a công

ty.

ẽ ế ươ ả ẩ Hàng năm, công ty s  ti n hành thu mua khoai tây th ờ   ng ph m vào kho ng th i

ế ế ờ ị gian sau t t nguyên đán (trong tháng 1 âm l ch). Khi đ n th i gian thu mua công ty TNHH

ẽ ấ ự ự ẩ ẩ ả th c ph m Orion Vina s  c p bao đ ng s n ph m và thông báo cho các HTX khi nào

ẽ ế ườ ườ ự ậ ả ẩ công ty s  đ n thu mua (th ng th ng sau 3­5 ngày nh n bao đ ng s n ph m). Khi

ừ ự ẽ ẩ ậ HTX nh n bao t công ty TNHH th c ph m Orion Vina s  thông báo cho bà con trong

ế ấ ủ ể ạ ồ ị HTX c a mình đ n l y bao đ  ra đ ng thu ho ch khoai và thông báo cho bà con theo l ch

ể ủ ộ ủ ự ể ẩ ẹ h n thu mua c a công ty TNHH th c ph m Orion Vina đ  bà con có th  ch  đ ng công

ệ ủ ể ề ạ ậ ầ ọ ọ   vi c c a mình. Khi bà con nông dân thu ho ch khoai và v n chuy n v  nhà c n ch n l c

ể ớ ị ế ủ ể ậ ậ ẩ khoai đúng tiêu chu n, đóng bao 31 kg/bao và v n chuy n t i đ a đi m t p k t c a HTX.

ạ ị ể ế ậ ườ ủ ẽ ệ T i đ a đi m t p k t thì ng i c a công ty và HTX s  cùng làm công vi c thu mua khoai

ọ ọ ế ẩ ộ ộ tây cho các h  nông dân. N u h  nào không ch n l c và đóng bao theo đúng tiêu chu n thì

ộ ổ ẽ ế ạ ầ ộ phía bên công ty s  yêu c u các h  đ  toàn b  khoai ra và l c l ọ ạ ừ ầ i t đ u. N u đã đ t tiêu

ự ủ ẽ ể ậ ẩ ẩ chu n công ty TNHH th c ph m Orion Vina s  thu mua  c a bà con và v n chuy n v ề

ẽ ấ ạ ố ộ kho l nh. Sau ngày thu mua cu i cùng thì mu n nh t là sau 30 ngày công ty s  thanh toán

ả ố ả ượ ả ố ừ cho bà con sau khi đã tr  đi kho n tr  gi ng đ c tính 1kg gi ng tr  3 kg khoai th ươ   ng

ph m. ẩ

ư ặ ấ Khi cây khoai tây Atlantic ch a có m t trên đ t Yên Trung thì bà con nông dân tiêu

ụ ườ ươ ứ ự ư ừ ự th  qua ng i thu gom theo ph ng th c mua bán t do. Nh ng t ấ    năm 2009 có s  xu t

ủ ụ ệ ườ hi n c a cây khoai tây Atlantic thì bà con nông dân tiêu th  qua 2 con đ ng là con

ườ ụ ố ườ ườ đ ề ng tiêu th  truy n th ng qua ng i thu gom và con đ ụ ứ ng tiêu th  th  hai là qua

ẩ ươ ứ ệ ợ ự HTX hay công ty TNHH th c ph m Orion Vina theo ph ồ ng th c h p đ ng mi ng. Do

ứ ộ ớ ự ườ bà con nông dân quá quen thu c v i cách th c mua bán t ớ  do v i ng i thu gom nên các

ỡ ỏ ự ẩ ả ậ ớ ẩ   ộ ấ ễ h  r t d  phá v  th a thu n v i công ty TNHH th c ph m Orion Vina mà bán s n ph m

ườ ụ ữ ữ ề ế ố ơ ố ộ theo con đ ồ   ng tiêu th  truy n th ng. H n n a m i liên k t gi a h  nông dân tr ng

ự ậ ỏ ệ   ẩ khoai tây Atlantic và công ty TNHH th c ph m Orion Vina lúc này là th a thu n mi ng

ộ ề ặ ứ ư ệ ạ ợ ồ do HTX đ ng ra đ i di n ký h p đ ng nên ràng bu c v  m t pháp lý ch a cao nên các h ộ

ể ẵ ẩ ả ươ nông dân có th  s n sàng bán s n ph m cho th ệ   ng lái mà không quân tâm trách nhi m

ậ ầ ỏ ủ c a mình khi không làm theo th a thu n ban đ u.

ự ề ẩ ộ ế ớ Các năm 2011 – 2013 nhi u h  liên k t v i công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ạ ụ ả ẩ ườ ế ư nh ng l i tiêu th  s n ph m khoai tây Atlantic theo 2 con đ ả ủ   ng. Nhìn vào k t qu  c a

ế ị ự ả ẩ ẩ   năm 2013 thì công ty TNHH th c ph m Orion Vina quy t đ nh không bao tiêu s n ph m

ạ ừ khoai tây Atlantic cho các HTX nào trong xã ngo i tr HTX thôn Chính Trung. Cũng vì

ạ ừ ế ầ ồ ậ v y năm 2014 h u h t các thôn trong xã tr ng khoai tây (ngo i tr  thôn Chính Trung) l ạ   i

ạ ồ ườ ụ ườ ươ ứ quay l i tr ng khoai tây th ng và tiêu th  qua ng i thu gom theo ph ng th c mua bán

ề ố ướ ự t do hay theo cách truy n th ng tr c kia.

ướ ụ ồ Tóm l iạ : tr c năm 2009, bà con tr ng khoai tây xã Yên Trung tiêu th  khoai tây

ươ ứ ự ườ ừ ị theo ph ng th c mua bán t ớ  do v i ng i thu gom. T  năm 2009 bà con trong đ a bàn xã

ườ ụ ớ ụ ự ẩ có con đ ng tiêu th  m i là tiêu th  cho công ty TNHH th c ph m Orion Vina thông qua

ế ấ ả ộ ồ ườ HTX. Đ n năm 2014 thì t t c  các h  tr ng khoai tây th ụ ng tiêu th  qua con đ ườ   ng

ề ố ườ ữ ở truy n th ng là bán cho ng ộ ồ i thu gom còn nh ng h  tr ng khoai tây Atlantic thôn

ụ ự ẩ ươ Chính Trung tiêu th  cho công ty TNHH th c ph m Orion Vina theo ph ỏ   ứ ng th c th a

ệ ậ ậ ầ ỏ ộ ớ   thu n mi ng và đây cũng là năm đ u tiên không có h  nào không làm theo th a thu n v i

công ty Orion Vina.

ụ ự ế ạ ấ ả 4.1.2 Th c tr ng liên k t trong s n xu t tiêu th  khoai tây Atlantic

̃ ́ ̀ ́ ́ ự ự ẩ ư ̉ ̣ Theo kêt qua điêu tra th c trang môi liên kêt gi a công ty TNHH th c ph m Orion

̀ ́ ̀ ́ ộ ớ ̣ ̣ ̃ Vian v i các h  nông dân trên đia ban xa Yên Trung chung tôi nhân thây răng doanh

̀ ̀ ế ớ ụ ị ̣ ̣ ̣ nghiêp va hô nông dân trên đia ban liên k t v i nhau thông qua HTX d ch v  và HTX dich

ế ự ế ứ ớ ồ ợ ồ ợ ụ ứ v  đ ng ra ký h p đ ng v i công ty ch  bà con không liên k t tr c ti p hay ký h p đ  ng

ự ế ớ tr c ti p v i công ty.

ể ặ 4.1.2.1 Đ c đi m và vai trò các tác nhân

ữ ế ế ướ ệ ự ợ Liên k t có th  nói là s  h p tác gi a các nhà: Nhà n c, nhà doanh nghi p và nhà

ụ ể ở ụ ả ấ ế ả ấ nông trong s n xu t và tiêu th  hàng hóa mà c  th đây là liên k t trong s n xu t và

ẽ ữ ụ ữ ự ế ẩ ả ặ ạ ấ   tiêu th  khoai tây Atlantic. S  liên k t ch t ch  gi a các nhà t o ra nh ng s n ph m ch t

ở ộ ị ườ ấ ụ ẽ ướ ữ ề ể ượ l ng, năng su t cao, m  r ng th  tr ng tiêu th  s  là h ng phát tri n b n v ng cho

ệ ệ ươ ế ườ ề n n nông nghi p Vi t Nam trong t ng lai. Khi không có liên k t, ng i nông dân t ự ả    s n

ụ ả ầ ư ủ ấ ọ ệ ớ ọ ẩ xu t và tiêu th  s n ph m c a mình, h  ít đ u t vào khoa h c công ngh  m i nên năng

ấ ượ ấ ả ấ ậ ườ ấ su t ch t l ng không cao, giá c  th p, thu nh p ng ế   i nông dân th p. Khi có liên k t,

ướ ỗ ợ ữ ườ ư ả ố nhà n c có nh ng chính sách h  tr cho ng ấ   ấ i nông dân s n xu t, đ a gi ng ch t

ế ợ ệ ả ẩ ả ấ ồ ượ l ng cao vào s n xu t, doanh nghi p bao tiêu s n ph m, ký k t h p đ ng còn ng ườ   i

ự ế ả ấ ạ ệ ả ế nông dân chuyên tâm vào s n xu t. S  liên k t này đem l i hi u qu  kinh t ơ  cao h n cho

ườ ng i nông dân.

 Tác nhân ng

ườ ả ấ ườ i s n xu t (ng i nông dân)

ườ ồ ữ ứ ắ ọ ộ Ng ầ   i tr ng khoai tây Atlantic là m t trong nh ng m t xích quan tr ng, đ ng đ u

ứ ẩ ấ ả ả ớ trong kênh v i vai trò là nhà s n xu t, nhà cung  ng s n ph m khoai tây Atlantic cho các

ứ ỗ ườ ả ườ ế ị ấ ượ thành viên khác trong chu i cung  ng, ng ấ i s n xu t là ng i quy t đ nh ch t l ng và

ủ ả ứ ẩ ả ẩ ỗ ố ượ s  l ng c a s n ph m trong chu i cung  ng s n ph m.

ứ ủ ụ ụ ố ệ ề ế ể ộ Đ  có s  li u ph c v  cho nghiên c u c a mình tôi ti n hành đi u tra 70 h  nông

ượ ộ ố ặ ủ ể ườ ả ấ ượ dân và thu đ c m t s  đ c đi m c a ng i s n xu t khoai tây Atlantic và đ c th ể

ệ ả ướ ủ ộ ườ ả ầ ớ ấ ượ ề ớ hi n qua b ng d i đây. Ph n l n ch  h  ng i s n xu t đ c đi u tra có gi i tính nam

ớ ố ộ ượ ủ ế ệ ề ế (chi m t ổ i 81,4% trên t ng s  h  đ ế   c đi u tra) và làm nông nghi p là ch  y u (chi m

ề ệ 70% làm nông nghi p là ngh  chính).

ộ ượ ề ả ề B ng 4.4: Thông tin v  các h  đ c đi u tra năm 2015

Hộ liên kết

Hộ không liên kết

Chỉ tiêu

ĐVT

Tổng số hộ

Hộ

35

35

Tuổi BQ

Tuổi

46,43

46,83

Trình độ học vấn - Cấp 1 - Cấp 2 - Cấp 3 - Trung cấp Số khẩu BQ/hộ

Hộ Hộ Hộ Hộ Người

4 26 4 1 5,43

4 27 3 1 5,51

Số LĐ BQ/hộ

Người

3,69

3,6

Diện tích BQ

Sào

2,81

2,02

Năng suất BQ

Kg/sào

307,86

446,33

Giá bán BQ

1000đ

6

5,66

Doanh thu BQ

1000đ/sào

1853,16

2526,23

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ộ ả ượ ộ ồ ế ấ Các h  s n xu t khoai tây đ c chia làm 2 nhóm: nhóm liên k t (h  tr ng khoai

ế ả ồ ộ tây Atlantic) và nhóm không liên k t (h  không tr ng khoai tây Atlantic). Qua b ng s ố

ộ ổ ộ ổ ế ớ ủ ệ ấ ơ ộ ủ   li u cho th y đ  tu i bình quân c a các h  không liên k t l n h n đ  tu i bình quân c a

ứ ổ ư ự ế ệ ộ nhóm h   liên k t nh ng s  chênh l ch đó là không nhi u. ề  Tu i bình quân đó ch ng t ỏ

ữ ủ ệ ệ ấ ầ ợ ớ ầ   ả ọ h  đã có đ y đ  nh ng kinh nghi m trong s n xu t nông nghi p, thích h p v i yêu c u

ỉ ặ ệ ẽ ấ ả ỏ ỉ đòi h i tính t  m , c n k  trong s n xu t nông nghi p.

ấ ủ ủ ộ ộ ọ ề ệ ả ộ ấ ủ   V  trình đ  h c v n c a ch  h : Trình đ  văn hóa và kinh nghi m s n xu t c a

ủ ộ ả ưở ấ ớ ớ ấ ủ ả ả ệ ộ ch  h  có  nh h ng r t l n t ộ i hi u qu  s n xu t c a h . Khi trình đ  càng cao thì

ườ ớ ề ả ấ ơ ữ ễ ế ậ ng ư ạ   i nông dân d  dàng ti p c n nh ng thông tin m i v  s n xu t h n, cũng nh  m nh

ứ ả ố ệ ộ ỹ ữ ấ ả ậ ớ ậ   ế ạ ử ụ d n s  d ng nh ng hình th c s n xu t và ti n b  k  thu t m i. Qua b ng s  li u nh n

ủ ộ ỉ ừ ấ ủ ấ ấ ộ ớ ấ th y trình đ  văn hóa c a ch  h  nhìn chung còn th p ch  t c p 1 t i c p 3, trong đó

ộ ạ ọ ủ ế ộ ấ ẳ ộ ộ ọ   trình đ  c p 2 là ch  y u, trình đ  đ i h c và cao đ ng không có h  nào. Trình đ  h c

ự ể ế ủ ườ ậ ế ề ộ ọ ỹ ấ v n nói lên s  hi u bi t c a ng ồ   i đó v  khoa h c k  thu t ti n b  trong gieo tr ng

ả nông s n hàng hóa.

ủ ả ẩ ố ố ộ ưở ớ ộ S  nhân kh u và s  lao đ ng c a h  cũng có  nh h ng t ể   i quá trình phát tri n

ế ủ ộ ế ộ ế ộ kinh t c a h  nông dân. Nhìn chung nhóm h  liên k t và nhóm h  không liên k t có s ố

ủ ẩ ệ ẩ ộ ố nhân kh u và s  lao đ ng chênh l ch không đáng k . ể  Bình quân nhân kh u c a các h ộ

ế ẩ ộ ồ ộ tr ng khoai tây là 5,47 kh u/h  và trong đó bình quân lao đ ng chính chi m 3,64 lao

ệ ủ ộ ở ề ấ ồ ộ ộ ộ đ ng/h . Đi u này cho th y, ngu n lao đ ng trong nông nghi p c a các h ấ ồ    đây r t d i

ậ ợ ề ệ ệ ộ dào, là đi u ki n thu n l ể i cho h  phát tri n nông nghi p.

ệ ế ộ ơ   Ta th y ấ nhóm h  liên k t có di n tích tr ng khoai tây Atlantic bình quân cao h n ồ

ế ế ầ ộ ổ ộ ị nhóm h  không liên k t nguyên nhân là do các h  liên k t có đ u ra  n đ nh còn các h ộ

ế ầ ồ ỉ ị ở ứ ạ ế ổ không liên k t thì đ u ra không  n đ nh nên bà con ch  dám tr ng ộ    m c h n ch . Có m t

ạ ạ ả ợ ỉ ế ế   ố ộ ồ s  h  tr ng c  2 lo i khoai tây này vì lo i khoai tây Atlantic ch  phù h p cho ch  bi n

ộ ố ộ ệ ợ ồ công nghi p mà không phù h p cho tiêu dùng hàng ngày nên m t s  h  ngoài tr ng khoai

ộ ồ ườ ủ ụ ụ ể tây Atlantic còn tr ng thêm m t ít khoai tây th ng đ  ph c v  tiêu dùng c a gia đình.

ấ ủ ừ ụ ườ ấ ủ ầ ấ ầ V  đông v a qua năng su t c a khoai tây th ng g n g p 1,5 l n năng su t c a khoai

ộ ố ộ ế ế ệ ạ ấ ớ tây Atlantic khi n cho m t s  h  liên k t thi t h i khá l n. Năng su t khoai tây Atlantic

ư ậ ủ ạ ả ộ gi m m nh nh  v y là do khi cây khoai tây Atlantic đã đ  già mà cán b  không thông báo

ờ ẽ ế ự ể ẩ ồ bao gi Công ty TNHH th c ph m Orion Vina s  đ n thu mua đ  bà con ra đ ng thu

ư ượ ạ ệ ạ ộ ờ ho ch. Khoai tây Atlantic đã già ch a đ c thu ho ch c ng thêm vi c tr i mua phùn kéo

ị ố ủ ị ề ế ệ ầ ấ   dài  nhi u ngày làm cho h u h t di n tích khoai tây Atlantic b  th i dây và c  b  ng m

ướ ẫ ố ủ ấ ế ề n c d n đ n th i c  r t nhi u.

ự ả ả ẩ ằ ặ ẩ ơ   Công ty TNHH th c ph m tr  giá s n ph m cho bà con luôn b ng ho c cao h n

ươ ụ ừ ủ ươ ơ ủ giá c a th ng lái. Trong v  đông v a qua thì giá bình quân c a th ấ ng lái th p h n giá

ự ủ ấ ẩ ủ c a công ty TNHH th c ph m Orion Vina, tuy nhiên năng su t khoai tây Atlantic c a các

ế ạ ế ấ ừ ủ ế ấ ộ h  liên k t l i quá th p khi n cho doanh thu t ộ  khoai tây c a các h  liên k t khá th p.

ề ườ ả ượ ể ệ ầ ư ệ ả Thông tin v  ng ấ i s n xu t còn đ c th  hi n qua vi c đ u t ấ    chi phí s n xu t

ệ ả ấ cho vi c s n su t khoai tây.

ủ ộ ề ấ ả ả ở B ng 4.5: Chi phí s n xu t khoai tây c a h  đi u tra xã Yên Trung năm 2014

(Tính bình quân trên 1 sào)

Hộ không liên kết

Chi phí

Hộ liên kết

Số lượng (kg)

Chi phí (1000đ)

Tỷ lệ (%)

Số lượng (kg)

Chi phí (1000đ)

Tỷ lệ (%)

35 hộ

100

35 hộ

100

Số hộ điều tra Giống

45,86

825,43

62,64

44,17

650,2

58,35

Đạm

14,23

142,29

10,8

13,96

139,57

12,53

Lân

38,06

114,17

8,66

37,2

111,6

10,02

Kali

3,69

36,86

2,8

3,36

33,57

3,01

Thuốc BVTV

_

49

3,72

_

29,25

2,63

Thuê máy móc

_

150

11,38

_

150

13,46

Tổng

1317,75

100

1114,19

100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ế ớ ố ệ ủ ả ấ ộ ơ Qua b ng s  li u ta th y chi phí bình quân c a h  liên k t l n h n chi phí bình

ầ ư ủ ộ ư ế ồ quân đ u t ả  cho 1 sào c a h  không liên k t kho ng 200 nghìn đ ng. Nh ng do các h ộ

ế ượ ứ ướ ẽ ả ả ố liên k t đ c  ng tr c gi ng nên bà con s  c m giác kho n chi phí cho khoai tây

ẹ ơ ẽ ồ ườ Atlanttic s  nh  h n là tr ng khoai tây th ng.

ộ ế ố ố ế ị ả ượ ấ ọ Gi ng là m t y u t quan tr ng quy t đ nh năng su t và s n l ư ấ   ng cũng nh  ch t

ầ ư ượ ủ ệ ố ồ ệ ố ộ ợ ượ l ng c a các gi ng cây tr ng. Vi c đ u t l ừ   ng gi ng trên m t di n tích h p lí v a

ừ ả ả ấ ạ ấ ố ượ ệ ả ố gi m chi phí s n xu t, v a mang l i hi u qu  cao. Ta th y s  l ầ ng gi ng c n cho 1 sào

ự ệ ề ả ừ ư ủ c a 2 nhóm không có s  khác bi t nhi u (kho ng t ố    40­50 kg) nh ng chi phí mua gi ng

ế ạ ớ ủ ộ ơ ồ ớ ố bình quân c a nhóm h  liên k t l i l n h n 175 nghìn đ ng so v i chi phí gi ng bình

ủ ế ộ quân c a nhóm h  không liên k t.

ế ầ ư ố ệ ả ộ ấ Nhìn vào b ng s  li u trên ta th y nhóm h  không liên k t đ u t ạ  các lo i phân

ữ ụ ủ ơ ố ộ ế bón và thu c BVTV ít h n nh ng h  liên k t và nguyên nhân là do m c tiêu c a các h ộ

ế ợ ọ ẽ ầ ư ậ ố ơ liên k t là thu l i nhu n là chính nên h  s  đ u t vào phân bón và thu c BVTV h n đ ể

ượ ố ớ ấ ớ ể ế ấ ộ ể có th  thu đ c năng su t l n nh t có th . Còn đ i v i các h  không liên k t thì h ọ

ồ ườ ụ ụ ủ ọ ụ ầ tr ng khoai tây th ng và m c tiêu c a h  là ph c v  nhu c u tiêu dùng trong gia đình là

ụ ợ ọ ẽ ầ ư ụ ậ ậ ỉ chính, còn m c tiêu l ứ ế i nhu n ch  là m c tiêu th  y u vì v y h  s  không đ u t ề    nhi u

ọ ạ ư ế ấ ố ộ ố vào phân bón và thu c BVTV nh  các h  liên k t, và nh t là thu c BVTV h  h n ch  s ế ử

ứ ố ủ ọ ọ ấ ể ậ ế ụ d ng đ n m c t ậ   ấ i đa có th  và h  ch p nh n năng su t khoai tây c a h  không cao th m

ả ả ể ọ ộ ạ ư ể ả ấ trí là th p nh ng quan trong ph i đ m b o đ  s ch và an toàn đ  h  có th  yên tâm s ử

ườ ườ ế ạ ồ ộ ụ d ng. Th ng th ng sau khi thu ho ch thì các h  liên k t tr ng khoai tây Atlantic s ẽ

ế ấ ả ố ụ ụ ể ố bán h t t ạ ẽ ể t c  s  khoai có th  và s  khoai lo i s  đ  ph c v  chăn nuôi trong gia đình.

ế ộ ớ ồ ườ ọ ẽ ạ Còn v i nhóm h  không liên k t tr ng khoai tây th ọ   ng sau khi thu ho ch h  s  ch n

ớ ố ượ ữ ủ ụ ụ ủ ộ ờ nh ng c  khoai to và ngon v i s  l ng đ  ph c v  cho gia đình trong m t th i gian

ấ ị ố ọ ọ ồ ươ nh t đ nh, s  còn l ạ ọ ẽ ể ươ i h  s  đ  th ng lái ch n l c r i bán cho th ố ng lái, s  khoai

ươ ụ ụ ọ ẽ ụ ủ ầ ạ th ng lái lo i ra h  s  ph c v  cho nhu c u chăn nuôi c a gia đình. Chính vì m c tiêu

ứ ầ ư ủ ộ chính c a 2 nhóm h  khác nhau nên m c đ u t ố  vào phân bón và thu c BVTV cũng có s ự

ệ ữ ự ệ ủ ộ ớ khác bi t gi a 2 nhóm, tuy nhiên s  khác bi t không l n. Chi phí phân bón c a h  ch ủ

ỗ ộ ộ ạ ừ ế y u là chi phí phân đ m và phân lân, bình quân m i h  m t sào bón t 12 – 17 kg/sào

ạ ừ ạ phân đ m và bón t 30­45 kg/sào phân lân. Các chi phí khác còn l i nhìn chung không có

ệ ế ề ể ỏ ự s  khác bi ặ t nhi u ho c chi m t ỷ ệ  l nh  không đáng k .

ế ế ộ ộ ớ Tóm l ơ iạ : Nhóm h  liên k t có chi phí l n h n nhóm h  không liên k t do chi phí

ủ ế ự ố ệ ữ ề mua gi ng khoai tây là ch  y u còn các chi phí khác không có s  khác bi t nhi u gi a 2

nhóm này.

ộ ề ấ ủ ả ả ế ượ ể ệ ả K t qu  s n xu t c a các h  đi u tra đ c th  hi n trong b ng sau:

ế ấ ả ở ả ả B ng 4.6: K t qu  s n xu t khoai tây xã Yên Trung năm 2014

(ĐVT: 1000đ/sào)

Chỉ tiêu

Doanh thu

Hộ liên kết (1) 1853,16

Hộ không liên kết (2) 2526,23

So sánh (%) (1)/(2) 73,36

Chi phí

1317,75

1114,19

118,27

Lợi nhuận

535,41

1412,04

37,92

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ố ệ ế ấ ả ấ ộ ơ ủ Qua b ng s  li u ta th y, doanh thu c a nhóm h  liên k t th p h n nhóm h ộ

ế ạ ư ế ộ ơ ộ không liên k t nh ng nhóm h  liên k t l ế   i có chi phí cao h n nhóm h  không liên k t

ế ợ ậ ồ khi n cho l i nhu n bình quân thu đ ượ ừ c t ỉ  khoai tây Atlantic ch  có 535 nghìn đ ng/sào

ợ ậ ủ ế ộ ỉ ằ và ch  b ng 1/3 l i nhu n c a nhóm h  không liên k t.

ộ ượ ự ề ệ Tóm l iạ : Nhìn chung các h  đ c đi u tra năm 2015 không có s  khác bi ề   t nhi u

ơ ả ự ấ ả ệ ớ ấ ở ề v  thông tin c  b n và chi phí s n xu t khoai tây. S  khác bi t l n nh t ệ    đây là di n

ấ ợ ậ ủ ộ ơ ấ ề ế ộ tích, năng su t và l ế ớ i nhu n c a h  không liên k t l n h n r t nhi u h  liên k t.

 Tác nhân ng

ườ ươ i thu gom (th ng lái)

ơ ồ ạ ướ ể S  đ  4.1 M ng l i thu gom khoai tây Atlantic t ừ ườ  ng i thu gom cá th

ườ ữ ườ ụ ớ ườ Ng i thu gom là nh ng ng i tham gia vào kênh tiêu th  v i vai trò là ng i thu

ả ẩ ừ ườ ư ế ể ấ ả mua   s n   ph m   t ng i   s n   xu t   đ   đ a   đ n   các   tác   nhân   khác   trong

ị ườ ỗ ắ ố ườ ả ị ườ chu i ngành hàng trên th  tr ng, là m t xích n i ng ấ ớ i s n xu t v i th  tr ế   ng. N u

ữ ườ ị ườ ư ẽ không có nh ng ng i này thì s  không có hàng hóa l u thông trên th  tr ng và cũng

ầ ủ ứ ả ẩ ườ ộ không có s n ph m đáp  ng nhu c u c a ng i tiêu dùng và xã h i.

ỗ ả ụ ấ ị Tác nhân thu gom trong chu i s n xu t và tiêu th  khoai tây trên đ a bàn nghiên

ườ ể ườ ữ ể ứ c u là ng i thu gom cá th . Ng i thu gom cá th  là nh ng cá nhân thu mua khoai tây t ừ

ườ ả ấ ườ ể ồ ể ờ ườ ả ấ ọ ng i s n xu t. Ng i thu gom cá th  có th  đ ng th i là ng i s n xu t, h  thu gom

ườ ả ừ ữ t nh ng ng ấ i s n xu t khác.

ả ả ườ B ng 4.7: B ng thông tin ng i thu gom khoai tây

ĐVT Người Tuổi

Só lượng 10 42

STT 1 2 3

Chỉ tiêu Số người điều tra Tuổi trung bình Trình độ văn hóa ­ Cấp 1 ­ Cấp 2 ­ Cấp 3

4

Nhân khẩu

Người Người Người Nguời

1 8 1 4,8

5

Lao động

Người

3,1

6

Số năm hoạt động

Năm

9,2

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ể ấ ằ ầ ớ ườ ườ ạ ộ ệ Có th  th y r ng ph n l n ng i thu gom là ng i chuyên nghi p, ho t đ ng lâu

ề ườ ộ ấ ế ề năm trong ngh . Trong 10 ng ườ ượ i đ c đi u tra thì 8 ng i có trình đ  c p 2, chi m 80%.

ườ ầ ớ ữ ữ ố ọ Thông th ng nh ng đ i tác mà h  thu mua  ph n l n là nh ng khách quen bi ế ừ t t lâu,

ượ ớ ệ ế ạ ạ ươ ộ ố m t s  ít đ c gi i thi u qua b n hàng. Đ n mùa thu ho ch khoai tây thì th ng lái s ẽ

ữ ế ậ ồ ồ ỏ ạ ế đ n nh ng cánh đ ng bà con đang thu ho ch và th a thu n giá bán, n u đ ng ý thì

ươ ộ ố ế ể ẽ ậ ặ ặ th ng lái s  nh t khoai vào bao và v n chuy n đi, m t s  khác n u không g p th ươ   ng

ọ ẽ ậ ủ ộ ể ề ạ ọ ươ lái khi đi thu ho ch thì h  s  v n chuy n v  nhà và ch  đ ng g i cho th ể ỏ   ng lái đ  th a

ế ậ ồ ươ ẽ ư ươ ộ ể ệ ế thu n n u đ ng ý thì sau ít ngày th ng lái s  đ a ph ng ti n đ n nhà h  đ  thu mua.

ượ ượ ẽ ượ ợ ầ ể ườ L ng hàng đ c thu gom này s  đ c mang ra các ch  đ u m i ố  đ  bán cho ng i tiêu

ươ dùng, th ng lái khác.

ố ượ ườ ộ ổ ổ ố Tóm l iạ : các đ i t ng thu gom là ng i có đ  tu i khá cao (42 tu i) và s  năm

ạ ộ ề ệ ho t đ ng trong ngh  khá lâu năm (9,2 năm) trong vi c thu mua khoai tây.

 Tác nhân doanh nghi p (Công ty TNHH th c ph m Orion Vina)

ự ẩ ệ

ủ ệ ế ả ố ấ   Doanh nghi p và nông dân là 2 tác nhân chính c a m i liên k t trong s n xu t

ơ ủ ệ ệ ế ộ ố ầ nông nghi p. Trong đó, doanh nghi p là "đ u tàu", là đ ng c  c a m i liên k t. Doanh

ữ ế ể ọ ệ nghi p gi ệ    vai trò quan tr ng trong liên k t các tác nhân đ  hình thành vùng nguyên li u

ỗ ợ ầ ệ ả ấ ẩ ả s n xu t; h  tr  đ u vào và thu mua s n ph m cho nông dân. Doanh nghi p đóng vai trò

ườ ụ ụ ả ư ố ứ ụ ệ ấ ầ ồ ị là ng i cung  ng d ch v  ph c v  s n xu t. Bao g m nguyên li u đ u vào nh  gi ng,

ố ừ ế ổ ứ ả ẩ phân bón, thu c tr sâu… và trên h t là t ch c thu mua, bao tiêu s n ph m cho nông

ự ị ướ ị ườ ự ệ ể ế ợ ồ dân; d  báo đ nh h ng th  tr ớ   ng. Doanh nghi p có th  ký h p đ ng tr c ti p v i

ườ ư ệ ặ ợ ng ồ   i nông dân ho c ký qua trung gian nh  HTX nông nghi p hay TTKN xã, h p đ ng

ố ượ ị ấ ượ ả ẩ ả ẩ quy đ nh kh i l ng s n ph m thu mua, giá c , tiêu chu n ch t l ọ ng… H  cũng là

ườ ẻ ớ ủ ả ầ ộ ng i chia s  v i nông dân m t ph n khi có r i ro x y ra.

ư ở ừ ụ ợ ồ ượ Nh xã Yên Trung năm v a qua, h p đ ng tiêu th  khoai tây Atlantic đ c ký

ấ ượ ẩ ị ả ư ố ượ ạ ế k t đã quy đ nh tiêu chu n ch t l ng và giá c  nh ng khi thu ho ch, s  l ng khoai tây

ấ ượ ề ẩ ạ ướ ư ầ Atlantic không đ t yêu c u v  tiêu chu n ch t l ng và kích th ế ấ   c nh  đã ký k t r t

ộ ố ượ ế ị ề ệ ậ ỏ nhi u nên sau khi th a thu n, doanh nghi p quy t đ nh mua thêm m t s  l ng khoai tây

ấ ượ ạ ấ ạ ẩ ớ ơ ố Atlantic không đ t ch t l ư ậ   ng này v i giá th p h n s  khoai tây đ t chu n. Nh  v y,

ườ ủ ậ ượ ệ ẻ ng i nông dân có thêm thu nh p, r i ro thì đ c doanh nghi p san s . Đôi khi có m t s ộ ố

ỡ ợ ế ệ ả ấ ồ ố ế ợ   ộ ả h  s n xu t phá v  h p đ ng khi n doanh nghi p chán n n không mu n ký k t h p

ự ế ế ạ ư ữ ệ ế ả ồ đ ng khi n cho s  liên k t không đem l ệ   ợ i hi u qu  nh  mong đ i. Vì th , nh ng bi n

ấ ầ ỡ ợ ụ ế ắ ặ ắ ạ ồ ế pháp kh c ph c tình tr ng phá v  h p đ ng, g n ch t liên k t là r t c n thi t. Cán b ộ

ặ ườ ể ề ầ ả ợ ồ ị HTX thay m t ng ỹ i dân ký h p đ ng c n tìm hi u k  các đi u kho n, quy đ nh rõ các

ế ớ ự ắ ề ợ ề ể ả ợ ồ ả đi u kho n đ  các bên trong h p đ ng có s  g n k t v i nhau v  l ạ   i ích, gi m tình tr ng

ị ườ ợ ế ả ộ ồ phá h p đ ng khi th  tr ng nông s n có bi n đ ng.

ỗ ả ụ ệ ấ ị Doanh nghi p trong chu i s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic trên đ a bàn

ứ ự ự ẩ ẩ nghiên c u là Công ty TNHH th c ph m Orion Vina. Công ty TNHH th c ph m Orion

ữ ở ướ ế ố ệ Vina gi vai trò trung tâm trong m i liên k t và là tác nhân kh i x ế ớ   ng vi c liên k t v i

ụ ụ ế ế ể ả ệ ấ ứ   nhà nông đ  s n xu t khoai tây Atlantic ph c v  cho ch  bi n công nghi p. Công ty  ng

ẩ ả ẩ ả ả ố ị ổ gi ng và bao tiêu s n ph m đ m b o đ u ra  n đ nh cho bà con nông dân. Công ty TNHH

ụ ớ ự ẩ ườ th c ph m Orion Vina tham gia vào kênh tiêu th  v i vai trò là ng ố   ứ i cung  ng gi ng

ổ ứ ả ẩ ộ khoai tây Atlantic và t ch c thu mua, bao tiêu s n ph m cho các h  nông dân.

ế ợ ồ ự ẩ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina thu mua theo hình th c ả   ứ ký k t h p đ ng s n

ế ợ ụ ớ ạ ấ ộ ồ ớ   ệ xu t và tiêu th  v i các HTX. HTX đ i di n cho các h  nông dân ký k t h p đ ng v i

ả ượ ầ ả ấ công ty. Nông s n thu mua đ c công ty dùng làm đ u vào cho s n xu t, ch  bi n. ế ế HTX

ẩ ệ ộ là trung gian bao tiêu s nả  ph m khoai tây Atlantic ế    cho các h  nông dân nên vi c ký k t

ồ ự ẩ ượ ự ứ ế ợ h p đ ng kinh t ế ớ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina v i đ c HTX tr c ti p đ ng ra

ứ ướ ố ượ ừ ạ ký. Sau đó công ty  ng tr c gi ng cho bà con và đ ả   c tr  sau khi bà con thu ho ch s n

ph m.ẩ

ự ứ ẩ ướ ố Tóm l iạ : Công ty TNHH th c ph m Orion Vina  ng tr c gi ng cho bà con nông

ươ ứ ả ậ ố ươ ẩ dân theo ph ng th c “nh n 1 kg gi ng tr  3 kg khoai th ng ph m”. Sau khi đ i tr ố ừ

ẽ ẩ ạ ớ ợ ồ ả s n ph m Công ty s  mua l i v i giá theo h p đ ng.

ợ  Tác nhân h p tác xã (HTX)

ề ộ ị ươ ế ớ ố Cán b  chính quy n đ a ph ỗ ợ ề   ng tham gia vào m i liên k t v i vai trò h  tr  đi u

ầ ư ế ố ơ ở ạ ầ ự ph i thông qua các chính sách khuy n khích và đ u t xây d ng c  s  h  t ng, quy

ệ ể ế ế ậ ạ ộ ọ ỹ ươ ho ch vùng nguyên li u, chuy n giao ti n b  khoa h c k  thu t, xúc ti n th ạ   ng m i.

ị ươ ữ ứ ữ ố ề Chính quy n đ a ph ng còn gi ầ  ch c năng trung gian, c u n i gi a tác nhân ng ườ ả   i s n

ự ẩ ấ ọ xu t khoai tây Atlantic và Công ty TNHH th c ph m Orion Vina và cũng là tr ng tài đ ể

ả ế ế ả ẫ ố gi i quy t mâu thu n x y ra trong m i liên k t.

ề ộ ị ươ ắ ọ ố Cán b  chính quy n đ a ph ng là m t xích quan tr ng trong kênh phân ph i khoai

ủ ị ươ ế ố ữ ườ tây Atlantic c a đ a ph ng và là trung gian k t n i gi a ng i nông dân và Công ty

ụ ả ự ể ẩ ẩ ướ ỗ ụ ọ ứ TNHH th c ph m Orion Vina đ  tiêu th  s n ph m. Tr ế   c m i v  h  đ ng ra ký k t

ể ậ ấ ố ồ ươ ẩ ợ h p đ ng đ  nh n cung c p gi ng và thu mua khoai tây Atlantic th ng ph m. Sau khi

ờ ỳ ẽ ạ ậ ố ố ớ ộ ộ HTX nh n gi ng s  phân ph i cho các h  nông dân. T i th i k  thu ho ch cán b  chính

ề ị ươ ự ẽ ẩ quy n đ a ph ố ề   ng s  thu gom và giao cho Công ty TNHH th c ph m Orion Vina. S  ti n

ườ ậ ượ ả ố ừ ấ ầ ng i nông dân nh n đ c sau khi đã kh u tr  ph n hoàn tr  gi ng mà công ty đã cung

ứ ướ ả ả ố ượ ứ ố ả ng tr ầ c đó. Ph n ho n tr gi ng đ c tính là c  1kg gi ng tr 3kg khoai th ươ   ng

ph m.ẩ

ơ ồ ạ ướ ế ữ ả ấ S  đ  4.2: M ng l i liên k t gi a HTX và các tác nhân trong s n xu t và tiêu th ụ

ở khoai tây Atlantic xã Yên Trung

ớ ươ ộ ườ Khác v i th ế ừ ng lái, HTX không đ n t ng h  thu gom mà ng i nông dân sau khi

ế ậ ứ ể ề ạ ả thu ho ch v  đem nông s n đ n t p k t t ế ạ ụ ở i tr s  HTX đ  cân. M c giá này đã đ ượ   c

ậ ỏ ị ừ ầ ị ườ ế ợ ồ ạ ấ th a thu n và  n đ nh ngay t đ u trong h p đ ng. Tuy nhiên n u giá th  tr ng t ờ   i th i

ị ườ ế ể ẽ ấ ơ đi m thu mua th p h n giá sàn thì công ty s  mua theo giá sàn. Còn n u giá th  tr ng t ạ   i

ẽ ể ạ ơ ờ ố   th i đi m thu mua cao h n giá sàn thì HTX và Công ty s  cùng nhau bàn b c và th ng

ấ ạ ề ả ỉ nh t l i và đi u ch nh giá c  thu mua.

ụ ữ ệ ộ Tóm l ớ   iạ : HTX làm nhi m v  trung gian k t n i gi a các h  nông dân trong xã v i ế ố

ể ự ế ượ ự ệ ệ ẩ ậ ợ Công ty TNHH th c ph m OrionVina đ  th c hi n vi c liên k t đ c thu n l i và d ễ

dàng h n.ơ

ự ạ ụ ế ấ ả 4.1.2.2 Th c tr ng liên k t trong s n xu t tiêu th  khoai tây Atlantic

ệ ả ề ể ấ ậ ấ ộ Trong đi u ki n s n xu t hàng hóa ngày càng phát tri n, nh t là khi h i nh p kinh

ướ ế ớ ữ ạ ố ế ủ t c a các n ự c trong khu v c và trên th  gi i thì tính c nh tranh gi a các qu c gia, các

ế ở ư ệ ế ế ầ ắ ổ ứ t ch c kinh t tr  nên gay g t. Trong xu th  toàn c u hóa nh  hi n nay, liên k t trong

ụ ố ớ ấ ầ ấ ộ ế ế ả ả s n xu t và tiêu th  đ i v i các h  nông dân là r t c n thi ấ   t. Liên k t trong s n xu t ­

ụ ể ị ườ ấ ồ ớ ố ượ ớ ổ tiêu th  đ  có ngu n hàng cung c p cho th  tr ng v i s  l ờ ậ   ị ng l n,  n đ nh, nh  v y

ụ ổ ệ ể ế ề ợ ớ ồ ớ ị ạ   m i có đi u ki n đ  ký k t các h p đ ng tiêu th   n đ nh v i khách hàng. Trong ho t

ụ ụ ả ấ ả ả ấ ộ đ ng s n xu t, tiêu th  nông s n nói chung và s n xu t tiêu th  khoai tây Atlantic nói

ệ ậ ế ố ố ế ớ riêng, các tác nhân tham gia vào m i liên k t luôn có m i quan h  m t thi t v i nhau

ụ ả ề ả ế ệ ề ấ ẩ ậ ỏ ằ   thông qua các cam k t, các th a thu n đi u ki n v  s n xu t và tiêu th  s n ph m nh m

đem l ạ ợ i l i ích cho các bên.

ụ ế ả ấ 4.1.2.2.1 Liên k t ngang trong s n xu t và tiêu th  khoai tây xã Yên Trung

 Liên k t gi a ng

ế ữ ườ ả ấ ớ ườ ả i s n xu t v i ng ấ i s n xu t

ữ ế ườ ả ấ ớ ươ ứ ế ữ Liên k t gi a nh ng ng i s n xu t v i nhau chính là ph ng th c liên k t theo

ữ ữ ế ề ườ ả ấ ấ ả chi u ngang, là mô hình liên k t gi a nh ng ng i s n xu t trong quá trình s n xu t và

ụ ư ế ề ớ ằ   ụ ả c  trong tiêu th  khoai tây Atlantic, v i m c đích liên k t khác nhau nh ng đ u nh m

ế mang l ạ ợ i l i ích cho các tác nhân khi tham gia liên k t.

ấ ở ườ ế ớ ộ ố ộ ả Các h  s n xu t cùng thôn, xã th ng có m i liên k t v i nhau. N i dung liên

ữ ế ố ườ ả ấ ớ ườ ả ấ ế k t trong m i liên k t gi a ng i s n xu t v i ng ủ ế ậ i s n xu t ch  y u t p trung vào

ấ ớ ữ ụ ư ệ ả ấ ả ổ quá trình s n xu t v i m c tiêu trao đ i nh ng kinh nghi m trong s n xu t nh  kinh

ệ ừ ỏ ạ ệ ấ ả ỡ nghi m chăm sóc và phòng tr ổ    sâu b nh, c  d i, giúp đ  nhau trong s n xu t, trao đ i

ề ớ ữ ệ ườ ố ớ v i nhau v  giá bán hay gi i thi u cho nhau nh ng ng i mua t t (mua giá cao, thanh

ữ ễ ả ẳ ổ ạ toán nhanh và xòng ph ng). Tuy nhiên nh ng trao đ i này không ph i di n ra t ộ   i m t

ộ ọ ở ủ ế ứ ệ ậ ả ộ ồ cu c h p mà ầ    ngay trên đ ng ru ng và ch  y u là theo cách th c th o lu n mi ng. H u

ả ờ ấ ỏ ấ ớ ệ ặ ổ ế ố ộ ượ h t s  h  đ c ph ng v n tr  l ả i có trao đ i kinh nghi m s n xu t v i nhau. M c dù

ượ ả ấ ấ ừ ệ ả cây khoai tây đ ả c s n xu t trên m nh đ t Yên Trung t ấ    hàng trăm năm và vi c s n xu t

ệ ạ ớ ườ ả ơ ế ả khoai tây không ph i là vi c làm xa l v i ng ư i dân n i đây nh ng không ph i bi t thì

ỏ ặ ệ ờ ỳ ổ ừ ữ ế ộ ọ ờ ừ đã gi i đ c bi t trong th i k  mà nh ng ti n b  khoa h c thay đ i t ng gi t ng ngày thì

ộ ỹ ụ ữ ệ ế ấ ậ ả ả ớ ế vi c áp d ng nh ng ti n b  k  thu t m i vào s n xu t không ph i ai cũng bi t và làm

ượ ộ ớ ượ ế ệ ể ệ ổ đ ệ c do đó vi c trao đ i kinh nghi m là vi c làm có ý nghĩa đ  các ti n b  m i đ c áp

ệ ả ệ ầ ấ ộ ả ụ d ng và nhân r ng trong nhân dân góp ph n làm cho vi c s n xu t hi u qu .

ế ữ ả ườ ả ườ ả B ng 4.8: Liên k t gi a ng ấ i s n xu t và ng ấ i s n xu t

Hộ liên kết

Chỉ tiêu

Số lượng (hộ)

Hộ không liên kết Tỷ lệ (%)

Số lượng (hộ)

Tỷ lệ (%)

1. Nội dung liên kết

Trao đổi kinh nghiệm

35 18 13

100 54,43 37,14

35 35 20

100 100 57,14

­ ­ Giá bán ­ Giới thiệu người mua

2. Hình thức liên kết

35 0

100 0

35 0

100 0

Thảo luận miệng ­ ­ Hợp đồng văn bản

3. Mức độ liên kết

Thường xuyên Thỉnh thoảng

­ ­ ­ Rất ít khi Tổng số hộ điều tra

3 26 6 35

8,57 74,29 17,14 100

6 25 4 35

17,14 71,43 11,43 100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ố ệ ữ ữ ế ả ấ ộ Qua b ng s  li u trên ta th y trong các n i dung liên k t gi a nh ng ng ườ ả   i s n

ổ ề ộ ả ờ ệ ấ ả ổ xu t thì trao đ i v  kinh nghi m s n xu t đ ấ ượ ấ ả c t t c  các h  tr  l i là có trao đ i kinh

ấ ớ ệ ả ấ ả ộ nghi m s n xu t v i các h  khác. Trong quá trình s n xu t và chăm sóc cây khoai các h ộ

ổ ớ ệ ề ầ ả ậ ớ ể ề đ u có nhu c u th o lu n mi ng v i nhau đ  trao đ i v i nhau v  cách chăm sóc sao cho

ể ố ệ ể ấ ấ ở ứ ả cây khoai tây phát tri n t t nh t, làm sao đ  ít sâu b nh nh t hay bón phân m c n o là

ả ố ế thu k t qu  t ấ t nh t, ….

ấ ấ ả ộ ượ ổ ớ ứ ề ề ả Ta th y t t c  các h  đ ậ   c đi u tra đ u trao đ i v i nhau theo hình th c th o lu n

ộ ả ấ ở ệ ấ ả ồ ộ mi ng khi cùng s n xu t trên m t cách đ ng. Các h  s n xu t ồ   ộ  trên cùng m t cánh đ ng

ổ ề ổ ớ ề ệ ngoài trao đ i v  kinh nghi m, cách chăm sóc, bón phân còn trao đ i v i nhau v  giá bán

ề ữ ẩ ườ ồ ớ ữ ệ ườ ớ ả s n ph m, v  nh ng ng i thu mua r i gi i thi u cho nhau nh ng ng i thu mua v i giá

ố ệ ả ấ ẳ ộ ế   cao và làm ăn có uy tín, xòng ph ng. Nhìn vào b ng s  li u trên ta th y nhóm h  liên k t

ế ả ẩ ườ ộ ơ ít quan tâm đ n giá bán s n ph m và ng ế   i mua thu mua h n nhóm h  không liên k t.

ọ ấ ả ả ấ ạ ượ ả ẩ ố ượ ả ẩ H  v t v  s n xu t t o ra đ c s n ph m ai cũng mong mu n bán đ ớ   c s n ph m v i

ữ ườ ả ấ ườ ổ ớ ủ ụ giá cao nên nh ng ng i s n xu t th ng trao đ i v i nhau xem giá c a v  này là bao

ể ỏ ậ ớ ườ ượ ạ ớ ự ế ả ườ nhiêu đ  th a thu n v i ng i mua. Ng i v i s  quan tâm đ n giá c  và ng c l i thu

ủ ườ ỉ ồ ộ ạ ộ ồ mua c a các h  tr ng khoai tây th ng thì các h  ch  tr ng khoai tây Atlantic l i không

ề ấ ữ ề ề ế ậ ộ ồ bàn lu n v  v n đ  này nhi u trên nh ng cánh đ ng. Nguyên nhân là nhóm h  liên k t đã

ượ ậ ỏ ế ề ườ ừ ầ ườ ả ấ đ c th a thu n và bi t rõ v  giá bán và ng i mua t ụ  đ u v  nên ng i s n xu t ch ỉ

ề ấ ả ườ ả ơ chuyên tâm vào s n xu t mà ít quan tâm v  giá bán và ng ẩ i mua s n ph m h n nhóm

ế ộ h  không liên k t.

ầ ớ ộ ả ấ ượ ỏ ề ả ờ ọ ỉ ỉ Ph n l n các h  s n xu t đ c h i đ u tr  l ổ ớ   ả i h  ch  th nh tho ng trao đ i v i

ố ộ ượ ế ồ ơ ề ề ấ ố nhau khi đi làm đ ng (chi m h n 70% s  h  đ c đi u tra). Đi u này cho th y m i liên

ữ ữ ườ ả ấ ạ ạ ờ ế k t gi a nh ng ng i s n xu t khoai tây t i xã Yên Trung khá m  nh t.

ữ ữ ế ộ ườ ả ấ Tóm l iạ : trong n i dung liên k t gi a nh ng ng ổ   i s n xu t khoai tây thì trao đ i

ế ố ượ ệ ả ấ ề ế ố ề v  kinh nghi m s n xu t là y u t đ ấ c quan tâm nh t. Còn v  y u t giá bán và ng ườ   i

ượ ế ề ế ộ ơ ớ ộ mua thì đ c nhóm h  không liên k t quan tâm nhi u h n so v i nhóm h  liên k t. Các

ổ ớ ứ ệ ả ậ ấ ỉ ỉ ữ   ộ ả h  s n xu t ch  th nh thoáng trao đ i v i nhau theo hình th c th o lu n mi ng trên nh ng

ả ấ ồ cách đ ng s n xu t.

 Liên k t gi a ng

ế ữ ườ ớ ườ i thu gom v i ng i thu gom

ữ ứ ữ ế ể ườ ủ ế ớ Qua tìm hi u, cách th c liên k t gi a nh ng ng i thu gom v i nhau ch  y u là t ự

ữ ữ ậ ỏ ườ ồ ạ ớ ệ do và th a thu n mi ng, gi a nh ng ng i thu gom v i nhau không t n t ứ   i cách th c

ồ ả ụ ể ợ h p đ ng văn b n c  th .

ế ữ ả ườ ớ ườ B ng 4.9: Liên k t gi a ng i thu gom v i ng i thu gom

Chỉ tiêu

Số lượng (người)

Tỷ lệ (%)

1.Nội dung liên kết - Trao đổi chất lượng, số lượng

2

20

- Trao đổi giá cả

10

100

2. Hình thức liên kết

- Thỏa thuận miệng

3

30

- Tự do

7

70

3. Mức độ liên kết

- Thường xuyên

1

10

- Thỉnh thoảng

6

60

- Rất ít khi

3

30

4. Cách thức liên lạc

- Gặp mặt trao đổi

0

0

- Gọi điện trao đổi

10

100

Tổng số người điều tra

10

100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ấ ấ ả ả ề ầ ố ệ Nhìn vào b ng s  li u trên ta th y t t c  10 ng ườ ượ i đ ố   ề c đi u tra đ u c n th ng

ả ấ ớ ườ ướ nh t giá c  thu mua v i các ng i thu gom khác. Tr ạ   c khi vào mùa thu mua ho ch

ữ ườ ị ươ ớ ừ ấ ầ ạ ố nh ng ng i thu gom trong đ a ph ng c n th ng nh t giá thu mua v i t ng lo i khoai

ấ ề ự ồ ể ạ ặ ả ộ đ  có s  đ ng nh t v  giá c  trong cùng m t thôn ho c xã, tránh tình tr ng ng ườ ả   i s n

ế ấ ườ ể ậ ỏ xu t so sánh giá khi n ng i thu gom khó thu mua và th a thu n cũng đ  tránh gây mâu

ữ ữ ẫ ườ ớ thu n gi a nh ng ng i thu gom v i nhau.

ề ườ ứ Trong 10 ng ườ ượ i đ c đi u tra thì không có ng ọ i thu gom nào ch n hình th c mua

ầ ớ ử ụ ứ ồ ợ ự ớ ọ bán theo h p đ ng và ph n l n h  thích s  d ng hình th c mua bán t do v i các ng ườ   i

ườ ư ầ ợ ồ thu gom khác. Lý do mà ng i thu gom đ a ra khi không ký h p đ ng là không c n thi ế   t,

ủ ụ ườ ổ ấ ệ ượ ự ả ệ ồ th  t c r n rà và giá c  thay đ i b p bênh nên khó th c hi n đ ợ c vi c ký h p đ ng…

ượ ế ườ ạ ộ ộ ậ ư ầ ớ ề  Qua đi u tra đ c bi t các ng i thu gom g n nh  ho t đ ng đ c l p v i ng ườ   i

ể ố ệ ớ ả ọ ỉ ỉ ấ   thu gom khác. H  ch  th nh tho ng liên h  v i nhau vào mùa thu khoai tây đ  th ng nh t

ả ả ữ ọ ữ ư ệ ầ ị gi ố  c  là chính và sau đó g n nh  không có m i liên h  nào gi a h  n a. Trên đ a bàn xã

ự ủ ữ ệ ấ ộ ườ cũng không có s  xu t hi n c a các h i, nhóm nh ng ng i thu gom do thu mua khoai

ụ ụ ạ ỗ ỉ tây là thu mua theo v  và m i năm ch  có vài ngày thu ho ch cây màu v  đông nên thành

ộ ượ ườ ưở ứ ể ố ậ l p h i, nhóm không đ c ng i thu gom h ế   ng  ng tham gia. Có th  nói m i liên k t

ữ ườ ế ụ ỉ ễ ụ ữ gi a nh ng ng ố   i thu gom ch  di n ra trong vài ngày trong mùa v  và khi h t v  thì m i

ữ ọ ộ ố ệ ạ ế ườ ề liên k t gi a h  cũng không còn. Trong cu c s ng hi n t ỗ i m i ng ớ   ậ ộ i đ u b n r n v i

ữ ả ấ ả ườ ề ọ ệ ủ nh ng công vi c c a b n thân nên t ữ t c  nh ng ng ạ   i thu gom đ u ch n cách liên l c

ạ ể ế ệ ớ ọ ệ ơ ệ ấ ả ờ ớ v i nhau qua đi n tho i đ  ti ổ   t ki m th i gian nh t. Và v i h  vi c đ n gi n là trao đ i

ả ấ ế ọ ả ặ ứ ể ạ ề v  giá c  thì không nh t thi ổ t h  ph i g p nhau đ  trao đ i nên hình th c liên l c qua

ớ ọ ệ ạ ấ ợ đi n tho i là h p lý v i h  nh t.

ữ ế ố ườ ẻ ạ ớ ờ Tóm l i:ạ  m i liên k t gi a ng ỏ i thu gom v i nhau rât l ng l o và m  nh t, do

ủ ế ứ ự ế ề ệ ậ ỏ ớ ộ ế cách th c liên k t ch  y u là t do và th a thu n mi ng v i các n i dung liên k t v  giá

ề ậ ấ ỏ ườ ả ỉ ỉ ả ượ c  đ c th a thu n nhi u nh t l00%. Các ng ạ   i thu gom cũng ch  th nh tho ng liên l c

ệ ạ ớ v i nhau qua đi n tho i.

ế ọ ụ ả ấ 4.1.2.2.2 Liên k t d c trong s n xu t và tiêu th  khoai tây xã Yên Trung

 Liên k t gi a ng

ế ữ ườ ả ấ ớ ự ẩ i s n xu t v i công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ế ự ế ị ệ ế ả ấ ố ấ   Đây là m i quan h  liên k t căn b n nh t, có tính ch t quy t đ nh đ n s  phát

ể ủ ệ ố ụ ủ ả ấ ụ ể   tri n c a h  th ng s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic c a xã Yên Trung. C  th  là

ự ệ ệ ẩ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina thông qua phòng Nông nghi p huy n Yên Phong –

ế ả ụ ữ ể ấ ắ ợ ồ ớ ố ị ỉ t nh B c Ninh đ  ký h p đ ng v i HTX d ch v  nên m i liên k t s n xu t gi a Công ty

ự ứ ế ẩ ộ ố TNHH th c ph m Orion Vina và các h  nông dân là m i liên k t theo hình th c tho ả

ệ ữ ự ẩ ậ ợ ồ ượ thu n mi ng. H p đ ng gi a Công ty TNHH th c ph m Orion Vina và HTX đ c ký

ố ượ ừ ụ ủ ỗ ệ ộ theo t ng v  đông c a m i năm. Nguyên nhân là do s  l ồ   ng các h  và di n tích tr ng

ỗ ộ ồ ừ ữ ơ ổ ủ c a m i h  tr ng khoai tây Atlantic thay đ i theo t ng năm. H n n a giá thu mua khoai

ừ ụ ổ ở ừ ậ ợ ồ ượ tây thay đ i theo t ng v  đông t ng năm là khác nhau. Do v y, h p đ ng đ c ký theo

ể ợ ồ ệ ạ ẫ ừ t ng năm đ  tránh mâu thu n trong h p đ ng và tránh thi ự   t h i cho Công ty TNHH th c

ể ả ả ẩ ộ ợ ồ ph m Orion Vina và h  nông dân và gi m thi u chi phí qu n lý h p đ ng.

ế ộ ượ ự ẩ Khi tham gia liên k t thì các h  nông dân đ c Công ty TNHH th c ph m Orion

ướ ả ứ ố ướ ẽ ượ ố ợ ượ ứ Vina  ng tr c gi ng và kho n  ng tr c này s  đ c coi là s  n  và đ ả   c quy ra s n

ươ ẩ ạ ằ ố ượ l ng khoai tây Atlantic th ng ph m sau khi thu ho ch và tính 1kg gi ng b ng 3kg

ươ ẩ khoai tây th ng ph m.

ể ạ ượ ế ả ừ ầ ụ ổ ứ Đ  đ t đ c k t qu ả cao trong s n xu t ấ  thì ngay t đ u v , HTX đã t ch c bàn

ự ằ ả ấ ợ ố ồ ạ b c, th ng nh t và ký h p đ ng b ng văn b n c  th  v i ẩ   ụ ể ớ Công ty TNHH th c ph m

ư ả ầ ấ ộ Orion Vina để cung c p gi ng ố  và tiêu th  ụ s n ph m ẩ đ u ra cho các h  nông dân, đ a ra

ề ố ượ ấ ượ ờ ươ các tiêu chí rõ ràng v  s  l ng, ch t l ng, th i gian giao hàng và ph ứ ng th c thanh

ủ ỗ ụ ể ủ ệ ợ ồ ệ toán và trách nhi m c a m i bên . C  th  trách nhi m c a các bên trong h p đ ng nh ư

sau:

ủ ệ ẩ ế ự * Trách nhi m c a Công ty TNHH th c ph m Orion khi tham gia liên k t

ấ ượ ự ả ả ấ ẩ ố ­ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina cung c p gi ng  đ m b o ch t l ng,

ỡ ủ ủ ố gi ng đóng gói theo quy cách 20kg/bao, kích c  c  (10­25 c /kg).

ộ ỉ ạ ử ự ẩ ấ ả ậ ỹ ­ C  cán b  ch  đ o k  thu t, cung c p bao bì đ ng s n ph m.

ủ ạ ẩ ạ ẩ ả ộ ­ Thu mua s n ph m đ t tiêu chu n c a các h  nông dân sau khi thu ho ch. Giá

ả ỏ ườ ả sàn thu mua là 6200 đ/kg (đóng gói bao nh  31kg/bao), trong đó: tr  ng ấ i s n xu t 6000

ụ ả ả ả ộ ị đ/kg, tr  công d ch v  qu n lý cho cán b  qu n lý HTX 200 đ/kg.

ả ề ể ừ ậ ấ ả ẩ ả ­ Tr  ti n mua s n ph m ch m nh t sau 30 ngày k  t ẩ    ngày thu mua s n ph m

ậ ố giao nh n cu i cùng.

ự ẩ ả ấ ­ Cung c p bao bì đ ng s n ph m.

ị ườ ế ạ ể ấ ờ ­ N u giá th  tr ng t ơ i th i đi m thu mua th p h n giá sàn thì thu mua theo giá

ị ườ ế ạ ẽ ể ờ ơ sàn. N u giá th  tr ng t ạ   i th i đi m thu mua cao h n giá sàn thì s  cùng nhau bàn b c

ấ ạ ố ề ả ỉ th ng nh t l i và đi u ch nh giá c  thu mua.

ủ ệ ộ ồ * Trách nhi m c a các h  nông dân tham gia tr ng khoai tây Atlantic

ị ấ ẩ ộ ­ Chu n b  đ t, phân bón, công lao đ ng.

ố ượ ả ố ứ ồ ồ ­ Khi giao khoai gi ng nông dân ph i ký, ghi rõ s  l ng và x  đ ng tr ng vào

ộ ả ủ ậ ậ ấ ố danh sách ký nh n các h  s n xu t nh n gi ng c a HTX.

ự ệ ỉ ị ướ ẫ ủ ỉ ạ ỹ ­ Th c hi n nghiêm ch nh theo quy đ nh, h ậ   ộ ng d n c a cán b  ch  đ o k  thu t

ệ ệ ủ c a phòng Nông nghi p huy n Yên Phong.

ạ ự ẩ ẩ ả ươ ứ ­ Hoàn l i cho Công ty TNHH th c ph m Orion Vina s n ph m t ng  ng v i s ớ ố

ứ ố ố ứ ả ằ ả ẩ gi ng đã cung  ng tr ướ ớ ỷ ệ c v i t l ẩ    1kg gi ng  ng tr  b ng 3kg s n ph m theo tiêu chu n

ấ ượ ch t l ng.

ạ ả ự ẩ ầ ạ ẩ ­ Bán l i s n ph m đ t yêu c u cho Công ty TNHH th c ph m Orion Vina theo

ị đúng quy đ nh.

ằ ẩ ả ­ Đóng bao s n ph m theo quy cách 31kg/bao, tính b ng 30kg

ấ ượ ư ả ẩ ­ Tiêu chu n ch t l ẩ ng s n ph m nh  sau:

ườ ủ ừ + Đ ng kính c  t 4,8 – 9 cm.

ị ứ ủ ầ ẫ ỗ ộ ọ + C  không b  n t, không r ng ru t, không m c m m, không l n khoai khác.

ị ứ ẹ ỏ ủ ị ậ ệ ộ ỡ ị + V  c  không b  xanh, không b  s t s o, kh ng b  d p v , không sâu b nh, không

ố ỏ th i h ng.

ự ẩ ả ẩ ộ ­ S n ph m Công ty TNHH th c ph m Orion Vina thanh toán cho các h  nông dân

ừ ả ầ ẩ ổ ả ố = T ng s n ph m sau khi tr  đi ph n hoàn t gi ng.

ậ ẩ ạ ộ ỉể ệ ậ ậ ọ ả ớ ế ả ­ T p k t s n ph m t i m t đ m t p trung thu n ti n cho xe tr ng t i l n trên 20

ố ấ t n vào b c hàng.

ự ẩ ủ ả B ng 4.10: Giá mua khoai tây Atlantic c a Công ty TNHH th c ph m Orion

ồ ĐVT: đ ng/kg

Năm Giá khoai tây Atlantic

2011 6000

2012 6000

2013 5500

2014 6000

(Nguồn: tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ể ấ ằ ứ ự ẩ Có th  th y r ng m c giá khoai tây Atlantic mà Công ty TNHH th c ph m Orion

ự ế ớ ồ ợ ộ ề   Vina ký h p đ ng v i bà con nông dân qua 4 năm cũng không có s  bi n đ ng nhi u.

ế ậ ứ ụ ư ộ ờ ị ườ Công ty thi ứ t l p m c giá ph  thu c vào m c giá th  tru ng nên ch a có tr ợ   ng h p

ủ ề ậ ưở tranh cãi hay phàn nàn v  giá c a công ty vì v y bà con nông dân tin t ng và yên tâm

ự ẩ ấ ơ ả s n xu t khoai tây Atlantic cho Công ty TNHH th c ph m Orion Vina h n.

ẩ ồ ự ế ợ Sau khi ký k t h p đ ng v i ự ớ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina ế   , HTX tr c ti p

ừ ớ ề ế ấ ạ ồ ố ch  đ o ả   ỉ ạ bà con có k  ho ch gieo tr ng, cung c p gi ng và kh u tr  v i ti n thu mua s n ấ

ệ ạ ế ẩ ạ ph m lúc thu ho ch. Các cam k t gi a ữ  bà con nông dân và HTX hi n t ỉ ừ i ch  d ng l ạ ở  i

ứ ư ệ ệ ả ấ ậ ỏ ồ ợ ế ữ hình th c th a thu n mi ng, ch a xu t hi n văn b n h p đ ng kinh t gi a HTX và

ườ ng i nông dân.

ộ ụ ả ế ấ ồ ừ K t thúc m t v  s n xu t HTX đ ượ ưở c h ng hoa h ng t phía các công ty (t ỷ ệ  l này

ố ượ ụ ữ ộ ả ồ gi a các năm là khác nhau và ph  thu c vào kh i l ợ ng nông s n h p đ ng), đây là

ạ ộ ể ậ ả ồ ủ kho n thu nh p chính đ  duy trì ho t đ ng c a HTX, ngoài ra HTX còn có các ngu n thu

ừ ị ư ệ ụ ả ấ ướ khác t d ch v  s n xu t nh  đi n, n ế c, khuy n nông…

 Liên k t gi a ng

ế ữ ườ ả ấ ườ i s n xu t khoai tây Atlantic và ng i thu gom

ự ế ề ộ ạ ị ươ ướ Theo đi u tra th c t các h  nông dân t i đ a ph ộ ố ụ ng thì m t s  v  đông tr c có

ộ ố ộ ả ậ ạ ớ ự   ả x y ra tình tr ng m t s  h  nông dân không làm theo tho  thu n v i Công ty TNHH th c

ẩ ẩ ả ươ ượ ỏ ề ph m Orion Vina mà bán s n ph m ra ngoài cho th ng lái. Khi đ c h i v  nguyên

ạ ả ờ ọ ế ề ầ ộ ươ ủ ế nhân t i sao thì h u h t các h  này đ u tr  l i h  bán ra ngoài cho th ng lái ch  y u vì

ấ ượ ự ầ ẩ ả ẩ lý do Công ty TNHH th c ph m Orion Vina yêu c u ch t l ọ   ng s n ph m quá cao, ch n

ỹ ưỡ ượ ộ ố ộ ạ ấ ề ọ ự l a quá k  l ế ng khi n cho l ậ ng khoai lo i r t nhi u. V y nên m t s  h  ch n bán

ầ ộ ươ ươ ọ ự ư ỹ m t ph n khoai tây Atlantic cho th ng lái vì th ng lái ch n l a không k  nh  Công ty

ự ủ ẩ ặ ươ ủ ấ ơ TNHH th c ph m Orion Vina m c dù giá c a th ng lái th p h n giá c a Công ty

ự ẩ TNHH th c ph m Orion Vina.

ả ườ ả ấ ả ậ B ng 4.11: Nguyên nhân ng i s n xu t không làm theo tho  thu n

Chỉ tiêu Số hộ không theo thỏa thuận Yêu cầu chất lượng sản phẩm quá cao

Số lượng (hộ) 39 29

Tỷ lệ (%) 100 74,36

Giá thị trường cao hơn giá công ty

0

0

Thu mua không đúng thời vụ

10

25,64

Tổng số hộ điều tra

70

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ố ệ ủ ế ể ấ ả ộ Nhìn vào b ng s  li u trên ta th y nguyên nhân ch  y u đ  các h  không làm theo

ế ả ẩ ườ ự ẩ cam k t mà bán s n ph m cho ng i thu gom là do công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ấ ượ ầ ứ ế ầ ẩ ả yêu c u ch t l ng s n ph m quá cao (chi m 74,4%), nông dân khó đáp  ng yêu c u và

ạ ờ ụ ả ộ ộ ố s  ít h  còn l i nêu ra nguyên nhân thu mua không đúng th i v  nên h  ph i bán cho

ươ ườ ả ề ạ ầ ấ th ng lái. Khi ng i s n xu t đã thu ho ch khoai tây v  thì c n nhanh chóng tiêu th  đ ụ ể

ả ở ể ở ạ ế ỏ ỏ ị ả b o qu n kho l nh vì đ ọ    ngoài lâu ngày khi n cho khoai b  héo v , xanh v , m c

ầ ế ả ẫ ỏ ụ ị m m   và ố th i h ng   d n   đ n   s n ượ l ng   b   hao   h t. Vì

ộ ố ộ ả ườ ể ả ả ợ ộ ộ ậ v y m t s  h  ph i bán cho ng i thu gom đ  đ m b o l ả   i ích cho h . Các h  bán s n

ẩ ươ ứ ề ự ứ ế ph m cho th ng lái đ u theo hình th c mua bán t ợ    do ch  không có cam k t theo h p

ả ậ ồ đ ng hay tho  thu n.

ẩ ả ự ầ ẩ ẩ Công ty TNHH th c ph m yêu c u tiêu chu n s n ph m khá cao nên khi thu mua

ủ ể ầ ỹ ướ ề ậ ườ ợ công ty c n ki m tra k  khoai c a bà con tr c khi nh p, có nhi u tr ng h p công ty

ộ ổ ế ọ ạ ầ ộ ứ ề ẩ yêu c u h  đ  h t khoai ra và l c l ế i theo đúng tiêu chu n khi n cho nhi u h  b c xúc

ứ ủ ự ẩ ớ v i cách th c thu mua c a công ty TNHH th c ph m Orion Vina.

ụ ủ ả ườ ả ấ ứ B ng 4.12: So sánh cách th c tiêu th  khoai tây c a ng i s n xu t khi bán cho

ườ ự ớ ẩ ng i thu gom v i công ty TNHH th c ph m Orion Vina

Chỉ tiêu so sánh

Người thu gom

Công ty TNHH Orion Vina

Hộ phải vận chuyển về nhà

Hộ có thể hoặc không phải Vận chuyển về nhà vận chuyển về nhà sau khi thu hoạch Người thu gom chọn lọc và Chọn lọc và đóng đóng bao bao sản phẩm Không phải vì người thu Vận chuyển đến nơi bán gom đến tận nơi để mua Kích cỡ củ khoai tây Có thể nhỏ hơn một chút

Người nông dân chọn lọc và đóng bao Người sản xuất vận chuyển SP đến địa điểm tập kết sản phẩm Đường kính củ từ 4,8 – 9 cm.

Quy cách đóng bao

hoặc to hơn Đóng bao tùy ý

Đóng đủ 31kg/bao

Tiêu chuẩn về hình thức củ khoai

Khoai không dập vỡ, không thối hỏng

Thanh toán

Trả ngay

Không bị nứt, không mọc mầm, không lẫn khoai khác. Vỏ củ không bị xanh, không bị sứt sẹo, không bị dập vỡ, không sâu bệnh, không thối hỏng. Chậm nhất sau 30 ngày thu mua

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra, 2015 & hợp đồng sản xuất khoai tây Atlantic)

ẩ ầ ả ấ ẩ   ự Qua b ng trên ta th y công ty TNHH th c ph m Orion Vina yêu c u tiêu chu n

ấ ượ ề ơ ớ ườ ườ ế ớ ch t l ng cao h n nhi u so v i ng i thu gom. Khi ng i nông dân liên k t v i ng ườ   i

ệ ấ ườ ả ấ ả ạ ồ thu gom thì công vi c duy nh t ng i s n xu t ph i làm là ra đ ng thu ho ch và có th ể

ả ậ ề ườ ẽ ế ậ ặ ậ ể ph i v n chuy n v  nhà và ng ọ ọ   ộ i thu gom s  đ n t n ru ng ho c t n nhà ch n l c,

ế ớ ự ể ẩ ậ đóng bao và v n chuy n đi. Còn liên k t v i công ty TNHH th c ph m Orion Vina thì

ườ ả ấ ố ứ ề ờ ơ ườ ả ấ ả ng i s n xu t t n nhi u công s c và th i gian h n do ng i s n xu t ph i làm t ấ ả  t c

ệ ươ ữ ả ọ ơ ườ các công vi c mà khi bán cho th ng lái h  không ph i làm. H n n a do ng i thu gom

ườ ủ ị ươ ọ ầ ả ớ ườ ả ấ ơ ề đ u là ng i c a đ a ph ng nên h  g n gũi và tho i mái v i ng i s n xu t h n. Vì

ỡ ợ ề ể ồ ươ ộ các nguyên nhân trên mà nhi u h  phá v  h p đ ng đ  bán cho th ng lái mà không nghĩ

ừ ệ ế ệ ế ợ đ n l i ích lâu dài t vi c liên k t trong nông nghi p.

ộ ố ụ ướ ủ ạ ả ậ M t s  v  đông tr ớ   c thì có tình tr ng nông dân không tuân th  tho  thu n v i

ự ẩ ả ẩ ươ ư ụ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina mà bán s n ph m cho th ng lái nh ng v  đông

ồ ạ ư ạ ộ ố ế ố ừ v a qua thì không t n t i m i liên k t này vì m t s  lý do nh  lo i khoai tây Atlantic khó

ụ ườ tiêu th  hay cung khoai tây th ớ ng l n.

ụ ừ ố ế ả B ng 4.13: Lý do v  đông v a qua không có m i liên k t NSX ­ NTG

Chỉ tiêu

Khoai tây Atlantic khó tiêu thụ Cung sản lượng khoai tây thường lớn

Số lượng (người) 3 7

Tỷ lệ (%) 30 70

Số hộ điều tra

10

100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ườ ượ ề ườ Trong 10 ng i thu gom đ c đi u tra thì có 3 ng i năm nay không thu mua khoai

ấ ượ ụ ả ủ ạ ẩ tây Atlantic vì lý do s n ph m này khó tiêu th  do ch t l ng c a lo i khoai tây Atlantic

ế ế ệ ợ ợ ỉ ch  phù h p cho ch  bi n công nghi p mà không phù h p cho tiêu dùng trong gia đình,

ườ ụ ụ ể trong khi đó ng ậ   i thu gom khoai tây thu mua đ  ph c v  cho tiêu dùng gia đình. Vì v y,

ườ ụ ấ ạ ả ng ẩ i thu gom ng i mua s n ph m này vì tiêu th  r t khó.

ụ ạ ườ ạ ư Ngoài nguyên nhân lo i khoai tây Atlantic khó tiêu th  thì 7 ng i còn l i đ a ra

ả ượ ườ ấ ớ ủ ứ nguyên nhân do cung s n l ng khoai tây th ng r t l n và đ  đáp  ng cho th  tr ị ườ   ng

ộ ố ụ ọ ướ ọ ạ ồ r i nên h  không thu mua khoai tây Atlantic. M t s  v  đông tr c h  thu mua lo i khoai

ấ ỏ ộ ả ườ ể tây Atlantic vì các h  s n xu t b  cây khoai tây th ồ ng chuy n sang tr ng cây khoai tây

ươ ả ượ ẩ ườ ứ ầ th ng ph m nên s n l ng khoai tây th ủ ng quá ít và không đ  đáp  ng nhu c u tiêu

ọ ầ ụ ứ ể ế ầ dùng nên h  c n mua thêm khoai tây Atlantic đ  đáp  ng ph n nào thi u h t trên th ị

ườ tr ng tiêu dùng.

ả ấ ụ ế 4.1.2.3 Đánh giá liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic

ế ả ấ ố Qua quá trình phân tích các m i liên k t trong s n xu t và tiêu th ụ khoai tây Atlantic

ữ ượ ặ ả ệ nh ng tác nhân chính ố trong m i liên k t ế đã phát huy đ ủ c kh  năng c a mình, đ c bi t là

ữ ố ườ ả ệ ấ ạ ữ ế ế m i liên k t gi a Ng i s n xu t – HTX – Doanh nghi p đã đem l i nh ng k t qu ả

ệ ự ự ớ ừ ở ạ đáng khích l . Tuy nhiên, do m i th c s  hình thành liên k tế  t năm 20 09 tr  l i đây nên

ứ ủ ậ ườ ả ế ạ ấ ỉ ỏ nh n th c c a ng i s n xu t còn h n ch , ch  có 10% ng ườ ượ i đ ể c h i hi u rõ v ề v nấ

ế ả ệ ả ộ ấ ề đ  liên k t s n xu t khoai tây Atlantic ự   , do đó trong quá trình th c hi n còn x y ra m t vài

ế ạ ể ế ẫ ơ ổ ị ữ ề ậ mâu thu n. Đ  làm rõ h n cho nh n đ nh trên, tôi ti n hành t ng k t l ạ   i nh ng đi u đ t

ượ ồ ạ ữ ế ố ở đ c và còn t n t i trong nh ng m i liên k t đã nêu ra ầ  các ph n trên.

 M i liên k t ngang trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic

ụ ố ế ả ấ

 Nh ng đi u đ t đ

ạ ượ ữ ề c

ườ ả ấ ả ế ượ ố ể Giúp cho ng i s n xu t gi i quy t đ c bài toán là t ể ả   i thi u hóa chi phí đ  s n

ộ ượ ấ ả ẩ ượ ị ướ ệ ợ ớ ồ xu t ra m t l ng s n ph m đ c đ nh tr c theo h p đ ng v i doanh nghi p.

ố ợ ủ ế ệ ợ ọ ợ ể ớ ổ Ch  y u là quan h  h p tác, h  h p tác v i nhau cùng ph i h p đ  trao đ i kinh

ệ ậ ố ỹ ươ ờ ề ủ ị ố ượ ứ ệ ể ầ nghi m, k  thu t, v n, ph ng ti n đ  đáp  ng đ y đ , k p th i v  kh i l ấ   ng và ch t

ự ẩ ợ ồ ượ l ng cho các Công ty TNHH th c ph m Orion Vina thông qua HTX theo h p đ ng đã ký

k t.ế

ữ ế ườ ả ấ ạ ậ ả ấ ữ Liên k t gi a nh ng ng i s n xu t t o nên vùng s n xu t hàng hóa t p trung, do

ậ ợ ờ ụ ệ ậ ế ấ ả ạ ợ đó thu n l ể ạ   ậ ị i cho vi c l p k  ho ch s n xu t (l p l ch trình th i v  thích h p) đ  h n

ấ ợ ủ ự ế ả ầ ả ầ ấ ổ ị ộ ch  tác đ ng b t l i c a t ấ    nhiên, cung c p đ u vào, đ u ra  n đ nh và đ m b o ch t

ngượ l

ồ ạ ữ ề  Nh ng đi u còn t n t i

ườ ả ố ợ ẽ ể ư ự ặ ấ ố ạ ự ừ Ng i s n xu t còn ch a có s  ph i h p ch t ch  đ  ch ng l i s  ép giá t các

ư ư ệ ệ ấ ố ế   tác nhân thu gom bên ngoài, cũng nh  ch a có kinh nghi m trong vi c th ng nh t ý ki n

ể ư ứ ự ẩ ậ ớ ỏ đ  đ a ra các m c giá th a thu n v i Công ty TNHH th c ph m Orion Vina. Hi n t ệ ạ   i

ứ ư ứ ự ự ặ ẫ ủ   ẩ m c giá v n do bên công ty TNHH th c ph m Orion đ t ra ch  ch a có s  tham gia c a

ườ ả ấ ng i s n xu t.

ủ ế ơ ở ế ưở ệ ẫ Các liên k t ngang hình thành ch  y u trên c  s  tin t ng, tín nhi m l n nhau nên

ầ ớ ỉ ỏ ấ ờ ơ ư ệ ế ả ậ ằ ph n l n ch  th a thu n b ng mi ng, cam k t trên gi y t đ n gi n; ch a hình thành thói

ồ ợ ế ể ủ ệ ộ ỗ quen có h p đ ng kinh t ệ    đ  ràng bu c trách nhi m c a m i bên nên khó khăn trong vi c

ả ế ệ ẫ ấ ấ gi i quy t khi xu t hi n tranh ch p, mâu thu n.

 M i liên k t d c trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic

ế ọ ụ ố ấ ả

 Nh ng đi u đ t đ

ạ ượ ữ ề c

ệ ị ố ớ ặ ấ ầ ề ể ả ợ ạ Vi c ho ch đ nh t ỗ ụ t các đ  án s n xu t đ u m i v  phù h p v i đ c đi m canh

ạ ị ươ ướ ị ườ ấ ầ ắ ắ ả tác t i đ a ph ng và theo h ng s n xu t hàng hóa n m b t nhu c u th  tr ấ   ng, cho th y

ủ ệ ả ả ộ hi u qu  trong công tác qu n lý c a cán b  UBND xã Yên Trung, giúp cho ng ườ ả   i s n

ấ ượ ấ ợ ề ờ ế ả ấ ắ ờ xu t khoai tây tránh đ c các b t l i v  th i ti t, rút ng n th i gian s n xu t, hàng hóa

ấ ượ ấ ị ườ ứ ế ậ ổ ớ ị ả s n xu t ra có ch t l ng t ố ượ t đ c th  tr ng ti p nh n v i m c giá  n đ nh.

ố ượ ứ ế ả ả ố Duy trì m i liên k t trong cung  ng khoai tây Atlantic, đ m b o kh i l ng và

ấ ượ ủ ầ ứ ầ ậ ỏ ch t l ng theo th a thu n cho các tác nhân, cung  ng đ y đ  đ u vào cho Công ty

ự ẩ TNHH th c ph m Orion Vina.

ỗ ợ ố ấ ầ ườ ả ầ ấ ả Giúp h  tr  t t nh t đ u vào cho ng ư ả i s n xu t cũng nh  đ m b o đ u ra cho

ượ ụ ị ứ ọ ượ khoai tây Atlantic luôn đ c tiêu th , không b đ ng hay không bán đ c.

ế ơ ữ ư ệ ả ằ ẫ ậ ỏ ầ   Dù v n có nh ng th a thu n b ng mi ng hay các cam k t đ n gi n nh ng ph n

ế ọ ề ượ ế ợ ồ ế ụ ể ộ ượ ớ l n các liên k t d c đ u đ c kí k t h p đ ng kinh t c  th  do đó ràng bu c đ c trách

ư ễ ủ ệ ệ ả ế ấ nhi m c a các bên tham gia cũng nh  d  dàng trong vi c gi i quy t các tranh ch p.

ệ ấ ạ ầ ổ ườ ỗ ợ Vi c trao đ i thông tin và t n su t liên l c th ng xuyên giúp các bên h  tr  nhau

ạ ự ờ ưở ữ ế ị k p th i và t o s  tin t ng gi a các bên trong liên k t.

ồ ạ ữ ề  Nh ng đi u còn t n t i

ể ệ ẻ ủ ư ư ự ư ệ ộ Ch a th  hi n rõ vi c chia s  r i ro, cũng nh  ch a có thái đ  tích c c, trách

ế ặ ả ủ ệ ạ ộ nhi m, nh y bén khi m t trong hai bên liên k t g p ph i r i ro

ủ ườ ả ư ẩ ấ ả ệ Trách nhi m c a ng ủ   ọ ẵ i s n xu t còn ch a cao. H  s n sàng bán s n ph m c a

ả ậ ả ẩ mình ra bên ngoài mà không quan tâm mình đã tho  thu n bán s n ph m cho công ty

ự ẩ TNHH th c ph m Orion Vina.

ề ợ ứ ế ắ ồ ợ ủ ạ H p đ ng liên k t đôi khi còn c ng nh c hay thiên v  l ả   i ích c a bên so n th o

ự ẩ ồ ơ ợ h p đ ng h n (Công ty TNHH th c ph m Orion Vina).

ề ả ị ưở ế ố ở ư ờ ế Ch u nhi u  nh h ng b i các y u t ộ  bên ngoài tác đ ng nh  th i ti ậ   t, quy lu t

ị ườ ế ả ặ ơ ồ ợ ế ầ cung c u th  tr ng. M c dù trong h p đ ng đã có c  ch  gi i quy t mâu thu n r t c ẫ ấ ụ

ớ ế ể ể ệ ạ ớ ề   ế th  tuy nhiên do vi c m i ti n hành liên k t cùng v i tâm lý còn n  nang, ng i phi n

ư ứ ế ế ề ả ẫ ề   ph c nên các bên v n ch a nghiêm túc ti n hành đúng các đi u kho n đã cam k t, đi u

ủ ợ ấ ồ này làm m t đi tính pháp lý c a h p đ ng.

ụ ạ ề ế ắ ắ ả ệ Do thói quen tiêu th , h n ch  trong vi c n m b t các thông tin v  giá c , th ị

ườ ế ớ ườ ể ươ ườ ả ấ tr ng... nên khi liên k t v i ng i thu gom cá th  (th ng lái) ng i s n xu t th ườ   ng

ệ ượ ụ ạ ị có hi n t ng b  ép giá khi vào chính v  thu ho ch.

ế ủ ế ượ ợ ể ệ L i ích khi tham gia liên k t c a các tác nhân tham gia liên k t đ c th  hi n trong

ả b ng sau:

ả ợ ớ ả ấ B ng 4.14: So sánh l ụ i ích trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic so v i khoai

ườ tây th ng

Chỉ tiêu

Hộ LK

Ghi chú

Hộ không LK

1. Liên kết với người cung ứng đầu vào Ứng trước giống khoai tây

Có

Không

Thuận tiện hơn khi mua giống

Có

Không

Cuối vụ sản xuất trả sản phẩm cho công ty Chỉ cần đăng ký thông qua HTX

Ứng trước phân bón, thuốc BVTV

Không

Không

Tiện khi mua phân bón, thuốc BVTV

Không

Không

Chất lượng giống được đảm bảo

Có

Không

Do mua ngoài hoặc tự để giống nên chất lượng giống không cao

Ít hơn

Hỗ trợ về kỹ thuật

nhiều hơn

Không

Đóng bao, vận chuyển đến nơi bán

Có

Thương lái làm

2. Liên kết với tác nhân tiêu thụ

Không

Chi phí giống

Được ứng trước một phần chi phí

Có

Không

Được kí kết bao tiêu sản phẩm

Có

Không

Giá đầu ra ổn định

Có

Giá ký kết khi nhận giống

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ế ả ố ấ Nói chung, m i liên k t trong s n xu t và tiêu thu khoai tây Atlantic đem l ạ ợ i l i ích

ấ ả Ở ự ế ệ cho t t c  các tác nhân tham gia. ố    xã Yên Trung, sau vài năm th c hi n liên k t thì m i

ộ ộ ế ầ ữ ể ố ủ ư ề ạ liên k t đã d n b c l nh ng đi m t ặ ơ t c a nó và b n ch t h n cũng nh  đem l ề   i nhi u

ợ ặ ơ ệ ườ ế l i ích h n cho các bên tham gia, đ c bi t là ng ế   ể ố i nông dân. Và đ  m i liên k t đó ti p

ầ ự ủ ấ ả ệ ế ả ụ t c phát huy hi u qu  thì c n s  chung tay c a t t c  các tác nhân tham gia liên k t.

ế ố ả ụ ế ế ả 4.2 Các y u t nh h ấ ưở đ n liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic ng

ạ t i xã Yên Trung

́ ́ ́ ́ ̀ ự ư ̣ ̉ ̣ Qua nghiên c u th c trang môi liên kêt trong san xuât va tiêu thu khoai tây Atlantic

̃ ́ ̃ ự ẩ ư ́ ơ ̣ ̣ gi a công ty TNHH th c ph m Orion Vina v i cac hô nông dân thuôc xa Yên Trung, tôi

́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ưở ư ̣ ̣ ̉ . nhân thây môt sô yêu tô anh h ng đên môi liên kêt nh  sau:

4.2.1 Hành lang pháp lý

́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ư ̉ ̣ ̣ ̣ ̀ Qua nghiên c u, chung ta co thê nhân ra răng con tôn tai môt sô vân đê vê hanh lang

́ ̃ ́ ́ ́ ̀ ư ̣ ̣ ̉ ̣ phap ly trong liên kêt gi a doanh nghiêp va hô nông dân trong san xuât – tiêu thu khoai tây

́ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ợ ự ợ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ Atlantic. Cac quy đinh vê trach nhiêm, l ̀ i ich va hoat đông trong th c hiên h p đông con

̀ ̀ ̃ ́ ́ ̀ ự ơ ̣ ̣ ̣   ẩ thiêu chăt che. Tuy công ty TNHH th c ph m Orion Vina la đ n vi co bê day trong hoat

́ ́ ̀ ́ ơ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ đông liên kêt v i hô nông dân trong san xuât va tiêu thu rau qua nguyên liêu. Tuy nhiên, khi

́ ̀ ́ ̀ ̀ ̀ ợ ̉ ̣ ́   tham gia liên kêt trong san xuât va bao tiêu khoai tây Atlantic thi h p đông con han chê

̀ ̀ ̀ ́ ư ử ư ượ ợ ơ ̣ ̣ ̣ ́ ̀ nh : quy đinh vê hinh th c x  phat đôi t ̀ ng vi pham h p đông con s  sai.

́ ̃ ̀ ướ ừ ̣ ̣ ̣ Các năm tr c (tr  năm 2014) trên đia ban xa Yên Trung có môt sô hô nông dân vi

̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ợ ́ ơ ̣ ươ ư ̣ ̉ ̉ pham h p đông v i công ty d ́ ́ ươ i hinh th c “len lut” ban san phâm ra ngoai thi tr ̀ ng.

̀ ̀ ̃ ́ ̀ ợ ư ợ ươ ̣ ̣ ̣ ̉ Măc du trong h p đông đa co quy đinh cu thê vê tr ̀ ̀ ươ ng h p nay nh ng tr ́ ́ c cai l ́ ợ ươ   c i tr

́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ̃ ự ̉ ̣ ̣ ̣ ̀ ̣   măt va s  hiêu biêt vê hanh lang phap ly con han chê, nên môt sô hô nông dân vân măc

̣ nhiên vi pham.

́ ̀ ố ươ ̣ 4.2.2 Nhân t chinh quyên đia ph ng

ể ố ữ ế ẩ ộ ồ   ự Đ  m i liên k t gi a công ty TNHH th c ph m Orion Vina và h  nông dân tr ng

ớ ự ỗ ự ủ ự ự ề ữ ả ệ khoai tây Atlantic th c s  b n v ng và hi u qu , cùng v i s  n  l c c a công ty, h ộ

ề ị ươ ế ứ ế ọ ơ nông dân thì nhà chính quy n đ a ph ng có vai trò h t s c quan tr ng. N u các c  quan

ủ ộ ư ệ ệ ộ ộ ự ể ự này ch  đ ng vào cu c m t cách tích c c đ  th c hi n các bi n pháp nh : ra chính sách

ả ạ ị ướ ơ ấ ể ậ ồ ị ấ ỗ ợ h  tr  cho s n xu t, quy ho ch, đ nh h ng chuy n d ch c  c u cây tr ng v t nuôi phù

ườ ọ ả ế ễ ợ h p, là ng ế i trung gian liên k t, là tr ng tài gi ẫ i quy t các mâu thu n di n ra trong quá

ữ ộ ế ế ả ấ ớ ố trình liên k t gi a h  nông dân v i công ty,... thì m i liên k t trong s n xu t và tiêu th ụ

ớ ượ ệ ườ khoai tây Atlantic m i phát huy đ ả c hi u qu  và đem l ạ ợ i l i ích cho ng i nông dân,

ư ộ công ty cũng nh  cho xã h i.

́ ự ẩ ́ ơ Công ty TNHH th c ph m Orion Vina tham gia liên kêt v i ng ̀ ươ i nông dân trên xa ̃

́ ̀ ́ ̀ ư ợ ở ̉ ́ Yên Trung chu yêu theo hinh th c ky h p đông thông qua HTX. Tuy nhiên, xã Yên

́ ̀ ́ ́ ươ ưở ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ Trung, chinh quyên đia ph ̀ ng co tâm anh h ́ ng rât nho t ́ ̉ ơ i hoat đông san xuât kinh

̀ ̀ ̀ ̃ ̀ ̀ ̀ ̀ ơ ̉ ̣ ̣ ̉ ́ doanh cua hô va doanh nghiêp. Điêu nay tiêp diên trong th i gian dai lâu dân tâm anh

́ ̀ ́ ̀ ̀ ̃ ̀ ̀ ưở ươ ư ẽ ̉ ̣ ̉ h ng cua chinh quyên đia ph ư ̣ ng s  không con n a. Nh  vây, vô tinh lam mât tâm anh

̀ ̀ ́ ̃ ́ ́ ̀ ưở ̉ ̣ ̣ h ng  cua   nha   n ́ ươ ơ c   t ́ i  doanh  nghiêp  va   nông  dân.   Thiêt  nghi,   nêu  chinh  quyên  đia

̀ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ươ ự ̣ ̣ ̣ ̣ ph ng vao cuôc, cung doanh nghiêp va hô nông dân th c hiên môi liên kêt “3 nha” thi ̀

̃ ̀ ̀ ́ ̃ ́ ́ ư ̉ ̉ ̣ ̣ ́   tinh hinh san xuât kinh doanh cua doanh nghiêp cung nh  cac hô nông dân noi riêng, xa noi

̃ ́ ̀ ́ ơ ư ở ̃ chung se co nhiêu kh i săc h n n a.

́ ̀ ̉ ̣ ́ 4.2.3 Nhân tô t ̀ ̀ ư ươ  ng i san xuât (hô nông dân trông khoai tây Atlantic)

́ ư ̣ ̉ ́ ­ Nhân th c cua nông dân khi tham gia liên kêt

ườ ả ấ ộ ộ ự ạ ế ề ộ ọ ấ ấ Ng i s n xu t b c l ạ    rõ nh t là s  h n ch  v  trình đ  h c v n, tâm lý e ng i

ế ế ớ ố ố ệ khi ti p xúc v i các tác nhân khác trong m i liên k t. Đa s  nông dân Vi ư   ẫ t Nam v n ch a

ắ ượ ế ượ ạ ỏ ượ ư ưở g t b  đ c t t ng hám l ợ ướ i tr c m t và không tính toán đ c chi n l c lâu dài, d ễ

ế ạ ồ ợ ườ ố ượ vi ph m h p đ ng trong quá trình liên k t; là ng ấ i cung c p s  l ng và ch t l ấ ượ   ng

ị ườ ẩ ự ạ ị ườ ế ọ ả s n ph m ra th  tr ng nên s  h n ch  thông tin th  tr ủ ộ   ng làm cho h  không ch  đ ng

ế ố trong các m i liên k t.

̀ ̃ ́ ̀ ̀ ư ứ ớ ̣ Nông dân la nh ng ng ̀ ươ i không thich rang buôc va quen v i cách th c mua bán t ự

́ ̃ ́ ̀ ươ ư ở ươ ợ ̉ ̣ ̉ ớ do v i th ́ ơ ng lái. B i thê, m i nay sinh nh ng tr ̀ ợ ng h p vi pham h p đông đê ban ra

̃ ́ ̀ ̀ ự ư ư ̣ ̣ ̉ khoai tây Atlantic ra ngoai thi tr ̀ ̣ ươ ng t do. Nh ng măt khac ho la nh ng ng ̀ ươ ơ i đ n gian

̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̃ ̀ ưở ́ ư ̣ ́ va nêu tin t ́ ̀ ng vao điêu gi đo thi se ra s c lam thât tôt.

́ ́ ́ ́ ́ Ở ̉ ư ợ ̣ ̣ ́ ơ  xã Yên Trung, khi hô tham gia liên kêt v i công ty luôn chu y tô ch c cac đ t tâp

́ ́ ́ ̃ ầ ụ ả ̣ ươ ư ấ ư ̉ ̉ ̣ ̉ huân vào đ u v  s n xu t đê bô sung kiên th c thi tr ́ ̀   ng cung nh  kinh nghiêm san xuât

̀ ́ ́ ̀ ́ ́ ̃ ̀ ư ư ươ ư ơ ̣ ̉ ̣ ̣ cho ng ́ ̀ ươ i dân. T  đo ho co thê xac đinh minh đang đ ng tr ́ c nh ng c  hôi va thach

̀ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ư ơ ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ ́ ơ th c nao, đê biêt tân dung c  hôi đo, cung v i doanh nghiêp cung nhau phat triên. Ngoai ra,

̀ ̀ ̀ ́ ́ ̃ ́ ́ ́ ợ ượ ̣ ̉ ̣ cac quy đinh vê h p đông, hanh lang phap ly khi tham gia liên kêt cung đ c phô biên rông

̃ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̉ ợ ư ơ ̣ ̉ ̉ rai, nh  thê cac hô nông dân co hiêu biêt đê tuân thu h p đông tôt h n.

́ ̀ ̀ ̃ ự ợ ̣ ̣ ̀ ­ Năng l c ky h p đông va trinh đô ky thuât

̃ ̀ ́ ầ ớ ự ̣ ̣ ̣ ̉ ́ Trên đia ban xa Yên Trung, ph n l n cac hô nông dân th c hiên san xuât khoai tây

ỉ ọ ế ơ ế ả ề ấ ụ ề ấ Atlantic ch  g i là bi t s  qua v  v n đ n liên k t s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic.

ứ ủ ả ườ ế ả ụ ề ấ ậ B ng 4.15: Nh n th c c a ng i dân v  liên k t s n xu t, tiêu th  khoai tây

Atlantic

Chỉ tiêu

Hộ liên kết

Hộ không liên kết

Số hộ

Tỷ lệ (%)

Số hộ

Không hiểu biết Hiểu rất rõ

11 6

31,43 17,14

17 1

Tỷ lệ (%) 48,58 2,86

Biết nhưng không rõ

18

51,43

17

48,57

Số hộ điều tra

35

100

35

100

(Nguồn: Tổng hợp số liệu điều tra năm 2015)

ấ ấ ả ườ ế ề ố ế ả ấ Qua b ng trên cho th y r t ít ng ể i hi u bi t rõ v  m i liên k t s n xu t, tiêu th ụ

ế ấ ấ ỉ ườ ể ấ ộ khoai tây Atlantic, nh t là nhóm h  không liên k t ch  có duy nh t 1 ng ề ấ   i hi u r t rõ v  v n

ố ườ ế ộ ể ế ớ ơ ế ề đ  này. Nhóm h  không liên k t có s  ng i không hi u bi ư   t l n h n nhóm liên k t. Nh ng

ộ ỉ ể ầ ớ ế ề ấ ề ụ ấ nhìn chung ph n l n các h  ch  hi u bi ế ả t qua loa v  v n đ  liên k t s n xu t và tiêu th  khoai

̀ ̀ ́ ̀ ự ự ư ̣ ̣ tây Atlantic.  Nguyên nhân la do ba con nông dân ngai đi tâp huân, va ch a th c s  chu ́

́ ́ ứ ủ ổ ế ệ ề ế ̣ ̣ trong t ́ ơ i tâp huân khuyên nông. H n n a, ơ ữ vi c tuyên truy n, ph  bi n ki n th c c a chính

ươ ự ự ệ ả ẫ ư ứ ệ ườ ề ị quy n đ a ph ng ch a th c s  hi u qu , v n còn mang tính hình th c. Vi c ng ể   i dân hi u

ượ ợ ế ạ ọ ưở ề ị rõ đ ữ c nh ng l i ích mà liên k t đem l i giúp h  tin t ng vào Chính quy n đ a ph ươ   ng,

ể ế ệ ờ ọ ớ ạ   ể ế ợ HTX, Doanh nghi p; nh  đó mà h  có th  k t h p v i các bên liên quan đ  ti n hành ho t

ụ ộ ả ấ ố ấ ồ ệ ế ễ ờ ơ ộ đ ng s n xu t và tiêu th  m t cách t t nh t, đ ng th i cũng d  dàng h n trong vi c ti n hành

ỏ ợ ế ặ ủ ộ ậ ể th a thu n đ  cùng có l i khi m t trong hai bên liên k t g p r i ro.

́ ́ ̀ ́ ̉ ̣ ̣ ­ Kha năng hach toan kinh tê va tiêp cân thi tr ̀ ̣ ươ ng

́ ̀ ̀ ́ ̀ ̃ ́ ự ư ̣ ̣ ́ Qua nghiên c u tinh hinh th c tê trên đia ban xa Yên Trung, chung tôi nhân thây

̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ̉ ̣ ̀ răng hâu hêt ng ́ ́ ̀ ươ i nông dân tham gia san xuât khoai tây Atlantic trinh đô con thâp, rât it

́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̉ ng ̀ ́ ươ i hoc hêt câp 3 nên công tac hach toan kinh tê rât han chê va kho khăn, kha năng tiêp

̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ươ ưở ợ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ cân thi tr ̀ ng con kem. Điêu nay anh h ng đên viêc hach toan chi phi, l i nhuân trong

́ ̃ ́ ́ ́ ̀ ư ơ ̉ ̣ ́   san xuât cung nh  so sanh chi phi c  hôi khi tham gia liên kêt va không tham gia liên kêt

́ ́ ̀ ̃ ̀ ươ ươ ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ơ v i doanh nghiêp cua ng ̀ i nông dân. Khi ng ̀ i nông dân co trinh đô cao, hô dê dang tinh

́ ̃ ́ ́ ̀ ́ ư ự ̉ ̉ ̉ ́ toan đ ượ ợ c l ̃ ư i ich cung nh  chi phi phai bo ra gi a khi tham gia liên kêt va san xuât t do,

́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ự ự ơ ươ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ ư t ̀  đo tinh toan chi phi c  hôi đê co s  l a chon đinh h ̀ ́ ợ   ng san xuât h p ly. Chinh vi

́ ́ ́ ́ ́ ượ ợ ở ́ không tinh toan đ c hêt l ̀ i ich cho minh, b i nên ng ̀ ̀ ươ   i nông dân co tâm ly không hai

̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ơ ượ ̣ ̣ ̃ ư long v i nh ng gi nhân đ ́ ơ c khi tham gia liên kêt v i doanh nghiêp vi thây cai l ́ ợ ươ   c i tr

̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ̃ ̀ ̀ ượ ợ măt ma không tinh đ c cai l i lâu dai. Điêu nay la nguyên nhân gây ra mâu thuân va tinh

̀ ̀ ́ ́ ợ ở ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ́ trang vi pham h p đông trong liên kêt san xuât va tiêu thu khoai tây Atlantic cac hô nông

́ ự ẩ ́ơ dân tham gia liên kêt v i Công ty TNHH th c ph m Orion Vina

́ ̣ ́ 4.2.4 Nhân tô t ̀ ư  phia doanh nghiêp

̀ ̣ ­ Vung nguyên liêu

̀ ̀ ́ ự ẩ ̣ ̉ ̣ Nhin chung vung nguyên liêu cua Công ty TNHH th c ph m Orion Vina kha thuân

̀ ̀ ̀ ợ ươ ự ẩ ̣ ̣ ̣ l i, đăc biêt la vung nguyên liêu vê khoai tây th ẩ   ng ph m. Công ty TNHH th c ph m

ữ ẹ ẩ ả ấ ớ ̀ ộ ả Orion Vian la m t trong nh ng công ty s n xu t các s n ph m bánh k o v i ch t l ấ ượ   ng

ầ ệ ệ ả ấ ủ ấ ớ ầ ố t t hàng đ u Vi ầ   t Nam. Nhu c u nguyên li u s n xu t c a công ty là r t l n và tăng d n

̀ ̀ ừ ở ở ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ qua t ng năm. B i vây, viêc hoach đinh va m  rông vung nguyên liêu cua công ty đang la ̀

́ ́ ̃ ̀ ượ ̣ ̀ vân đê đ c ban lanh đao cân nhăc va quan tâm.

̀ ́ ́ ̀ ̀ ợ ̣ ̣ ̀ ­ Môt sô vân đê con tôn tai trong h p đông

̀ ́ ̀ ́ ̃ ̀ ́ ́ ́ ư ̣ ợ ợ ̉ ̉ ̉ ́ H p đông kinh tê la căn c  phap ly đam bao quyên, nghia vu, l i ich cua cac bên

̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ơ ở ̉ ơ ử ợ ̣ ́ tham gia, va la c  s  đê c  quan phap luât xet x  khi co tranh châp. Tuy nhiên, h p đông

́ ̃ ̀ ́ ̀ ư ̣ ̣ ̉ ̣ liên kêt gi a doanh nghiêp va hô nông dân trong san xuât va tiêu thu khoai tây th ươ   ng

̀ ́ ̀ ̃ ̀ ̀ ̃ ẩ ợ ư ̉ ̣ ̣ ̣ ự ph m cua công ty con thiêu s  rang buôc chăt che vê quyên l ́ ̉   i cung nh  trach nhiêm cua

̃ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ơ ư ử ượ ̣ cac bên tham gia liên kêt. Vân đê vê quy chê x  phat v i nh ng đôi t ợ ng vi pham h p

́ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ư ợ ̉ đông hâu nh  cac công ty không quan tâm nhiêu lăm, điêu đo lam mât quyên l ́ i cua cac

́ ̀ ̀ ̀ ̀ ợ ự ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ bên tham gia khi bên kia vi pham h p đông đăc biêt la thiêu s  bao hô cua tôn tai hanh lang

́ ̃ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ự ợ ̉ ̉ ́ phap ly cho ng ̀ ươ i nông dân. Chinh vi s  long leo trong quy chê h p đông ma dân t ́ ơ   i

́ ̃ ̃ ̃ ́ ́ ́ ̀ ư ư ̉ ̉ ̉ ̣ ̣ nh ng mâu thuân co thê xay ra, gây bât ôn trong môi liên kêt gi a doanh nghiêp va hô nông

́ ̀ ̉ dân trong san xuât va bao tiêu khoai tây Atlantic.

́ ̀ ̉ ́ ­ Chê tai gia cua công ty

́ ̀ ́ ́ ự ẩ ươ ̉ ̉ ̣ Chê tai gia cua Công ty TNHH th c ph m Orion Vina t ặ   ng đôi ôn đinh. Công ty đ t

́ ̀ ̀ ́ ́ ự ợ ́ ư ̣ ̣ ̉ m c gia thu mua trong h p đông hang năm linh hoat theo s  biên đông cua gia thi tr ̀ ̣ ươ   ng

̀ ́ ̀ ́ ́ ̉ ợ ̉ ̣ nhăm đam bao l i ich cho ng ̀ ́ ươ i nông dân. Chinh chê tai gia linh hoat nên Công ty TNHH

́ ̀ ự ẩ ượ th c ph m Orion Vina rât đ ́ c long nông dân tham gia liên kêt.

́ ơ ̉ ̉ ­ C  chê thanh khoan cua công ty

́ ́ ́ ẩ ơ ̉ ̣ ự C  chê thanh toan cua Công ty TNHH th c ph m Orion Vina kha khoa hoc. Công ty

̀ươ ể ừ ậ ả ẩ ́ thanh toan cho ng ấ i nông dân ch m nh t sau 30 ngày k  t ngày thu mua s n ph m giao

ậ ố nh n cu i cùng.

ố ộ ố 4.2.5 M t s  nhân t khác

ộ  Tác đ ng th i ti ờ ế t

ủ ả ớ ặ ệ ượ ệ ờ ế ấ V i đ c thù riêng c a s n xu t nông nghi p nên các hi n t ng th i ti t thu n l ậ ợ   i

ề ả ự ưở ạ ộ ự ự ủ ế hay c c đoan đ u  nh h ng tích c c hay tiêu c c đ n ho t đ ng canh tác c a bà con

ư ả ưở ế ụ ế ế ả cũng nh   nh h ự ng tr c ti ấ p đ n liên k t trong s n xu t, tiêu th  khoai tây Atlantic t ạ   i

ờ ế ụ ư ồ ụ ề ạ ừ xã. V  đông v a qua, do th i ti t m a n m liên t c kéo dài nhi u ngày l ờ   i đúng vào th i

ệ ề ế ấ ạ ấ ướ ệ gian thu ho ch khi n cho r t nhi u di n tích khoai th m n c gây ra sâu b nh, n t l ứ ẻ   ,

ượ ố ấ ế ả ẫ ườ ạ khi thu ho ch xong l ề ng khoai th i r t nhi u làm gi m năng su t ấ  d n đ n ng i dân

ế ề ự ệ ả ượ ấ ượ không có kh  năng th c hi n đúng cam k t v  kh ối l ng và ch t l ng khoai tây

ệ ấ ế ớ ồ ợ ị Atlantic cũng b  kém đi so v i các cam k t trong h p đ ng v i ớ  công ty. Vi c m t mùa,

ế ố ữ ấ ể ề ự ọ ổ ộ ả s n xu t kém là m t trong nh ng y u t quan tr ng gây nên s  thay đ i đáng k  v  giá

c .ả

 Y u t

ế ố ấ ượ ố ch t l ng gi ng

ở ầ ề ề ả ấ ồ ố ố ộ Gi ng cây tr ng là ti n đ , là kh i đ u cho m t quá trình s n xu t. Mu n cây sinh

ưở ể ố ướ ế ả ả ả ố ố ố ả tr ng phát tri n t t tr c h t ph i có gi ng đ m b o. Gi ng t t có kh  năng cho năng

ấ ượ ả ấ ẩ ố ễ ệ ệ ề ớ ợ ị su t cao, s n ph m có ch t l ng t ấ   t, ít b  nhi m sâu b nh, phù h p v i đi u ki n đ t

ậ ạ ị ươ ả ả ố ồ ậ đai, khí h u và t p quán canh tác t i đ a ph ng. Gi ng đ m b o thì khi gieo tr ng s ẽ

ấ ượ ả ố ệ ả ả ố ọ ẩ cho s n ph m có ch t l ng t ể   t, sâu b nh ít nên ít ph i dùng thu c hóa h c, gi m thi u

ượ ố ớ ễ ệ ẩ ơ ố ọ đ ả c nguy c  ô nhi m thu c hóa h c trên s n ph m, nâng cao tín nhi m đ i v i ng ườ   i

ườ ơ ồ ạ ẽ ả ố ố tiêu dùng và ng ả i thu mua. Gi ng kém không đ m b o thì gi ng s  là n i t n t i lan

ụ ệ ề ậ ồ ồ ộ ọ ố truy n ngu n sâu b nh trên đ ng ru ng. Gi ng có vai trò quan tr ng là v y mà v  đông

ấ ượ ự ẩ ố ừ v a qua ch t l ấ   ng gi ng khoai tây Atlantic do công ty TNHH th c ph m Orion Vina c p

ạ ế ạ ặ ờ ế ả ả ẩ cho bà con xã Yên Trung l i không đ m b o tiêu chu n, đã th  l i g p th i ti t không

ậ ợ ẫ ế ệ ấ ị ượ ấ thu n l i d n đ n cây khoai tây Atlantic b  sâu b nh và năng su t thu đ ấ c r t th p. Vì

ế ố ố ế ố ấ ượ ấ ả ố ượ ậ v y, y u t gi ng cũng là y u t gây nên m t mùa, gi m sút ch t l ng và s  l ả   ng s n

ẩ ượ ph m thu đ c.

 Y u t

ế ố ả giá c

ế ố ượ ả ườ ả ế ố ấ ọ Giá c  là y u t đ c ng ấ i s n xu t đánh giá là y u t quan tr ng nh t trong

ế ủ ế ị ự ệ ố ọ ườ ả vi c quy t đ nh l a ch n các đ i tác liên k t c a ng ấ i s n xu t. Giá c ả khoai tây

ế ố ể ề ấ ộ ượ ớ Atlantic  cao hay th p tùy thu c vào nhi u y u t , đ  bán đ c v i giá cao ng ườ ả   i s n

ườ ề ớ ầ ư ả ấ ể ệ ấ ấ xu t th ng quan tâm nhi u t i vi c đ u t ấ    s n xu t đ  nâng cao năng su t và ch t

ả ườ ườ ả ấ ẽ ế ả ọ ố ượ l ẩ ng s n ph m. Thông th ng ng i s n xu t s  tìm đ n đ i tác nào mà tr  cho h  giá

ấ ở ừ ở ạ ườ ả ư cao nh t. Nh  đã phân tích trên, t năm 20 09 tr  l i đây ng ấ i s n xu t tiêu th ụ khoai

ườ tây Atlantic thông qua kênh HTX – Doanh nghi pệ  (Orion) và kênh ng i thu gom cá th ể

ươ ệ ườ ể ươ (th ng lái). Tuy nhiên, vi c tiêu th ụ  qua kênh ng i thu gom cá th  (th ẫ   ng lái) v n

ượ ườ ọ ự ụ ớ ố ượ ươ đ c ng i tiêu dùng ch n l a và tiêu th  v i kh i l ng khoai tây Atlantic t ố   ng đ i

ế ừ ề ầ ộ ụ ệ ủ ứ ươ ớ l n, đi u này m t ph n đ n t thói quen tiêu th  và cách th c làm vi c c a th ng lái

ả ầ ớ ơ ườ ẫ ơ đ n gi n và g n gũi v i bà con nông dân h n nên kênh ng i thu gom v n khá đ ượ ư   c  u

ườ ả ủ ái c a ng ấ . i s n xu t

 Y u t

ế ố ơ ế ế  c  ch  liên k t

ư ở ầ ớ ế ợ ơ ọ Nh  đã phân tích ồ   ự  trên, ph n l n các tác nhân l a ch n theo c  ch  h p đ ng

ặ ự ệ ủ ế ự ệ ưở ẫ mi ng ho c t do. Ch  y u d a trên quan h  quen bi ế ừ t t lâu, tin t ng l n nhau. H ọ

ườ ệ ử ụ ứ ợ ả ằ ồ ườ ứ ạ th ng cho r ng vi c s  d ng hình th c h p đ ng văn b n th ầ   ng ph c t p, không c n

ế ố ượ ớ ế ề ỗ ơ ư ế thi ị t khi giao d ch v i kh i l ng hàng ít. Tuy nhiên, m i c  ch  liên k t đ u có  u và

ượ ủ ể ầ ườ ả ứ ấ ậ ượ ầ ọ nh c đi m c a nó, đa ph n ng ư i s n xu t ch a nh n th c đ c t m quan tr ng lâu

ế ằ ệ ượ ủ ệ ậ ả ả ợ ồ dài c a vi c ký k t b ng h p đ ng văn b n. Vì v y, còn x y ra hi n t ơ ng đ n ph ươ   ng

ỡ ợ ụ ả ẩ ồ . phá v  h p đ ng, tiêu th  s n ph m ra bên ngoài

ưở ệ ự  S  tin t ng, tín nhi m

ả ự ữ ồ ọ ố Không ph i t nhiên mà nh ng ng ườ tr ng khoai tây Atlantic i ự l a ch n đ i tác đ ể

ả ẩ ầ ố ự ự ủ ọ mua gi ng và bán s n ph m đ u ra ố  c a mình. S  l a ch n đ i tác trong mua bán v t t ậ ư

ả ự ư ụ ủ ầ ậ ầ ả ọ ộ cũng nh  tiêu th  nông s n c a h  m t ph n là do giá c , s  thu n ti n ệ  ph n khác do

ưở ơ ở ề ẫ ọ ệ quan h  quen bi ế ừ ướ  tr t t c, tin t ệ   ng l n nhau. Ni m tin là c  s  quan tr ng trong vi c

ế ị ủ ườ ả ự ấ ở ữ ố ra quy t đ nh c a ng ệ ạ i s n xu t và vi c t o d ng lòng tin ủ  các đ i tác c a nh ng tác

ở ự ẩ ả nhân thu gom, ấ  HTX s n xu t – tiêu th , ụ ở công ty TNHH th c ph m Orion là y u tế ố

ự ồ ạ ủ ế ị ủ ể ế ệ ạ không th  thi u quy t đ nh s  t n t ỗ ứ i c a doanh nghi p, ch  đ ng c a đ i lý trong c ơ

ư ệ ể ệ ế ạ ề ươ ữ ứ ch  c nh tranh nh  hi n nay. Đi u này th  hi n rõ qua ph ng th c thanh toán gi a các

ườ ả ấ ả ấ ố ọ ớ tác nhân v i nhau. Ng ạ ộ i s n xu t sau quá trình ho t đ ng s n xu t, h  mu n nhanh

ế ệ ả ậ ồ ố ờ chóng thu h i v n ờ ố ồ ố để tăng thu nh p c i thi n đ i s ng đ ng th i có v n ti n hành các

ấ ế ạ ộ ấ ượ ệ ả ậ ả ho t đ ng s n xu t ti p theo, vì v y vi c cung c p ả ấ gi ngố  đ m b o ch t l ng, giá c ả

ẹ ẽ ạ ợ ự thu mua h p lý, thanh toán đúng h n s  t o uy tín cho ẩ    HTX và công ty TNHH th c ph m

Orion Vina.

ướ ả ườ ế ả ụ ấ ị 4.3 Đ nh h ng và gi i pháp t ăng c ng liên k t s n xu t và tiêu th  khoai tây

Atlantic

ị ướ 4.3.1 Đ nh h ng

ệ ế ả ấ ấ ấ ả ố ướ M i liên k t trong s n xu t nh t là s n xu t nông nghi p đang là h ng đi đúng

ướ ệ ướ ộ trong xu h ng CNH – HĐH nông nghi p nông thôn, trong xu h ậ ng h i nh p và phát

ư ả ể ệ ằ ấ ướ ừ ả ấ tri n nh m đ a s n xu t nông nghi p theo h ng s n xu t hàng hoá. T  đó ta có th ể

ượ ơ ộ ấ ạ ị ữ ữ ề ả ươ ấ th y đ c nh ng ti m năng, c  h i và nh ng khó khăn trong s n xu t t i đ a ph ng và

ế ượ ự ế ẽ ơ ộ ữ ề ả ớ qua s  liên k t đó s  phát huy h t đ c ti m năng, c  h i và gi m b t nh ng khó khăn

ả ạ ượ ữ ế ớ ể ả ữ ể ả trong s n xu t. ấ V i nh ng k t qu  đ t đ ấ   c trong nh ng năm qua đ  phát tri n s n xu t

ườ ụ ế ả ố ở ị và tăng c ấ ng các m i liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây Atlantic đ a ph ươ   ng

ư ị ướ thì tôi đ a các đ nh h ng sau:

ế ụ ẩ ể ả ế ể ấ ặ ả ạ ệ Ti p t c đ y m nh liên k t đ  phát tri n s n xu t nông s n hàng hóa đ c bi t là

ế ả ở ị ươ ự ấ liên k t trong s n xu t khoai tây Atlantic đ a ph ơ ở ng. D a trên c  s  phát huy các l ợ   i

ế ề ề ệ ự ế ề ề ư ả ấ ị th  v  đi u ki n t nhiên  u th  v  ti m năng s n xu t khoai tây Atlantic trên đ a bàn

ể ể ướ ả đ  phát tri n theo h ấ ng s n xu t hàng hóa.

ườ ổ ế ề ườ ậ Tăng c ng tuyên truy n, ph  bi n cho ng i dân, nâng cao nh n bi ế ủ ọ ề  t c a h  v

ợ ế ạ ế liên k t và l i ích mà liên k t mang l i.

ườ ể ọ ế ố ơ ộ Nâng cao trình đ  dân trí cho ng i dân đ  h  ti p thu thông tin t ắ   ắ t h n n m b t

ọ ỹ ự ứ ế ệ ệ ặ ậ ậ ồ ợ ẽ khoa h c k  thu t và nh n th c ch t ch  trong vi c th c hi n h p đ ng liên k t.

ớ ế ụ ườ ế ớ ế ờ Trong th i gian t i ti p t c tăng c ng liên k t v i trung tâm khuy n nông trong

ộ ỹ ậ ở ị ế ệ ể ươ ầ ồ ợ vi c chuy n giao ti n b  k  thu t đ a ph ứ ng, h p đ ng cung  ng đ u vào cho nông

dân.

ướ ấ ệ ố ự ế ệ ạ ấ Nhà n ủ   c c p huy n có k  ho ch nâng c p, xây d ng h  th ng giao thông, th y

ợ ộ ồ ậ ợ ể ể ụ ụ ầ ủ ệ ả ấ ả ẩ ồ l i n i đ ng đ  thu n l i cho vi c s n xu t s n ph m đ  ph c v  đ y đ  ngu n nguyên

ệ ế ệ li u cho Doanh nghi p tham gia liên k t.

ả 4.3.2 Gi i pháp

ể ả ể ẩ ấ ả Đ  phát tri n s n xu t – tiêu th  s n ụ ả ph m khoai tây Atlantic ẩ    nói riêng và s n ph m

ủ ả ẽ ữ ấ ầ ự ế ặ nông s n c a xã Yên Trung  nói chung r t c n có s  liên k t ch t ch  gi a ng ườ ả   i s n

ộ ố ệ ả ấ ọ ơ xu t (nông dân), các nhà khoa h c, c  quan qu n lý, doanh nghi p và m t s  tác nhân

ậ ư ư ấ ườ ể ươ ế ạ khác nh  HTX, đ i lý cung c p v t t , ng i thu gom cá th  (th ằ   ng lái). Liên k t nh m

ấ ượ ữ ấ ẩ ứ ạ ẩ ổ ả ả s n xu t nh ng s n ph m có ch t l ầ ủ   ị ng đ t tiêu chu n và  n đ nh đáp  ng nhu c u c a

ị ườ ườ ư ụ ụ ạ ộ ế ế ấ ẩ th  tr ng ng ư   i tiêu dùng cũng nh  ph c v  cho ho t đ ng ch  bi n, xu t kh u. Nh ng

ế ế ố ữ nhìn chung m i liên k t gi a các tác nhân trong tiêu th ắ   ụ khoai tây Atlantic còn thi u ch c

ễ ả ắ ặ ẫ ệ ữ ế ố ườ ch n, d  x y ra mâu thu n, đ c bi t là m i liên k t gi a ng ớ i nông dân v i các HTX –

Doanh nghi p.ệ

ế ủ ể ề ố ả   Qua phân tích, tìm hi u v  các tác nhân và m i liên k t c a các tác nhân trong s n

ấ ạ ộ ố ả ề ấ xu t, tiêu th ụ khoai tây Atlantic t i xã Yên Trung, tôi xin đ  xu t m t s  gi ằ   i pháp nh m

ườ ư ố tăng c ế ng m i liên k t này nh  sau:

ả 4.3.2.1 Gi i pháp chung

́ ́ ̉ ̉ ̃  Giai quyêt thoa đang mâu thuân

̃ ̀ ̀ ́ ̀ ̃ ư ư ̣ ̣ ̣ ̉ Trên đia ban xa Yên Trung, hâu nh  gi a doanh nghiêp va hô nông dân it xay ra mâu

̃ ́ ̃ ́ ở ự ̣ ợ ̉ ̣ ̣ ́ thuân b i s  linh hoat h p ly trong liên kêt cua doanh nghiêp. Doanh nghiêp luôn gi ̃ ư ư  “ch  tin”

́ ̀ ứ ̣ ̉ ̉ trong viêc bao tiêu san phâm cho nông dân. Tuy nhiên, xung quanh vân đê cách th c thu mua,

̃ ̀ ̀ ấ ượ ể ậ ả ẩ ừ ki m tra ch t l ng s n ph m khi công ty nh p hàng t ̉    bà con nông dân nhiêu khi đa lam nay

̃ ́ ̃ ư ̃ ư ở ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ ̉ ̉ ́ ̀ sinh ra nh ng mâu thuân gi a doanh nghiêp va hô nông dân. B i vây, đê giai quyêt ôn thoa vân

̀ ̃ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ợ ơ ươ ̣ ̣ đê mâu thuân trên, doanh nghiêp cân phôi h p v i đia ph ́ ng nâng cao vai tro hanh lang phap

́ ̀ ́ ́ ̀ ượ ợ ̣ ̉ ly, tuyên truyên cho ng ̀ ươ i nông dân biêt đ ́ c l i ich va trach nhiêm cua ng ̀ ươ i nông dân khi

́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ượ ̃ ư ̉ ̣ ̣ ̉ ̀ ̀ tham gia liên kêt, va lam sao đê môi liên kêt đ ́   c lâu dai va bên v ng, tao điêu kiên cho san xuât

̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ư ̉ ̣ ̣ ̉ ̉ ̉   khoai tây Atlantic cua hô nông dân va doanh nghiêp cung phat triên. T  đo, giai quyêt mêm deo

́ ́ ̃ ́ ̀ ̀ ̃ ̀ ư ̣ ự ̃ ư ̉ ̣ cac mâu thuân xay ra trong liên kêt, duy tri bên v ng cung nh  tao điêu kiên xây d ng môi liên

́ ̀ ́ ̀ ̃ ư ̣ ̣ ̉ ̣ kêt gi a doanh nghiêp va hô nông dân trong san xuât va tiêu thu khoai tây Atlantic.

́ ̀ ́ ̉ ́ ̀  Giai phap vê hanh lang phap ly

́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̃ ơ ợ ̣ ở ̉ ̣ ̣ Đê tranh tinh trang pha v  h p đông trong môi liên kêt hiên tai xã Yên Trung đang xây

́ ́ ̃ ̀ ́ ̀ ̀ ề ữ ơ ươ ử ̣ ̣ ̉ ̣ ự d ng môi liên kêt b n v ng h n trong t ́   ng lai, cân quy đinh cu thê chê tai x  phat ro rang đôi

́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ư ư ợ ố ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ ̃ ́ ơ v i viêc vi pham cac cam kêt trong h p đông cung nh  cung  ng gi ng va va tiêu thu san phâm,

́ ́ ̀ ̀ ̉ ượ ươ ợ ́ ư ̣ san l ng giao khoan, ph ng th c thu mua sau khi thu hoach. Ban hanh quy chê h p đông theo

̃ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ượ ợ ̀ ̉ ư ̣ ̃ mâu đê h ̃ ́ ̉ ươ ng dân nông dân va công ty hiêu ro đ c l i ich va trach nhiêm cua t ng tac nhân

́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ự ự ợ ̉ ̣ ̣ ̀   tham gia trong h p đông kinh tê. Đê cac công ty va hô nông dân tich c c th c hiên liên kêt thi

̀ ́ ́ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ́ ̀ ̃ ư ư ở ̣ ̣ ̀ Nha n ́ ́ ươ c cân co nh ng chinh sach vê đât đai, lai suât, đâu t ́    m  rông va nâng cao hê thông kêt

́ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ơ ̣ ̣ ̣ ̉ ̀ ̀ câu ha tâng nông thôn, đông th i co quy đinh vê viêc cung câp thông tin, cung câu, gia ca đâu vao,

̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ơ ượ ̣ ̉ ̣ ̉ đâu ra cho ng ̀ ươ i nông dân va cac doanh nghiêp đê kip th i năm băt đ c thi tr ̀ ̉   ̣ ươ ng đê thay đôi

́ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ợ ỉ ợ ̉ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ̀ san xuât, điêu ch nh gia mua ban cho phu h p. Thanh lâp hiêp hôi bao vê quyên l ̣  i cho cac hô

́ ́ ́ ́ ̀ ượ ̣ ̉ ́ nông dân tham gia liên kêt. Tranh cho nông dân bi ep gia va quan ly đ c ng ̀ ươ i dân khi tham gia

́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ơ ươ ̣ ̣ ̉ liên kêt v i công ty. Bên canh đo, chinh quyên đia ph ̀ ̉   ng phai tham gia va phat huy vai tro cua

́ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̃ ư ̉ ̣ ̣ minh trong môi liên kêt, phai la câu nôi trong môi liên kêt gi a doanh nghiêp va hô nông dân

́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ̉ ̣ trong viêc quan ly hanh lang phap ly trong san xuât va tiêu thu khoai tây Atlantic.

̀ ́ ̀ ̃ ư ợ ̣ ̣ ̣ Năm nay trên đia ban xa Yên Trung, sô hô vi pham h p đông đã không còn nh ng s ự

́ ́ ́ ̃ ế ộ ẫ ủ ệ ấ ấ ầ ̣ ể hi u bi ̉  t và tinh th n trách nhi m c a các h  v n còn r t th p nên không it cac hô vân co thê

̀ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ơ ợ ợ ở ̣ ̣ ̉ ̣ ́ vi pham h p đông ma không mang t i trach nhiêm khi tham gia h p đông cua minh. B i vây, cac

́ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ ử ̣ ̣ ̣ ́   chê tai x  phat nghiêm minh ma công ty ap dung la điêu vô cung cân thiêt cho viêc duy tri môi

̀ ́ liên kêt lâu dai.

́ ̀ ươ ̉ ̣ ̀ 4.3.2.2 Nâng cao vai tro cua chinh quyên đia ph ng

ể ạ ậ ợ ữ ề ệ ư ằ ạ Đ  t o nh ng đi u ki n thu n l ố   i cũng nh  hành lang pháp lý nh m t o cho m i

ạ ệ ờ ớ liên k t  ế hình thành và phát tri nể   mang l i hi u qu ả trong th i gian t i, theo tôi ,  chính

ề ị ươ quy n đ a ph ng c n ầ  ti p t c ế ụ  :

́ ̀ ̀ ́ ươ ạ ộ ệ ả ầ ̣ Chinh quyên đia ph ̀ ế   ng c n đ m nhi m vai trò la câu nôi trong ho t đ ng liên k t

̃ ̀ ư ộ ự ẩ ả ấ gi a h  nông dân s n xu t khoai tây Atlantic va công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ỗ ợ ạ ự ề ệ ẩ ề ớ v i nhi u chính sách thu hút, h  tr , t o đi u ki n cho công ty TNHH th c ph m Orion

́ ̀ ̀ ́ ̃ ề ươ ươ ̣ ̣ ế Vina v  tham gia liên k t. Chinh quyên đia ph ng cung la tac nhân tao ra môi tr ̀ ng cho

́ ̃ ̀ ́ ̀ ́ ư ̣ ̣ ̣ ̉ ự s  liên kêt gi a hô nông dân va doanh nghiêp co điêu kiên phat triên.

ự ế ủ ế ộ ả ỏ ẻ ủ ệ ấ ấ Th c t cho th y, quy mô di n tích c a các h  s n xu t ch  y u là nh  l , do đó

ế ự ế ấ ớ ừ ệ ể ả ợ ồ ộ ậ   doanh nghi p không th  ký k t tr c ti p h p đ ng s n xu t v i t ng h  nông dân. Vì v y,

ị ươ ạ ộ ủ ệ ả ầ ả ề chính quy n đ a ph ng c n ph i nâng cao vai trò và hi u qu  ho t đ ng c a HTX. Đ ể

ầ ố ự ự ả ạ ụ ế ả ấ HTX th c s  đóng vai trò là c u n i liên k t trong s n xu t và tiêu th  nông s n t i xã Yên

ế ượ ự ả ấ ở ớ Trung. Cùng v i đó là chi n l c xây d ng xã Yên Trung tr  thành vùng s n xu t khoai tây

ệ ậ ớ ớ Atlantic v i quy mô l n, vùng  nguyên li u t p trung.

̀ ̀ ̀ ̀ ươ ươ ư ơ ở ự ̣ ̣ ̣ ́ Trên đia ban chinh quyên đia ph ̀ ng cân tăng c ̀ ng đâu t xây d ng c  s  ha tâng

́ ̀ ́ ́ ́ ̉ ở ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ ̉ phuc vu san xuât nông nghiêp. Cân chu trong nâng câp cac điêm thu mua nông san khu

́ ́ ̀ ́ ́ ư ư ợ ̉ ̣ ̀ ự v c nông thôn, cac điêm thu mua va cac đâu môi giao l u hàng hoa nh  ch , tram thu

̀ ̀ ̀ ́ ̀ ươ ư ở ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ mua…tao điêu kiên thông th ng va trao đôi hang hoa trên đia ban. Không d ng ̀ ́  đo, cân

̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ươ ợ ̉ ̣ ̣ nâng cao vai tro cua chinh quyên đia ph ̀ ̀   ng trong vai tro trong tai khi ky kêt h p đông va

́ ́ ̃ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ợ ư ̉ ̉ ̣ ̉ ̣ giai quyêt cac vân đê nay sinh trong h p đông gi a cac doanh nghiêp va san xuât. Bên canh

́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ươ ̣ ợ ̃ ơ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ đo, chinh quyên đia ph ̀ ng cân tao điêu kiên thuân l ́ i giup đ  cac hô nông dân san xuât,

́ ̃ ̀ ̀ ́ ư ươ ̉ ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ tô ch c chuyên giao khoa hoc ky thuât vê đia ph ̣  ng, cung câp thông tin câp nhât vê thi

̀ ́ ́ ́ ́ ư ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ tr ̀ ươ ng cho ng ̀ ươ i nông dân, đ a khoa hoc công nghê vao san xuât, giup cac hô tranh lac

̣ ̉ hâu trong san xuât.́

́ ̀ ̀ ươ ơ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ Chinh quyên đia ph ng cân quan tâm h n n a t ́ ́ ́ ̃ ư ơ i hoat đông san xuât kinh doanh cua cac

̀ ̀ ̀ ̃ ̃ ̀ ̀ ́ ́ ư ự ư ̣ ̣ ̣ ̣ hô cung nh  công ty trên đia ban, nhăm th c hiên tôt vai tro la câu nôi gi a doanh nghiêp

̀ ̀ ̃ ́ ̃ ợ ̣ ̉ ̣ ̉ ̀ va hô nông dân, nâng cao vai tro cua nha n ́ ̀ ươ c trong viêc quan ly va hô tr  nông dân cung

ư ̣ nh  doanh nghiêp.

ườ ủ ươ ề ỗ ợ ả Tăng c ng công tác tuyên truy n các ch  tr ng, chính sách h  tr  s n xu t v ấ ụ

ụ ả ủ ỉ ủ ể ậ ấ ợ ồ ẩ Đông c a t nh và h p đ ng tiêu th  s n ph m c a công ty, t p hu n chuy n giao KHKT

ấ ượ ể ấ ệ ả ế ủ ồ đ  nâng cao năng su t, ch t l ng và hi u qu  kinh t c a cây tr ng.

ở ộ ỉ ạ ế ấ ậ ạ ả ệ   Ch  đ o quy ho ch vùng s n xu t quy mô t p trung, khuy n khích m  r ng di n

ầ ấ ổ ị tích khoai tây Atlantic có năng su t cao, có đ u ra  n đ nh.

ộ ố ả ấ ế ầ ọ M t s  gi i pháp c p thi t c n chú tr ng:

(1) Đ y m nh công tác ph  bi n, nâng cao hi u bi

ổ ế ể ẩ ạ ế ề ệ ả ủ ế ố t v  hi u qu  c a m i liên k t cho

ườ ườ ấ ượ ợ ự ừ ng i dân. Cho ng i dân th y đ c l ẩ   ế i ích trong tham gia liên k t. T  đó tích c c thúc đ y

ả ạ ị ụ ế ả ố ươ ộ ấ m i liên k t trong s n xu t và tiêu th  nông s n t i đ a ph ặ   ng hình thành m t cách ch t

ch .ẽ

(2) T o ra và duy trì các mô hình liên k t c  th . Các m i liên k t rõ ràng, d  nh n th y ấ   ế ụ ể

ễ ậ ế ạ ố

ợ ườ ệ ệ ằ có l i cho ng i nông dân đ  h  th y ả   ể ọ ấ r ng vi c liên k t v i các doanh nghi p trong s n ế ớ

ệ ạ ụ ấ ả ẩ ả xu t và tiêu th  nông s n nói chung và hi n t i là s n ph m khoai tây Atlantic nói riêng

ự ừ ứ ệ ọ ơ mang l ạ ợ i l i ích tích c c trong lâu dài, t ệ    đó giúp h  có ý th c trách nhi m h n trong vi c

ư ợ ồ ự ế ệ th c hi n đúng nh  h p đ ng đã ký k t.

(3) Tăng c

ườ ế ả ụ ủ ấ ố ng vai trò c a các tác nhân trong m i liên k t s n xu t – tiêu th  khoai

ề ấ ằ ườ ả tây Atlantic b ng cách tuyên truy n, cung c p thông tin cho ng ấ ề i s n xu t v  quy trình

ị ườ ề ậ ả ố ặ ệ ổ ế ọ ỹ k  thu t, gi ng, v  giá c , th  tr ng… đ c bi t chú tr ng công tác ph  bi n, tuyên

ủ ứ ề ấ ậ ằ ườ ả ấ truy n pháp lu t nh m nâng cao ý th c ch p hành c a ng ợ   i s n xu t khi tham gia h p

ồ đ ng kinh t ế .

(4) Xây d ng vai trò là c u n i trong vi c gi

ự ệ ầ ố ả ế ợ ồ   ấ i quy t các tranh ch p trong h p đ ng

ữ ế liên k t gi a các tác nhân.

(5) T o đi u ki n h n n a t

ệ ơ ữ ổ ứ ề ạ ệ ạ ả ạ ộ ộ ch c cho cán b  lãnh đ o, cán b  qu n lý, đ i di n h ộ

ọ ậ ứ ệ ở ươ gia đình đi nghiên c u, tham quan h c t p kinh nghi m làm ăn ị  các đ a ph ng khác, trong

ườ ế ể ờ ự ệ ậ ươ tr ợ ầ ng h p c n thi ỹ t có th  m i các chuyên gia k  thu t giúp th c hi n các ch ng trình kinh

ở ộ ươ ế ệ ả ế ủ t c a xã, quan tâm m  r ng các ch ng trình kinh t , các mô hình làm ăn có hi u qu  đã

ừ ẳ ướ ổ ư ấ ạ ậ ự ấ ự ậ ượ đ ị c kh ng đ nh, t ng b c thay đ i t ả  duy và t p quán s n xu t l c h u, t c p t túc sang

ủ ấ ọ ườ ả s n xu t hàng hoá c a m i ng i dân.

(6) Có chi n l

ế ượ ả ớ ệ ề ư ầ ư ấ ủ ể ể c qu ng bá gi i thi u v   u đi m c a vùng đ  các nhà đ u t th y rõ

ề ợ ươ ố ầ ư ể ầ ế ủ ti m năng, l ế ủ ị i th  c a đ a ph ng đ  thu hút v n đ u t góp ph n làm kinh t c a xã ngày

ể ơ ữ càng phát tri n h n n a.

́ ́ ́ ́ ơ ̉ ̉ ̣ 4.3.2.3 Giai phap đôi v i ng ̀ ươ i san xuât (hô nông dân)

 Nâng cao nhân th c cua ng

̀ ̀ ́ ư ươ ̣ ̉ ̉ ́ ̀ i dân vê vai tro cua liên kêt

ệ ị ̣ Trên đ a bàn xã Yên Trung nói riêng và huy n Yên Phong nói chung thì viêc xây

́ ̃ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ự ự ư ̣ ̣ ̣ ̃ ư   ự d ng môi liên kêt gi a doanh nghiêp va hô nông dân la th c s  cân thiêt. Môt trong nh ng

́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ơ ự ̉ ̣ ̣ giai phap đôi v i hô nông dân nhăm hoan thiên, xây d ng môi liên kêt trên la nâng cao

́ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ự ợ ̉ ̣ ́ năng l c ky kêt va giai quyêt tranh châp trong h p đông. Trong đo, viêc bôi d ̃ ươ ng nâng

́ ̀ ́ ̀ ́ ư ươ ợ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ cao nhân th c cua ng ̀ ̀ i dân vê quyên l ́ i va trach nhiêm cua ban thân trong khi ky kêt

́ ̀ ̀ ̀ ̣ ́ ợ h p đông kinh tê la viêc cân thiêt.

ứ ủ ộ ườ ế ế ệ ạ ậ Do trình đ  nh n th c c a ng i dân trong vi c tham gia liên k t còn h n ch  nên

ạ ơ ươ ứ ủ ế ạ ỏ ẫ v n còn tình tr ng nông dân đ n ph ớ ng h y b  cam k t. V i tình tr ng mua đ t bán

ạ ả ưở ố ượ ế ủ ườ ụ ể đo n đã làm  nh h ng đ n đ i t ng bán hàng c a ng ắ i dân. Đ  kh c ph c tình

ồ ưỡ ệ ạ ứ ủ ườ tr ng này, vi c b i d ậ ng nâng cao nh n th c c a ng i dân thông qua các kênh thông

ư ở ớ ậ ề ề ề ệ ấ tin nh  m  các l p t p hu n, tuyên truy n trên các kênh truy n hình v  nông nghi p là

ệ ầ ế ế ệ ả ấ ạ ằ vi c làm c n thi ả t nh m nâng cao hi u qu  trong s n xu t, trong liên k t. Bên c nh đó

ự ợ ẽ ủ ụ ặ ầ c n có s  h p tác ch t ch  c a các nông dân và bên tiêu th  khoai tây Atlantic.

ướ ườ ự ế ầ Ngoài các TBKT đã h ẫ ng d n, ng ứ   i dân c n tích c c tìm tòi, nâng cao ki n th c

ự ế ộ ệ ụ cho mình, áp d ng vào th c t ả  m t cách có hi u qu .

̀ ́ ́ ́ ́ ́ ̃ ́ ́ ̀ ư ợ ở ̣ ̉ ̣ ̣ ̀ Hâu hêt cac hô san xuât ch a biêt hêt vê l ́   i ich ma liên kêt đem lai, b i vây đa co

́ ̀ ̀ ́ ợ ử ợ ̉ ̣ ̣ ̣ ̀ nhiêu tr ̃ ̀ ươ ng h p không hiêu ro trach nhiêm va coi th ̀ ươ ng cach x  phat vi pham h p đông

̀ ̀ ́ ̀ ự ợ ̣ ̉ ̣ ̀ ̀ vi vây cân tuyên truyên cho nông dân hiêu va t ́  nguyên tham gia ky kêt h p đông trên c ơ

́ ́ ́ ̀ ̀ ̃ ̀ ̀ ́ ư ợ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ở s  nhân th c đung đăn quyên va nghia vu cua minh trong h p đông kinh tê. Ban thân cac

́ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̃ ự ́ ơ ợ ̣ ̣ hô nông dân cân chu y th c hiên đung theo h p đông liên kêt đa ky v i công ty. Không t ự

́ ̀ ́ ́ ư ượ ự ̉ ̉ ̉ ̉ ́ y ban san phâm ra bên ngoai khi ch a ban đu khôi l ng cho công ty, không t ́  ban san

́ ́ ́ ́ ̀ ̃ ̀ ́ ợ ̉ ̣ ̉ ̀ phâm ra ngoai khi thây cai l ́ ợ ươ i tr c măt. Cac hô nông dân cân hiêu ro vai tro, l i ich lâu

́ ̀ ̀ ́ ́ ơ ̉ ̉ ̣ ̣ dai cua liên kêt san xuât va tiêu thu khoai tây Atlantic v i doanh nghiêp.

́ ̀ ̀ ̀ ̃ ự ̣ ̣ ợ  Nâng cao năng l c ky h p đông va trinh đô ky thuât

̀ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ Qua điêu tra trên cac đia ban, cac hô nông dân đêu co kinh nghiêm trông khoai tây

̀ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̃ ư ơ ự ự ̀ Atlantic nhiêu năm nh ng hâu hêt con s  sai va mang tinh t ́  phat, t ệ    tich luy kinh nghi m

̀ ̀ ̀ ́ ư ư ̉ ̣ ̣ ̃ ủ ả c a b n thân. Điên hinh nh  trên đia ban xa Yên Trung, hâu nh  cac hô nông dân không

́ ̀ ̃ ́ ́ ́ ́ ơ ự ̣ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉ ̉ ̣ tham gia tâp huân vê ky thuât san xuât nên kha năng tiêp cân v i s  phat triên cua khoa hoc

̃ ̃ ́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ́ ̣ ơ ́ ư ư ̣ ̣ ̉ ̣ ̀ ky thuât cung nh   ng dung công nghê m i vao san xuât con han chê. Do đo, chinh quyên

̃ ́ ̀ ươ ươ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ đia ph ̀ ng cân th ̀ ng xuyên tâp huân ky thuât cho ba con, câp nhât thông tin thi tr ̀ ̣ ươ   ng

̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ộ ̀ ơ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉   giup ba con tranh lac hâu trong th i ky hôi nhâp. Ban thân cac h  tham gia liên kêt cân phai

́ ̀ ́ ́ ̀ ơ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉ tăng c ̀ ươ ng thanh lâp tô, hôi san xuât nhăm trao đôi kinh nghiêm, hiêu biêt v i nhau.

ườ ả ơ ữ ạ ộ ấ ầ ẽ ớ ế ặ ả Ng ấ   i s n xu t c n liên k t ch t ch  v i nhau h n n a trong ho t đ ng s n xu t

ụ ể ụ ế ậ ấ ỏ ạ ộ và tiêu th  khoai tây Atlantic, nh t là ho t đ ng tiêu th  đ  đi đ n th a thu n cùng có l ợ   i

ả ớ ủ ệ ị ạ ề v  giá c  v i doanh nghi p và tránh tình tr ng b  làm giá, ép giá c a bên thu mua khi

ượ ữ ườ ả ể ệ ậ ặ ấ ộ đ c mùa. Nh ng ng i s n xu t có th  thành l p ra các hi p h i ho c các nhóm, t ổ

ế ườ ể ỗ ợ ụ ả ấ liên k t 5­10 ng ư ử   i đ  cùng giám sát h  tr  nhau trong s n xu t, tiêu th  cũng nh  c  ra

ườ ứ ể ỏ ế ợ ư ệ ậ ầ ạ ồ ớ ng i đ ng đ u đ i di n đ  th a thu n cũng nh  ký k t h p đ ng v i phía HTX ­

ệ ợ Doanh nghi p sao cho hai bên cùng có l i.

̀ ̀ ̃ ́ ̀ ́ ́ ́ ư ư ợ ̣ ̣ ̣ ̉ Bên canh đo, cân chu trong đ a can bô khuyên nông vê t ng thôn đê hô tr , nâng

́ ́ ́ ́ ̣ ơ ́ ơ ở ̣ cao thâm canh cho ng ̀ ươ i dân, tăng c ̀ ươ ng m  cac l p tâp huân cho cac hô m i tham gia

ứ ỹ ậ ượ ướ ế ườ ự ầ ̉ san xuât. ́ Ngoài các ki n th c k  thu t đ c h ẫ ng d n, ng i dân c n tích c c tìm tòi,

ự ế ộ ứ ụ ế ệ nâng cao ki n th c cho mình, áp d ng vào th c t ả  m t cách có hi u qu .

 Nâng cao kha năng hach toan kinh tê va tiêp cân thi tr

́ ́ ̀ ́ ̣ ươ ̉ ̣ ̣ ̀ ng

̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ự ́ ư ̣ Qua nghiên c u tinh hinh th c tê, chung tôi nhân thây răng hâu hêt ng ̀ ươ i nông dân tham

́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ̉ ̣ ̣ ̣ gia san xuât khoai tây Atlantic trinh đô con thâp, rât it ng ́ ̀ ươ i hoc hêt câp 3 nên công tac hach toan

́ ́ ̀ ́ ́ ́ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ ̉ kinh tê rât han chê va kho khăn, kha năng tiêp cân thi tr ̀ ̀ ̣ ươ ng con kem. Đê khăc phuc điêm nay,

̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ́ ự ̀ ơ ̉ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉ ̣   cân co s  chu đông tim hiêu va hoc hoi cua cac hô. Đông th i phat huy vai tro cua chinh quyên đia

̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ươ ́ ̉ ư ́ ơ ̣ ̣ ̣ ̣ ph ̉   ng trong viêc tô ch c va khuyên khich tham gia cac l p đao tao nâng cao trinh đô, hoc hoi

́ ́ ̣ ̉ ̣ ̣ kinh nghiêm, nâng cao kha năng tiêp cân thông tin, tiêp cân thi tr ̀ ́ ̣ ươ ng khi cung câp thông tin qua

́ ̀ ươ ̣ ̣ ́ cac ph ng tiên đai chung cho ba con nông dân.

ả ố ớ ự ẩ 4.3.2.4 Gi i pháp đ i v i Công ty TNHH th c ph m Orion Vina

 Đâu t

̀ ́ ư ̉ ̣ ̀  phat triên vung nguyên liêu

́ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ơ ̣ ̉ ̉ ̉ ̉ ̣ ̀ Đôi v i doanh nghiêp chê biên nông san luôn cân đam bao tinh ôn đinh vê nguôn

́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ự nguyên liêu nên cân phai co kê hoach xây d ng va tâp trung cho vung nguyên liêu chinh.

̀ ̀ ́ ́ ́ ̉ ở ợ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ ̣ ́ ơ   Đê m  rông vung nguyên liêu phuc vu cho san xuât, cac doanh nghiêp cân phôi h p v i

̀ ́ ̀ ́ ̀ ươ ̣ ̣ ̉ ̉ ̣ ̣ ̉ chinh quyên đia ph ng huyên, tinh đê quy hoach thêm va đâu t ư ư  t liêu san xuât cho quy

̀ ̣ ̣ hoach vung nguyên liêu.

ộ ố ươ ầ ư ộ Công ty c n đ a ra m t s  ph ế   ng án kích thích các h  nông dân tham gia liên k t

ớ ủ ụ ả ứ ể ầ ẩ và tiêu th  s n ph m khoai tây Atlantic đ  đáp  ng thêm nhu c u vô cùng l n c a công

ty.

 Bô sung môt sô điêm con thiêu trong h p đông

̀ ́ ́ ̀ ợ ̉ ̣ ̉

ồ ợ ế ụ ợ ứ ề ả ả ủ H p đ ng kinh t là căn c  pháp lý đ m b o quy n, nghĩa v , l i ích c a các bên

ơ ở ể ơ ử ấ ậ ậ ể ả   tham gia, và là c  s  đ  c  quan pháp lu t xét x  khi có tranh ch p. Vì v y, đ  gi m

ề ữ ữ ể ẽ ặ ả ạ ồ ợ ổ ị thi u nh ng vi ph m thì h p đ ng ph i ch t ch , có tính  n đ nh và b n v ng.

̃ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ̃ ́ ở ợ ̣ ̣ Trong qua trinh liên kêt, s  di co tinh trang vi pham h p đông, mâu thuân phat sinh

̀ ̀ ̃ ̀ ́ ̃ ́ ́ ́ ự ư ợ ̣ ̣ ở   gi a công ty va hô nông dân la do s  thiêu chăt che trong h p đông ky kêt liên kêt. B i

́ ̃ ̃ ́ ́ ̀ ̀ ự ư ư ợ ơ ̣ ̉ ̉ ̉ ̣ ̣  vây, đê giam thiêu nh ng vi pham h p đông khi xây d ng môi liên kêt bên v ng v i hô

̀ ́ ̀ ̀ ươ ̉ nông dân trông khoai tây Atlantic trong t ́ ợ   ng lai cua công ty, thì h p đông kinh tê cân chu

̃ ư ̉ ̣ ̉ ́ y bô sung linh hoat nh ng điêm sau:

̀ ́ ́ ̀ ̀ ượ ̣ ̣ ̉ ́ư Th  nh t ấ , Nêu công ty va hô vi pham va hai bên không giai quyêt đ c thi công ty

̀ ́ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉   ự hoăc hô co thê kiên bên kia ra toa an dân s  đê giai quyêt, kinh phi do bên thua kiên tra.

̀ ợ ̉ ̉ ̉ Đam bao quyên l ́ i cho ca hai bên tham gia liên kêt.

̀ ̀ ̃ ́ ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ư Th  hai , cân quy đinh ro rang ng ̀ ́ ̀ ươ ư i đ ng ra lam trong tai, hoa giai, giai quyêt cac

̀ ̃ ̀ ̀ ́ ́ ́ ợ ự ợ ̉ ̣ ̉ ̉ ̣ mâu thuân, bao vê quyên l i va đam bao cac bên tham gia liên kêt th c hiên đung h p đông

̀ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ̉ ư ươ ́ ơ ̣ ́ (cân phai đ a chinh quyên đia ph ̃ ư   ng vao trong môi liên kêt v i vai tro la câu nôi gi a

́ ̀ ̀ ́ ̣ ̣ ̉ ̣ doanh nghiêp va hô nông dân trong liên kêt san xuât va tiêu thu khoai tây Atlantic).

́ ́ ́ ̀ ́ ́ ́ ̀ ́ ̣ ượ ̉ ượ ợ Th  báư , cân co chinh sach khuyên khich cac hô v t san l ng ky trong h p đông

̃ ́ ́ ́ ư ơ ơ ư ̣ ơ ̣ ̉ ̉ môt cach  u đai h n, đê công ty co thê thu mua đ ượ ượ c l ̃ ng nguyên liêu l n h n n a.

̀ ̀ ́ ̀ ̣ ̉ ́  Hoan thiên chê tai vê gia cua công ty

̀ ̃ ́ ự ẩ ̣ ̉ ́ Trên đia ban xa Yên Trung Công ty TNHH th c ph m Orion Vina nên co giai phap

́ ̀ ́ ́ ́ ̃ ́ ́ ự ư ợ ́ ơ ̉ ̉ ̣ ̣ ợ h p ly vê gia đê thoa thuân v i hô nông dân, đi đên s  thông nhât h p ly gi a ng ̀ ươ i nông

̀ ̀ ̀ ợ ự ̣ ̉ ̉ ̉ ̣ ̣ dân va doanh nghiêp, đam bao quyên l i cua doanh nghiêp va hô nông dân. Tăng s  liên

̃ ́ ́ ̀ ư ̉ ̣ ̣ ̣ kêt trong san xuât – tiêu thu khoai tây Atlantic gi a doanh nghiêp va hô nông dân.

 C  chê thanh khoan cua công ty

́ ơ ̉ ̉

́ ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ơ ưở ự ơ ̉ ̉ ̣ C  chê thanh khoan co anh h ng tr c tiêp đên đ i sông hô nông dân, nêu thanh

̃ ̀ ̃ ́ ở ơ ở ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ̣ khoan châm trê thi viêc chi tiêu cua nông hô se tr  nên kho khăn h n. B i vây, Công ty

̃ ́ ́ ́ ̣ ơ ự ẩ ợ ̉ ̣ TNHH th c ph m Orion Vina đa co môt c  chê thanh khoan h p ly và thanh toán châm

̀ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ố ợ ̣ ở   nhât la 1 thang sau ngày thu mua cu i cùng. Điêu nay rât h p long cac hô nông dân, b i

̀ ́ ̀ ̃ ư ơ ̣ ̣ ́ vây nên công ty nên duy tri c  chê nay trong nh ng giai đoan tiêp theo.

ạ ề ậ ộ ệ Hi n   t i   công   ty   còn   thanh   toán   ch m   ti n   cho   h   nông   dân.   Trong   khi

ớ ộ ẽ ề ồ ợ ký h p đ ng v i h  nông dân có ghi công ty s  thanh toán ti n hàng sau 30 ngày k  t ể ừ

ư ườ ả ớ ố ngày thu mua cu i cùng nh ng th ng ph i sau 2 tháng, có khi 3 tháng công ty m i thanh

ủ ệ ấ ậ ộ ộ ủ   toán cho h . Vi c ch m thanh toán đã làm m t lòng tin c a h  vào công ty, uy tín c a

ế ả ố ả ế ượ ẽ ề ế ấ ộ công ty gi m xu ng. N u gi i quy t đ c v n đ  này s  khuy n khích các h  nông dân

ế ớ ặ ươ ứ ữ tham gia liên k t v i công ty. M t khác, ph ệ   ầ ng th c thanh toán c n tìm ra nh ng bi n

ậ ộ ồ ượ ề ộ pháp sao cho các h  nông dân tr ng khoai tây Atlantic nh n đ c ti n m t cách nhanh

nh t.ấ

 C  ch  đ m b o ch t l

ơ ế ả ấ ượ ả ố ng gi ng khoai tây Atlantic

ệ ủ ự ề ẩ ầ ấ   Hàng năm nhu c u v  nguyên li u c a công ty TNHH th c ph m Orion Vina là r t

ừ ừ ữ ậ ầ ộ ố   ớ l n và không ng ng tăng theo t ng năm. Vì v y, công ty không nh ng c n m t kh i

ệ ớ ả ị ườ ữ ượ l ổ ng nguyên li u l n và  n đ nh mà còn ph i th ệ   ng xuyên tìm nh ng vùng nguyên li u

ớ ể ể ả ứ ủ ệ ả ậ ầ ộ ứ   m i đ  đáp  ng nhu c u nguyên li u ngày m t tăng c a công ty. V y đ  đ m b o m c

ệ ổ ề ấ ọ ố ị nguyên li u  n đ nh thì đi u quan tr ng là gi ng mà công ty c p cho bà con nông dân

ả ả ể ả ể ạ ả ả ẩ ỏ ọ ph i đ m b o tiêu chu n đ  cây khoai m c lên kh e m nh và cũng đ  đ m b o cây

ấ ố ứ ể ể khoai tây có th  cho năng su t t ệ i đa đ  đáp  ng nguyên li u cho công ty. Tránh tình

ư ừ ế ạ ố ễ ắ   tr ng nh  năm v a qua gi ng khoai tây Atlantic kém khi n cho cây khoai tây d  m c

ự ậ ẩ ấ ầ ệ b nh và cho năng su t không cao. Vì v y, công ty TNHH th c ph m Orion Vina c n có

ể ả ấ ượ ệ ả ả ả ố ế ườ ả bi n pháp b o qu n đ  đ m b o ch t l ố ng gi ng t t đ n tay ng ấ i s n xu t. Công ty

ấ ả ả ố ườ ả ư ấ ả ả cung c p gi ng đ m b o cho ng ồ   i s n xu t cũng nh  công ty đang đ m b o cho ngu n

ượ ượ ổ ề ố ượ ị ấ ượ ả ả ệ ủ nguyên li u c a mình đ c  n đ nh v  s  l c đ ng và đ m b o ch t l ng. Có th ể

ấ ượ ệ ả ả ố ả ườ ả ấ nói vi c đ m b o ch t l ng gi ng đem l ạ ợ i l i ích cho c  ng i s n xu t và công ty

ừ ệ ả ả ợ ự ẩ ề ề ả TNHH th c ph m Orion Vina. T  vi c đ m b o l ố   i cho c  2 bên cũng là ti n đ  cho m i

ế ề ặ liên k t ngày càng b n ch t.

́ ươ ̉ ̉ ́  Co thêm ph ng an chia se rui ro

ủ ư ế ệ ả ấ ả ộ ị ộ   Khi x y ra r i ro nh  thiên tai đ t bi n, d ch b nh gây m t mùa, giá c  tăng đ t

ế ế ả ấ bi n và các nguyên nhân b t kh  kháng thì các thành viên tham gia liên k t (công ty, HTX,

ộ ơ ể ế ể ả ậ ả ợ   ạ ộ h  nông dân) ph i tham gia ki m tra bàn b c th o lu n đ  tìm ra m t c  ch  thích h p

ả ế ợ ể ả ấ ệ gi ỏ i quy t th a đáng l i ích các bên đ  không bên nào c m th y thi t thòi. V  c  b n s ề ơ ả ự

ế ể ả ề ả ự ợ ắ ả ả ọ ọ tôn tr ng đã ký k t k  c  v  giá c  là nguyên t c quan tr ng đ m b o s  h p tác lâu dài

ế ị ườ ơ ự ả ữ ủ ẳ ậ trong c  ch  th  tr ề   ng. S  th o lu n công khai dân ch  bình đ ng gi a các bên là đi u

ể ệ ế ượ ế ế ẩ ki n không th  thi u đ c trong liên k t kinh t ự . Công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ể ề ươ ẻ ủ ể ể ấ ầ c n tri n khai v n đ  này trong t ng lai đ  có th  chia s  r i ro cho các bên.

́ ́ ́ ́ ̀ ̉ ̣ ̉ ̉ Trong môi liên kêt san xuât, tiêu thu khoai tây Atlantic noi riêng va san phâm nông

́ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉ ̣ ́ nghiêp noi chung, ng ̀ ươ i san xuât luôn phai ganh chiu nhiêu rui ro. Nhât la khi điêu kiên

̀ ̀ ̀ ơ ưở ấ ớ ớ ̉ ượ ̉ ̉ ̣ ̣ ́ th i tiêt anh h ng r t l n t i san l ng cua khoai tây Atlantic sau thu hoach, điêu nay tao

́ ́ ́ ̀ ́ ̣ ự ́ ơ ̉ ̉ ̣ ̣ ̉ ra rui ro l n cho cac hô tr c tiêp tham gia san xuât va doanh nghiêp phu trach bao tiêu san

́ ́ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ̀ ̃ ̀ ư ̉ ̣ ̣ ợ phâm. Chinh vi vây, khi đa tham gia ky kêt h p đông, ngoai nh ng trach nhiêm ma doanh

́ ̀ ́ ơ ươ ự ươ ̣ ̉ ̉ ̉ ̣ nghiêp phai đam bao v i ng ̀ i nông dân thi viêc xây d ng thêm cac ph ́ ng an ́ ̉   tranh rui

́ ̀ ́ ́ ̃ ́ ợ ư ợ ̃ ư ̉ ̉ ̉ ̉ ̣ ̣ ̣ ro, phân chia l ̣   i ich va giai quyêt nh ng rui ro co thê xay ra nh : hô tr  tin dung khi bi thiêt hai

́ ́ ́ ́ ợ ỏ ́ ơ ́ ơ ̣ ư ̣ ậ do thiên tai, tr  gia khi gia th a thu n chênh lêch qua l n so v i gia thi tr ̀ ́ ̣ ươ ng, cac vât t ̀  đâu

̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ư ư ̣ ̣ ̉ ́ vao nh  phân bon, thuôc BVTV ́ ơ … Co nh  vây cac hô dân m i an tâm san xuât va tham gia

́ ́ ́ ̀ ̀ ơ ượ ́ ơ ượ ̣ ̉ ̉ ̉ ̉ ̉ liên kêt v i doanh nghiêp, san phâm m i đ ́ ́ c đam bao tôt cac yêu câu vê ca sô l ̀   ng va

́ ượ chât l ng.

Ầ

Ế

Ế

Ị

Ậ PH N V: K T LU N VÀ KI N NGH

ậ ế 5.1 K t lu n

́ ́ ́ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ủ ̉ ̣ ̣ ́ Liên kêt kinh tê trong san xuât va tiêu thu la môt xu thê tât yêu c a qua trinh phat

̀ ́ ́ ̀ ́ ̃ Ở ượ ư ̉ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ triên va hôi nhâp kinh tê quôc tê. ́  Viêt Nam, vân đê kinh tê đa đ c đăt ra t ́ ̀  rât lâu.

̀ ́ ̀ ́ ́ ́ ̀ ́ ̉ ̣ ̉ ́ Trong nên kinh tê hang hoa, liên kêt kinh tê trong qua trinh san xuât – tiêu thu cua doanh

̀ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̉ ượ ̣ ̣ ̉ ̀ nghiêp cang phai đ c đăt lên hang đâu, đo không chi la vân đê câp thiêt trong n ̀ ́ ươ   c ma

́ ̀ ̀ ́ ̃ ̀ ́ ́ ượ ̣ ̀ hiên nay vân đê vê liên kêt cung đang la vân đê đ ́ c cac n ́ ươ c trên thê gi ́ ơ i quan tâm.

́ ̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ư ̉ ̣ 1. Trong qua trinh nghiên c u môi liên kêt trong san xuât va tiêu thu khoai tây

̃ ́ ̀ ự ẩ ư ̣ Atlantic gi a công ty TNHH th c ph m Orion Vina va hô nông dân xã Yên Trung, chung

̃ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ượ ự ̣ ̣ ̉ tôi đa khai quat đ ́ ̃   c môt sô vân đê ly luân va th c tiên vê liên kêt, liên kêt trong san xuât

̀ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̃ ́ ư ượ ̣ ̣ ̣ va tiêu thu khoai tây Atlantic nh : Vê măt ly thuyêt đê tai đa nêu lên đ ̀   c khai niêm vê

́ ́ ̀ ́ ̀ ụ ấ ế ắ ̣ ̉ ̉ ả s n xu t, tiêu th , liên kêt, va liên kêt kinh t ; vai tro, đăc điêm và nguyên t c cua môi liên

́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ứ ươ ư ưở ̣ ̉ ̉ ̉ kêt; nôi dung, hình th c và ph ng th c chu yêu cua liên kêt; cac yêu tô anh h ́ ng đên

́ ́ ́ ̃ ̀ ư ̉ ̣ ̣ ̀   môi liên kêt trong san xuât ­ tiêu thu khoai tây Atlantic gi a công ty va hô nông dân. Vê

̀ ̀ ̃ ̃ ̀ ́ ́ ́ ̀ ự ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ măt th c tiên, đê tai đa hoc hoi kinh nghiêm vê môi liên kêt trong san xuât va tiêu th  t ̀ ụ ư

́ ̀ ̀ ̀ ̃ ̀ ́ ị ươ ́ ư ộ ̣ ́ môt sô đ a ph ̀ ̣   ng và m t sô đê tai liên quan. Đê tai đa đi sâu nghiên c u va phân tich nôi

́ ̃ ́ ̀ ́ ̀ ư ̣ ̉ ̣ dung môi liên kêt gi a doanh nghiêp va nông dân trong san xuât va tiêu thu khoai tây

Atlantic.

́ ̀ ̀ ̀ ̃ ́ ́ ́ ̣ ượ ́ ư ̣ ̉ 2. Qua qua trinh nghiên c u, đê tai đa đat đ ́   c môt sô kêt qua sau: Môi liên kêt

̃ ̀ ́ ụ ự ẩ ư ̉ trong san xuât va tiêu th  khoai tây Atlantic gi a công ty TNHH th c ph m Orion Vina va ̀

́ ữ ự ề ẩ ̣ ́   hô nông dân xã Yên Trung khá b n v ng. Công ty TNHH th c ph m Orion Vina co môi

́ ̃ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ơ ̣ ̉ ̣ liên kêt rât tôt v i cac hô nông dân tham gia san xuât khoai tây Atlantic trên đia ban xa Yên

̀ ́ ́ ́ ́ ̀ ợ ươ ư ̉ ̣ ̀ Trung thông qua h p đông văn ban, đây la loai ph ̣   ng th c liên kêt co tinh rang buôc

̀ ̀ ̃ ́ ợ ̣ ̉ ̉ ̣ ̀ cao vê quyên l ́ i va nghia vu cua ca hai bên tham gia liên kêt. ́  Công ty rât chu trong t ́ ơ   i

̀ ̀ ́ ́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ơ ự ư ̣ ̣ ̀   viêc xây d ng va duy tri môi liên kêt v i hô nông dân vi công ty luôn y th c răng đây la

̀ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̀ ́   nguôn cung câp đâu vao quan trong trong qua trinh san xuât kinh doanh cua công ty. Vai tro

̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ơ ̣ Ở ̉ ̉ ̀ cua nha n ́ ươ c nhin chung con m  nhat. xã Yên Trung, nông dân chi biêt đên môi quan

̀ ̀ ́ ̀ ̀ ự ưở ̣ ̉ ̣ ̉ ẩ hê cua hô va công ty TNHH th c ph m OrionVina ma không biêt nhiêu t ́ ơ i tâm anh h ng

́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ươ ư ̉ ̣ ̉ ̣ cua chinh quyên đia ph ng. Cac chinh sach khuyên khich san xuât, đâu t công con han

chê.́

̃ ̀ ́ ́ ́ ơ ở ự ự ư ̣ ̣ ̉ ́   3. Trên c  s  th c tiên va ly luân trên, tôi xin đ a ra môt sô giai phap cho s  phat

́ ̃ ́ ̀ ́ ư ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ triên môi liên kêt gi a doanh nghiêp va hô nông dân trong san xuât – tiêu thu khoai tây

́ ̀ ̀ ̃ ́ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̀ ́ Atlantic trên đia ban xa Yên Trung. Đo la cac giai phap vê nâng cao vai tro cua chinh quyên

̀ ̃ ̃ ́ ́ ̃ ươ ư ươ ̣ ̉ ̣ ̉ ̉ đia ph ̀ ng cung nh  vai tro cua nha n ́ c trong viêc quan ly, giai quyêt mâu thuân cung

̀ ̃ ̀ ̀ ̃ ́ ̀ ự ư ư ở ư ươ ư ̣ ̣ ̉ nh  linh v c đâu t công t ng đia ph ng hiên nay. ̀ Ngoai ra, đê liên kêt bên v ng cân

́ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ơ ̉ ̣ ̉ ̣ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ phai co môt sô giai phap cho cac hô san xuât va doanh nghiêp. Đôi v i hô nông dân, cân

́ ́ ́ ̀ ̀ ̀ ư ươ ̣ ̉ ̉ ̉ ̣ nâng cao nhân th c cua ng ̀ i dân vê vai tro cua liên kêt trong san xuât va tiêu thu khoai

̣ ́ơ tây Atlantic v i doanh nghiêp.

́ ́ ̀ ́ ự ở ự ̣ ̉ ̉ ̣ ̣ ̉ ́   4. Khi th c hiên cac giai phap trên, kêt qua đem lai la s  m  rông quy mô cua môi

̀ ́ ́ ̀ ̀ ́ ̀ ̀ ự ợ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ liên kêt, nhăm hoan thiên hê thông tiêu thu, nâng cao s  hiêu biêt vê vai tro cua h p đông

́ ̀ ́ ơ ̉ ̣ ̣ ́ trong san xuât ­ tiêu thu khoai tây Atlantic đôi v i nông dân, tao hanh trang cho nông dân

́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ́ ̀ ̣ ̉ ̉ tham gia vao liên kêt. Bên canh đo, la con đ ̀ ươ ng đung đăn đê co thê tim ra tiêng noi chung

̀ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̉ ̉ ́ cho doanh nghiêp va hô nông dân trong qua trinh liên kêt san xuât kinh doanh, đam bao l ̉ ợ   i

́ ̃ ̀ ̀ ́ ̀ ̣ ợ ̣ ̉ ̣ ̣ ̣ ́ ich va nghia vu cua cac bên tham gia liên kêt, tao điêu kiên thuân l ́ i cho viêc duy tri môi

̀ ̃ ̃ ́ ̀ ́ ư ư ̣ ̣ ̉ ̣ liên kêt bên v ng gi a doanh nghiêp va hô nông dân trong san xuât – tiêu thu khoai tây

Atlantic.

ị ế 5.2 Ki n ngh

́ ́ ̀ ̃ ́ ́ ̀ ̀ ượ ư ́ ơ ̉ ̣ ̣ Đê co đ c môi liên kêt bên chăt gi a công ty va hô nông dân cung v i cac nha ̀

̃ ̀ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ự ự ươ ự ̉ ̉ khac, không chi la s  nô l c cua công ty va ng ́ ̀ i nông dân ma con co s  chung tay gop

́ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ơ ̣ ̉ ́ ư ư s c t ̀ ̀  phia nha n ́ ́ ươ   c. Điêu nay vô cung quan trong không chi đôi v i công ty ma con đôi

́ ́ ́ ́ ́ ư ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ơ v i hê thông cac doanh nghiêp nông nghiêp noi chung. Chung tôi xin đ a ra môt sô kiên

̀ ́ ̀ ̃ ́ ́ ư ̣ ̉ ư nghi nhăm phat triên bên v ng môi liên kêt nh  sau:

ố ớ ề ị ươ 5.2.1 Đ i v i Chính quy n đ a ph ng

ủ ươ ư ế ọ ộ ợ Quan tâm và chú tr ng đ n các h  nông dân, đ a ra các ch  tr ng h p lý cho

ấ ợ ể ộ ả ừ t ng năm đ  h  s n xu t có l i.

ế ể ả ầ ườ Công tác khuy n nông, chuy n giao KHKT  c n ph i tăng c ng sao cho có hi uệ

ữ ứ ể ườ ữ ứ ể ầ qu  h n ả ơ , chuy n giao nh ng th  ng ả i dân c n, ch  không ph i chuy n giao nh ng th ứ

ọ nhà khoa h c có.

ứ ủ ố ợ ể ể ậ ộ ườ Ph i h p chuy n giao TBKT đ  nâng cao trình đ  nh n th c c a ng i dân và giúp

ụ ữ ế ể ầ ấ ả ộ ồ ờ ế ợ   ọ h  áp d ng nh ng ti n b  KHKT vào s n xu t, đ ng th i khi chuy n giao c n k t h p

ự ế ủ ứ ớ ườ ụ ể ệ ả ấ ộ ế cùng v i ki n th c th c t c a ng i dân đ  áp d ng m t cách có hi u qu  nh t. Ch ứ

ự ả ỉ không ph i ch  nói xuông mà không có th c hành.

ố ớ ộ ồ 5.2.2 Đ i v i h  tr ng khoai tây Atlantic

ầ ư ệ ả ấ ướ ị ườ C n có t duy s n xu t nông nghi p theo h ng th  tr ng.

́ ̀ ̃ ́ ự ̣ ̉ ̉ ̣ ̣ Cân tich c  tham gia hoc hoi, trao đôi thêm kinh nghiêm chăm soc, ky thuât khoai

̀ ́ ̀ ́ ̃ ự ươ ̣ ̣ ̣ tây Atlantic. Th ̀ ươ ng xuyên va tich c c tham gia tâp huân ky thuât ma đia ph ́ ̉ ư   ng tô ch c

́ ́ ̣ ươ ư ̉ ̣ ̣ ̀ đê nâng cao kiên th c va câp nhât thông tin thi tr ̀ ng

ữ ứ ầ ậ ơ ợ ế ế C n nh n th c rõ h n nh ng l i ích kinh t lâu dài mà liên k t mang l ạ ừ i, t đó tích

ế ả ệ ế ấ ấ ơ ố ự c c tham gia và có trách nhi m h n trong liên k t, nh t là m i liên k t s n xu t tiêu th ụ

ồ ợ thông qua h p đ ng kinh t ế .

ầ ư ầ ạ ạ ụ ữ ấ ả ả ớ C n m nh d n đ u t trong s n xu t và áp d ng nh ng ấ   TBKT m i vào s n xu t

ể ệ ể ậ ờ ồ ỹ ồ đ ng th i tìm hi u thêm các bi n pháp k  thu t trong tr ng và chăm sóc đ  nâng cao

ư ấ ượ ấ năng su t cũng nh  ch t l ng khoai tây Atlantic.

ố ớ ự ẩ 5.2.3 Đ i v i Công ty TNHH th c ph m Orion Vina

ư ồ ợ ổ ế ạ ẩ Đ a ra h p đ ng hai bên cùng có l ể   ợ Đ y m nh công tác ph  bi n, nâng cao hi u i,

ế ề ệ ả ủ ế ố ườ ườ ấ bi t v  hi u qu  c a m i liên k t cho ng i dân. Cho ng i dân th y đ ượ ợ c l i ích trong

ừ ự ụ ế ế ả ấ ẩ ố tham gia liên k t. T  đó tích c c thúc đ y m i liên k t trong s n xu t và tiêu th  khoai tây

ạ ị ươ ặ Atlantic t i đ a ph ẽ ộ ng hình thành m t cách ch t ch .

̀ ̀ ̀ ́ ầ ơ ươ ̉ ̣ ̉ Công ty c n thanh khoan kip th i va song phăng cho ng ̀ i nông dân giup công ty

̀ ́ ̀ ự ̉ ̉ xây d ng hinh anh tôt cua công ty trong long ng ̀ ́ ươ i dân tham gia liên kêt.

́ ̀ ̃ ́ ́ ̃ ̃ ơ ư ự ư ̣ ̣ ̣ ̀   Công ty cân chu trong h n n a xây d ng môi liên kêt chăt che gi a doanh nghiêp va

̀ ̀ ̀ ́ ́ ự ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ ̀ nha khoa hoc, nha n ́ ươ c nhăm tân dung tôi đa nguôn l c cho hoat đông san xuât kinh doanh

̉ cua công ty.

̃ ̃ ́ ̀ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ư ̣ ợ Công ty cung cân co nh ng chinh sach h p ly, thu hut va khuyên khich cac hô nông

́ ̀ ̃ ́ ̀ ́ ế ợ ́ ơ ̀ ơ dân tham gia liên k t thông qua h p đông v i công ty, đông th i cung co chinh sach

́ ̃ ́ ́ ́ ̀ ́ ợ ̣ ̉ ̉ ́ ̀ khuyên khich cac hô đa tham gia ky h p đông san xuât va nông dân hăng say san xuât,

ượ ượ v ́ t khôi l ́ ng giao khoan.

Ả

Ệ

TÀI LI U THAM KH O

ộ ế ị Giáo trình Kinh t chính tr  Mác­Lênin ấ ả   , Nhà xu t b n

ị ạ ụ 1. B  Giáo d c và Đào t o (2003).  ộ ố Chính tr  qu c gia, Hà N i.

ươ ượ ữ ế ả ấ ươ ạ Liên k t gi a s n xu t và th ng m i trong quá trình 2. D ng Bá Ph ng (1995).

ề ể ọ ộ chuy n sang n n kinh t th  tr ng ấ ả ế ị ườ , Nhà xu t b n Khoa h c xã h i.

ấ ượ ệ ặ ề ữ ắ ớ ỉ 3. Đ ng Phúc (2011). “Nông nghi p ch t l ắ   ể ng cao g n v i phát tri n b n v ng t nh B c

ế ủ ệ ầ ổ ư ắ Ninh”,   Bài   vi t   c a   C ng   thông   tin   doanh   nghi p   và   đ u   t ồ     B c   Ninh.   Ngu n:

http://bacninhbusiness.gov.vn/Index.aspx?new=296&item=19&ba=19&nong­nghiep­chat­

ậ luong­cao­gan­voi­phat­trien­ben­vung­tinh­bac­ninh.html,   truy   c p   ngày   25/1/2015,   lúc

10h23’

ể ặ ầ ế ủ 4. Đ ng Tr n Trung (2010). “Yên Phong phát tri n cây khoai tây”, Bài vi ắ   t c a báo B c

http://baobacninh.com.vn/news_detail/65747/yen­phong­phat­trien­ Ninh   Online.   Ngu n:  ồ

ậ cay­khoai­ tay.html, truy c p ngày 25/1/2015, lúc 11h17’.

ợ ế ề ệ ả ấ ồ 5. H p đ ng kinh t v  vi c s n xu t khoai tây Atlantic

ả ạ ứ ụ ế ả i xã 6. Lê Thanh Tùng (2014), “Nghiên c u liên k t trong s n xuât và tiêu th  nông s n t

ệ ư ỉ ệ ậ ố ệ ệ Vi t   Hùng,   huy n   Vũ   Th ,   t nh   Thái   Bình”, Khoá   lu n   t ọ t   nghi p,   H c   vi n   Nông

ệ ệ Nghi p Vi t Nam.

ườ ế ố ụ ứ ấ ả 7.  Lê Tr ng Giang (2013), “Nghiên c u liên k t b n nhà trong s n xu t và tiêu th  mía

ệ ạ ạ ậ ế ế nguyên li u t i Thanh Hóa ”, lu n văn th c sĩ kinh t chuyên ngành Kinh t ệ    Nông Nghi p,

ệ ệ ọ ệ H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam.

ươ ứ ụ ấ ố 8.  Lê Văn L ị   ế ả ng (2008), “Nghiên c u m i liên k t s n xu t tiêu th  rau an toàn trên đ a

ạ ỹ ậ ộ ế ọ ệ ệ ệ bàn Hà N i”, Lu n văn th c s  kinh t , H c vi n Nông nghi p Vi t Nam.

ươ ế ả ứ ứ ấ ụ ấ   “Nghiên c u các hình th c liên k t s n xu t và tiêu th  n m 9. L ẩ ng Văn Du n (2011),

ở ỉ ắ ậ ế ế ệ ăn t nh B c Giang”, ạ Lu n văn th c sĩ kinh t chuyên ngành kinh t ọ    nông nghi p, H c

ệ ệ ệ vi n Nông Nghi p Vi t Nam.

ứ ế ấ ả ố ụ ả   10. Mai Văn Minh (2012),  “Nghiên c u các m i liên k t trong s n xu t, tiêu th  s n

ừ ở ệ ơ ậ ế ẩ ph m t cói huy n Nga S n, Thanh Hoá”, ạ Lu n văn th c sĩ kinh t chuyên ngành kinh

ệ ệ ệ ọ ệ ế t nông nghi p, H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam.

ả ồ ợ ạ ế T p chí Kinh t ể    phát tri n ụ 11  Minh Hoài (2006), “Tiêu th  nông s n theo h p đ ng”,

tháng 9 năm 2006.

ễ ệ ấ ả ố ố ả 12. Nguy n Bích Lâm (2007), “Khái ni m s n xu t trong th ng kê tài kho n qu c gia”,

ệ ố ọ ọ ố ố Thông tin khoa h c th ng kê, Vi n khoa h c th ng kê, . S  1­ 2007

ụ ả ẩ ở ự ễ ệ ạ ệ ừ 13. Nguy n Đình Di u (2002). “Th c tr ng tiêu th  s n ph m các doang nghi p v a và

ệ ồ http://doan.edu.vn/do­an/huc­trang­tieu­thu­san­pham­o­ nh ỏ ở ướ  n c ta hi n nay”.   Ngu n:

ậ cac­doanh­nghiep­cong­nghiep­quy­mo­vua­va­nho­o­nuoc­ta­hien­nay­1222/,   truy   c p   ngày

18/5/2015, lúc 11h10’.

ễ ồ ị ụ ả ủ ế ẩ ố ợ 14. Nguy n Th  Bích H ng (2008 ), “L i ích c a m i liên k t tiêu th  s n ph m thông qua

ộ ế ố ồ N i san kinh t ồ ợ h p đ ng”, ệ ế, Vi n kinh t thành ph  H  Chí Minh, tháng 3 năm 2008.

ễ ọ ị ứ ế ả ấ ố ụ 15.  Nguy n Th  Ng c Mai (2010), “Nghiên c u m i liên k t trong s n xu t và tiêu th

ệ ủ ạ ỹ ậ ế chè nguyên li u c a công ty chè Sông Lô – Tuyên Quang”, Lu n văn th c s  kinh t ọ   , H c

ệ ệ ệ vi n nông nghi p Vi t Nam.

ị ươ ấ ả Báo nông nghi pệ ễ 16.  Nguy n Th  Ph ng Thúy (2015), “S n xu t khoai tây Atlantic”,

ệ Vi t Nam tháng 2 năm 2015.

ệ ạ ị Giáo   trình   kinh   t 17.   Ph m   Th   Minh   Nguy t   (2006). ế hợp   tác   trong   nông

ấ ả ệ ộ nghiệp, Nhà xu t b n Nông nghi p, Hà N i

ữ ạ ầ ả ế ấ T pạ 18. Ph m Tr n Lê (2014), “Nh ng gi i pháp liên k t l y nông dân làm trung tâm”,

ệ ộ ọ chí Tia sáng, B  khoa h c và công ngh , tháng 4 năm 2014.

ố ệ ụ ủ ề ố 19. S  li u th ng kê v  cây màu v  đông năm 2011­2014 c a xã Yên Trung.

ế ợ ừ ế ả ụ ả Báo 20. Th  Vĩnh (2013), “L i ích t ấ  mô hình liên k t s n xu t và tiêu th  nông s n”,

công th ngươ  tháng 4 năm 2013.

ụ ố ổ ươ ệ ố ạ ả ố Ph ng pháp biên so n h  th ng tài kho n qu c gia ở 21. T ng c c Th ng kê (2003).

ệ ấ ả ố ộ Vi t Nam , Nhà xu t b n Th ng kê, Hà N i.

ầ ầ ư ế ể 22. Tr n Bình (2012) , “Liên k t trong chính sách thu hút đ u t ệ    phát tri n công nghi p

ị ươ ế ọ ự ề ể ạ ả T pạ ủ c a các đ a ph ng vùng kinh t tr ng đi m mi n trung: Th c tr ng và gi i pháp”,

ọ ẵ chí khoa h c và công ngh ệ, ĐH Đà N ng – 2012. ố s  6(29),

ứ ầ ạ ả ườ ấ ả ố “Gi i pháp tăng c ng b n nhà trong s n xu t và tiêu th ụ 23. Tr n Đ c H nh (2012),

ả ở ệ ắ ỉ ậ ế nông s n huy n Yên Dũng, t nh B c Giang”, ạ Lu n văn th c sĩ kinh t chuyên ngành

ế ệ ệ ệ ọ ệ kinh t nông nghi p, H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam.

ự ế ệ ẫ ầ ố ồ ợ 24. Tr n Qu c Nhân (2012), “Phân tích nguyên nhân d n đ n vi c th c thi h p đ ng tiêu

ệ ở ữ ụ ệ ạ ọ T p chí khoa h c và th  nông s n ả   kém gi a nông dân và doanh nghi p Vi t Nam”,

Phát tri nể , s  7ố  năm 2012.

ế ầ ữ ệ ế ộ ớ Liên k t gi a các h  nông dân v i các doanh nghi p nhà 25. Tr n Văn Hi u (2005), “

ướ ạ ỹ ậ ế ọ ệ ệ ệ n c”, Lu n văn th c s  kinh t , H c vi n Nông nghi p Vi t Nam

ầ ứ ế ả ấ ố ụ ứ ủ   Nghiên c u m i liên k t trong s n xu t và tiêu th  D a c a 26. Tr n Văn Thanh (2012), “

ự ẩ ấ ẩ ầ ổ ộ ồ các h  nông dân v i ớ  công ty C  ph n th c ph m xu t kh u Đ ng Giao (DOVECO) trên

ệ ơ ị ỉ ậ ố ệ ị đ a bàn xã Quang S n, th  xã Tam Đi p, t nh Ninh Bình ”, khóa lu n t t nghi p chuyên

ế ọ ệ ệ ệ ngành Kinh t , h c vi n nông nghi p Vi t Nam

ươ ệ ế ế ố ạ ọ   T p chí Khoa h c 27. Tr ng Công Tuy n (2008), “Gi ng khoai tây ch  bi n Atlantic”.

ố và Công ngh  ệ s  2/2008

ệ ở ế ủ ắ t  Anh (2013),  “Khoai tây  Atlantic Yên  Phong”,   Bài  vi t  c a  báo B c   Ninh 28.  Vi

ồ Online. Ngu n: http://baobacninh.com.vn/news_detail/77470/khoai­tay­atlantic­o­yen­

ậ phong.html, truy c p ngày 29/5/2015 lúc 10h 58’.

ị ụ ữ ươ ủ ế ấ ả “Liên k t trong s n xu t và tiêu th  s a t ộ i c a h  chăn 29. Vũ Th  Thu Giang (2013),

ữ ệ ố ộ ạ ậ ế nuôi bò s a huy n Ba Vì, thành ph  Hà N i”, Lu n văn th c sĩ kinh t chuyên ngành kinh

ệ ệ ệ ọ ệ ế t nông nghi p, H c vi n Nông Nghi p Vi t Nam.

Ụ Ụ PH  L C

Ộ Ề Ế PHI U ĐI U TRA H  NÔNG DÂN

ố ế S  phi u: …

Ngày ……tháng ……năm…..

Ữ I.NH NG THÔNG TIN CHUNG

ủ ỏ ấ Vai trò c a ng ườ ượ i đ c ph ng v n trong gia đình?

ợ ồ ủ ộ ủ ộ ủ 1. Ch  h                                              2. v /ch ng c a ch  h

3.  con                                 4.b /mố ẹ                                    5. Khác

ề ủ ộ Thông tin chung v  ch  h

ọ ườ ấ ợ ỏ 1. H  và tên ng i đu c ph ng v n....................................................

ổ 2.  Tu i: ...................................................

ớ ữ 3. Gi i tính:     1. Nam                            2. N

ỉ ị 4. Đ a ch  thôn:

ơ 1. Chính Trung                      2. Xuân Cai                            3. Lu ng Tân

ọ ợ ầ 4. V ng Đông                        5. Sát Thu ng                        6. Tr n Xá

Ấ ồ ượ Ấ 7. Yên Lãng                           8.  p Đ n                              9.  p Th ng

ủ ộ ộ ọ ấ ủ 5. Trình đ  h c v n c a ch  h :

1. Không đi h cọ                   2. c p 1ấ 3. c p 2ấ 4. c p 3ấ

ấ 5. Trung c p, cao đ ng ẳ       6. đ i h c ạ ọ                  7. Khác:..........................

ệ ề 6. Ngh  nghi p chính:

ứ ề ư 1. Nông nghi pệ                                                           2. Công ch c/v  h u

ị 3. Kinh doanh/làm d ch v ụ                                        4. Khác

ệ ở 7. Thành viên hi n có trong gia đình (ăn cùng, cùng trong vòng 3 tháng quá)

ố ượ ả S  l ng ễ Di n gi i

ộ

ộ ổ i trong đ  tu i lao đ ng ổ i già (> 60 tu i) ổ ố S  thành viên ố ườ S  ng ố ườ S  ng ố ẻ S  tr  em (< 5 tu i) ĐVT iườ ng iườ ng iườ ng iườ ng

ả ủ ộ 8. Tình hình tài s n c a h  gia đình

ố ượ ả S  l ng Lo i tài s n

ĐVT cái cái cái cái cái cái cái ạ ủ ạ 1. T  l nh 2. Ti vi 3. Đài ạ ệ 4. Đi n tho i 5. Xe máy 6. Ô tô 7. Xe đ pạ

Chỉ tiêu

Tổng số (sào)

Năng suất (kg/sào)

Giá bán (1000đ/kg)

1.Khoai tây thường

2.Khoai tây Atlantic

3.Cây rau mầu khác

ấ ụ ủ ộ ả 9. Tình hình s n xu t v  đông 2014 c a h

ư ủ ế ấ ấ 10. Nguyên nhân khi n cho năng su t khoai tây Atlantic c a ông, bà th p nh  vây?

ờ ế ề ậ ợ ệ 1.Đi u ki n th i ti t không thu n l i

ấ ượ 2. Ch t l ố ng gi ng kém

3. Công ty thu mua không đúng th i vờ ụ

Ả Ấ Ế II. LIÊN K T TRONG S N XU T KHOAI TÂY ATLANTIC

ể ế ề ấ ế ề ặ ả ấ ợ ồ 1. Ông (bà) có hi u bi t v  v n đ  liên k t (ho c h p đ ng) trong s n xu t và tiêu th ụ

khoai tây Atlantic không?

ể ế ể ấ 1. Không hi u bi t 2. Hi u r t rõ

ế ể ắ ư 3. Bi t nh ng không hi u l m

ừ ụ ồ 2. V  đông v a qua gia đình có tr ng khoai tây Atlantic?

1. Có                                                           2. Không

ế ồ 3. N u không, lý do vì sao ông (bà) không tr ng?

ợ ạ 1. Không rõ l i ích mang l i

ứ ể ế 2. Không hi u rõ hình th c liên k t

ướ ệ ồ ả 3. Tr c kia đã tr ng và không hi u qu

ủ ề ệ 4. Không đ  đi u ki n tham gia

ợ ị ộ 5. S  b  ràng bu c

ượ ổ ế ậ ả ỹ 4.  Gia đình có đ ấ c ph  bi n k  thu t s n xu t khoai tây Atlantic không?

1. Có                                           2. Không

ổ ế ế ậ ơ ỹ N u có, c  quan nào ph  bi n k  thu t

ế 1. Khuy n nông                                  3. Phòng NN

ườ ệ 2. Vi n, Tr ệ ng ĐH                          4. Doanh nghi p

ệ ả ổ ớ ộ ấ 5. Ông (bà) có trao đ i kinh nghi m s n xu t khoai tây Atlantic v i các h  khác không?

1. Có                               2. Không

ổ ề Có trao đ i v  giá bán không?              1. Có                              2. Không

ổ ớ ườ Có trao đ i, gi ệ i thi u ng i thu mua không?        1. Có            2. Không

ế ể ầ ả 6. Ông (bà) có liên k t đ  làm gi m giá đ u vào không?

1. Có                                     2. Không

ế ể 7. Ông (bà) có liên k t đ  tăng giá bán khoai tây Atlantic không?

1. Có                                       2. Không

ổ ớ ộ ồ ứ ể 8. Hình th c đ  ông, bà trao đ i v i h  tr ng khoai tây khác là gì?

ệ ạ ọ ổ 1. G i đi n tho i trao đ i

ả ậ ộ ọ 2. Th o lu n trong cu c h p

ả ậ ồ 3. Th o lu n khi đi làm đ ng

ườ ổ ớ ấ 9. Ông, bà có th ộ ả ng xuyên trao đ i v i các h  s n xu t khoai tây khác không?

ườ ấ ả ỉ 1. Th ng xuyên              2. Th nh tho ng              3. R t ít khi

ế ố ố ở 10. Xin ông (bà) vui lòng cho bi t gia đình mua gi ng, phân bón, thu c BVTV đâu?

Hình thức thanh toán

Đầu vào

Địa điểm mua

Phương thức mua

Muợn

Hợp đồng

Không hợp đồng

Trả ngay

Trả chậm

1.Các cửa hàng, đại lý

2. HTX dịch vụ

Giống khoai tây

3. Các công ty giống

4. Trung tâm khuyến nông

`

5. Địa điểm khác (cụ thể)

1. Các cửa hàng, đại lý

2. HTX dịch vụ

Phân bón

3. Các công ty VTNN

4. Trung tâm khuyến nông

5. Địa điểm khác (cụ thể)

1. Các cửa hàng, đại lý

2. HTX dịch vụ

Thuốc BVTV

3. Các công ty BVTV

4. Trung tâm khuyến nông

5. Địa điểm khác (cụ thể)

Đầu vào khác

Nơi mua (đề nghị ghi rõ): ………..

ứ Hình th c nào?

ề ấ ư ế ạ ợ ố ố 11. Ông bà đánh giá v  ch t lu ng các lo i gi ng, phân bón, thu c BVTV nh  th  nào?

ố ờ 1. T t                               2. Bình thu ng                               3. Không t ố t

Thời gian liên kết

Hình thức liên kết

Đối tượng liên kết

Thoả thuận miệng

Hợp đồng có biên bản

Dài hạn (trên1năm)

Ngắn hạn (dưới 1năm)

1. Doanh nghiệp

2. HTX

3. Thương lái, Cửa hàng đại lý

4. Chợ

5. Đối tượng khác

ố ượ ứ ợ ủ ả ấ ồ 12. Đ i t ng, hình th c h p đ ng c a gia đình ông (bà) khi s n xu t khoai tây Atlantic?

ồ 13. Sau này ông, bà có tr ng khoai tây Atlantic không?

ể ắ ắ ồ ồ 1. Ch c ch n tr ng                                               3. Có th  không tr ng

ể ẽ ồ ắ ắ ồ 2. Có th  s  tr ng                                                 4. Ch n ch n không tr ng

ế ồ 14. N u không, lý do sau này ông, bà không tr ng là gì?

ố ượ ự ộ ề 1. S  rang bu c v  giá và kh i l ng giao khoán

ề ồ ợ ỉ 2. Giá h p đ ng không đi u ch nh nhanh theo giá

ự ậ ẩ ễ 3. Công ty TNHH th c ph m Orion Vina thanh toán ch m tr

Chỉ tiêu

ĐV

Chỉ tiêu

ĐV

Số lượng

Chi phí (1000đ)

Số lượng

Chi phí (1000đ)

Kg

6. NPK

Kg

Kg

7. Thuốc BVTV

Kg

1. Giống khoai tây thường 2. Giống khoai tây Atlantic 3. Đạm

Kg

8. Vật tư khác

Kg

4. Lân

Kg

9. Thuê máy móc

Lần

5. Kali

Kg

10. Thuê LĐ

LĐ

ể ướ ấ ả 15. Ông (bà) có th c tính chi phí s n xu t, (tính bình quân 1 sào) năm 2014:

16. Lý do không tham gia liên k t?ế

ợ ế ẽ ủ ệ ạ 1. Không rõ l i ích c a vi c liên k t s  mang l i

ứ ể ế ươ 2. Không hi u rõ các hình th c liên k t th c t ự ế ạ ị  t i đ a ph ng

ướ ừ ệ ấ ả 3. Tr c kia đã t ng tham gia và không th y hi u qu

ủ ề ế ệ 4. Không đ  đi u ki n tham gia liên k t

ợ ị ộ 5. S  b  ràng bu c

ụ ể 6.   Nguyên   nhân   khác   (ghi   c th ):   …………………..…………………

ộ ấ ứ ế 17. Lý do h  ch m d t liên k t?

ố ượ ự ề ồ ộ ợ 1. S  ràng bu c trong h p đ ng v  giá, kh i l ng giao khoán

ị ườ ồ ợ ỉ ề 2. Giá ký h p đ ng không đi u ch nh nhanh theo giá th  tr ng

ậ ễ 3. Thanh toán ch m ch

Ế Ụ III. LIÊN K T TRONG TIÊU TH

Chỉ tiêu

Bán tại chợ quê

Bán cho HTX

Bán cho thương lái

Bán cho công ty Orion

Bán cho đối tượng khác

Khoai tây thường

Khoai tây Atlantic

ế ườ ả ẩ 1. Xin ông (bà) cho bi t gia đình th ng bán s n ph m cho ai?

Chỉ tiêu

Giá bán

Tính chất của giá bán

Cao

Thấp

TB

Ổn định

Bất ổn

1. Chợ quê

2. Thương lái

3. HTX dịch vụ

4. Công ty Orion

5. Địa điểm khác (cụ thể)

ư ế ố ượ ả ẩ 2. Ông (bà) đánh giá nh  th  nào khi bán s n ph m cho đ i t ng?

ẩ ươ ứ ả 3. Ông, bà bán s n ph m cho th ng lái theo hình th c nào?

ự ệ ậ ồ ỏ ợ 1. H p đ ng                 2. Th a thu n mi ng                3. T  do

ừ ụ ả ả 4.  V  đông v a qua ông, bà bán s n ph m cho ai?

ườ ố ượ 1. Công ty Orion               2. Ng i thu gom                  3. Đ i t ng khác

ụ ả ự ế ệ ẩ 5. Khi tiêu th  s n ph m, gia đình Ông (bà) có th c hi n cam k t là bán khoai tây Atlantic

ư ế ậ ỏ cho công tuy Orion nh  đã ký k t/th a thu n không?

ự ệ ế 1. Luôn luôn th c hi n đúng cam k t

ộ ố ườ ợ ườ 2. M t s  tr ng h p bán cho ng i khác

ự ệ ế 3. Không th c hi n cam k t

ự ệ ế ế ế 6. N u không th c hi n đúng cam k t, xin ông (bà) vui lòng cho bi t nguyên nhân vì sao?

ị ườ ế ậ ơ ợ ồ 1. Giá th  tr ỏ ng cao h n giá ký k t/th a thu n trong h p đ ng

ố 2. Do công ty Orion c  tình ép giá

ấ ượ ầ 3. Do công ty Orion yêu c u ch t l ng khoai tây Atlantic quá cao

ế ố ượ ế 4. Công ty Orion không thu mua h t s  l ng khoai đã cam k t

ể ờ ợ 5. Th i đi m thu mua không phù h p

ụ ể 6. Nguyên nhân khác (ghi c  th ): ....................................

ụ ế ấ 7. Trong quá trình tiêu th , công ty Orion có ch p hành đúng các cam k t tiêu th  v i h ụ ớ ộ

gia đình không?

ự ệ ế 1. Luôn luôn th c hi n đúng cam k t

ệ ế ả ớ ỉ ự 2. Th nh tho ng m i th c hi n đúng cam k t

ờ ự ế ệ 3. Không bao gi th c hi n đúng cam k t

Ộ Ủ Ế IV­ TÁC Đ NG C A LIÊN K T

ế ừ ệ ế 1. Khi tham gia liên k t, Gia đình có đ ượ ợ c l i ích t vi c tham gia liên k t không?

1. Có                                  2. Không

ế ế ữ ế ợ 2. N u có, Ông (bà) vui lòng cho bi t, liên k t giúp gia đình nh ng l i ích gì?

ướ ầ ầ ộ ượ ứ 1. Đ c  ng tr c m t ph n chi phí đ u vào

ướ ầ ộ ượ ứ 2. Đ c  ng tr c toàn b  chi phí đ u vào

ượ ế ẩ ả 3. Đ c ký k t bao tiêu s n ph m

ầ ổ ị 4. Giá đ u ra  n đ nh

ượ ỗ ợ ư ấ ề ỹ ậ 5. Đ c h  tr  t v n v  k  thu t chăm sóc

ế ậ ượ ụ ồ 6. Ti p c n đ c ngu n tín d ng

ế ậ ượ ị ườ ả ầ ầ 7. Ti p c n đ c th  tr ng (c  đ u vào và đ u ra)

ể ượ ủ ả 8. Gi m thi u đ c r i ro

Hiệu quả sau liên kết so với trước liên kết

Các yếu tố đánh giá

Giảm mạnh

Giảm nhẹ

Không đổi

Tăng nhẹ

Tăng mạnh

Năng suất

Chất lượng sản phẩm

Giá bán

ể ế ệ ế ế ả 3. Ông (bà) có th  cho bi ớ t hi u qu  sau khi liên k t so v i khi không tham gia liên k t?

Mong muốn cụ thể

Nhu cầu liên kết

Rất cần

Bình thường

Không cần

1. Có chủ trương, chính sách đúng

2. Cần cung cấp giống, vật tư đầu vào

3. Nhu cầu tiền vốn SX

4. Muốn ứng dụng KTKT

5. Muốn có thị trường đầu ra ổn định.

6. Nhu cầu khác

4. Trong thời gian tới để SX có hiệu quả cao hơn, ông (bà) có mong muốn gì?

V. ĐỀ XUẤT – KIẾN NGHỊ ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ LIÊN KẾT

ự ự ạ ượ ấ ủ ề ế ộ ề ợ ể 1. Ý ki n, đ  xu t c a Ông (bà) đ  giúp cho h  nông dân th c s  đ t đ c nhi u l i ích

ế ệ ả và hi u qu  cao trong liên k t:

ườ ố ớ 1 Đ i v i ng i thu gom

......................................................................................................................

ố ớ 2 Đ i v i công ty Orion

......................................................................................................................

ố ớ ề ơ ị 3 Đ i v i chính quy n đ a phu ng

......................................................................................................................

ả ơ Xin chân thành c m  n Ông/Bà

Ấ Ế ƯỜ Ỏ PHI U PH NG V N NG I THU GOM

ố ế S  phi u: .....

Ngày ... tháng ... năm ...

I. Thông tin chung

ọ ấ ỏ 1. H  và tên ng ườ ượ i đ c ph ng v n: .....................................................................

ỉ ị 2. Đ a ch : .............................................................................................................

ộ ọ ấ 3. Trình đ  h c v n:

ấ ấ ấ 1. C p 1           2. C p 2            3. C p 3            4. ĐH               5. Khác

ủ ộ ổ 4. Tu i ch  h : ...........................

ớ ủ ộ 5. Gi ữ i tính ch  h :                              1. Nam                      2. N

ẩ 6. Nhân kh u trong gia đình: ...................

ấ ả ộ ố 7. S  lao đ ng tham gia vào s n xu t khoai tây Atlantic: …………..

ố 8. S  năm thu mua khoai tây:……………

ề ế II. Thông tin v  liên k t

ể ế ư ế ề 1. Ông (bà) hi u bi ế t nh  th  nào v  liên k t

ế ư ể ế ể 1. Hi u bi t rõ              2.  Hi u nh ng không rõ                3.  Không bi t

ạ ộ ậ ồ ợ ỏ 2. Trong quá trình ho t đ ng ông (bà) có th a thu n hay h p đ ng không?

1.  Có                   2.  Không

ứ ự ế ậ ả ồ ợ N u có thì là hình th c nào:      1. Tho  thu n             2. H p đ ng             3.T  do

3. Nêu lý do không liên k t?ế

ợ ế ẽ ủ ệ ạ 1.  Không rõ l i ích c a vi c liên k t s  mang l i

ứ ể ế ươ 2.  Không hi u rõ các hình th c liên k t th c t ự ế ạ ị  t i đ a ph ng

ướ ừ ệ ấ ả 3.  Tr c kia đã t ng tham gia và không th y hi u qu

ủ ề ế ệ 4. Không đ  đi u ki n tham gia liên k t

ợ ị ộ 5. S  b  ràng bu c

ụ ể 6. Nguyên nhân khác (ghi c  th ):

ổ ớ ể ạ ộ ộ ộ 4. H  có trao đ i v i các h  thu gom khác đ  t o thành h i nhóm không?.

1. Có                         2. Không

ữ ộ ườ . Có tham gia h i, nhóm nh ng ng i thu gom không?

1. Có                            2. Không

ườ ổ ớ ữ ườ 5. Ông, bà có th ng xuyên trao đ i v i nh ng ng i thu gom khác?

ườ ả ấ ỉ 1. th ng xuyên              2. Th nh tho ng                  3. R t ít khi

ổ ớ ề ấ ề 6. Ông, Bà trao d i v i nhau v  v n đ  gì?

ổ ề ấ ượ ố ượ ẩ ả 1. Trao đ i v  ch t l ng, s  l ng s n ph m

ổ ề ả 2. trao đ i v  thông tin giá c

ổ ớ ứ ự ệ ậ ỏ 7. Hình th c ông, bà trao đ i v i nhau ?            1. Th a thu n mi ng            2. T  do

ạ ớ 8. Ông, bà liên l c v i nhau theo cách nào?

ệ ặ ặ ổ ọ ổ         1. G p m t trao đ i                                            2. G i di n trao đ i

Đối tượng

Mua ( giá mua)

Bán (giá bán)

1.Hộ nông dân

2. HTX

3.Doanh nghiệp

4. Hộ thu gom khác

5.Đối tuợng khác

ố ượ ẩ ả ớ ộ 9. H  mua, bán s n ph m v i các đ i t ng và giá thành?

Cách thức

Mua

Bán

ứ ộ ế ớ 10. Cách th c h  liên k t v i các tác nhân

Tự tìm nguời bán (mua)

Quen biết đuợc giới thiệu

Tự nguời mua (bán) tìm đến

ả ậ ứ ủ ả 11. Hình th c thanh toán c a ông , bà?              1. Tr  ngay               2. Tr  ch m

ụ ừ ạ 12. T i sao v  đông v a qua ông, bà không thu mua khoai tây Atlantic?

1. Khó tiêu thụ

ượ 2. Không thu mua đ c do giá công ty cao

ườ 3. Cung khoai tây th ớ ng rât l n

ở ạ 13. Giá khoai tây bình quân vài năm tr  l i đây?

Giá mua:  ………….

Giá bán:……………

14. Sau này ông bà có mua khoai tây Atlantic không?

ế ườ 1. n u cung khoai tây th ng ít             2. Có                     3. Không

ế ấ ứ 15. Ông (bà) thích hình th c liên k t nào nh t? Lý do?

ự ệ ậ ồ ợ ả 1. H p đ ng                          2. Tho  thu n mi ng                      3. T  do

Lý do:…………………………………………………………………..

ầ ờ ớ ế 16. Nhu c u liên k t trong th i gian t i?

ố 1.  Mu n tham gia            2.  Còn xem xét               3.  Không tham gia

ộ ặ ế 17. Khó khăn mà h  g p trong quá trinh liên k t?

…………………………………………………………………………………

ậ ợ ộ ặ 18. Thu n l ế i mà h  g p trong quá trình liên k t

..........................................................................................................................

ấ ớ ế ề ể ề ặ ố 19. Mong mu n, đ  xu t v i các tác nhân đ  liên k t b n ch t?

………………………………………………………………………………

ả ơ Xin chân thành c m  n Ông/Bà

Ỏ Ế Ế PHI U H I Ý KI N CÔNG TY ORION

ố ế S  phi u: .....

Ngày ... tháng ... năm ...

I. TÌNH HÌNH LIÊN K TẾ

Hình thức

Đối tượng

Hợp đồng

Thỏa thuận miệng

1. Các hộ gia đình, các cơ sở sản xuất

2. Các HTX, tổ hợp tác

3. Các lái buôn/người thu gom

4. Đối tượng khác: ……

ớ ố ượ ứ ệ 1. Doanh nghi p ký v i đ i t ng nào, hình th c ra sao?

2. Ông/bà hãy đánh giá mức độ liên kết giữa Doanh nghiệp và các hộ nông

Mức độ liên kết

Đối tác liên kết

Lỏng lẻo

Chặt chẽ

Rất lỏng lẻo

Bình thường

Rất chặt chẽ

Hộ nông dân

Hợp tác xã

Thương lái/thu gom

Doanh nghiệp khác

dân/HTX, hay các bên tham gia mà thực tế doanh nghiệp đã trải qua?

ề ợ ị ủ ế ạ ậ 3. Ông/bà nh n đ nh v  l i ích c a liên k t mang l ế ợ   ệ i cho doanh nghi p khi ký k t h p

ồ đ ng không?

Nhận định

Mức độ đánh giá

1

2

3

4

5

Lượng đầu vào ổn định

Chất lượng đầu vào tăng lên

Tiến độ thu mua nguyên liệu đảm bảo

Đảm bảo giá cả đầu vào hợp lý

ứ ứ ấ ấ ấ (M c 1­đánh giá th p nh t; m c 5­đánh giá cao nh t)

II. NHU CẦU LIÊN KẾT

ữ ế ầ ằ ố ế 1. Ông (bà) có cho r ng m i liên k t gi a 3 nhà là c n thi t không?

ế ườ ầ ấ ầ 1. R t c n thi t                     2. Bình th ng                  3. Không c n thi ế   t

Hình thức

Nội dung

Thời gian

Đối tượng

Thoả thuận miệng

Hợp đồng

Sản xuất

Tiêu thụ

Dài hạn (>1năm)

Ngắn hạn (<1năm)

1. Doanh nghiệp

2. Nhà khoa học

3. Hộ nông dân

4. Thương lái, đại lý

ố ượ ứ ế ệ ố 2. Đ i t ng, hình th c liên k t mà doanh nghi p ông (bà) mong mu n?

ệ ậ ế 3. Ông bà mong doanh nghi p mình nh n đ ượ ợ c l ọ   i ích gì khi tham gia liên k t? (Ch n

Lợi ích

Mức độ mong muốn

1. Đầu vào sản xuất ổn định

2. Chất lượng đầu vào được đảm bảo

3. Chi phí đầu vào ổn định

ố ứ ự ừ ế ấ đánh s  th  t t ư  1 đ n 3; 1 là  u tiên nh t)

ế ế ạ ế 4. N u không tham gia liên k t thì nguyên nhân t i sao không tham gia liên k t?

ợ ế ẽ ủ ệ ạ 1. Không rõ l i ích c a vi c liên k t s  mang l i

ứ ể ế ươ 2. Không hi u rõ các hình th c liên k t th c t ự ế ạ ị  t i đ a ph ng

ế 3. Liên k t không đem l ạ ợ i l i ích gì

ướ ừ ệ ấ ả 4. Tr c kia đã t ng tham gia và không th y hi u qu

ủ ề ế ệ 5. Không đ  đi u ki n tham gia liên k t

ụ ể ề ị 6. Nguyên nhân khác (đ  ngh  ghi c  th ): ..........................................

Ữ Ấ Ế Ề Ị III. NH NG ĐÁNH GIÁ, Đ  XU T, KI N NGH

ệ ằ ậ ậ ồ ớ ợ ợ ỏ ồ ị ồ 1. Ông/bà có đ ng ý v i nh n đ nh “H p đ ng th a thu n b ng mi ng (h p đ ng phi

ấ ễ ị ấ ỏ ố ỡ ẻ chính th ng) là r t l ng l o và r t d  b  phá v ”?

ồ ồ 1. Hoàn toàn đ ng ý                                       2. Đ ng ý

ế ồ 3. Không đ ng ý                                            4. Không có ý ki n gì

ư ế ệ ế ế ấ ợ ừ ữ ợ ỏ ồ 2. N u nh  doanh nghi p đã bi ạ t nh ng h n ch , b t l i t ậ    các h p đ ng th a thu n

ệ ậ ạ ế ụ ệ ẫ ồ ợ mi ng, v y thì t ứ   i sao doanh nghi p v n ti p t c duy trì các h p đ ng không chính th c

này?

ấ ợ ơ ợ ứ ự ệ ợ ẫ ớ 1. L i ích v n l n h n b t l ồ i khi th c hi n h p đ ng không chính th c

ứ ớ ế ợ ấ ồ ố 2. Vì r t khó ký k t h p đ ng chính th c v i các đ i tác (nông dân, HTX)

ư ừ ệ ớ ộ ồ ế ợ 3 .Doanh nghi p ch a t ng ký k t h p đ ng v i các h  nông dân, HTX

ề ị 4. Lý do khác (đ  ngh  ghi rõ): .............................................................

ủ ế ệ ượ ự ứ ế ồ ợ 3. Nguyên nhân ch  y u khi n h p đ ng chính th c khó th c hi n đ c là vì:

ị ườ ủ ệ ấ ầ 1. Do th  tr ng đ u vào c a doanh nghi p b p bênh

ế ề ố ủ ặ ấ ứ ể ạ ệ 2. Do h n ch  v  v n c a doanh nghi p, nên không th  ho c r t khó  ng tr ướ   c

ộ ả ấ ố v n cho các h  s n xu t

ơ ế ụ ả ư ẩ ợ ế 3. Do c  ch , chính sách trong liên k t tiêu th  s n ph m ch a phù h p

ạ ợ ướ ắ ủ ộ ả ỏ ẻ ấ 4. Do tâm lý ch y theo l i ích tr c m t c a các h  s n xu t nh  l

ụ ể 5. Nguyên nhân khác (ghi c  th ): .......................................................

ắ ớ ế ụ ế ợ ụ ả ẩ ồ ờ 4. Trong th i gian s p t i có ti p t c ký k t h p đ ng tiêu th  s n ph m không?

1. Có                    2. Không

ệ ế ướ ế ợ ệ ồ ạ 5. N u doanh nghi p tr c đây có ký k t h p đ ng mà hi n nay l i không, thì xin vui

ế ữ ồ ợ lòng cho bi t nguyên nhân vì sao không ký h p đ ng n a?

ự ầ ợ ổ ồ ị 1. Khó khăn trong th c thi h p đ ng vì đ u ra không  n đ nh

ấ ượ ứ ệ ấ ầ ồ 2. Do ch t l ng ngu n nguyên li u cung c p không đáp  ng yêu c u

ấ ủ ề ố ượ ộ 3. Do các h  nông dân/HTX không cung c p đ  v  s  l ng

ủ ộ ủ ợ ạ ồ ợ 4. Do tình tr ng không tuân th  h p đ ng c a h  nông dân/h p tác xã

ấ ả 5. T t c  các nguyên nhân trên

ị ớ ơ ế ả ướ 6. Ki n ngh  v i c  quan qu n lý Nhà n c

................................................................................................................................

ị ớ ề ệ ế ấ ợ ộ 7. Đ  xu t ki n ngh  v i các H p tác xã, Hi p h i?

................................................................................................................................

ả ơ Xin chân thành c m  n Ông/Bà!

Ỏ Ộ Ề Ế Ế PHI U H I Ý KI N CÁN B  CHÍNH QUY N

ố ế S  phi u: ……..

Ngày … tháng … năm …

Ơ Ả Ữ I. NH NG THÔNG TIN C  B N

ọ ấ ỏ 1. H  và tên ng ườ ượ i đ c ph ng v n: ……………………………………

ứ ụ ổ 2. Tu i.........................................Ch c v : ..............................................

ộ 3. Trình đ  chuyên môn: ...........................................................................

ơ ơ ị 4. Tên c  quan/đ n v  công tác: .................................................................

ệ ạ 5. Đi n tho i: ..........................................Fax: ...........................................

Ộ Ạ Ế Ị II. HO T Đ NG LIÊN K T TRÊN Đ A BÀN

ế ế ế ấ ả ồ ợ ạ ị 1. Ông (bà) có bi t đ n h p đ ng liên k t trong s n xu t khoai tây Atlantic t ơ   i đ a phu ng

không?

1. Có                                           2. Không

ươ ấ ừ ư ả ị 2. Đ a ph ng đ a cây khoai tây Atlantic vào s n xu t t năm 20…….

ả ấ ấ ậ ố ạ ị ươ ế 3. Ông (bà) nh n th y m i liên k t trong s n xu t khoai tây Atlantic t i đ a ph ng nh ư

ế th  nào?

ấ ỏ ẻ ẻ ỏ ườ 1. L ng l o                                  2. R t l ng l o                        5. Bình th ng

ấ ề ề ặ ặ 3. B n ch t                                   4. R t b n ch t

ự ầ ế ủ ế ố ớ ị ươ 4. Đánh giá s  c n thi t c a liên k t đ i v i đ a ph ng

ầ ế ươ ế 1. Không c n thi t                                   2. T ố ầ ng đ i c n thi t

ế ấ ầ ầ 3. C n thi t                                              4. R t c n thi ế t

ề ơ ị ớ ế 5.   Chính   quy n   đ a   phu ng   đã   có   chính   sách   gì   liên   quan   t ề i   liên   k t   v   khoai   tây

Atlantic?...........................................................................................................

ữ ả ụ ể ư ằ ơ ơ ỡ ị 6. Nêu nh ng gi i pháp c  th  mà c  quan/đ n v  đã đ a ra nh m tháo g  khó khăn cho

ể ệ ươ ụ ể ộ h  nông dân và doanh nghi p khi tri n khai các ch ẩ   ng trình, chính sách c  th  thúc đ y

liên k t? ế

……………………………………………………………………………

ớ ể ế ả ề ấ ố ị ẩ 7. Chính quy n có ý đ nh gì m i đ  thúc đ y m i liên k t s n xu t khoai tây Atlantic t ạ   i

ươ ị đ a ph ng không?

1. Có                   2. Không

…………………………………………………………………………….

Ữ Ấ Ề Ế Ị VI. NH NG Đ  XU T, KI N NGH

ị ớ ơ ề ế ấ ướ 1. Đ  xu t, ki n ngh  v i c  quan Nhà n c

………………………………………………………………………………

ề ệ ế ấ ớ 2. Đ  xu t ý ki n v i doanh nghi p:

…………………………………………………………………………………

ớ ộ ế ề ấ ả ả ấ 3. Đ  xu t ý ki n v i h  nông dân s n xu t nông s n:

………………………………………………………………………………

ả ơ Xin chân thành c m  n Ông/Bà !