Đ tài: Tín ng ng th M u khu v c ph Hi n (H ng Yên) GV h ng d n: Th.S Nguy n Th Tuy t Nhungề ưỡ ờ ẫ ự ố ế ư ướ ẫ ễ ị ế
L I C M NỜ Ả Ơ
Đ hoàn thành t t nh t khóa lu n t t nghi p c a mình, tôi đã nh n đ cể ố ấ ậ ố ệ ủ ậ ượ
r t nhi u s giúp đ nhi t tình c a nhi u cá nhân, t ch c. ấ ề ự ỡ ệ ủ ề ổ ứ
Tr c h t, tôi xin g i l i c m n sâu s c nh t đ n ThS. Nguy n Thướ ế ử ờ ả ơ ắ ấ ế ễ ị
Tuy t Nhung - ng i đã h ng d n, đ ng viên và ch b o nhi t tình giúp đ tôiế ườ ướ ẫ ộ ỉ ả ệ ỡ
r t nhi u c v ki n th c l n k năng đ tôi làm t t nh t khóa lu n t t nghi pấ ề ả ề ế ứ ẫ ỹ ể ố ấ ậ ố ệ
c a mình.ủ
Đ ng th i tôi cũng xin c m n t i t t c các th y cô trong khoa Vi t Namồ ờ ả ơ ớ ấ ả ầ ệ
h c tr ng Đ i h c S ph m Hà N i đã gi ng d y nhi t tình ki n th c lýọ ườ ạ ọ ư ạ ộ ả ạ ệ ế ứ
thuy t và th c t , giúp tôi tích lũy trong su t quá trình h c t p t i khoa đ ápế ự ế ố ọ ậ ạ ể
d ng vào trong đ tài khóa lu n.ụ ề ậ
Ti p theo, tôi xin c m n đ n S văn hóa th thao và Du l ch t nh H ngế ả ơ ế ở ể ị ỉ ư
Yên, ban Qu n lý di tích t i các đ n, ph , mi u, chùa t i ph Hi n đã nhi t tìnhả ạ ề ủ ế ạ ố ế ệ
cung c p thông tin đ tôi hoàn thành đ y đ và t t nh t đ tài khóa lu n c aấ ể ầ ủ ố ấ ề ậ ủ
mình.
Cu i cùng, tôi xin c m n gia đình, b n bè đã luôn bên đ ng viên, an iố ả ơ ạ ở ộ ủ
và chia s v i tôi trong su t quá trình làm đ tài khóa lu n này.ẻ ớ ố ề ậ
1
SV th c hi n: L u Thự ệ ư ị
Quyên
Đ tài: Tín ng ng th M u khu v c ph Hi n (H ng Yên) GV h ng d n: Th.S Nguy n Th Tuy t Nhungề ưỡ ờ ẫ ự ố ế ư ướ ẫ ễ ị ế
M C L CỤ Ụ
L I C M NỜ Ả Ơ ......................................................................................................... 1
M C L CỤ Ụ ............................................................................................................... 2
PH N M Đ UẦ Ở Ầ ..................................................................................................... 3
PH N N I DUNGẦ Ộ ................................................................................................ 13
CH NG 1: T NG QUAN CHUNG V TÍN NG NG TH M U ƯƠ Ổ Ề ƯỠ Ờ Ẫ Ở ... 13
VI T NAM VÀ PH HI N.Ệ Ố Ế ................................................................................ 13
1.1.Tín ng ng th M u Vi t Namưỡ ờ ẫ ở ệ ............................................................ 13
1.1.1.L ch s hình thành tín ng ng th M uị ử ưỡ ờ ẫ ........................................... 13
1.1.2.Quá trình phát tri n tín ng ng th M uể ưỡ ờ ẫ ....................................... 16
1.1.3. Giá tr c a tín ng ng th M u.ị ủ ưỡ ờ ẫ ....................................................... 18
1.2. Khái quát chung v ph Hi n.ề ố ế ................................................................ 21
1.2.1. V trí đ a lý, tên g i.ị ị ọ ............................................................................ 21
1.2.2. L ch s hình thành, phát tri n và suy vong. ị ử ể ..................................... 22
Ti u k t ch ng 1:ể ế ươ .............................................................................................. 27
Ch ng 2: TH C TR NG TÍN NG NG TH M U TRÊN Đ A BÀNươ Ự Ạ ƯỠ Ờ Ẫ Ị
PH HI N.Ố Ế ............................................................................................................ 28
2.1.Đ a bàn th M u khu v c Ph Hi nị ờ ẫ ự ố ế ....................................................... 28
2.1.1.Không gian th tờ ự ................................................................................. 28
2.1.2.Khu v c t p trung th M u ph Hi nự ậ ờ ẫ ở ố ế .......................................... 31
2.2.Nh n v t M u th ph ng và cách bài tríậ ậ ẫ ờ ụ ................................................ 37
2.2. Các ho t đ ng tiêu ti u c a tín ng ng th M u ph Hi nạ ộ ể ủ ưỡ ờ ẫ ở ố ế .......... 37
2
SV th c hi n: L u Thự ệ ư ị
Quyên
Đ tài: Tín ng ng th M u khu v c ph Hi n (H ng Yên) GV h ng d n: Th.S Nguy n Th Tuy t Nhungề ưỡ ờ ẫ ự ố ế ư ướ ẫ ễ ị ế
2.2.1.Lên đ ngồ ................................................................................................. 37
2.2.2.L h iễ ộ ..................................................................................................... 43
2.2.2.1. Ph n Lầ ễ ............................................................................................. 44
2.2.2.2.Ph n H iầ ộ ............................................................................................. 49
2.3.M t s bi n đ i c a tín ng ng th M u trên đ a bàn ph Hi n ộ ố ế ổ ủ ưỡ ờ ẫ ị ố ế 53
Ti u k t ch ng 2:ể ế ươ .............................................................................................. 58
Ch ng 3: M T S GI I PHÁP B O T N TÍN NG NG TH M Uươ Ộ Ố Ả Ả Ồ ƯỠ Ờ Ẫ
TRÊN Đ A BÀN PH HI NỊ Ố Ế ............................................................................... 60
3. 1. Ý nghĩa c a vi c b o t n giá tr c a tín ng ng th M u trên đ aủ ệ ả ồ ị ủ ưỡ ờ ẫ ị
bàn ph Hi nố ế .................................................................................................. 60
3.2.Đ xu t ý ki n.ề ấ ế ............................................................................................ 64
3.2.1. M t s v n đ đ t raộ ố ấ ề ặ .......................................................................... 64
3.2.2. M t s bi n phápộ ố ệ ................................................................................. 69
Ti u k t ch ng 3:ể ế ươ .............................................................................................. 74
III.PH N K T LU NẦ Ế Ậ .................................................................................... 75
Đ tài:ề Tín ng ng th M u khu v c ph Hi n (H ng Yên).ưỡ ờ ẫ ự ố ế ư
PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1. Tính c p thi t c a đ tài ấ ế ủ ề
Khi th c hi n đ tài ự ệ ề “Tín ng ng th M u khu v c ph Hi nưỡ ờ ẫ ự ố ế
(H ng Yênư)” – m t trong nh ng tín ng ng đã xu t hi n t lâu đ i t i đâyộ ữ ưỡ ấ ệ ừ ờ ạ
chúng tôi xu t phát t nh ng lý do sau đ nghiên c u:ấ ừ ữ ể ứ
I.1. Xu t phát t nh ng giá tr đ c đáo, đ c s c c a tín ng ng th M u t iấ ừ ữ ị ộ ặ ắ ủ ưỡ ờ ẫ ạ
ph Hi n.ố ế
Tr c tiên, đ nói v nh ng giá tr văn hóa đ c s c c a tín ng ng thướ ể ề ữ ị ặ ắ ủ ưỡ ờ
M u ph Hi n chúng tôi xin nói v nh ng đóng góp c a tín ng ng này choẫ ở ố ế ề ữ ủ ưỡ
3
SV th c hi n: L u Thự ệ ư ị
Quyên
Đ tài: Tín ng ng th M u khu v c ph Hi n (H ng Yên) GV h ng d n: Th.S Nguy n Th Tuy t Nhungề ưỡ ờ ẫ ự ố ế ư ướ ẫ ễ ị ế
văn hóa Vi t Namệ. Th M u đã đ l i nh ng giá tr văn hóa v t ch t, văn hóaờ ẫ ể ạ ữ ị ậ ấ
tinh th n và văn hóa t ch c c ng đ ng r t đ c s c trên nhi u ph ng di n.ầ ổ ứ ộ ồ ấ ặ ắ ề ươ ệ
Trong đó, tín ng ng này h ng t i m t th gi i đ cao, tôn vinh nh ng giá trưỡ ướ ớ ộ ế ớ ề ữ ị
c a ng i ph n . Ng i ph n gi m t vai trò vô cùng quan tr ng trong l chủ ườ ụ ữ ườ ụ ữ ữ ộ ọ ị
s phát tri n c a loài ng i. Ngay t th i nguyên th y, h là nh ng ng iử ể ủ ườ ừ ờ ủ ọ ữ ườ
truy n l a gi nhi t trong gia đình, hái l m hoa qu và nuôi d y con cái. Chínhề ử ữ ệ ượ ả ạ
vì th , Vi t Nam hình nh ng i ph n luôn đ c coi tr ng. S coi tr ng đóế ở ệ ả ườ ụ ữ ượ ọ ự ọ
đ c th hi n qua tín ng ng th M u nh m ca ng i các v n th n có công laoượ ể ệ ưỡ ờ ẫ ằ ợ ị ữ ầ
v i đ t n c, ban phát s may m n, hi v ng và tr ma qu . Tín ng ng thớ ấ ướ ự ắ ọ ừ ỷ ưỡ ờ
M u ngày càng phát tri n trong xã h i hi n đ i. V i nh ng giá tr văn hóa đ cẫ ể ộ ệ ạ ớ ữ ị ặ
s c đ l i trong nhi u công trình tôn giáo, tín ng ng, các nghi th c, l h i… tínắ ể ạ ề ưỡ ứ ễ ộ
ng ng th M u Vi t Nam đã đ l i nh ng d u n, giá tr văn hóa t t đ p,ưỡ ờ ẫ ở ệ ể ạ ữ ấ ấ ị ố ẹ
góp ph n làm giàu thêm b n s c văn hóa Vi t Nam.ầ ả ắ ệ
Ti p theo, t i ph Hi n, tín ng ng th M u đem l i nhi u giá tr vănế ạ ố ế ưỡ ờ ẫ ạ ề ị
hóa đ c đáo mang đ m d u n b n đ aộ ậ ấ ấ ả ị . N m khu v c B c B n i ti ng v iằ ở ự ắ ộ ổ ế ớ
câu “Th nh t kinh kỳ, th nhì ph Hi n”, ứ ấ ứ ố ế ph Hi n tr c kia không ch là m tố ế ướ ỉ ộ
vùng đ t buôn bán giàu có mà còn là n i có n n văn hóa phát tri n r c r . Hi nấ ơ ề ể ự ỡ ệ
nay, tuy ph Hi n ch còn là tr m tích m t th i thu c đ a ph n thành ph H ngố ế ỉ ầ ộ ờ ộ ị ậ ố ư
Yên, nh ng nh ng giá tr n i đây đ l i đang là đ tài h p d n cho các nhàư ữ ị ơ ể ạ ề ấ ẫ
nghiên c u. Ph Hi n là đ a danh t p trung nhi u di tích l ch s , nh ng côngứ ố ế ị ậ ề ị ử ữ
trình tôn giáo tín ng ng th M u. S hòa tr n, giao l u và ti p bi n văn hóaưỡ ờ ẫ ự ộ ư ế ế
thông qua con đ ng thông th ng đã t o cho tín ng ng th M u mang nhi uườ ươ ạ ưỡ ờ ẫ ề
nét văn hóa có giá tr . Trong đó ph i k đ n h th ng truy n thuy t v các thánhị ả ể ế ệ ố ề ế ề
M u t i ph Hi n. Nh ng v thánh M u đ c th t th hi n nét đ c s c trongẫ ạ ố ế ữ ị ẫ ượ ờ ự ể ệ ặ ắ
s giao l u văn hóa. T i ph Hi n xu t hi n nh ng v thánh M u mang đ mự ư ạ ố ế ấ ệ ữ ị ẫ ậ
d u n ng i Hoa nh Thiên H u Thánh M u, M u D ng Quý Phi…cũng cóấ ấ ườ ư ậ ẫ ẫ ươ
nh ng m u mang đ m d u n ng i Vi t là M u Thiên, M u Đ a, M u Nh c,ữ ẫ ậ ấ ấ ườ ệ ẫ ẫ ị ẫ ạ
4
SV th c hi n: L u Thự ệ ư ị
Quyên
Đ tài: Tín ng ng th M u khu v c ph Hi n (H ng Yên) GV h ng d n: Th.S Nguy n Th Tuy t Nhungề ưỡ ờ ẫ ự ố ế ư ướ ẫ ễ ị ế
M u Tho i. Đi u này th hi n giá tr văn hóa đ c đáo mang đ m d u n b nẫ ả ề ể ệ ị ộ ậ ấ ấ ả
đ a c a tín ng ng t i ph Hi n. Đó là nh ng thánh M u mang đ m tính ch tị ủ ưỡ ạ ố ế ữ ẫ ậ ấ
c a nh ng v th n Hàng H i, phù tr cho con ng i kh i thiên tai và đem l iủ ữ ị ầ ả ợ ườ ỏ ạ
may m n.ắ
L h i thánh M u hàng năm t i ph Hi n cũng t o lên m t d u n đ cễ ộ ẫ ạ ố ế ạ ộ ấ ấ ặ
s c không th phai m trong văn hóa ph Hi n.ắ ể ờ ố ế L h i hàng năm đ c t ch cễ ộ ượ ổ ứ
thu hút hàng nghìn l t ng i tham gia. Nh ng nghi l truy n th ng đ c táiượ ườ ữ ễ ề ố ượ
hi n l i thông qua ph n l , các trò ch i dân gian đ c b o t n thông qua ph nệ ạ ầ ễ ơ ượ ả ồ ầ
h i đã th hi n nh ng giá tr văn hóa đ c b o l u thông qua tín ng ng thộ ể ệ ữ ị ượ ả ư ưỡ ờ
M u. Chính vì đi u đó, tín ng ng th M u t i ph Hi n là m t trong nh ng tínẫ ề ưỡ ờ ẫ ạ ố ế ộ ữ
ng ng đem l i nh ng giá tr văn hóa đ c đáo c n nghiên c u m t cách t ng thưỡ ạ ữ ị ộ ầ ứ ộ ổ ể
và toàn di n.ệ
I.2. Xu t phát t th c tr ng tín ng ng th M u t i ph Hi n.ấ ừ ự ạ ưỡ ờ ẫ ạ ố ế
S phát tri n nhanh chóng c a kinh t ngày nay kéo theo không ít nh ngự ể ủ ế ữ
h l y v văn hóa. Giá tr văn hóa v t ch t và văn hóa tinh th n cũng nh tệ ụ ề ị ậ ấ ầ ư ổ
ch c c ng đ ng đang có d u hi u b mai m t, lãng quên. Vì v y, nghiên c uứ ộ ồ ấ ệ ị ộ ậ ứ
phát huy nh ng giá tr văn hóa truy n th ng t t đ p là vi c c n làm. Kh o sát tínữ ị ề ố ố ẹ ệ ầ ả
ng ng th M u quanh khu v c ph Hi n chính là góp ph n b o v và gi gìnưỡ ờ ẫ ự ố ế ầ ả ệ ữ
nh ng nét đ p văn hóa truy n th ng t t đ p c a dân t c. ữ ẹ ề ố ố ẹ ủ ộ
Th M u là m t hi n t ng mang tính ph bi n không ch ph Hi n màờ ẫ ộ ệ ượ ổ ế ỉ ở ố ế
còn nhi u vùng khác trên kh p đ t n c Vi t Nam. Tính th c ti n khi nghiênở ề ắ ấ ướ ệ ự ễ
c u tín ng ng th M u ph Hi n đ c th hi n vi c trong nh ng năm g nứ ưỡ ờ ẫ ở ố ế ượ ể ệ ệ ữ ầ
đây, ho t đ ng th M u là v n đ đáng đ c quan tâm. S phát tri n đóạ ộ ờ ẫ ở ấ ề ượ ự ể
ch ng t s c nh h ng m nh m đ i v i đ i s ng tín ng ng tâm linh t iứ ỏ ứ ả ưở ạ ẽ ố ớ ờ ố ưỡ ạ
c ng đ ng b n đ a. Tuy nhiên, ta cũng nhìn th y tính hai m t trong cùng m tộ ồ ả ị ấ ặ ộ
v n đ c a tín ng ng này. Vi c tìm hi u đó s là nh ng ngu n tài li u quanấ ề ủ ưỡ ệ ể ẽ ữ ồ ệ
tr ng đ t c s cho nh ng nghiên c u ti p theo t i đây. ọ ặ ơ ở ữ ứ ế ạ
5
SV th c hi n: L u Thự ệ ư ị
Quyên