BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
-----------------
Lê Bích Liên
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM GẮN
KẾT CUỘC SỐNG TRONG DẠY HỌC PHẦN
NHIỆT HỌC – VẬT LÍ 10
Thành phố Hồ Chí Minh – 2020
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA VẬT LÝ
-----------------
Lê Bích Liên
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM GẮN
KẾT CUỘC SỐNG TRONG DẠY HỌC PHẦN
NHIỆT HỌC – VẬT LÍ 10
Chuyên ngành: Sư phạm Vật lý
Thành phố Hồ Chính Minh - 2020
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. PHÙNG VIỆT HẢI
i
Khóa luận tốt nghiệp Lê Bích Liên
LỜI CẢM ƠN
Quá trình làm luận văn gặp phải nhiều khó khăn, tuy nhiên rất may mắn được sự
giúp đỡ, hỗ trợ, động viên tận tình của quý thầy cô, bạn bè và gia đình. Vì vậy, xin cho
phép em được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:
- Thầy TS. Phùng Việt Hải, giảng viên đã trực tiếp hướng dẫn em thực hiện khóa
luận. Tuy khoảng cách địa lí xa xôi nhưng bằng lòng nhiệt huyết Thầy đã hướng dẫn em
rất tận tình. Qua khoảng thời gian làm việc chung với thầy, em học được rất nhiều về kĩ
năng và kiến thức. Em chân thành cảm ơn thầy.
- Thầy TS. Nguyn Thanh Nga, hỗ trợ chuyên môn chính cho đề tài. Trong quá
trình làm khóa luận, khi gặp khó khăn thầy luôn đưa ra hướng đi để em có thể hoàn thiện
đề tài, chuẩn bị và giúp em thực nghiệm sư phạm.
- Thầy ThS. Hoàng Phước Muội, phó phòng chuyên môn Trường THCS – THPT
Hoa Sen đã hỗ trợ rất nhiều từ xây dựng, chuẩn bị và giúp em thực nghiệm sư phạm để
đánh giá tính khả thi của dự án.
- Anh Trần Ngọc Tiến Phát đã bên cạnh hỗ trợ, giúp đỡ, cổ vũ và động viên em rất
nhiều trong quá trình thực hiện đề tài này.
Cui cng, em xin gi lời cám ơn của mình đến gia đình, bạn bè đã luôn sát cánh,
giúp đỡ, động viên em trong sut quá trình học tập và hoàn thành khóa luận tt nghiệp
này.
TPHCM, 10 tháng 7 năm 2020
Lê Bích Liên
ii
Khóa luận tốt nghiệp Lê Bích Liên
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
1. Lí do chọn đề tài .................................................................................................. 1
2. Mục đích của đề tài ............................................................................................. 2
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu ................................................. 2
3.1. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................. 2
3.2. Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................... 2
4. Giả thuyết khoa học ............................................................................................ 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................................... 3
6. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................... 3
6.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận ................................................................. 3
6.2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm ........................................................... 4
6.3. Phương pháp thống kê toán học .................................................................. 4
CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC THÍ NGHIỆM VẬT
LÍ GẮN KẾT CUỘC SỐNG HỌC SINH ................................................................... 5
1.1. Thí nghiệm vật lí ................................................................................................. 5
1.1.1. Khái niệm thí nghiệm vật lí .................................................................... 5
1.1.2. Chức năng của thí nghiệm vật lí trong dạy học .................................... 5
1.1.3. Phân loại thí nghiệm vật lí trong dạy học ............................................. 9
1.2. Thí nghiệm vật lí gắn kết cuộc sống học sinh. ............................................... 11
1.2.1. Khái niệm thí nghiệm vật lí gắn kết cuộc sống học sinh. ...................... 11
1.2.2. Vai trò của thí nghiệm gắn kết cuộc sống sử dụng trong dạy học vật lí
............................................................................................................................ 11
1.2.3. Tiến trình xây dựng thí nghiệm vật lí gắn kết cuộc sống học sinh ....... 12
1.2.4. Tiến trình dạy học có sử dụng thí nghiệm vật lí gắn kết cuộc sống ...... 13
iii
Khóa luận tốt nghiệp Lê Bích Liên
1.3. Năng lực vật lí ................................................................................................... 16
1.3.1. Khái niệm năng lực ................................................................................. 16
1.3.2. Khái niệm năng lực vật lí ........................................................................ 16
1.3.3. Biểu hiện năng lực vật lí của học sinh ................................................... 17
1.3.4. Biện pháp phát huy năng lực vật lí của học sinh................................... 18
1.3.5. Bảng tiêu chí đánh giá năng lực vật lí của học sinh ............................. 19
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ............................................................................................ 26
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC THÍ NGHIỆM GẮN KẾT CUỘC SỐNG
MỘT SỐ KIẾN THỨC PHẦN NHIỆT HỌC – VẬT LÍ 10 .................................... 27
2.1. Phân tích nội dung kiến thức phần Nhiệt học – Vật lí 10 ............................. 27
2.2. Thiết kế một số thí nghiệm gắn kết cuộc sống trong phần Nhiệt học – vật lí
10 32
2.2.1. Bộ thí nghiệm khảo sát ba định luật chất khí ........................................ 33
2.2.1.1. Thí nghiệm định tính ......................................................................... 33
2.2.1.2. Thí nghiệm định lượng khảo sát ba định luật chất khí ..................... 52
2.2.2. Mô hình động cơ Stirling ........................................................................ 62
2.3. Xây dựng tiến trình dạy học có sử dụng các thí nghiệm gắn kết cuộc sống
phần Nhiệt học – Vật lí 10 ...................................................................................... 69
2.3.1. Kế hoạch dạy học bài “Quá trình đẳng nhiệt. Định luật Boyle-
Mariotte” ............................................................................................................ 69
2.3.2. Tổ chức dạy học bài “Quá trình đẳng tích. Định luật Charles” ........... 82
2.4. Đánh giá năng lực Vật lí của học sinh trong dạy học một số thí nghiệm gắn
kết cuộc sống trong phần Nhiệt học – Vật lí 10 .................................................... 93
2.4.1. Công cụ đánh giá năng lực Vật lí của học sinh trong dạy học bài “Quá
trình đẳng nhiệt. Định luật Boyle – Mariotte” ................................................. 93