700
KHOẢNGTRNGNHÂNLỰCLIÊNNGÀNH
TRONGCÔNGNGHIỆPVĂNHÓAVIỆTNAM:
TRƯỜNGHPKẾTHỢPPHÂNTÍCHDỮLIỆUVÀ
MỸTHUẬTỨNGDỤNG
NguyễnVănTrung
Email:nvtrungartist@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.923
Tómtắt:Bàiviếtphântíchthựctrạngthiếuhụtnhânlựcliênngànhtrongcôngnghiệp
vănhóaViệtNam,đặcbiệtởgiaođiểmgiữaphântíchdữliệuvàmỹthuậtứngdụng.Trong
bốicảnhchuyểnđổisố,dữliệutrởthànhnguồnlựcquantrọnggiúpnângcaohiệuquảsáng
tạo,sảnxuấtvàphânphốisảnphẩmvănhóa.Tuynhiên,nguồnnhânlựcvừaamhiểumỹ
thuật,vừathànhthạocôngnghệphântíchdữliệucònrấthạnchế.Nghiêncứuđượcthực
hiệnbằngpơngphápphântích-tổnghợptàiliệu,phỏngvấnchuyêngiavàkhảosátthực
tiễntạimộtsốbảotàng,festivalvàkhônggiansángtạoNội,nhằmnhậndiệnrõthực
trạngvàđxuấtkhuyếnnghị.Quaviệctổnghợpcơsởlýluận,phântíchmộtsốvídụthựctế
(bảotàng,festivalnghệthuật,khônggiansángtạo),bàiviếtchỉrakhoảngtrốngnhânlực,
nguyênnhânvàđềxuấtkhuyếnnghịchođàotạo,chínhsáchvàthịtrường.Đâylàmộtvấn
đềcấpthiếtđểcôngnghiệpvănhóaViệtNampháttriểnbềnvữngvàhộinhậpquốctế.
Từkhóa:côngnghiệpvănhóa,nhânlcliênngành,phântíchdữliệu,mỹthuậtngdụng,AI,
chuyểnđổisố
1
TrườngĐạihọcVănhóaHàNội
I.Mởđầu
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và
chuyểnđổisố,côngnghiệpnhóađang
nổi lên như một lĩnh vực kinh tế quan
trọng,vừathúcđẩysángtạo,vừatạoragiá
trịgiatăngchonềnkinhtếtrithức.ỞViệt
Nam, c chiến lược phát triển n a
sángtạođãđượcđềra,nhưngthựctếcho
thấyvẫncònkhoảngtrốnglớnvềnhânlực
liên ngành, đặc biệt là trongviệc kết nối
mỹthuậtngdụngvớiphânchdữliệu.
TheoBáocáocủaBộVH-TT&DL(2023),
cácngànhcôngnghiệpnhóađóngp
khoảng3,46%GDP,tạoviệclàmchohơn
3triệulaođộng,trongđókhốimỹthuật-
thiếtkếchiếm8-10%tổngnhânlựcsáng
tạo.Tuynhiên,tỷlệnhânlựccókỹnăng
côngnghvàdliệuchỉđạtdưới5%.
701
Phântíchdữliệukhôngchỉlàcông
cụkỹthuậtmàcònlàcáchđểhiểuxãhội,
giúpnhàsángtạonắmbắtnhucầucông
chúng,xuhướngthẩmmỹvàhànhvitiêu
dùng, từ đó định ớng sản phẩm mỹ
thuậtng dụngphù hợp. Ngượclại, mỹ
thuậtứngdụngmanglạigiátrịthẩmmỹ
bảnsắc,biếndữliệukhôkhanthành
nhữngsảnphẩmsángtạosốngđộng,có
sứclantỏatrongcôngnghiệpvănhóa.
Nghiêncứunàyđượcthựchiệndựa
trênviệctổnghợptàiliệutừcácbáocáo
chínhsáchcủaBộVănhóa,Thểthaovà
Dulịch,BộGiáodụcvàĐàotạo,cácđề
ánsốhóavănhóa,cũngnhưchươngtrình
đàotạomỹthuậtứngdụng.Bêncạnhđó,
cgiảkhảosátsơbộmộtsốtrườngđại
học,bảotàng,festivalvàkhônggiansáng
tạo để ghi nhận mức độ tích hợp phân
tíchdữliệu,đồngthờiphngvấnchuyên
gia(giảngviên,giámtuyển,nhàquảnlý)
nhằm bổ sung nhận định định tính. Các
thông tin định lượng thu thập được (số
chươngtrìnhđàotạo,sốdựánngdụng
dữ liệu…) giúp tăngtính tin cậy và sức
thuyếtphụcchonghiêncứu.
Vấnđềđặtralà:Aisẽđảmnhậncông
việckếthợpdữliệuvàmỹthuậtứngdụng?
Nhânlựcnàysẽđếntừđâu?ViệtNamcần
làmgìđểlấpđầykhoảngtrốngnày?
II. Cơ sở lý luận và tổng quan
nghiêncứu
2.1.Côngnghiệpvănhóavàtính
liênngành
Công nghiệp n hóa (creative
industries)baogồm10ngànhcơbảntheo
UNESCOvàViệtNamxácđịnh:điệnảnh,
nghệthutbiểudiễn,mthuật-nhiếpnh
-triểnlãm,quảngcáo, kiếntrúc,thiết kế,
thủcôngmỹnghệ,xuấtbản,truyềnnh-
ptthanh,phn mm tròchơiđiện tử
(UNESCO,2013). ỞViệt Nam,đến m
2024đãcón60trườngđạihọccao
đẳng đào tạo các ngành thuộc khi văn
hóa - nghệ thuật, nhưng ca chương
tnhchínhquynàotíchhợpdữliệuhoặc
AIvàothiếtkếsángto(BộGD&ĐT,Báo
cáogiáodụcđạihọc2024).Đặctngcủa
côngnghiệpvănhóalàtínhliênngành:kết
hợp nghệ thuật, công nghệ, kinh tế xã
hội.Tnthếgiới,xuhướng“creativedata-
drivendesign”(thiếtkếsángtạodựatrênd
liệu)đangnổilên,nhấnmạnhviệcdùngdữ
liệulớnvàcôngcụphântíchđểđịnhhướng
thiếtkế,mỹthuậtvàtruyềnthôngthịgiác.
2.2.Vaitròcủaphântíchdữliệu
Hình1.Sơđồkimtựthápbốncấpđộứng
dụngdữliệutronghoạtđộngsángtạo
(gồmbốnlợiích:hiểucôngchúng;đánh
giásảnphẩm;cánhânhóa;dựbáorủiro)
Trongkỷnguyênsố:
Dữ liệu ngày nay được ví như
“nguồndầumỏmới”.Trongcôngnghiệp
nhóa,phântíchdữliệumanglạibốnlợi
íchnổibật:
•Hiểucôngchúng:Nắmbắtnhucầu,
hànhvivàxuhướngtiêudùngvănhóa.
• Đánh giá sản phẩm: Đo lường
hiệuquảcácsảnphẩmmỹthuậtngdụng
(thiếtkế,quảngcáo,sảnphẩmsố).
702
• Cá nhân a trải nghiệm: Giúp
khángiảtiếpcậnnghệthuậttheocáchphù
hợphơn.
•Dựogiảmrủiro:Htrợhoạch
địnhthịtrường,tốiưuđầutưsángtạo.
Xuhướngquốctế:
Ở châu Âu và Mỹ, “cultural data
analytics” đã trở thành lĩnh vực nghiên
cứu-ứngdụngchuyênbiệt,kếthợpkhoa
học dữ liệu với khoa học nhân văn và
nghệthuậtđểphântíchhànhvi,xuhướng
nội dung văn hóa. Song song đó,AI
đang được tích hợp vào thiết kế, sáng
cvàphântíchnghệthuật,mởrahướng
“phântíchdữliệusángtạo”(creativedata
analytics).
CơhộichoViệtNam:
ViệtNammớiởgiaiđoạnđầucủa
quá trìnhnày. Nếuhọchỏi kinhnghiệm
quốctếvàtíchhợpcôngnghệ,đặcbiệtlà
AIvàphântíchdữliệu,omỹthuậtứng
dụng,chúngtacóthể:
•Thuhẹpkhoảngchvềnănglực
vớicácnướctiêntiến.
•Pttriểnnguồnnhânlựcliênngành
vừahiểudữliệuvừaamhiểumỹthuật.
•Tạorasảnphẩmsángtạocógiátrị
thẩmmỹcao,đồngthờiphùhợpnhucầu
hộihinđại.
Vấnđềđặtra:
u hỏi then chốt kng chỉ là ai
sẽđảmnhậnviệckếthợpdữliệuvớimỹ
thuậtứng dụng,mà cònnguồnnhân lực
yđếntừđâuvàViệtNamcầnlàmgìđể
lấpđầykhoảngtrống.Trảlờiđượcnhững
câuhỏinàylàđiềukiệntiênquyếtđểcông
nghiệp vănhóaViệt Nampháttriểnbền
vữngvàhộinhậpquốctế.
2.3. Mỹ thuật ứng dụng và công
nghiệpvănhóa
Mỹ thuật ứng dụng (thiết kế đồ
họa,thờitrang,kiếntrúcnộithất,truyền
thôngthịgiác)làlĩnhvựccósựgắnkết
chặt chẽ nhất với công nghiệpvăn hóa.
Tuy nhiên,để cácsảnphẩm nàythật sự
cạnh tranh,người làmmỹthuật cầndựa
odữliệuthayvìchỉvàocảmtínhsáng
tạo.TheokhảosátcủaHộiMỹthuậtViệt
Nam(2023),khoảng70%sảnphẩmthiết
kếứngdụngvẫnđượcthchiệndựatrên
cảmtínhsángtạo,ítsửdụngcôngcụdữ
liệuhoặcphântíchhànhvicôngchúng.
2.4.Nhânlựcliênngành-yêucầu
tấtyếu
Nhânlựcliênngànhởđâylànhững
ngườicókhảnăngvậndụngcôngcụphân
tíchdliệu(Python,R,SQL,Tableau,AI)
đồng thời hiểu về thẩm mỹ, nghệ thuật,
nhóa.Họchínhlà“ngườisángtạolai
ghép”-yếutốquyếtđịnhthànhcôngcủa
côngnghiệpvănhóatrongbốicảnhsố.
III.Phươngphápnghiêncứu
iviếtsửdụngphươngphápphân
tích-tổnghợptàiliệu(cácbáocáochính
ch, nghiên cứu quốc tế), phỏng vấn
chuyên gia(giảng viên, giámtuyển,nhà
quản lý) và khảo sát sơ bộ một số bảo
ng, festival và không giansáng tạo tại
HàNộiđểghinhậnmứcđộtíchhợpphân
tíchdữliệu.Cácthôngtinđịnhợng(số
chươngtrìnhđàotạo,sdựánứngdụng
dữliệu…)đượcthuthậpđểtăngtínhtin
cậy.Cụthểtừtháng3-5/2024,thựchiện
khảosáttại7cơsởsángtạoởHàNội(3
bảotàng,2khônggiansángtạo,2festival
nghệ thuật), với 15 cuộc phỏng vấn bán
cấu trúc (semi-structured interviews -
phỏngvấn có hướng dẫncâu hỏi nhưng
linhhoạttheocâutrảlời)và50phiếukhảo
tnhanhdànhchocánbộ,sinhviênvà
nghệ sĩtrẻ. Dữ liệuđã được xử lýbằng
phươngphápthốngkêmôtảvàphânloại
nội dung (content categorization) nhằm
nhậndiệnchủđềnổibật.
703
IV. Kết quả nghiên cứu: thực
trạngtạiViệtNam
4.1.Tìnhhìnhđàotạovànhânlực
liênngành
cnghiêncứuvàkhảosátchothấy
khoảngtrốnglớnvềnhânlựcliênngành
tạigiaođiểmgiữamỹthuậtứngdụng,văn
hóavàcôngnghệdữliệu.Cóbavấnđề
nổibật:
• Chương trình đào tạo chưa tích
hợp công nghệ: Các trường văn hóa -
nghệthuậtnhưTrườngĐạihọcMỹthuật
Việt Nam,TngĐại họcVăn hóa Hà
NộihayTrườngĐạihọcMởHàNộichủ
yếutậptrungvàokỹnăngmỹthuậtvàlý
thuyết văn hóa, hầu như chưa đưa kiến
thứcvềdữliệu,AIhaylậptrìnhứngdụng
ogiảngdạy.Trongtổngsốhơn30.000
sinhviênkhốinghệthuậtvàthiếtkế,chỉ
khoảng 2% có học phần liên quan đến
côngnghệdữliệuhoặcAI(BộGD&ĐT,
2024). Điều này khiến sinh viên thiếu
nglựcphântíchdữliệuphụcvụsáng
tạo(BộVHTTDL,2016).
• Các trường công nghệ thiếu kết
nốivớinghệthuật:Ngượclại,cáccơsở
đào tạo công nghệ như Trường Đại học
chKhoaHàNộihayĐạihọcFPTđào
tạo chuyên sâu về khoa học dữ liệu,AI
phânchdữliệunhưngítcómốiliên
hệtrựctiếpđếnlĩnhvựcnghệthuật-văn
hóa.Nhânlựctốtnghiệpcáctrườngnày
thườngkhôngcónềntảngthẩmmỹhoặc
kiếnthứcvănacầnthiếtđểpháttriển
sảnphẩmsángtạoliênngành.
• Nhân lực hiện tại làm việc rời
rạc:Theokhảosátsơbộ,phầnlớnnhững
ngườiđangtriểnkhaicácdựánsángtạo
kết hợp dữliệuphải tự họcvà làmviệc
độclập,thiếuhệthống,dẫnđếnkhómở
rộngquymôhayhợptácliênngành.
o cáo Digital Transformation
AdoptioninCreativeIndustries-Vietnam
(2024) cho thấy phần lớn doanh nghiệp
ngtạotiViệtNammớidừngởviệcsử
dụngcông cụ sốcơ bản vànền tảng dữ
liệu, trong khi thiếu nghiêm trọng nhân
lựccókhảnăngphântíchdữliunângcao
kếthợpvớimỹthuật,vănhóađểtriển
khai dự án sángtạo có hàm ợngcông
nghệcao.
Ở chiều quốc tế, báo cáo AI in
Creative Industries: A Review (Nesta,
2021)nêurõbanhómứngdụngchínhcủa
AItronglĩnhvựcsángtạo:tạonộidung
(content creation), nâng cao chất lượng
sản phẩm (enhancement) và khai thác
thôngtin(informationextraction).Đâycó
thểcoilàkhungphântíchhữuíchđểViệt
NamđánhgiámứcđộứngdụngAItrong
cácngànhngtạo,đồngthờiđịnhhướng
pháttriểnnhânlựcliênngành.
Bảng1.BngsosánhchươngtrìnhđàotạogiữakhốiNghệthuậtvàCôngnghệ
Nhómtrường Nộidungchính Cóhọcphầnvềdữliệu(%)
Nghệthuật-Vănhóa Thiếtkế,thẩmmỹ,quảnlýnghệthuật 2
Côngnghệ-Kỹthuật Lậptrình,AI,phântíchdữliệu 90
Liênngànhthửnghiệm Workshop,dựánngắnhạn 8
(Nguồn:tổnghợptừBộGD&ĐT,2024)
4.2.Mộtsốvídụthựctế
ckhảosáttạiHàNộivàquabáo
chíchuyênngànhchothấyviệcứngdụng
dữliệusốtronglĩnhvựcvănhóa-nghệ
thuậtđãbắtđầunhưngcònmangtínhkỹ
thuật,thiếunhânlựcphântíchchuyênsâu:
•BảotàngNội:Theothốngkêni
bộ,Bảonghiệncóhơn18.000 hinvật
704
đượcsốhóa,nhưngcađingũchuyên
tchphânchnhvikháchthamquan.
Botàngđãứngdụngcơsởdữliệusđể
quảnhiệnvậtvàhỗtrợtracứu.Tuynhiên,
nhânlựckhảnăngphântíchdữliệuvăn
hóa - chẳng hạn khaithác hành vi khách
tham quan, xu hướng tiếp cnnội dung -
vẫncònthiếu.Côngtácsốhóamớidừngở
mứcquntrkthutchứchưatiếntớiphân
tíchđraquyếtđịnhquảnlývàthiếtkếtrải
nghiệm(NguyễnThịThuTrang,2021).
• Liên hoan phimViệt Nam: Năm
2023,ợngngườixemtrựctuyếnđạthơn
1,2 triệu lượt, song dữ liệu chỉ được sử
dụngchomụcđíchthốngkê,chưaphục
vụphântíchchiếnlược.CáckỳLiênhoan
phim gần đây đã bắt đầu khai thác dữ
liệuvềngườixemtrựctuyến(lượtxem,
ơngtác,nhânkhẩuhọc).Songđếnnay
vẫnchưađộingũphântíchchuyênsâu
đểxửlý,dựbáoxuhướngthịtrườnghay
điềuchỉnhchiếnlượctruyềnthông,phát
nhphimdựatrêndữliu.
• Không gian sáng tạo (Hanoi
CreativeCity,Toong,VCCA…):Mộtsố
đơnvịđãbướcđầuápdụngphântíchdữ
liệukhách hàngđể thiết kếsự kiện,sản
phẩm. Tuy nhiên, đa số phải thuê dịch
vụphântíchbênngoàivàchưaxâydựng
được đội ngũnộibộ,dẫn tớiphụthuộc,
khóphát triển chiến lược dài hạn (Trần
HữuSơn,2020).
Những ví dụ này cho thấy ở Việt
Nam, việc ng dụng dữ liệu trong lĩnh
vựcvănhóa-nghệthuậtchủyếumớiở
mức nhập dữ liệu và quản lý kỹ thuật,
chưa hình thành năng lực phân tíchsâu
nhằm định hướng sáng tạo, dự báo thị
trườnghaycánhânatrảinghiệmcông
chúng. Đây chính là minh chứng cụ thể
chokhoảngtrốngnhânlựcliênngànhmà
iviếtđềcập.
nh2.Biểuđồminhhọamứcđộứng
dụngdữliệutrong3nhóm:Bảotàng-
Festival-Khônggiansángtạo
4.3. Khoảng trống nhân lực liên
ngànhdữliệu-mỹthut
Nghiêncứuvàkhảosáthiệntrường
chothấynguồnnhânlựckếthợpdữliệu
-mỹthuậttạiViệtNamcònrấtmỏngvà
manhmún,thểhiệnởbakhíacạnhchính:
•Thiếuchươngtrìnhđàotạochính
quy:Hiệnchưacóngànhhọchaychuyên
đề chính thức nào về “phânch dữliệu
n hóa” hoặc “mỹ thuật ứng dụng dữ
liệu” trong các trường đại học. Một s
trườngnghệthuậtcódạyvềsốhóa,trong
khicáctrườngcôngnghệlạikhôngdạyvề
mỹthuật(NguyễnThịThuTrang,2021).
Điunàykhiếnsinhviênmuốntheođuổi
lĩnh vực liênngành phảitự học hoặc đi
họcngắnhạnởnướcngoài.
• Thiếu chính sách khuyến khích
nghiêncứuvàđầutư:Chotớinay,cacó
khungchínhsáchhayquỹnghiêncứucấp
nhànướcdànhriêngchoviệckếthợpdữ
liệu-mỹthuậtứngdụng.ViệtNamhiện
mớicó2đềtàicấpBộvà1đềánthíđiểm
cấptỉnhliênquanđếndữliệuvănhóa(số
liệuđếntháng6/2024,BộKH&CN).Các
dựánthíđiểmthườngdựatrênnguồntài
trquốctếnhỏlẻ(TrầnHữuSơn,2020),
chưahìnhthànhđộnglựcđủmạnhđểphát
trinđộingũchuyêngia.
•Nhânlựcliênngànhmớiởdạng
“thử nghiệm cánhân”: Một số nghệ sĩ,
nhànghiêncứutrẻđãtựtriểnkhaidựán