
700
KHOẢNGTRỐNGNHÂNLỰCLIÊNNGÀNH
TRONGCÔNGNGHIỆPVĂNHÓAVIỆTNAM:
TRƯỜNGHỢPKẾTHỢPPHÂNTÍCHDỮLIỆUVÀ
MỸTHUẬTỨNGDỤNG
NguyễnVănTrung
Email:nvtrungartist@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.923
Tómtắt:Bàiviếtphântíchthựctrạngthiếuhụtnhânlựcliênngànhtrongcôngnghiệp
vănhóaViệtNam,đặcbiệtởgiaođiểmgiữaphântíchdữliệuvàmỹthuậtứngdụng.Trong
bốicảnhchuyểnđổisố,dữliệutrởthànhnguồnlựcquantrọnggiúpnângcaohiệuquảsáng
tạo,sảnxuấtvàphânphốisảnphẩmvănhóa.Tuynhiên,nguồnnhânlựcvừaamhiểumỹ
thuật,vừathànhthạocôngnghệphântíchdữliệucònrấthạnchế.Nghiêncứuđượcthực
hiệnbằngphươngphápphântích-tổnghợptàiliệu,phỏngvấnchuyêngiavàkhảosátthực
tiễntạimộtsốbảotàng,festivalvàkhônggiansángtạoởHàNội,nhằmnhậndiệnrõthực
trạngvàđềxuấtkhuyếnnghị.Quaviệctổnghợpcơsởlýluận,phântíchmộtsốvídụthựctế
(bảotàng,festivalnghệthuật,khônggiansángtạo),bàiviếtchỉrakhoảngtrốngnhânlực,
nguyênnhânvàđềxuấtkhuyếnnghịchođàotạo,chínhsáchvàthịtrường.Đâylàmộtvấn
đềcấpthiếtđểcôngnghiệpvănhóaViệtNampháttriểnbềnvữngvàhộinhậpquốctế.
Từkhóa:côngnghiệpvănhóa,nhânlựcliênngành,phântíchdữliệu,mỹthuậtứngdụng,AI,
chuyểnđổisố
1
TrườngĐạihọcVănhóaHàNội
I.Mởđầu
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và
chuyểnđổisố,côngnghiệpvănhóađang
nổi lên như một lĩnh vực kinh tế quan
trọng,vừathúcđẩysángtạo,vừatạoragiá
trịgiatăngchonềnkinhtếtrithức.ỞViệt
Nam, các chiến lược phát triển văn hóa
sángtạođãđượcđềra,nhưngthựctếcho
thấyvẫncònkhoảngtrốnglớnvềnhânlực
liên ngành, đặc biệt là trongviệc kết nối
mỹthuậtứngdụngvớiphântíchdữliệu.
TheoBáocáocủaBộVH-TT&DL(2023),
cácngànhcôngnghiệpvănhóađónggóp
khoảng3,46%GDP,tạoviệclàmchohơn
3triệulaođộng,trongđókhốimỹthuật-
thiếtkếchiếm8-10%tổngnhânlựcsáng
tạo.Tuynhiên,tỷlệnhânlựccókỹnăng
côngnghệvàdữliệuchỉđạtdưới5%.

701
Phântíchdữliệukhôngchỉlàcông
cụkỹthuậtmàcònlàcáchđểhiểuxãhội,
giúpnhàsángtạonắmbắtnhucầucông
chúng,xuhướngthẩmmỹvàhànhvitiêu
dùng, từ đó định hướng sản phẩm mỹ
thuậtứng dụngphù hợp. Ngượclại, mỹ
thuậtứngdụngmanglạigiátrịthẩmmỹ
và bảnsắc,biếndữliệukhôkhanthành
nhữngsảnphẩmsángtạosốngđộng,có
sứclantỏatrongcôngnghiệpvănhóa.
Nghiêncứunàyđượcthựchiệndựa
trênviệctổnghợptàiliệutừcácbáocáo
chínhsáchcủaBộVănhóa,Thểthaovà
Dulịch,BộGiáodụcvàĐàotạo,cácđề
ánsốhóavănhóa,cũngnhưchươngtrình
đàotạomỹthuậtứngdụng.Bêncạnhđó,
tácgiảkhảosátsơbộmộtsốtrườngđại
học,bảotàng,festivalvàkhônggiansáng
tạo để ghi nhận mức độ tích hợp phân
tíchdữliệu,đồngthờiphỏngvấnchuyên
gia(giảngviên,giámtuyển,nhàquảnlý)
nhằm bổ sung nhận định định tính. Các
thông tin định lượng thu thập được (số
chươngtrìnhđàotạo,sốdựánứngdụng
dữ liệu…) giúp tăngtính tin cậy và sức
thuyếtphụcchonghiêncứu.
Vấnđềđặtralà:Aisẽđảmnhậncông
việckếthợpdữliệuvàmỹthuậtứngdụng?
Nhânlựcnàysẽđếntừđâu?ViệtNamcần
làmgìđểlấpđầykhoảngtrốngnày?
II. Cơ sở lý luận và tổng quan
nghiêncứu
2.1.Côngnghiệpvănhóavàtính
liênngành
Công nghiệp văn hóa (creative
industries)baogồm10ngànhcơbảntheo
UNESCOvàViệtNamxácđịnh:điệnảnh,
nghệthuậtbiểudiễn,mỹthuật-nhiếpảnh
-triểnlãm,quảngcáo, kiếntrúc,thiết kế,
thủcôngmỹnghệ,xuấtbản,truyềnhình-
phátthanh,phần mềm vàtròchơiđiện tử
(UNESCO,2013). ỞViệt Nam,đến năm
2024đãcóhơn60trườngđạihọcvàcao
đẳng đào tạo các ngành thuộc khối văn
hóa - nghệ thuật, nhưng chưa có chương
trìnhchínhquynàotíchhợpdữliệuhoặc
AIvàothiếtkếsángtạo(BộGD&ĐT,Báo
cáogiáodụcđạihọc2024).Đặctrưngcủa
côngnghiệpvănhóalàtínhliênngành:kết
hợp nghệ thuật, công nghệ, kinh tếvà xã
hội.Trênthếgiới,xuhướng“creativedata-
drivendesign”(thiếtkếsángtạodựatrêndữ
liệu)đangnổilên,nhấnmạnhviệcdùngdữ
liệulớnvàcôngcụphântíchđểđịnhhướng
thiếtkế,mỹthuậtvàtruyềnthôngthịgiác.
2.2.Vaitròcủaphântíchdữliệu
Hình1.Sơđồkimtựthápbốncấpđộứng
dụngdữliệutronghoạtđộngsángtạo
(gồmbốnlợiích:hiểucôngchúng;đánh
giásảnphẩm;cánhânhóa;dựbáorủiro)
Trongkỷnguyênsố:
Dữ liệu ngày nay được ví như
“nguồndầumỏmới”.Trongcôngnghiệp
vănhóa,phântíchdữliệumanglạibốnlợi
íchnổibật:
•Hiểucôngchúng:Nắmbắtnhucầu,
hànhvivàxuhướngtiêudùngvănhóa.
• Đánh giá sản phẩm: Đo lường
hiệuquảcácsảnphẩmmỹthuậtứngdụng
(thiếtkế,quảngcáo,sảnphẩmsố).

702
• Cá nhân hóa trải nghiệm: Giúp
khángiảtiếpcậnnghệthuậttheocáchphù
hợphơn.
•Dựbáovàgiảmrủiro:Hỗtrợhoạch
địnhthịtrường,tốiưuđầutưsángtạo.
Xuhướngquốctế:
Ở châu Âu và Mỹ, “cultural data
analytics” đã trở thành lĩnh vực nghiên
cứu-ứngdụngchuyênbiệt,kếthợpkhoa
học dữ liệu với khoa học nhân văn và
nghệthuậtđểphântíchhànhvi,xuhướng
và nội dung văn hóa. Song song đó,AI
đang được tích hợp vào thiết kế, sáng
tácvàphântíchnghệthuật,mởrahướng
“phântíchdữliệusángtạo”(creativedata
analytics).
CơhộichoViệtNam:
ViệtNammớiởgiaiđoạnđầucủa
quá trìnhnày. Nếuhọchỏi kinhnghiệm
quốctếvàtíchhợpcôngnghệ,đặcbiệtlà
AIvàphântíchdữliệu,vàomỹthuậtứng
dụng,chúngtacóthể:
•Thuhẹpkhoảngcáchvềnănglực
vớicácnướctiêntiến.
•Pháttriểnnguồnnhânlựcliênngành
vừahiểudữliệuvừaamhiểumỹthuật.
•Tạorasảnphẩmsángtạocógiátrị
thẩmmỹcao,đồngthờiphùhợpnhucầu
xãhộihiệnđại.
Vấnđềđặtra:
Câu hỏi then chốt không chỉ là ai
sẽđảmnhậnviệckếthợpdữliệuvớimỹ
thuậtứng dụng,mà cònnguồnnhân lực
nàyđếntừđâuvàViệtNamcầnlàmgìđể
lấpđầykhoảngtrống.Trảlờiđượcnhững
câuhỏinàylàđiềukiệntiênquyếtđểcông
nghiệp vănhóaViệt Nampháttriểnbền
vữngvàhộinhậpquốctế.
2.3. Mỹ thuật ứng dụng và công
nghiệpvănhóa
Mỹ thuật ứng dụng (thiết kế đồ
họa,thờitrang,kiếntrúcnộithất,truyền
thôngthịgiác)làlĩnhvựccósựgắnkết
chặt chẽ nhất với công nghiệpvăn hóa.
Tuy nhiên,để cácsảnphẩm nàythật sự
cạnh tranh,người làmmỹthuật cầndựa
vàodữliệuthayvìchỉvàocảmtínhsáng
tạo.TheokhảosátcủaHộiMỹthuậtViệt
Nam(2023),khoảng70%sảnphẩmthiết
kếứngdụngvẫnđượcthựchiệndựatrên
cảmtínhsángtạo,ítsửdụngcôngcụdữ
liệuhoặcphântíchhànhvicôngchúng.
2.4.Nhânlựcliênngành-yêucầu
tấtyếu
Nhânlựcliênngànhởđâylànhững
ngườicókhảnăngvậndụngcôngcụphân
tíchdữliệu(Python,R,SQL,Tableau,AI)
đồng thời hiểu về thẩm mỹ, nghệ thuật,
vănhóa.Họchínhlà“ngườisángtạolai
ghép”-yếutốquyếtđịnhthànhcôngcủa
côngnghiệpvănhóatrongbốicảnhsố.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bàiviếtsửdụngphươngphápphân
tích-tổnghợptàiliệu(cácbáocáochính
sách, nghiên cứu quốc tế), phỏng vấn
chuyên gia(giảng viên, giámtuyển,nhà
quản lý) và khảo sát sơ bộ một số bảo
tàng, festival và không giansáng tạo tại
HàNộiđểghinhậnmứcđộtíchhợpphân
tíchdữliệu.Cácthôngtinđịnhlượng(số
chươngtrìnhđàotạo,sốdựánứngdụng
dữliệu…)đượcthuthậpđểtăngtínhtin
cậy.Cụthểtừtháng3-5/2024,thựchiện
khảosáttại7cơsởsángtạoởHàNội(3
bảotàng,2khônggiansángtạo,2festival
nghệ thuật), với 15 cuộc phỏng vấn bán
cấu trúc (semi-structured interviews -
phỏngvấn có hướng dẫncâu hỏi nhưng
linhhoạttheocâutrảlời)và50phiếukhảo
sátnhanhdànhchocánbộ,sinhviênvà
nghệ sĩtrẻ. Dữ liệuđã được xử lýbằng
phươngphápthốngkêmôtảvàphânloại
nội dung (content categorization) nhằm
nhậndiệnchủđềnổibật.

703
IV. Kết quả nghiên cứu: thực
trạngtạiViệtNam
4.1.Tìnhhìnhđàotạovànhânlực
liênngành
Cácnghiêncứuvàkhảosátchothấy
khoảngtrốnglớnvềnhânlựcliênngành
tạigiaođiểmgiữamỹthuậtứngdụng,văn
hóavàcôngnghệdữliệu.Cóbavấnđề
nổibật:
• Chương trình đào tạo chưa tích
hợp công nghệ: Các trường văn hóa -
nghệthuậtnhưTrườngĐạihọcMỹthuật
Việt Nam,TrườngĐại họcVăn hóa Hà
NộihayTrườngĐạihọcMởHàNộichủ
yếutậptrungvàokỹnăngmỹthuậtvàlý
thuyết văn hóa, hầu như chưa đưa kiến
thứcvềdữliệu,AIhaylậptrìnhứngdụng
vàogiảngdạy.Trongtổngsốhơn30.000
sinhviênkhốinghệthuậtvàthiếtkế,chỉ
khoảng 2% có học phần liên quan đến
côngnghệdữliệuhoặcAI(BộGD&ĐT,
2024). Điều này khiến sinh viên thiếu
nănglựcphântíchdữliệuphụcvụsáng
tạo(BộVHTTDL,2016).
• Các trường công nghệ thiếu kết
nốivớinghệthuật:Ngượclại,cáccơsở
đào tạo công nghệ như Trường Đại học
BáchKhoaHàNộihayĐạihọcFPTđào
tạo chuyên sâu về khoa học dữ liệu,AI
vàphântíchdữliệunhưngítcómốiliên
hệtrựctiếpđếnlĩnhvựcnghệthuật-văn
hóa.Nhânlựctốtnghiệpcáctrườngnày
thườngkhôngcónềntảngthẩmmỹhoặc
kiếnthứcvănhóacầnthiếtđểpháttriển
sảnphẩmsángtạoliênngành.
• Nhân lực hiện tại làm việc rời
rạc:Theokhảosátsơbộ,phầnlớnnhững
ngườiđangtriểnkhaicácdựánsángtạo
kết hợp dữliệuphải tự họcvà làmviệc
độclập,thiếuhệthống,dẫnđếnkhómở
rộngquymôhayhợptácliênngành.
Báo cáo Digital Transformation
AdoptioninCreativeIndustries-Vietnam
(2024) cho thấy phần lớn doanh nghiệp
sángtạotạiViệtNammớidừngởviệcsử
dụngcông cụ sốcơ bản vànền tảng dữ
liệu, trong khi thiếu nghiêm trọng nhân
lựccókhảnăngphântíchdữliệunângcao
vàkếthợpvớimỹthuật,vănhóađểtriển
khai dự án sángtạo có hàm lượngcông
nghệcao.
Ở chiều quốc tế, báo cáo AI in
Creative Industries: A Review (Nesta,
2021)nêurõbanhómứngdụngchínhcủa
AItronglĩnhvựcsángtạo:tạonộidung
(content creation), nâng cao chất lượng
sản phẩm (enhancement) và khai thác
thôngtin(informationextraction).Đâycó
thểcoilàkhungphântíchhữuíchđểViệt
NamđánhgiámứcđộứngdụngAItrong
cácngànhsángtạo,đồngthờiđịnhhướng
pháttriểnnhânlựcliênngành.
Bảng1.BảngsosánhchươngtrìnhđàotạogiữakhốiNghệthuậtvàCôngnghệ
Nhómtrường Nộidungchính Cóhọcphầnvềdữliệu(%)
Nghệthuật-Vănhóa Thiếtkế,thẩmmỹ,quảnlýnghệthuật 2
Côngnghệ-Kỹthuật Lậptrình,AI,phântíchdữliệu 90
Liênngànhthửnghiệm Workshop,dựánngắnhạn 8
(Nguồn:tổnghợptừBộGD&ĐT,2024)
4.2.Mộtsốvídụthựctế
CáckhảosáttạiHàNộivàquabáo
chíchuyênngànhchothấyviệcứngdụng
dữliệusốtronglĩnhvựcvănhóa-nghệ
thuậtđãbắtđầunhưngcònmangtínhkỹ
thuật,thiếunhânlựcphântíchchuyênsâu:
•BảotàngHàNội:Theothốngkênội
bộ,Bảotànghiệncóhơn18.000 hiệnvật

704
đượcsốhóa,nhưngchưacóđộingũchuyên
tráchphântíchhànhvikháchthamquan.
Bảotàngđãứngdụngcơsởdữliệusốđể
quảnlýhiệnvậtvàhỗtrợtracứu.Tuynhiên,
nhânlựccókhảnăngphântíchdữliệuvăn
hóa - chẳng hạn khaithác hành vi khách
tham quan, xu hướng tiếp cậnnội dung -
vẫncònthiếu.Côngtácsốhóamớidừngở
mứcquảntrịkỹthuậtchứchưatiếntớiphân
tíchđểraquyếtđịnhquảnlývàthiếtkếtrải
nghiệm(NguyễnThịThuTrang,2021).
• Liên hoan phimViệt Nam: Năm
2023,lượngngườixemtrựctuyếnđạthơn
1,2 triệu lượt, song dữ liệu chỉ được sử
dụngchomụcđíchthốngkê,chưaphục
vụphântíchchiếnlược.CáckỳLiênhoan
phim gần đây đã bắt đầu khai thác dữ
liệuvềngườixemtrựctuyến(lượtxem,
tươngtác,nhânkhẩuhọc).Songđếnnay
vẫnchưacóđộingũphântíchchuyênsâu
đểxửlý,dựbáoxuhướngthịtrườnghay
điềuchỉnhchiếnlượctruyềnthông,phát
hànhphimdựatrêndữliệu.
• Không gian sáng tạo (Hanoi
CreativeCity,Toong,VCCA…):Mộtsố
đơnvịđãbướcđầuápdụngphântíchdữ
liệukhách hàngđể thiết kếsự kiện,sản
phẩm. Tuy nhiên, đa số phải thuê dịch
vụphântíchbênngoàivàchưaxâydựng
được đội ngũnộibộ,dẫn tớiphụthuộc,
khóphát triển chiến lược dài hạn (Trần
HữuSơn,2020).
Những ví dụ này cho thấy ở Việt
Nam, việc ứng dụng dữ liệu trong lĩnh
vựcvănhóa-nghệthuậtchủyếumớiở
mức nhập dữ liệu và quản lý kỹ thuật,
chưa hình thành năng lực phân tíchsâu
nhằm định hướng sáng tạo, dự báo thị
trườnghaycánhânhóatrảinghiệmcông
chúng. Đây chính là minh chứng cụ thể
chokhoảngtrốngnhânlựcliênngànhmà
bàiviếtđềcập.
Hình2.Biểuđồminhhọamứcđộứng
dụngdữliệutrong3nhóm:Bảotàng-
Festival-Khônggiansángtạo
4.3. Khoảng trống nhân lực liên
ngànhdữliệu-mỹthuật
Nghiêncứuvàkhảosáthiệntrường
chothấynguồnnhânlựckếthợpdữliệu
-mỹthuậttạiViệtNamcònrấtmỏngvà
manhmún,thểhiệnởbakhíacạnhchính:
•Thiếuchươngtrìnhđàotạochính
quy:Hiệnchưacóngànhhọchaychuyên
đề chính thức nào về “phântích dữliệu
văn hóa” hoặc “mỹ thuật ứng dụng dữ
liệu” trong các trường đại học. Một số
trườngnghệthuậtcódạyvềsốhóa,trong
khicáctrườngcôngnghệlạikhôngdạyvề
mỹthuật(NguyễnThịThuTrang,2021).
Điềunàykhiếnsinhviênmuốntheođuổi
lĩnh vực liênngành phảitự học hoặc đi
họcngắnhạnởnướcngoài.
• Thiếu chính sách khuyến khích
nghiêncứuvàđầutư:Chotớinay,chưacó
khungchínhsáchhayquỹnghiêncứucấp
nhànướcdànhriêngchoviệckếthợpdữ
liệu-mỹthuậtứngdụng.ViệtNamhiện
mớicó2đềtàicấpBộvà1đềánthíđiểm
cấptỉnhliênquanđếndữliệuvănhóa(số
liệuđếntháng6/2024,BộKH&CN).Các
dựánthíđiểmthườngdựatrênnguồntài
trợquốctếnhỏlẻ(TrầnHữuSơn,2020),
chưahìnhthànhđộnglựcđủmạnhđểphát
triểnđộingũchuyêngia.
•Nhânlựcliênngànhmớiởdạng
“thử nghiệm cánhân”: Một số nghệ sĩ,
nhànghiêncứutrẻđãtựtriểnkhaidựán

