Kịch bản truyền hình và Kịch bản: Phần 1 (Mới nhất)

KCH BN VÀ KCH BN TRUYN HÌNH

(Phn 1)

1. Khái nim v kch bn

Kch bn bt ngun t ting La tinh csenario, có ngha là vn bn kch hoc

vn bn vit có tính kch dùng  ch mt b phn cu thành rt quan trng ca tác

phm vn hc, in nh hay truyn hình. Theo t in ting Vit do Giáo sư

Hoàng Phê ch biên, Nxb Khoa hc xã hi nh ngha: “Kch bn- ó là v kch 

dng vn bn”.

Tuy nhiên, nu ưa ra khái nim này vào các dng kch bn vn hc, kch

bn in nh và kch bn truyn hình, thì vic gii ngha trên ây là chưa tht y

, c bit i vi kch bn truyn hình.

Thut ng kch bn tn ti ã lâu. T dùng  ch mt chương trình ã

ưc phác tho hoc bn tóm tt ca mt tác phm kch. Nó ưc hiu như mt

bn miêu t sơ lưc trt t các lp ca ca v din. Bn thân t “Senari” xut hin

thut ng sân khu “Senarius”, ch ngư i !ng sau sân khu ch o cho các din

viên bao gi n lưt h ra biu din, ng th i theo dõi  nhng hành ng din

ra kp th i, úng lúc.

" tn ti vi mt din mo phong phú và cách th!c !ng d#ng linh hot

như hin nay, kch bn ã có mt lch s$ v ngun gc ca nó. Kch bn xut hin

cùng vi s ra  i ca loi hình sân khu kch, c%ng có th coi ngun gc ca nó

là kch bn vn hc. Ngư i vit kch bn phi bit xut phát t nhng s i lp

ang âm  hay ã vùng tr&i dy trong hin thc  i sng  sáng to nhng tình

hung xung t va khái quát, va c# th. Tri qua nhiu bưc k tha và phát

trin, kch bn dn dn ã có s bin hoá linh hot  thích !ng vi tng loi hình

sáng tác. Lch s$ loài ngư i là lch s$ ca nhng k tha. "in nh ra  i là s k

tha ca nhip nh, sân khu, vn hc, iêu khc, hi ho, âm nhc; còn truyn

hình là s k tha t in nh và báo chí. Như vy, s ra  i ca các dng kch

bn u là mt s phát trin có tính k tha, tính chn lc trên cơ s c thù riêng

ca m&i loi hình.

M&i loi hình vn hc ngh thut, in nh hay truyn hình (có th coi

truyn hình c%ng là mt loi hình mang tính cht ngh thut, bi truyn hình là s

kt hp ca in nh và báo chí) u có nhng c thù riêng, c trưng và tính

cht riêng. Vì th, khái nim kch bn i vào tng loi hình ưc “bin hoá” sao

cho phù hp vi nhng tính cht c trưng riêng ca nó. Do ó, nó có nhiu hình

th!c biu hin a dng ch! không phi ch là v kch  dng vn bn, vn  này

chúng tôi xin  cp phân tích  nhng phn sau.

Các loi kch bn khác nhau như vy liu có th gi chung t gc “kch

bn” trong kch bn vn hc, sân khu, in nh truyn hình ưc hay không. Ti

sao gi chung là kch bn nu gia chúng không có nét gì chung. "im chung, nét

chung nht ca các loi kch bn này là gì? "ó là tác d#ng, vai trò, ch!c nng ca

kch bn.

So vi các loi hình ngh thut như hi ho, iêu khc, thơ vn, âm nhc,

mt c trưng là t khâu ý  sáng tác n hoàn thành tác phm có th hoàn toàn

do công lao ca ngư i ngh s', cá nhân ngư i ngh s'. "ó là nhng sáng to “âm

thm” ca m&i cá nhân ngh s' vi bin ng cuc  i. Trong khi ó, sân khu

(kch nói, kch truyn thng), in nh, li là mt ngh thut tp th có s óng

góp ca din viên, tác gi kch bn, ho s' trang trí, nhc s', ngư i làm công tác

hu trư ng...dưi s iu khin ca o din. Tác phm truyn hình c%ng là kt

qu góp s!c ca tp th o din, biên tp, cng tác viên, k' thut viên, quay

phim... Ngư i tham gia làm ra sn phm u phi tp trung góp phn to ra sn

phm hay nht, tt nht. "i vi tính cht làm vic tp th này, s có mt ca mt

kch bn ht s!c có ý ngha. Kch bn trưc ht vch ra “ cương” tác phm, th!

hai, kch bn óng vai trò như mt yu t liên h gia nhng cá nhân có liên quan

n công vic, liên h gia yu t k'- ngh thut, thng nht nht hành ng, các

phương tin biu hin n khp b( tr cho nhau to nên mt chnh th, mt tác

phm hoàn ho.

Kch bn là mt v kch, mt b phim, mt chơng trình c phác tho,

mô hình hoá, trên vn bn vi t cách là mt  cơng, hay chi tit n tng chi

tit nh (tu theo yêu cu ca mi loi hình), là cơ s chính cho “tp th tác gi”

làm nên, hoàn thin tác phm ca mình.

2, Ngun gc kch bn

Theo nh ngha trên ây kch bn là “mt v kch dng vn bn”, kch bn

ra  i cùng vi s xut hin ca loi hình kch (hay phương th!c kch).

“Kch thng c hiu va theo ngha là mt loi hình ngh thut sân

khu, va có ngha là mt kch bn vn hc”.

Như vy ngun gc ca kch bn là kch bn vn hc. Nghiên c!u kch

bn vn hc qua phương th!c kch. Là mt th loi vn hc n)m trong th loi

kch, tác phm kch nói ch thc s khai thác trn v*n khi ưc trình din trên sân

khu. Kch c%ng là mt loi hình sân khu. Sau lao ng ca nhà vn (ngư i sang

tác kch bn vn hc) là chng ư ng sáng to th! hai ca i ng% ngh s' sân

khu gm o din, din viên, nhc s', ho s'. B)ng nhng ưu th riêng ca dàn

dng, din xut, âm nhc, trang trí...h ã tái hin sinh ng, trc tip ni dung

ca kch bn vn hc trên sân din.

Không phi bt c! mt kch bn vn hc nào c%ng có iu kin ưc dàn

dng trên sân khu. Kch bn vn hc có y  nhng c trưng riêng trong cu

trúc hình tưng, trong phương th!c biu hin, trong ngôn ng ngh thut nên

ngư i ta v+n có th thưng th!c tác phm kch b)ng cách c kch bn vn hc.

Khác vi kch múa, kch hát, kch sân khu truyn thng (như chèo, tung, ci

lương)... là nhng loi hình ch có th thưng th!c ưc nu chúng ưc trình

din trên sân khu, bi l,, phương tin biu hin ch yu ca nhng loi hình này

mang tính c thù cao: nhng ng tác múa nu ó là kch múa, là làn iu ó là

kch hát. Tuy nhiên, kch bn không th thay th và bc l ưc y  v- *p ca

mt tác phm kch như ưc trình din trên sân khu. Các nhà vit kch n(i ting

th gii như Molie, Secxpia hay nhng nhà vn chuyn th t tác phm vn hc

sang kch bn vn hc như Gôgôn, Ôxtơrôpxki, Sêkhp, Gorki... u tha nhn

mi liên h mt thit gia kch bn vn hc vi b môn ngh thut sân khu, trong

ó kch bn vn hc là linh hn, là cái gc ca s thành công. Vì th vic tìm hiu

c trưng ca th kch bn vn hc theo hưng tip cn t phía sân khu là hp lý.

C%ng như các loi hình sân khu khác, c trưng ca kch không th thoát

li kh.i nhng iu kin sân khu và gii hn v mt không gian, th i gian, khi

lưng s kin, s lưng nhân vt. Tác phm kch không ch!a mt dung lưng hin

thc ln, b bn như tiu thuyt, c%ng không lng li trong nhng mch chìm ca

cm xúc như thơ tr tình. Gt b. i tt c nhng rư m rà, tn mn, không phù hp

vi iu kin sân khu, kch la chn nhng xung t trong  i sng làm i

tưng mô t.

3, Nhng c trưng và yu t ca kch

3.1, Xung t kch

C%ng là vic miêu t nhng b!c tranh sinh hot ca  i sng xã hi,

nhưng không ging vi thơ ca, tiu thuyt, không gian và th i gian ca mt tác

phm kch b gii hn, không có thì gi rông dài  mn àm, gii thích, lun bàn.

Trong kch hin thc b dn nén. Ct truyn phi có tính kch.

Nhà phê bình vn hc n(i ting Bêlinxki ã nhn xét:

“Tính kch c bc l bng s va chm, xô y gia nhng t tng có

khuynh hng chng i và thù ch nhau”.

“Nu hai ngư i tranh cãi nhau v mt vn  gì ó thì  ây không có

kch và c%ng không có yu t kch, nhưng khi ngư i ta cãi nhau mà ngư i này

mun tri hơn ngư i kia c s!c ánh vào mt nào ó ca tính cách, ánh vào

nhng im yu ri thông qua ó mà biu l các tính cách trong cuc cãi nhau làm

cho có quan h mi i vi nhau, th thì ây ã là kch ri”.Tính kch bc l qua

nhng xung t, mang sc thái thm m' khác vi nhng xung t thơ và tiu

thuyt. "ó là tính tp trung cao  ca xung t kch, s chi phi trc tip n cu

trúc tác phm, n nhp  vn ng khác thư ng ca ct truyn, xung t là ng

lc thúc y phát trin ca hành ng kch, nh)m xác lp nên nhng mi quan h

mi gia các nhân vt vn ưc coi là kt thúc tt yu ca tác phm kch.

Thiu xung t, tác phm s, mt i c trưng cơ bn ca th loi và không

th là mt kch bn vn hc.

" khám phá ưc vn  thuc v bn cht ca  i sng xã hi, ngư i vit

kch phi to ưc nhng xung t mang ý ngha xã hi sâu sc.

Hin thc là s vn ng a chiu ca các phm trù thm m' (cái *p-cái

xu; cái cao c- cái thp hèn; cái thin – cái ác; cái tin b – cái lc hu). Xung t

kch thư ng n)m  th i im cao trào ca s vn ng y. T nhng mâu thu+n

tn ti trong lòng hin thc, ngư i vit kch bn phi tin hành quá trình chn lc,

t(ng hp, sáng to nên nhng xung t va mang tính cht khái quát, va mang

tính in hình hoá.

Xung t kch có th ưc biu th b)ng mi xung t gia tính cách và

hoàn cnh, gia tính cách vi tính cách hay trong bn thân mt tính cách.

Tt c u phi t n tính chân thc và in hình. Thiu ý ngha in

hình, kch bn vn hc ch là s mô ph.ng nhng mâu thu+n v#n vt, tm thư ng

ca cuc sng, thiu ý ngha chân thc, kch bn vn hc ch là s gi to, là

nhng dòng lý thuyt suông.

3.2, Hành ng kch

Trong  i sng hàng ngày, hành ng là phương tin bc l rõ rt bn cht

ca tng ngư i. Trong vn hc, kch là th loi mang li s nhn th!c thc ti

thông qua hành ng. Tuy nhiên hành ng  ây không ch là ng tác, c$ ch

ca nhân vt mà là hành ng trong mi tương quan vi các yu t cu thành nên

tác phm như xung t ct truyn và nhân vt, ưc th hin trong kch bn vn

hc.

Trong kch, nu xung t là iu kin cn thit làm ny sinh tác phm thì

hành ng li là yu t duy trì s vn hành ca tác phm ó.

Xung t là mt quy t#, chn lc và t( ch!c hành ng kch, hành ng

kch là s th hin trc tip ni dung ca xung t kch, nhưng hành ng là yu

Kịch bản và kịch bản truyền hình - Phần 1

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi