CH NG IƯƠ
NH NG V N Đ LÝ LU N C B N VÀ KINH NGHI M Ữ Ấ Ề Ậ Ơ Ả Ệ
V KH NĂNG C NH TRANH TRONG Đ U TH U Ề Ả Ạ Ấ Ầ
C A DOANH NGHI P XÂY D NGỦ Ệ Ự
1.1. B n ch t và vai trò c a đ u th u xây d ng ả ấ ủ ấ ầ ự
Có nhi u quan ni m khác nhau c a đ u th u xây d ng.ề ệ ủ ấ ầ ự
Đ ng trên góc đ nhà th u, đ u th u là m t trong nh ng ph ng th cứ ộ ầ ấ ầ ộ ữ ươ ứ
ch y u đ có đ c d án giúp doanh nghi p t n t i và phát tri n. Th củ ế ể ượ ự ệ ồ ạ ể ự
ch t c a đ u th u là quá trình c nh tranh v i các nhà th u khác v khấ ủ ấ ầ ạ ớ ầ ề ả
năng đáp ng các yêu c u v ch t l ng, ti n đ , chi phí xây d ng do bênứ ầ ề ấ ượ ế ộ ự
m i th u đ t ra.ờ ầ ặ
Đ i v i ch đ u t , đ u th u là quá trình l a ch n nhà th u có khố ớ ủ ầ ư ấ ầ ự ọ ầ ả
năng đáp ng t t nh t các yêu c u v ch t l ng, ti n đ và chi phí xâyứ ố ấ ầ ề ấ ượ ế ộ
d ng công trình. Theo Quy ch đ u th u ban hành kèm theo Ngh đ nhự ế ấ ầ ị ị
88/2003/NĐ-CP ngày 01/9/2003 c a Chính ph , đ u th u là quá trình l aủ ủ ấ ầ ự
ch n nhà th u đáp ng các yêu c u c a bên m i th u. M c tiêu c a đ uọ ầ ứ ầ ủ ờ ầ ụ ủ ấ
th u là t o nên s c nh tranh công b ng và minh b ch trong quá trình l aầ ạ ự ạ ằ ạ ự
ch n nhà th u phù h p, b o đ m hi u qu kinh t c a d án đ u t .ọ ầ ợ ả ả ệ ả ế ủ ự ầ ư
Đ i v i Nhà n c, đ u th u là ph ng th c qu n lý các ho t đ ngố ớ ướ ấ ầ ươ ứ ả ạ ộ
xây d ng thông qua vi c u quy n cho ch đ u t (bên m i th u) theo chự ệ ỷ ề ủ ầ ư ờ ầ ế
đ công khai tuy n ch n nhà th u.ộ ể ọ ầ
Theo đó, trong quá trình đ u th u có s tham d c a 3 ch th có liênấ ầ ự ự ủ ủ ể
quan đ n d án (gói th u):ế ự ầ
- Ch đ u t là bên m i th u đ th c hi n có hi u qu d án đ u tủ ầ ư ờ ầ ể ự ệ ệ ả ự ầ ư
c a mình.ủ
- Các nhà th u là các doanh nghi p, t ch c kinh t có kh nng th cầ ệ ổ ứ ế ẳ ự
hi n nhi m v c a d án đ u t .ệ ệ ụ ủ ự ầ ư
1
Đ u th u xây d ng (xây l p) đ c th c hi n qua các hình th c sauấ ầ ự ắ ượ ự ệ ứ
đây:
- Đ u th u r ng rãi: vi c t ch c đ u th u không h n ch s l ngấ ầ ộ ệ ổ ứ ấ ầ ạ ế ố ượ
các nhà th u tham gia.ầ
- Đ u th u h n ch : bên m i th u ch m i m t s nhà th u có đấ ầ ạ ế ờ ầ ỉ ờ ộ ố ầ ủ
năng l c tham d đ u th u.ự ự ấ ầ
- Ch đ nh th u: là hình th c l a ch n tr c ti p nhà th u đáp ng đ cỉ ị ầ ứ ự ọ ự ế ầ ứ ượ
yêu c u đ th ng th o h p đ ng.ầ ể ươ ả ợ ồ
Các ph ng th c đ u th u xây d ng:ươ ứ ấ ầ ự
- Đ u th u m t túi h s : đ xu t v k thu t và v giá d th u đ cấ ầ ộ ồ ơ ề ấ ề ỹ ậ ề ự ầ ượ
đ ng chung trong m t túi h s .ự ộ ồ ơ
- Đ u th u hai túi h s : đ xu t v k thu t và v giá đ c đ ngấ ầ ồ ơ ề ấ ề ỹ ậ ề ượ ự
trong hai túi h s riêng bi t. Túi h s k thu t đ c đánh giá tr c và chồ ơ ệ ồ ơ ỹ ậ ượ ướ ỉ
khi nào đ t s đi m t 70% tr lên (theo quy đ nh trong h s m i th u)ạ ố ể ừ ở ị ồ ơ ờ ầ
m i đánh giá ti p h s v giá.ớ ế ồ ơ ề
- Đ u th u 2 giai đo n đ c áp d ng cho các d án l n, ph c t p vấ ầ ạ ượ ụ ự ớ ứ ạ ề
công ngh ho c d án chìa khóa trao tay.ệ ặ ự
Vi c đ u th u ph i tuân th các nguyên t c c b n sau đây:ệ ấ ầ ả ủ ắ ơ ả
- C nh tranh v i nh ng đi u ki n ngang nhauạ ớ ữ ề ệ
- D li u đ y đự ệ ầ ủ
- Đánh giá công b ngằ
- Trách nhi m phân minhệ
- Bí m tậ
- Ba ch thủ ể
Đ u th u là ch đ đ c áp d ng r ng rãi các n c có n n kinh tấ ầ ế ộ ượ ụ ộ ở ướ ề ế
th tr ng. Vi c đ u th u mang l i nh ng l i ích thi t th c v i ch đ u t ,ị ườ ệ ấ ầ ạ ữ ợ ế ự ớ ủ ầ ư
nhà th u và c n n kinh t qu c dân.ầ ả ề ế ố
Đ i v i ch đ u t , thông qua vi c th c hi n đ u th u, ch đ u t số ớ ủ ầ ư ệ ự ệ ấ ầ ủ ầ ư ẽ
tìm đ c nhà th u có kh năng đáp ng cao nh t các yêu c u th c hi n dượ ầ ả ứ ấ ầ ự ệ ự
2
án đ u t trên c ph ng di n ch t l ng, ti n đ và chi phí. Hi u quầ ư ả ươ ệ ấ ượ ế ộ ệ ả
v n đ u t đ c tăng c ng nh v n đ c qu n lý ch t ch , kh c ph cố ầ ư ượ ườ ờ ố ượ ả ặ ẽ ắ ụ
đ c tình tr ng th t thoát v n. Đ u th u cũng giúp ch đ u t gi i quy tượ ạ ấ ố ấ ầ ủ ầ ư ả ế
đ c tình tr ng ph thu c vào m t nhà th u nh trong hình th c giao th uượ ạ ụ ộ ộ ầ ư ứ ầ
ho c ch đ nh th u. Tuy nhiên, đ b o đ m hi u qu thi t th c c a đ uặ ỉ ị ầ ể ả ả ệ ả ế ự ủ ấ
th u, ch đ u t ph i am hi u sâu s c quy ch đ u th u và có đ c đ iầ ủ ầ ư ả ể ắ ế ấ ầ ượ ộ
ngũ cán b có năng l c chuyên môn t t, có đ o đ c ngh nghi p đ l p hộ ự ố ạ ứ ề ệ ể ậ ồ
s m i th u có ch t l ng, đánh giá đúng các h s d th u và l a ch nơ ờ ầ ấ ượ ồ ơ ự ầ ự ọ
đúng nhà th u có đ năng l c th c hi n yêu c u công trình.ầ ủ ự ự ệ ầ
Đ i v i nhà th u, vi c th c hi n ch đ đ u th u s phát huy đ cố ớ ầ ệ ự ệ ế ộ ấ ầ ẽ ượ
tính ch đ ng, sáng t o và linh ho t tìm ki m vi c làm thông qua vi c n mủ ộ ạ ạ ế ệ ệ ắ
b t thông tin v d án, v đ i th c nh tranh, thi t l p quan h v i cácắ ề ự ề ố ủ ạ ế ậ ệ ớ
ch th kinh t khác. Đ u th u cũng t o nên s c ép v i các nhà th u trongủ ể ế ấ ầ ạ ứ ớ ầ
vi c đ i m i công ngh , nâng cao trình đ cán b và công nhân viên, qua đóệ ổ ớ ệ ộ ộ
nâng cao kh năng c nh tranh đ tăng xác su t trúng th u. Thông qua đ uả ạ ể ấ ầ ấ
th u, các nhà th u cũng s tích lu đ c thêm kinh nghi m thi công, kinhầ ầ ẽ ỹ ượ ệ
nghi m l p h s d th u và xác đ nh chi n l c phát tri n dài h n c aệ ậ ồ ơ ự ầ ị ế ượ ể ạ ủ
mình.
Đ i v i Nhà n c, thông qua đ u th u, các c quan qu n lý Nhà n cố ớ ướ ấ ầ ơ ả ướ
có đ thông tin th c t và c s khoa h c đ đánh giá đúng th c l c c aủ ự ế ơ ở ọ ể ự ự ủ
các ch đ u t và các nhà th u. Nh ng đi u đó giúp Nhà n c phát huyủ ầ ư ầ ữ ề ướ
đúng đ c vai trò c a mình trong n n kinh t th tr ng: t ch c th tr ngượ ủ ề ế ị ườ ổ ứ ị ườ
xây d ng, t o s c nh tranh lành m nh và tăng c ng tr t t , k c ngự ạ ự ạ ạ ườ ậ ự ỷ ươ
trong th uc hi n quá trình đ u t .ự ệ ầ ư
1.2. C nh tranh và kh năng c nh tranh trong đ u th u c a các doanhạ ả ạ ấ ầ ủ
nghi p xây d ng ệ ự
Theo C.Marx, c nh tranh là s ganh đua, s đ u tranh gi a các nhà tạ ự ự ấ ữ ư
b n nh m giành gi t nh ng đi u ki n thu n l i trong s n xu t và tiêu thả ằ ậ ữ ề ệ ậ ợ ả ấ ụ
3
hàng hoá đ thu đ c l i nhu n siêu ng ch. Ông cũng coi c nh tranh là m tể ượ ợ ậ ạ ạ ộ
trong nh ng quy lu t c a kinh t th tr ng t b n ch nghĩa.ữ ậ ủ ế ị ườ ư ả ủ
P.A.Samuelson cho r ng, c nh tranh là s kình đ ch gi a các doanhằ ạ ự ị ữ
nghi p đ giành khách hàng ho c th tr ng.ệ ể ặ ị ườ
T đi n Bách khoa Vi t Nam (t p 1) đ nh nghĩa: canh tranh trong kinhừ ể ệ ậ ị
doanh là ho t đ ng ganh đua gi a nh ng ng i s n xu t hàng hoá, gi a cácạ ộ ữ ữ ườ ả ấ ữ
th ng nhân, các nhà kinh doanh trong n n kinh t th tr ng, chi ph i b iươ ề ế ị ườ ố ở
quan h cung - c u, nh m giành các đi u ki n s n xu t, tiêu th , th tr ngệ ầ ằ ề ệ ả ấ ụ ị ườ
có l i nh t.ợ ấ
Các quan ni m nêu trên có s khác nhau v cách ti p c n và di n gi i,ệ ự ề ế ậ ễ ả
song có nhi u đi m chung. Đó là:ề ể
- Khi nói đ n c nh tranh t c là nói đ n m t quá trình có s tham giaế ạ ứ ế ộ ự
c a nhi u ch th có cùng m c tiêu (đ i t ng mà các ch th đ u h ngủ ề ủ ể ụ ố ượ ủ ể ề ướ
t i chi m đo t).ớ ế ạ
- Có ràng bu c chung mà các ch th ph i tuân th . Đó là đ c đi mộ ủ ể ả ủ ặ ể
nhu c u c a khách hàng, ràng bu c c a lu t pháp và thông l trên thầ ủ ộ ủ ậ ệ ị
tr ng.ườ
- V th i gian và không gian, c nh tranh di n ra trong kho ng th i gianề ờ ạ ễ ả ờ
và trong không gian không c đ nh.ố ị
C nh tranh trong n n kinh t th tr ng có nh ng m t tích c c vàạ ề ế ị ườ ữ ặ ự
nh ng m t tiêu c c nh t đ nh. V n đ đ t ra không ph i là th tiêu c nhữ ặ ự ấ ị ấ ề ặ ả ủ ạ
tranh, mà ph i đ c nh tranh di n ra trong đi u ki n bình đ ng và minhả ể ạ ễ ề ệ ẳ
b ch, tránh dùng nh ng th đo n không lành m nh, ph i phát huy đ cạ ữ ủ ạ ạ ả ượ
m t tích c c và h n ch đ n m c t i đa nh ng m t tiêu c c c a c nhặ ự ạ ế ế ứ ố ữ ặ ự ủ ạ
tranh. Đó là trách nhi m c a Nhà n c và c a t t c các ch th kinh tệ ủ ướ ủ ấ ả ủ ể ế
trong n n kinh t th tr ng.ề ế ị ườ
1.2.1. Ti p c n và phân lo i c nh tranh trong đ u th u c a doanhế ậ ạ ạ ấ ầ ủ
nghi p xây d ng ệ ự
4
1.2.1.1. Ti p c n v c nh tranh trong đ u th u c a doanh nghi p xâyế ậ ề ạ ấ ầ ủ ệ
d ng ự
C nh tranh trong đ u th u có th ti p c n theo 2 cách:ạ ấ ầ ể ế ậ
Theo nghĩa h p: c nh tranh trong đ u th u xây d ng là quá trình cácẹ ạ ấ ầ ự
doanh nghi p xây d ng ganh đua nhau đ a ra các gi i pháp v k thu t, tàiệ ự ư ả ề ỹ ậ
chính, ti n đ thi công đ xây d ng công trình tho mãn m t cách t i uế ộ ể ự ả ộ ố ư
các yêu c u c a bên m i th u.ầ ủ ờ ầ
Quan ni m này cho th y s c nh tranh gi a các doanh nghi p là sệ ấ ự ạ ữ ệ ự
ganh đua h t s c gay g t nh m m c đích trúng th u. Tuy nhiên, quan ni mế ứ ắ ằ ụ ầ ệ
này v n ch bó h p khâu đ u th u mà ch a ch ra đ c s c nh tranh c aẫ ỉ ẹ ở ấ ầ ư ỉ ượ ự ạ ủ
các doanh nghi p trong su t quá trình s n xu t - kinh doanh. M i doanhệ ố ả ấ ỗ
nghi p đ u tham gia đ u th u r t nhi u công trình khác nhau v i nh ngệ ề ấ ầ ấ ề ớ ữ
đ i th khác nhau trong nh ng kho ng th i gian, đ a đi m khác nhau, do đóố ủ ữ ả ờ ị ể
quan ni m theo nghĩa h p này s khó xác đ nh đ c toàn di n các v n đệ ẹ ẽ ị ượ ệ ấ ề
c nh tranh trong đ u th uạ ấ ầ
Theo nghĩa r ng: c nh tranh trong đ u th u xây d ng là s đ u tranhộ ạ ấ ầ ự ự ấ
gay g t gi a các doanh nghi p xây d ng k t khi b t đ u tìm ki m thôngắ ữ ệ ự ể ừ ắ ầ ế
tin, đ a ra các gi i pháp tham gia đ u th u, b o đ m trúng th u và th cư ả ấ ầ ả ả ầ ự
hi n h p đ ng cho t i khi hoàn thành công trình và bàn giao theo yêu c uệ ợ ồ ớ ầ
c a ch đ u t . Có th hi u c nh tranh theo nghĩa r ng trong đ u th u xâyủ ủ ầ ư ể ể ạ ộ ấ ầ
d ng theo s đ d i đây:ự ơ ồ ướ
S đ 1: Quá trình c nh tranh trong đ u th u xây d ngơ ồ ạ ấ ầ ự
5