Lắng nghe ý tưởng của các nữ quản lý
Trong số các nhà quản lý cấp cao có tầm ảnh hưởng lớn chỉ có một số ít là phụ nữ,
và Giáo sư Trường kinh doanh Havard, nhà văn Rosabeth Moss Kanter là một
trong số đó. Cuộc phỏng vấn sau đây với bà sẽ nói về phong cách lãnh đạo của đàn
ông và phụ nữ, và về những nữ quản lý khác, những người xứng đáng được nhìn
nhận.
Tác phẩm bước ngoặt của Rosabeth Moss Kanter năm 1977 - "Đàn ông và phụ
nữ trong công ty" (Men and women of the Corporation) - đã nhìn nhận việc phân
bổ quyền lực trong các công ty, đặc biệt là giữa hai giới. Cuốn sách gần đây hơn
- "Niềm tin: Ranh giới giữa chiến thắng và thất bại bắt đầu và kết thúc ra sao"
(Condidence: How winning and losing streaks begin and end) đã khảo sát cả
những tổ chức hoạt động hiệu quả và yếu kém nhằm tìm ra những cách thức tạo
nên thay đổi.
- Bà đã nghiên cứu nhiều về phụ nữ trong công
việc. Bà nhận thấy có sự khác biệt ra sao trong
cách đàn ông và phụ nữ lãnh đạo tổ chức vượt
qua khủng hoảng hay các cơn vận hạn?
Chúng ta không có đủ các nữ CEO để so sánh
từng người với nhau. Nhưng có một ví dụ về
Carly Fiorina tại hãng Hewlett-Packard (HP). Bà
ấy tin rằng các chiến lược của mình đều tốt,
nhưng bà vẫn buộc phải rời công ty. Bà ấy có
một phong cách khá cứng rắn và đầy tham
vọng.
Chúng ta cũng có một lãnh đạo đã tạo nên bước
ngoặt mang tính hiện tượng, đó là bà Anne
Mulchahy tai hãng Xerox, người có phong cách
hướng thiện và rất bao quát. Họ đều là phụ nữ,
nhưng phong cách lãnh đạo của họ hoàn toàn khác biệt. Chúng ta sẽ còn thấy
thêm nhiều phụ nữ tiến vào đội ngũ lãnh đạo hàng đầu, vượt qua chặng đường
khác nhau.
GS. Rosabeth Moss Kanter. Ảnh: harvard.edu
Và do vậy, không có tính cách nào là đặc trưng cả. Lãnh đạo giỏi là lãnh đạo
giỏi, dù là nam hay là nữ. Hình mẫu lãnh đạo giỏi trong thế kỷ 21 là người lãnh
đạo khiêm tốn, không trịnh thượng như kiểu những năm 1990. Đó là người lãnh
đạo biết tập hợp quanh mình những người thông minh hơn mình, tối thiểu là
trong một số lĩnh vực nhất định, là người lãnh đạo có tầm bao quát, lắng nghe
nhiều quan điểm và có tinh thần hợp tác.
Đôi khi chúng ta vẫn hay nói về những điều như thể là "đặc trưng nữ tính", đó là
có khuynh hướng tạo quan hệ, nhưng những CEO giỏi nhất vận dụng những đặc
trưng đó hoá ra lại là đàn ông. Vấn đề không phải là phụ nữ khác đàn ông trong
cách lãnh đạo thế nào, mà là chúng ta có quá nhiều giả định về vai trò xã hội nên
đã không trao cho phụ nữ cơ hôi chứng minh mình có thể lãnh đạo giỏi.
- Bà là một trong số ít phụ nữ nổi tiếng có tên trong danh sách những nhà quản
lý có ảnh hưởng lớn. Tại sao lại không có thêm nhiều người nữa?
Nếu tôi có cách của mình, những người khác cũng sẽ có cách của họ. Phụ nữ
cũng có thể cống hiến nhiều như đàn ông, những tiếng nói mạnh mẽ. Vì vậy câu
hỏi của bạn rất thú vị. Tôi nghĩ tôi có thể lãnh đạo cả một đội quân. Tôi đâu có
muốn chỉ có một mình mình. Và tôi cũng không làm thế. Còn rất nhiều người
khác, và tôi luôn thấy xúc động khi có thêm nhiều phụ nữ được thừa nhận quyền
lực bởi họ có những ý tưởng hay.
Trước đây người ta vẫn xem thường sức mạnh của ý tưởng của phụ nữ. Những
giờ đây, người ta đã thừa nhận rằng phụ nữ là những người quản lý tài chính
tuyệt vời. Thực tế, giám đốc tài chính là một trong những con đường sự nghiệp
mới cho phụ nữ tiến thân, và điều đó đã đảo ngược hoàn toàn quan niệm cũ kỹ
rằng phụ nữ không giỏi tính toán. Số phụ nữ tốt nghiệp các trường kế toán nhiều
hơn hẳn đàn ông, và họ đang chịu trách nhiệm với những số tiền khổng lồ.
Để trả lời câu hỏi: chúng ta nghe ai, ý kiến, tiếng nói của ai được xem là có trọng
lượng hơn, ai là nhân vật có quyền lực, tôi thấy khó hơn một chút. Để người ta
chú ý đến ý kiến của mình, bạn phải sẵn sàng nói ra, chấp nhận rủi ro và lao vào
những ý tưởng lớn. Tôi thực lòng không thể trả lời câu hỏi đó. Nhưng những
điều tôi luôn khuyến khích phụ nữ trong bất cứ lĩnh vực nào là: hãy đưa ra
những ý tưởng táo bạo và cố gắng bảo vệ ý tưởng của mình. Điều đó sẽ tạo ra
sự thay đổi.
- Có những nữ quản lý nào mà bà cho là chúng ta nên để mắt?
Rebecca Henderon làm việc tại Học viện công nghệ Massachusetts, Trường
công nghệ Sloan. Cô ấy làm việc về hệ thống tổ chức và cải cách. Ngay lúc này,
cô ấy đang xem xét tại sao mọi việc bị mắc kẹt và tại sao sự thay đổi lại khó
khăn.
Tôi cũng đang để ý tới Amy Edmondson, Trường kinh doanh Harvard, người
đang thực hiện những nghiên cứu tuyệt vời về các nhóm, các tổ chức học tập,
và các quá trình thay đổi, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế, lĩnh vực đang rất cần sự
thay đổi.
Herminia Ibarra làm việc tại Insead là một chuyên gia trong việc tìm kiếm và
quản lý tài năng và cả về chuyển dịch nhân sự.
Debora Spar hiện là Hiệu trưởng trường Barnard và từng thực hiện nhiều cải
cách mạnh mẽ trong những ngành công nghiệp mới.
Teresa Amabile, cũng ở Trường kinh doanh Havard, một chuyên gia đình đám
về sáng tạo và công việc khuyến khích sáng tạo của các nhà quản lý.
- Bài của Cari Tuna (Forbes) trên HBS on the News -
• Hoàng Thuỷ dịch