Luận án Tiến sĩ: Dạy học đại số 10 gắn với bối cảnh cho học sinh trung học phổ thông nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong xã hội hiện đại, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đang đẩy mạnh cải cách giáo dục phổ thông. Trong bối cảnh này, việc dạy học Đại số 10 gắn với bối cảnh thực tiễn trở nên cấp thiết để kết nối kiến thức lý thuyết với đời sống, qua đó nâng cao động lực và hiệu quả học tập cho học sinh THPT. Tuy nhiên, thực trạng giảng dạy hiện nay vẫn còn mang nặng tính hàn lâm, chưa chú trọng đúng mức đến việc tích hợp các bối cảnh cuộc sống, dẫn đến hạn chế trong việc phát triển toàn diện năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn của người học. Luận án này hướng đến việc đề xuất các biện pháp sư phạm phù hợp nhằm giải quyết thách thức trên.

Các nhà nghiên cứu giáo dục, giảng viên toán học, cán bộ quản lý giáo dục và hoạch định chính sách tại Lào và các quốc gia đang phát triển khác, đặc biệt là những người quan tâm đến phương pháp dạy học gắn với bối cảnh và phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh trung học.

Nghiên cứu này xuất phát từ nhu cầu cấp bách về đổi mới giáo dục ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, nhằm đào tạo nguồn nhân lực có khả năng vận dụng kiến thức và năng lực giải quyết vấn đề trong thực tiễn. Phần Đại số 10 trong chương trình toán THPT được xác định là có nhiều tiềm năng để triển khai dạy học gắn với bối cảnh. Luận án đã tiến hành phân tích sâu rộng cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học gắn với bối cảnh trong giáo dục toán học, bao gồm các nghiên cứu quốc tế và Việt Nam, để làm rõ tầm quan trọng của phương pháp này trong việc nâng cao hiệu quả học tập và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh. Qua khảo sát thực trạng, nghiên cứu chỉ ra rằng chương trình và sách giáo khoa Đại số 10 hiện hành tại Lào còn thiên về lý thuyết, ít chú trọng đến việc đưa các bối cảnh thực tiễn vào giảng dạy. Điều này dẫn đến việc học sinh ít có cơ hội tham gia các hoạt động khám phá, thực hành và phát triển kỹ năng ứng dụng toán học vào các tình huống đời sống. Để khắc phục hạn chế này, luận án đề xuất một hệ thống các biện pháp sư phạm toàn diện, bao gồm thiết kế tình huống thực tiễn, rèn luyện khả năng toán học hóa, tổ chức hoạt động trải nghiệm, vận dụng quy trình dạy học gắn với bối cảnh và đổi mới kiểm tra đánh giá. Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ giúp học sinh nhận thức rõ mối liên hệ giữa toán học và đời sống, từ đó nâng cao động cơ học tập, phát triển tư duy sáng tạo và đặc biệt là cải thiện năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất, góp phần thiết thực vào quá trình cải cách giáo dục toán học ở Lào.